Siberia (2020)

Abel Ferrara heeft het afgelopen decennium nogal een renaissance doorgemaakt. Ik herinner mij nog goed dat de beste man in 2010, toen ik mij in zijn oeuvre begon te interesseren, gezien werd als een hack, een soort Z-grade Scorsese, die in de jaren '90 mogelijks wel een blijk van talent gaf, maar wiens later werk verstoorde in met bakpoeder walmende chaos. In 2011 werd hij nog uitgejouwd in Locarno, toen hij het podium besteeg en het ene na het andere rocknummer op gitaar begon te spelen. Nu zou er een hele rij staan aanschuiven om een selfie te nemen met Abel, ieders aimabele, crack rokende oom.

Door de doorbraak van de Safdies wordt de rommelige, ruwe werkwijze van Ferrara echter meer op waarde geschat. Hij wordt gekozen als model voor Yves-Saint Laurent. Plots zie je zijn gehavende karakterkop verschijnen op een gigantische billboard op Houston Street (dat spreken we uit als Howeston, niet Hoostoon, mijn lieverdjes) - op de hoek van zijn oude hunting ground.

De film Siberia lijkt exemplarisch voor deze evolutie. Het is een project dat al lang in de steigers stond en door development hell ging. In 2011 ging er een crowdfunding campagne van start voor de film. Met slechts 176 backers werd maar 3% van het beoogde budget van een half miljoen ingezameld. Yours truly draagde zijn steentje bij. Vandaag de dag zou het ondenkbaar zijn dat een film van Ferrara op zo weinig enthousiasme zou rekenen. Uiteindelijk is het een Duits-Italiaans-Mexicaanse co-productie geworden, wat niet veelbelovend klinkt.

In theorie ben ik heel erg gewonnen voor het idee dat Ferrara zomaar aan het freewheelen is en een totaal eclectisch, ongrijpbaar oeuvre aflevert. Langs de andere kant vraag ik mij af of hij zich niet totaal mispakt aan films waar hij zich volledig laat gaan in esoterisch en spiritueel gezwans zowal Tommaso, Last Day on Earth en ook deze Siberia. Niet toevallig drie films met Willem Dafoe in de hoofdrol. Die twee halen het slechtste in elkaar boven. Siberia is uiteindelijk een soort grimmige existentiële art film geworden, met eindeloos veel overpeinzingen, voiceovers, gefilosofeer. Een soort rare mengeling van Malick en Reygadas - misschien was het een vereiste van de Mexicaanse geldschieters dat de film qua vormgeving deze van hun nationale chouchou volgt. Ik wou dat ik meer van de film kon houden, maar eigenlijk vind ik het gewoon irritant en zelfgenoegzaam gezwets. Ik verbaas er mij dan ook een beetje over dat de cinefiele sarcastische ultieme edgelords van Letterboxd à la Felipe Furtado, Wil Sloane en Neil Bahadur dit allemaal als zoete koek slikken. Wat is er zo bijzonder aan ouwe junk Ferrara die de meest rudimentaire levensbeschouwelijke overpeinzingen maakt? Schuld, schaamte, moraliteit, de zin van het leven... ondertussen mag Dafoe natuurlijk ook met menig mokkel liggen neuken. Ik vind de film bij vlagen zelfs exploitatief, Ferrara mist echt wel tact om zaken als de holocaust uit te beelden. Er is een scène met enkele dwergvrouwtjes die zo uit een freak show van begin de 20ste eeuw lijkt te komen. Ironisch genoeg is de enige echt mooie scène een zonovergoten sekwens waar Dafoe met een perfect American family rond een maypole aan het dansen is op Runaway van Del Shannon.