Mouchette (1967)

Potdikkeme, mijn zielige Franse taal-hersenen werden gepijnigd. Maar soit, ze hielden het vol, alhoewel ik niet alle dialogen begreep.

Een andere prachtige scene was tevens het vangen van de vogel plus diens vrijlating, dat later terugkeerde in de worsteling tussen Arsène en de politieman.

De scene direct na de botswagens vond ik nog sterker. Van puur geluk naar diepgaand ongeluk. Ik moest toch even slikken.

Mouchette is iemand voor wie de wereld om haar heen een kwelling is. Ze wordt niet begrepen en ze begrijpt zelf ook niet. Ze wordt gebruikt en drijft steeds verder af van de rest.

Misschien wel de grote kracht van deze film in mijn ogen.

Ik sluit me verder grotendeels aan bij gimli's uitvoerige aanprijzingen. Een erg unieke, zeer indrukwekkende film. Als dit redelijk representatief is voor zijn werk wil ik graag meer zien.

4.5*

{Wat is dat toch met die Franse regisseurs dat ik steeds met de verkeerde film lijk te beginnen? Dit vond ik veel mooier dan Les Dames du Bois de Boulogne.)

Robert Bresson is een regisseur die zijn hoofdpersonages niet bepaald de vrolijkste figuren laat zijn. Zo zag ik onlangs het ezeltje Balthazar een hele film lang lijden, daar vergaat het het meisje Mouchette in deze film eigenlijk niet veel beter.

De minimalistsiche stijl van Bresson moet je pakken. Bij de ene film van hem werkt dat voor mij beter dan bij de andere. Mouchette vond ik zeker geen vervelende kijkervaring maar greep me niet bij de keel. Het hoofdpersonage is best wel zielig, maar lijkt het soms zelf ook wel over zich af te roepen. Ze oogt soms als een soort van roepende in de woestijn, als een eenzaam iemand, die niet begrepen lijkt te worden.

Er zitten wel wat aardige scenes in, maar de drie andere films die ik tot nu toe van Bresson zag vond ik beter. Ik kom hier niet verder dan een voldoende.

3,0*

Met Mouchette lijkt Bresson de thematiek van Au Hasard Balthasar te hernemen, maar hier komt het kruis volledig te liggen op de schouders van de veertienjarige titelheldin. Zij is het mishandelde, opgejaagde en gevangen dier, waarbij de strik steeds wurgender wordt aangetrokken.

Een ander verschil misschien is hier het ontbreken van een echt misdadige schoft als katalysator; het is de opeenstapeling van barre omstandigheden en vernederingen, die Mouchette beurtelings gelaten, met stille tranen, of hooguit met een schielijke, haast fluisterend vijandige reactie, ondergaat - die een diepe emotionele spankracht krijgen door het steeds weer vergeefs getoonde vermogen van Mouchette tot het geven en ontvangen van menselijkheid en liefde. Het zal vooral het in de knop breken daarvan, en het onbegrip en gebrek aan weerklank daarop, dat haar uiteindelijk naar het water drijft.

Zo'n verhaal wordt natuurlijk makkelijk een sentimenteel melodrama, maar met zijn antitheatrale aanpak, focussend op de essentie, weet Bresson daar opnieuw verre van te blijven. Wat hier gebeurt, blijft letterlijk onuitgesproken, maar de combinatie van elementen (het jagen, de dubbele rivaliteit tussen jachtopziener en stroper, wat er gebeurt rond de twee kermisattracties, de dubbelzinnige ontmoeting tussen Mouchette en Arsène) leidt tot een web van associaties, zoals Ik Doe Moeilijk hierboven al aangaf, waarin dat onuitgesprokene des te beter voor het voetlicht komt.

Schitterend in zijn eenvoud is de scène in de botsautootjes, waar Mouchettes glimlach haar verandert van een in zichzelf gekeerd, schuw en fronsend kind, in een aantrekkelijke, speelse jonge vrouw. Voor even. Samen met de momenten waarop zij het lied van Columbus over de hoop zingt, de scène waarin zij haar kleine broertje voedt, en haar vergeefse contact zoeken met haar stervende moeder, maakt haar dat tot een monument van in de kiem gesmoord leven.

Gemengde gevoelens over deze deprimerende film van korte duur die echter wel lang aanvoelt. Enerzijds is de fotografie en het camerawerk natuurlijk heel fraai, anderzijds ligt de afstandelijke kijk op een ondoordringbare personage mij wat minder. Dat ondoordringbare wordt wat verder geforceerd door scènes die niet met een logische reactie van personages komen, zoals meisjes die het grappig vinden dat ze elke dag modder naar ze toegegooid krijgen en daar niet op reageren. Ze zullen wel hele lieve moeders hebben die hun dochters aanmoedigen om elke dag met smerige kleren thuis te komen denk ik dan. Dat geeft de film en de personages iets mysterieus mee, maar ook iets volstrekt onnatuurlijks.

Door de schaarse dialogen lijkt het wat op een stille film, waarbij de regie het artistieke duidelijk voorrang geeft op het realisme. Dat realisme hapert vooral door een hoofdpersonage die maar al te vaak onlogisch reageert. Als kijker kun je dan misschien denken dat dit door haar situatie komt, maar het blijft onlogisch en onnatuurlijk. Mouchette wordt letterlijk en figuurlijk louter als lijdend voorwerp gebruikt en de regie doet haar personage daarmee wat mij betreft tekort. Ze is weerloos (tegen haar vader) of weerbaar (gaat moddergooien), normaal of krankzinnig en lief of boosaardig wanneer het uitkomt. Ze zoekt liefde en het dankt het af (de vrouw die haar een jurk schenkt). Haar verwilderde personage is slechts een middel voor de regie om het artistieke te brengen (de vernedering voor de klas door haar lerares, het rollen over het gras), waarbij het goed uitkomt als haar gedragingen en gevoelens niet te doorgronden zijn. Daar hapert de film. 3*

Bresson met een neerslachtige film, het doet wat denken aan de latere broers D'Ardennes. Mooie films, maar niet echt mij ding. Daarvoor is deze Mouchette te gedateerd en kan ik er echt niet van genieten. Wel een boeiende openingsscène en daarom jammer dat het daarna voor mij verloren liep.

De films van Robert Bresson kemerken zich door eenvoud, natuurlijkheid, pricisie en realisme.
Zo ook deze "Mouchette" een ontroerend verhaal over een tienermeisje dat een uiterst moeilijke en pijnlijke jeugd doormaakt, erg verbitterd geraakt en zich hierdoor doorgaans zeer onhebbelijk en afzijdig opstelt. Een vorm van ontspanning is haar niet gegund en bovendien geraakt ze verstrikt in een rivaliteitskwestie tussen twee volwassen mannen.
Meerdere mooie scènes à la Bresson, maar de meest pakkende is m.i. wel deze wanneer Mouchette, stevig geëmotioneerd om wat zich die nacht heeft afgespeeld, thuis komt en daar onmiddellijk de intrieste toestand van haar gezinsleven ervaart en desondanks zich onnoemlijk kranig gedraagt. Schitterende vertolking.
Een intrieste film met een onvermijdelijk dramatische afloop wanneer Mouchette uiteindelijk geen uitweg meer weet. Hartpijnigend.

Typisch Bresson voor zover ik hem ken. Niet slecht maar enorm kaal, soort van rauw en vooral heel kil en afstandelijk. Er speelt best wat misère maar het deed me door die regie allemaal bijzonder weinig. Op rationeel vlak zie ik hier nog wel een goede film maar op emotioneel vlak vond ik zelfs die magere 80 minuten aan de lange kant. 2,5*.