Temblores (2019)

Laten we elkaar geen mietje noemen: er zit duidelijk een politiek activistische agenda achter (een deel van) de selectie van films door filmhuizen. Filmhuizen zijn volgens mij zelfs ontstaan vanuit een ‘politiek bewustzijn’ en bv. de eerste film van het eerste filmhuis was dan ook niet voor niets – in de woorden van dat filmhuis zelf – “een pleidooi voor een sociaal-politieke revolutie voor de generatie van de jaren zestig die tegen de gevestigde orde inging.”. In onze tijd vertaalt dat ‘politiek bewustzijn’ zich in identiteitspolitiek met haar obsessie voor gender, geslacht en ras zodat je soms de indruk krijgt dat werkelijk elke film van een vrouwelijke of zwarte regisseur of met homoseksualiteit of racisme als thema wordt uitgebracht door de filmhuizen. Mij maakt het overigens niet uit welke huidskleur of geslacht de regisseur heeft en ik schuw geen enkel thema, dus ik ga naar al deze films en probeer ze dan te beoordelen zonder politieke agenda. Ik vind het zelfs niet erg als ze niet allemaal heel goed zijn: vrouwen, zwarten, homo’s en andere minderheden zijn heel lang genegeerd zodat ik ze best een soort inhaalslag gun.

Zo ook deze film. Maar zonder politieke agenda vond ik de film weinig de moeite waard: de film laat simpelweg de harde realiteit voor homo’s in een ‘achterlijk’ of ‘homofoob’ land als Guatemala zien maar voegt daar als film eigenlijk niets aan toe. Het is gewoon een hele saaie film. Wat ik wel aardig vond is dat nadat Pablo is verstoten door zijn familie, ontslagen is door zijn werkgever en de rechter heeft beslist dat hij zijn kinderen niet meer mag zien, dit allemaal alleen maar omdat hij seks heeft met een man, dan alleen nog terecht kan in de kerk: de kerk houdt immers van zondaren (alle mensen zijn zondaren). De kerk is een bron van homofobie maar ook een schuilkelder voor homo’s en andere uitgestotenen: dat is een nuance waarvoor de discussie in Nederland geen ruimte geeft omdat wij Europeanen – volgens de filosoof Taylor – een historisch trauma hebben opgelopen met onderdrukking door de kerk waardoor wij elke georganiseerde religie haten (hetgeen ook onze islamofobie zou verklaren). Zie bijvoorbeeld onze woede jegens de Nashville-verklaring. In de individualistische VS zou religie daarentegen het noodzakelijke middel tot verbinding en gemeenschapszin zijn en als zodanig de heilige grondslag voor de natie.

Afijn, de kerk houdt van de zondaren maar niet van de zonde: zowel zijn familie als de kerk houden van Pablo maar leggen ook grote druk op Pablo om in therapie te gaan om te genezen van zijn ‘ziekte’, om zijn humanistisch pad tot het valse geluk op te geven voor een opoffering – het onderdrukken van zijn lust – om weer in genade te komen bij God, familie en maatschappij. Pablo zwicht maar de film suggereert dat hij niet werkelijk gelooft in een mogelijke genezing maar dat hij deze vernedering moet doorstaan om zijn kinderen weer terug te krijgen.

Natuurlijk is dit een schrijnend verhaal en helaas al te waar voor vele homo’s in grote delen van de wereld. Maar ik ben van mening dat ‘the right cause’ een film nog niet goed maakt. Maxim Februari liet in Zomergasten van afgelopen zondag een fragment zien als boodschap: films over de Holocaust krijgen vaak Oscars, niet omdat ze zo goed zijn (of ons iets nieuws laten zien) maar omdat we onszelf zo goed voelen als we de ander (hier: de nazi’s) moreel kunnen veroordelen. Ik ben bang dat dat ook de reden is dat deze film – onder andere door Privacy settings - trouw.nl: “De schellen vallen je gewoon van de ogen” – zo juichend wordt onthaald, want je moet wel heel wereldvreemd zijn als deze film je iets nieuws vertelt.

Sterk maar bevreemdend.

Bustamente sleurt je van de eerste scènes mee in het drama .We maken kennis met een onthutste familie, omwille van eer en geloof in alle staten, en een Pablo, als een verloren schaap, zwak, schuldig en onbekwaam alle gevolgen van zijn gedrag in te schatten.

Dit sterk begin wordt gevolgd door deze waar Pablo zich in zijn nieuw milieu bevindt en dat wekt toch enige verwondering vast te stellen dat een man met aanzien en welstand zich blijft binden en eigenlijk verlaagt aan een omgeving die toch als verderfelijk, smerig en armtierig wordt geschetst.

Misschien heeft dit in het geheel van de film wel enige betekenis, maar de essentie is het wel niet.

Kan me van de indruk niet ontdoen dat de regisseur een beeld heeft willen ophangen van zijn Guatemala waar bepaalde keuzes niet worden geaccepteerd, zelfs met middelen worden bestreden die aan het extreem fanatieke grenzen.

"Mag ik kiezen voor eigen geluk als ik daarmee kwets...?" is één van die gezegden die van "Temblores" een film maken waar over vele aspecten kan worden nagedacht en die je bij een volgende kijkbeurt nog zeker nieuwigheden zal doen ontdekken.

Het camerawerk is puik evanals het acteerwerk waarbij de figuur van het hoofdpersonage heel passend geheel of in close-up in beeld komt.

Een teder en emotioneel moment is de (parfum)scène met de kinderen bij het slapengaan.

Sterke en ongemakkelijke film over een man die uit de kast gekomen is en als een paria wordt beschouwd. Op zeer korte tijd alle films van Bustamante gezien. Een regisseur om verder op te volgen. Het plot start ná de outing van Pablo. Hij komt aan in het ouderlijk huis en wordt opgewacht door de familie. Het aanstaren van de outcast komt tot bij de kijker binnen. Erg sterke scène was dat.

Het vreemde aan de hele hetze is dat er niet zozeer woede is. Op zich zou dat niet onlogisch zijn gezien hij zijn vrouw toch letterlijk heeft bedrogen. De erg streng religieuze familie beschouwt hem als een slachtoffer, als een schaap dat afdwaalde van het rechte pad. Er is begrip en men wil hem bekeren of zelfs genezen. Er wordt gezocht naar een trauma in de jeugd of naar het onvoldoende gelovig zijn. Zelfs de toevallige aardbeving zou een causaal verband hebben met het immorele leven van Pablo. Pablo laat het allemaal begaan, maar voelt zich inwendig erg oncomfortabel.

Wanneer Pablo niet tot inkeer komt, draagt hij hier ook de gevolgen van op sociaal en professioneel vlak. Temblores is een schokkende film in die zin dat de bekrompen denkideeën knap in de film verweven zijn. Des te meer omdat men zo geïndoctrineerd is door de “liefde of volmaaktheid” van God en deze dan projecteren op de voor hen “zondige” mens. Bustamante slaagt erin dit gelaagd en zonder sensatie te brengen. Mooi!

Films over de uitwassen van religie spreken me niet altijd aan, omdat het al snel meer van hetzelfde is en subtiliteit doorgaans ontbreekt. Wat dat betreft vermijdt Temblores knap de echt grote uitglijders. Het tweede deel van de film neigt wel lichtelijk te ontsporen in een freak-show, met bijgevolg dalende interesse van mijn kant, maar de eindscène vond ik bijzonder mooi en brengt me terug bij 3,5*.

Wat ik er vooral goed aan vind zijn de kleine scenes buiten het hoofdverhaal. Het broertje dat zijn zus de les leest omdat ze verkeerd bidt, of Rosa die familielid Luis op z'n plek zet als hij zich aan mevrouw Isa probeert op te dringen, of hoe Francisco zich door zo'n gay-bar beweegt. Bustamante levert ook een stijlvaste film af, bijvoorbeeld tamelijk opvallende shots waar z'n personages aan beide uitersten van het frame gepositioneerd zijn.

Wat mij betreft is Temblores meer dan een vehikel in een activistische agenda of een persoonlijke strijd van de regisseur, het heeft een 'neutrale' filmkijker genoeg moois te bieden.

Ik vind het een erg goede film. Ik zat er vrijwel gelijk in. Dit soort verhalen interesseren mij, ik vind het een realistische film en ik vind het acteerwerk erg overtuigend en natuurlijk. De kinderen vind ik aandoenlijk. Ik vind het een mooie, gevoelige film en het raakte mij. 4*

Een ongemakkelijke film over een getrouwde man/vader, die op mannen valt en door zijn omgeving gedwongen wordt conversietherapie te ondergaan. Een gevoelig drama met een onverkwikkelijke rol van de kerk. In de slotscène kijkt het dochtertje haar vader een beetje meewarig en vertwijfeld aan. Dat gevoel hield ik ook over aan deze film.

De onthulling van de veertigjarige Pablo [Juan Pablo Olyslager], een getrouwde vader van twee, dat hij een affaire heeft met Francisco [Mauricio Armas Zebadúa], stuit niet alleen op weerstand van zijn echtgenote Isa [Diane Bathen], maar ook op dat van de rest van zijn familie. Isa dwingt zelfs een contactverbod af waardoor Pablo zijn kinderen [Mara Martinez, Enrique Argüello] niet meer mag zien. Pablo’s familie zet hem onder druk om zich te onderwerpen aan een soort hervormingscursus onder leiding van een charismatische pastoor [Sabrina De La Hoz]. De conservatieve denkbeelden van de familie maken dit een beetje een ver-van-mijn-bedshow voor verlichte geesten, maar Olyslager overtuigt als een man verscheurt tussen zijn seksualiteit en de plichten die behoren bij het huwelijk en het vaderschap. Als Pablo’s dochter heeft Martinez de meest beste momenten.

Deze was onlangs op tv en eens meegepikt. Het was geen misse film. Best dat het in onze contreien er zo niet meer aan toe gaat. De cast deed het goed en verder zag de film er prima uit. De moeite om gezien te hebben.

Als je de synopsis hebt gelezen, ken je eigenlijk de hele film al. Beetje flauw misschien, maar ik vond dit gewoon echt iets te eendimensionaal.