Meningen

Na afgelopen week Goldfinger te hebben gezien, heb ik Diamonds are forever ook in de blu-ray speler gestopt. Diamonds is nooit een echte favoriete film van mij geweest. Dat komt mede omdat ik de film heel veel potentie vind hebben, maar eigenlijk op een hoop vlakken mislukt. Na het fantastische On her majesty's secret service is van de uitstraling en klasse van die film weinig over.

Diamonds are forever is met een heel duidelijk doel gemaakt: de kassa's in de Verenigde Staten moesten opnieuw gaan rinkelen, met het succes van Goldfinger en Thunderball als streven in het achterhoofd. Deze film is dan ook op en top Amerikaans. Na het einde van On her majesty's, waar Bond op tragische wijze zijn vrouw Tracy verliest door toedoen van Blofeld en Bunt, was het meer dan gepast geweest om van Diamonds een wraakfilm te maken met harde elementen, een goed verhaal en weinig om te lachen. For the record: dat is Diamonds dus geenszins geworden. On her majesty's deed het minder in de Verenigde Staten en aangezien daar een groot deel van de inkomsten vergaard kan worden, werd besloten een soort tweede Goldfinger te maken. Nu ben ik al minder en minder enthousiast geworden door de jaren van die film, en Diamonds doet het dan ook niet beter.
Veel van de gedienden van Goldfinger komen terug voor Diamonds. In de regisseurstoel is opnieuw Hamilton te vinden. Hamilton is aan de ene kant een fijne regisseur, aan de andere kant heeft hij ook een hoop zwakke momenten in zijn films en missen de plotlijnen structuur, duiding en spanning. Het wordt allemaal saai gebracht. Ik durf zelfs te beweren dat Diamonds in mijn ogen nog het beste verhaal heeft van de vier films die Hamilton geregisseerd heeft. Dit komt mede omdat Bond in deze film participeert in een diamantensmokkel en - letterlijk - het spoor van de diamanten volgt. Dat maakt wel dat het verhaal een logisch verloop heeft: waar de diamanten zijn, gaat Bond naartoe. In sommige films wil het ook voorkomen dat je drie keer met je ogen knippert en Bond op een andere locatie is, zonder dat nu eigenlijk duidelijk is wat hij daar doet.
De opening van Diamonds is niet erg spectaculair en introduceert ons tot, alweer, een nieuwe Blofeld. Ditmaal is het Charles Gray die ook al te zien was in You only live twice. Het is geen slechte acteur, maar het materiaal waarmee hij moet werken in deze film doet hem geen goed. Blofeld in drag, Blofeld met het dubbelgangeridee, waar ik na zes jaar kijken van deze film nog steeds geen idee heb waarom dat erin verwerkt is of welk doel het dient. Hamilton als regisseur had er een handje van, zo vertelt hij zelf, ideeën op te doen via de televisie, krant etc. Daar raakte hij dan enthousiast van en dacht, kom laten we dat in de film doen! Veel van deze ideeën zijn echter slecht uitgewerkt of komen gedateerd over. Het hele idee van plastische chirurgie, het subplot van Blofeld en zijn dubbelgangers, was begin jaren 70 een populair item. Het gevecht met Bambi en Thumper evenzo. Het is compleet overbodig en probeert een komische noot toe te voegen, terwijl het echt niet vermakelijk is. Helemaal op het einde als hij de twee onder water houdt, terwijl zij Bond onder water nog makkelijk hadden kunnen 'aanvallen'.
De special effecten zijn net als in Goldfinger hopeloos gedateerd en misschien nog wel lachwekkender dan die van Goldfinger. Het valt best mee, totdat het booreiland wordt aangevallen. De explosies op het booreiland en de laser die militaire bases aanvalt zijn van zeer slechte kwaliteit. Iets wat de technologie niet toelaat, doe het dan gewoon niet. Want hoewel de special effecten weinig indrukwekkend zijn, wat ik Hamilton wel moet nageven is dat hij in Diamonds verder weinig tot geen gebruik maakt van projectieschermen. In de films voor, maar ook zeker na Diamonds werd dit redelijk veel gedaan. Op dat punt is de film minder gedateerd. Qua locaties is de film opnieuw wat kleurloos net als Goldfinger. Ditmaal worden Las Vegas en Amsterdam aangedaan. Amsterdam is even in beeld, de liftscène is goed en steekt uitstekend in elkaar. Connery is daar wat mij betreft in topvorm. Las Vegas in de jaren 70 was nog wat tam en ik vind de locatie voor Bondbegrippen eigenlijk wat te goedkoop. Er gebeuren verder ook niet veel spannende dingen, de film kabbelt er maar wat voort. De autoachtervolging in de straten van Vegas is eigenlijk het hoogtepunt, want de finale op het booreiland stelt überhaupt niet veel voor. Maar ook dit is een dertien-in-één-dozijn achtervolging die in Live and let die and The man with the golden gun op soortgelijke wijze wordt herhaald. Hetzelfde geldt voor de achtervolging in de maanbuggy. Het heeft allemaal vrij weinig om het lijf en lijkt tijdopvulling te zijn, terwijl de film de sterke momenten mist die het verhaal diepgang geven. Qua tijd had dat gemakkelijk gekund. Net als Goldfinger bevat deze film helaas onnodige fouten en plotgaten.
De cast van de film is zo slecht nog niet. Connery is natuurlijk terug na vier jaar afwezigheid. Hij is wat ouder geworden en wat minder afgetraind, maar zijn uitstraling hier is beter dan in You only live twice. Daar leek hij uitgepeigerd en vermoeid. Jill St. John speelt Tiffany Case en Tiffany in het boek Diamonds are forever is een interessant personage. In de film wordt het personage irritanter naarmate de film vordert. Haar openingsscène in Amsterdam is in mijn ogen misschien wel één van de sterkste introducties van welke Bondgirl dan ook. In haar geval vind ik het oprecht jammer dat niet meer uit haar personage is gehaald, want er zat veel potentie in. Sowieso moet veel in deze film wijken voor de luchtige en humoristische toon. Over Gray als Blofeld ben ik niet zo te spreken, ik zie liever Telly Savalas. Mr. Wint en Mr. Kidd, het is mijlenver van de dagen van From Russia with love vandaan, zijn toch één van de sterkere punten van Diamonds. Ze hebben een aantal verdomd goede zinnen die ze mogen zeggen en ik vind ze beter uit de verf komen dan Blofeld, terwijl die de ster van de film zou moeten zijn. De manier waarop zij eindigen kan mij dan niet zo bekoren. Net als in Goldfinger is dit ook weer in een scène gedaan na de finale en het eindigt dan ook als een sof. Gemiste kans.
De muziek is één van de betere dingen van deze film. Niet het beste werk van John Barry, maar zeker van hetzelfde niveau als Goldfinger, ietwat beter vind ik het nog. De titelsong is prima, de title sequence niet. Binder was bij deze film wel erg ongeïnspireerd. Af en toe flikkert een diamant op, loopt een kat voorbij en zien we een naakte vrouw in silhouet. Het wordt voor mij te repetitief. Het werk van Robert Brownjohn, die From Russia with love en Goldfinger deed, kan mij beter bekoren.

Diamonds is een vermakelijke film, maar meer zit er niet in helaas. Het wordt nergens echt spannend of dreigend. Bond lijkt, behalve het moment in de doodskist, gemakkelijk uit elke situatie te komen. Ondanks het flinterdunne verhaal, is het script wel in staat geweest zo'n film af te leveren met fouten, plotgaten en onduidelijke momenten. Sommige dingen blijven voor mij als kijker tot op de dag van vandaag nog ambigue. De film is een tweede Goldfinger, alleen is die film in mijn optiek nog iconisch. Deze film heeft dat niet en waardeer ik daarom minder.

2,5 sterren

Nadat ik Dr. No gelezen had en aansluitend de film had gezien (en daar vrij enthousiast over was), vond ik het de uitgelezen kans de filmserie eindelijk op chronologische volgorde te gaan bekijken. From Russia with Love is een film die ik altijd hoog gewaardeerd heb, voornamelijk vanwege de sfeer en het verhaal. Het was heel verfrissend om deze film te zien na Dr. No, vooral uit cinematografisch oogpunt.

Het sterkste punt van de film is toch wel het verhaal, dat redelijk trouw verfilmd is naar één van de beste Flemingboeken. Er is een mooie uitwerking van de organisatie SPECTRE, die in Dr. No al kort was aangestipt. Mooi om te zien dat Kronsteen in het gesprek met Klebb en Blofeld terugkomt op de dood van Dr. No. Het geeft een mooie link tussen de eerste twee films, iets wat anno 1963 natuurlijk een ander verhaal was dan nu. Nu is het vanzelfsprekend dat praktisch elke Bond-film een verhaal op zichzelf is. Het verhaal is daarnaast een prachtige weergave van de jaren '60 en de daarbij behorende Koude Oorlog. Het is grimmiger dan Dr. No - mede door de locaties - maar het wordt wel met dezelfde opbouw en spanning gebracht. Daar kun je het zijne van vinden, maar traag is niet het goede woord vind ik. Het is eerder duidelijk maken aan de kijker wat er precies speelt, zodat jij weet wat er gebeurt, maar de hoofdpersonages (Bond) niet. Als kijker weet je dat zowel de Russen als de Britten door SPECTRE in de greep worden gehouden en ze tegen elkaar uit te spelen om zo de Koude Oorlog te doen oplaaien. Latere Bondfilms zijn dan vaak flitsender, dit element van From Russia with Love vond ik niet storend.

Iets wat me met de laatste kijkbeurt wel opgevallen is, is dat From Russia with Love echt verouderd is. Tuurlijk kun je dat zien, maar in tegenstelling tot Dr. No is het een flinke stap terug. Waar Dr. No er prachtig uitziet, mooi kleurenschema, veel goed geschoten scènes bevat en cinematografisch één van de mooiere Bond-films is, lijkt From Russia with Love ouder, gedateerder, grauwer en korreliger. Dat komt vooral tot uiting in de actiescènes, waar blue screen gebruikt wordt, maar ook bij de ontploffing van de helikopter en andere opnames van bijvoorbeeld Istanbul. De film lijkt in dit opzicht veel minder afgewerkt dan Dr. No. De eindscène bijvoorbeeld is zo'n afknapper. Waarom moest die scène voor een scherm worden opgenomen, waarna er ook nog beelden tussen zijn gemonteerd die wel echt in Venetië zijn opgenomen op het water? Was het werkelijk zo'n moeite om dat daar te doen? En het kan wel, want in Dr. No zat de autoachtervolging vanaf het vliegveld en die was ook live gedaan, dus dan moeten een paar opnames op een gondel ook wel te doen zijn. Ook de editing en de muziek zijn een terugval. Wat de editing betreft zaten er een paar lelijke springers en rare overgangen tussen. De muziek was op sommige momenten misplaatst of veel te hard. Dr. No heeft ook niet de beste soundtrack van alle Bond-films, maar daar heb ik me er niet aan geërgerd. Serieus, de muziek schalt gewoon door je kamer als Bond zijn hotelkamer doorzoekt op afluisterapparatuur. Zonde. Ik blijf erbij dat het verhaal voor mij het belangrijkste aspect van een film is, maar ik had graag een vooruitgang van Dr. No gezien in dit opzicht, niet een teruggang.

De personages, oké, zijn in veel gevallen up to par. Sean Connery zet in deze film een prima Bond neer, maar evenaart niet zijn prestatie in Dr. No, als ook die in de volgende film Goldfinger van wat ik weet. Hij is wel uiterst charmant en meedogenloos tegelijk als Bond. Je kunt zien dat Connery zin had om in dit script te spelen. Eén van mijn favoriete elementen van From Russia with Love is de vriendschap tussen Bond en Kerim Bey, hoofd van Station T in Turkije en bondgenoot van Bond in deze film. Wat een charisma tussen die twee zeg! Je kunt heel duidelijk zien dat ze het buiten de set ook gezellig moeten hebben gehad. Pedro Armendariz, die Kerim Bey speelt, verdient absoluut lof voor zijn acteerprestaties. Daarnaast heeft deze film gewoon verdomd goede schurken. Blofeld is hier nog mysterieus en enigszins bedreigend in tegenstelling tot wat hij in latere films zou zijn, een karikatuur van zichzelf. Rosa Klebb als personage beviel me prima, Kronsteen vond ik wat minder goed uitgewerkt. De absolute ster van de film wat betreft de schurken is toch wel Donald Grant. In de fantastische treinscène, die sowieso één van de beste scènes uit de film is en iconisch is binnen de serie, wordt Bond echt vernederd door Grant en dat is fantastisch. Bond is dus niet altijd onoverwinnelijk of de sterkste man op aarde. Hij wordt gered door zijn eerste verkregen gadget van Q, maar in deze film is dat op een goede wijze geïntegreerd. In latere films vond ik sommige gadgets nogal misplaatst overkomen of echt écht bewust in de films te zijn verwerkt om maar gadgets in de film te stoppen. Als laatste de vrouwen van dienst: Daniella Bianchi als Tatiana Romanova vind ik inwisselbaar. Ze is een knappe Italiaanse, maar haar rol vergde eigenlijk een actrice en dat was ze niet. Ursula Andress kon ook niet acteren als de beste, maar in de rol van Romanova zat meer potentie dan die van Honey Ryder. De terugkeer van Sylvia Trench vond ik wel aardig. Ik had haar best nog wel in een Bond-film of twee willen zien als een soort van terugkerende flirt van Connery's Bond, iets wat Terence Young ook wilde. Verbazend genoeg dat ze dan niet in Thunderball teruggekeerd is eigenlijk. Hamilton zal wel gedacht hebben, fuck it, ik wil mijn eigen film creëren.

De beste locatie van de film is zonder twijfel Istanbul. Niet voor niets komt Bond hier nog terug, ook in Venetië, welke in deze film niet tot zijn recht kwam. Istanbul is een prachtige stad met een mooie mix van westers en oosters en daarom uiterst geschikt voor opnames voor een Bond-film. Jammer dat ik vond dat de stad er soms nogal grauw uitzag, terwijl het juist zo'n levendige en kleurrijke stad is. Daar had ik graag wat meer van gezien, ook in de cinematografie. Met de actie zit het verder prima, in het laatste half uur worden we getrakteerd op een gevecht in een trein, een helikopteraanval en een bootachtervolging. De één is beter gelukt dan de andere, maar alle drie voegen ze wel wat toe aan het entertainmentgehalte van From Russia with Love. De film is wel vermakelijk qua actie dan Dr. No.

Films dateren uiteindelijk allemaal, maar het verhaal blijft staan. Daar blinkt From Russia with Love in uit. Casino Royale deed me erg denken aan de toon van deze film, iets wat ik zeker toejuich. Het was immers de favoriete film van Cubby Broccoli, dus dat geeft wel aan dat deze film met heel veel zorg gemaakt is, ondanks dat ik dat er niet altijd even goed van af zie.

*3,5 voor het sterk uitgewerkte verhaal, Istanbul en de Koude Oorlogssfeer.

11. DR. NO
08. FROM RUSSIA WITH LOVE

Goldfinger. Als 13 jarige jongen was ik er zes jaar geleden lyrisch over. De film behoorde tot mijn favorieten en ik was er als de kippen bij negatieve reacties de kop in te drukken. Wel, vandaag heb ik Goldfinger maar eens uit de kast gehaald en ditmaal op blu-ray bekeken (dat is echt een aanrader overigens). Ik denk dat in de jaren dat ik inmiddels fan ben van Jimmie Bond, geen enkele film zo in waardering gedaald is als deze...

Laat ik beginnen met duidelijk maken dat dit geenszins een slechte film is. Deze film heeft meer betekend voor de serie en andere films in het actiegenre dan menig film kan zeggen. De film is tevens voor mij de blauwdruk voor heel veel films die na deze zijn gekomen (ik noem een Thunderball, The Spy Who Loved Me, A View to a Kill). En daar komt ook m'n eerste punt dat ik wil maken. Goldfinger zet die toon, het wordt alleen daarna veelvuldig in de serie zelf nagedaan, en beter.
De film is iconisch, dat wel. Goldfinger kent iedereen, fan of niet. Mijn moeder kan het riedeltje van de muziek nog neurien (dat zegt aardig wat). Goldfinger heeft ongetwijfeld een paar van de beste namen. Pussy Galore. Oddjob. Goldfinger. Het kan niet op. Goldfinger heeft ook een paar van de bekendste en meest iconische scènes. Ik noem de dood van Jill Masterson, ik noem de achtervolging op Tilly Masterson in de DB5, de laserscene, de man talk bij het zwembad... Het maakt de film in die zin wel verheven. Het mag ook gezegd worden, goud heeft iets aantrekkelijks. Goud spreekt tot de verbeelding en geeft macht aan. Dan zou je verwachten dat deze film alle elementen bevat uit de vorige twee en daar het gouden randje aan geeft. Dat vind ik nu ik ouder ben, niet langer het geval.
Iconisch als hij is, de film is echt gedateerd. Ik vind het mooi om wat locaties in hun tijdsgeest te zien, maar de film komt heel stoffig en oud op me over. De film lijkt zo grauw telkens, waar we ook naartoe genomen worden. Zwitserland is een prachtige locatie, maar komt hier jammer genoeg te weinig aan bod. Dat wordt in On Her Majesty's stukken beter gedaan. Ook de VS lijken wat kleurloos. Goldfinger mist het exotische van Dr. No (spat echt van je scherm af) of het realistisch grauwe van From Russia with Love. Gemiste kans. De sets van Ken Adam, op de hobbykamer van Goldfinger en het interieur van Fort Knox, zijn ook niet z'n beste werk. Jammer, de man kan namelijk zó veel.
Gedateerd is de film logischerwijs ook in de special effecten. Dat vind ik op zekere hoogte niet storend. Bij het zwembad aan het begin van de film worden real life scènes afgewisseld met studio-opnamen met een projectiescherm. Dit is te zien, maar wel knap gedaan en het ziet er vloeiend uit. De shots van de vliegtuigen in de lucht en Goldfingers einde zijn echt om te huilen. Had niet gehoeven. Ik had Goldfinger ook wel een spannender einde toegewenst. Dit ging heel snel en was letterlijk een anticlimax; iets waar Hamilton als regisseur in al zijn Bondfilms last van zou hebben.
De film excelleert wel in z'n cast. Sean Connery speelt ondeugend, lijkt wel af en toe wat verveeld. Honor Blackman vind ik prettig om naar te kijken en ze acteert op een natuurlijke manier. Gert Fröbe, ja wat een held. Hulde ook aan de voice dubber die Goldfinger zijn karakteristieke stem gegeven heeft en het perfect gematcht heeft met het beeld. Wat teleurstellend vond ik Cec Linder (Felix). Ik vond Jack Lord beter passen in de rol. Jammer, want Felix Leiters rol in Goldfinger was groter. M lijkt geirriteerd in deze film, meer dan normaal leek het. Kan aan mij liggen. Oddjob is met z'n verschijning weer een iconisch element van Goldfinger, waar de muziek ook zeker aan bijdraagt. Hij is ergens ook nog wel sympathiek en toch is het niet iemand die je in het donker op de golfbaan wil tegenkomen. Andere teleurstellingen is de crew van Goldfinger. Ik vind de Koreanen in deze film maar lachwekkend. Beetje denigrerend zelfs. De oma met machinegeweer is top haha
De film heeft zeker grappige, goede en rake momenten, het verhaal is echter zwak. Echt zwak, ook voor Bondbegrippen. De film opent nog wel redelijk, al is volstrekt onduidelijk wat en waarom Bond doet wat hij doet. De titel sequence vind ik één van de betere uit de reeks. Naarmate de film vordert, zakt hij ook als een plumpudding in elkaar. Sterker nog, als Goldfinger besluit Bond in leven te houden, is alle spanning weg. Behalve wat spionagewerk heeft Bond geen enkele moordpoging ondernomen op Goldfinger (Tilly twee keer). Hij lijkt nooit echt in gevaar te zijn en komt vrij gemakkelijk uit toch wel benarde situaties. Hoe anders in From Russia with Love. Dat aangemodder daar op de ranch. Het duurt te lang, leidt tot weinig, is niet interessant genoeg. Bij het einde komt er weer wat schot in de zaak en dat is weer een beter stuk. De finale in Fort Knox is een goede climax. Oddjob komt shocking aan z'n einde. Lekker veel manschappen, veel gevuur van schoten heen en weer. Top.
De film kent ook - is genoeg te vinden op internet en in documentaires - veel fouten. Fouten tijdens de film. Maar ook ongeloofwaardigen. Bond krijgt in de hotelkamer 1 rake klap van Oddjob en raakt bewusteloos. In Fort Knox incasseert hij er meerdere, zonder out te gaan. Pussy is immuun voor Bonds charme maar duikt met hem het nest in en besluit geheel haar eigenbelang in de missie op te geven en het zenuwgas Delta 9 te vervangen. In het boek was ze lesbisch, in de film wordt dit in het midden gelaten maar ze denkt wel alleen aan haarzelf: ze is uit op het geld. Het lijkt een simpele en enigszins gemakkelijke reden om de plot van de film te veranderen. En ook het bijeenbrengen van alle gangsters om eerst het gehele plan uit te leggen en ze daarna om te brengen is wat lame. Het vreemdst vond ik dat Oddjob niet even de koffer met goudstaven uit de auto haalde toen deze met Mr. Soho in elkaar geperst werd. Moet dat daarna alleen maar weer gescheiden worden. En was tevens duidelijk dat er geen dummy in die auto zat toen hij elkaar geperst werd. Het oortje van Goldfinger tijdens het kaarten etc. De fouten maken de film wat knullig en slordig. Terwijl het met sommige dingen wel beter in elkaar in elkaar steekt. De montage is op sommige momenten slecht qua timing, maar de vaart zit goed erin en Hunt houdt het vloeiend.
De muziek tot slot is fantastisch. Memorabel ook. Met name de muziek als men Fort Knox benadert is legendarisch vind ik. Schellende trompetten, blazers, alles erop en eraan. Eén van de betere werken van John Barry.

Al met al: Goldfinger is een prima film en zeker de moeite waard. Helaas wordt de film elke keer als ik hem zie lager in mijn waardering. De toon van de film is mij te luchtig en er had meer tijd en aandacht besteed mogen worden aan het verhaal. Wat iconische scènes die elkaar opvolgen maken nog geen verhaaltechnisch hoogstandje.

3 sterren

Live and let die is wellicht één van de films die ik het minste aantal keren heb gezien. Ik herinner me er vrij weinig van als ik het een tijd niet gezien heb. Met een frisse blik en een paar jaar later vind ik Live and let die heel verrassend uit de hoek komen. Guy Hamilton is wederom terug als regisseur en weet zelfs Goldfinger te overtreffen naar mijn mening. De film heeft tevens een fantastische 70s sfeer.

De film begint met de enige openingsscène (samen met The man with the golden gun, en From Russia with love als je strikt bent) waar Bond niet in voorkomt. Drie agenten worden vermoord op drie verschillende locaties en het is aan Bond om uit te zoeken wat de connectie van de moorden is en wie hierachter zit. Waar Hamilton met Goldfinger zweerde bij een mini-film voor de title sequence, heeft het hier directe relevantie tot de plot en is de actie verre van aanwezig. We worden ook geïntroduceerd tot de voodoosfeer van de film. Sowieso bestempel ik Live and let die als wellicht de vreemdste film in de reeks. Er gebeuren zo veel onverklaarbare en bovennatuurlijke dingen, dat je haast jezelf afvraagt of je een Bondfilm zit te kijken. Dat dit echter het geval is, blijkt uit de fantastische Paul McCartney & The Wings song. Meer Bond kan het volgens mij niet en het is zeker één van de meer memorabele en betere liedjes die voor een Bondfilm geschreven zijn. De soundtrack van George Martin is funky, op en top jaren 70. Het past de film uitstekend, want Live and let die is ook een grote kanshebber voor de meest tijdgebonden film van de reeks. En als het deze film niet is, dan is het zeker één van de andere films van Hamilton. Hij weet als geen ander de sfeer en toon van een bepaalde tijd weer te geven.
Live and let die wordt vergezeld van betere titels door Binder dan Diamonds are forever. De beelden zijn soms magistraal in synch met de muziek en er zit een vloeiendere beweging tussen de beelden. Samen met For your eyes only is dit het beste werk wat Binder zou afleveren voor de films met Moore. Na de titels onvouwt het verhaal van de film zich langzaam. Lange tijd is niet duidelijk wat nu precies gaande is en Bond zelf lijkt ook een beetje hulpeloos te zijn. Moore vraagt nogal vaak om informatie - het lijkt in deze film zijn favoriete zin te zijn - en dit verschilt wel met Connery als Bond. Connery zou alles op alles zetten en iemand een flink pak rammel geven om de desgewenste informatie te bemachtigen. Moore is meer suave, rustig en kalm blijvend met een flinke dosis droge humor. Beide heeft zo z'n charme.
De overige cast is overigens prima. Jane Seymour speelt Solitaire, de waarzegsters voor Dr. Kananga, en ze ziet er niet alleen heel mooi uit in deze film, ze is ook weer een stuk beter dan sommige eerdere Bondgirls. Wel, ze heeft tenminste een degelijke achtergrond wat haar interessanter maakt om naar te kijken. Yaphet Kotto speelt Dr. Kananga (en Mr. Big) en ook dit is prima in orde. In sommige scènes is hij zeer overtuigend, getuige de scène nadat Bond bewusteloos geslagen is en naar de krokodillenboerderij wordt gebracht, is Kotto uitstekend in zijn rol als hij Solitaire probeert in zijn macht te houden. Waar deze film ook in uitblinkt, is de oneindige stroom aan memorabele hulpjes en side kicks. Tee Hee, Whisper, Baron Samedi, de taxichauffeur: het houdt maar niet op. Ze voegen allemaal toe aan de aparte sfeer van Live and let die. Sheriff J.W. Pepper is tevens opmerkelijk te noemen. Vroeger vond ik hem maar irritant - en dat is hij nog steeds - maar in Live and let die voegt hij verhaaltechnisch zeker iets toe aan de speedbootachtervolging.. Prima aanvulling dus. De enige die me niet zo kon bekoren was Gloria Hendry die Rosie Carver speelde. Oké, het was haar tweede missie als CIA-agente (dubbelagente!) maar de manier waarop... Storend. Gelukkig is ze niet te lang in de film. En tot slot Roger Moore zelf. Fantastisch. Zijn eerste Bondfilm is wellicht ook een van z'n beste optredens als Bond. Hij speelt hem met humor, charme en hij komt in de 1-op-1 gevechten nog goed uit de verf (dit zou later wel wat veranderen). Z'n uitstraling is subliem; er komt echt iemand binnenlopen als hij op het scherm is. Meer dan Connery nog in mijn optiek.
De locaties in deze film zijn, hoe kan het ook anders, Amerikaans! Het is in deze film wel het minst storend. Harlem in de jaren 70 ziet er fantastisch uit, mooi contrast met de overwegend zwarte bevolking en dan Bond die op onderzoek uit gaat. De scènes waar de speedbootachtervolging plaatsvindt, zijn ook prima. Waar ik Hamilton in deze film echt een pluim voor geef, is dat Live and let die de eerste film is die geen gebruik maakt van projectieschermen. Het zou tot Goldeneye (1995) duren voordat dit opnieuw niet het geval zou zijn. Helemaal eerlijk is het natuurlijk niet, want Live and let die is qua actie, toegegeven, vrij vlak en tam, maar Hamilton weet het allemaal heel overzichtelijk in beeld te brengen en door slim gekozen camerastandpunten en regiemontages is het gebruik van projectieschermen niet nodig. Het maakt dat de film beter uit de verf komt en minder gedateerd is. Ware het niet voor de belachelijke, opgeblazen dood van Dr. Kananga op het einde die als een ballon ontploft, vergezeld van zeer neppe special effecten, dan zou Live and let die nog een aantal plaatsen hoger in mijn ranking gestaan hebben. Want de film ziet er op blu-ray haarscherp en heel kleurrijk uit. Deed me denken aan Dr. No in veel opzichten.
Naarmate de film vordert, wordt meer en meer duidelijk. Het verhaal is gemakkelijk te volgen. Als duidelijk wordt dat Dr. Kananga een ordinaire heroïnesmokkelaar is en het aantal verslaafden in de Verenigde Staten wil verdubbelen door eerst gratis heroïne weg te geven en vervolgens als monopolist de prijzen exorbitant te verhogen komt de film in een stroomversnelling. Iconische scènes volgen elkaar op, met als absoluut hoogtepunt de speedbootachtervolging. Hij is aan de lange kant, maar doordat niet alles vanuit het perspectief van Bond verteld wordt, blijft het spannend om naar te kijken. Het is allemaal goed in beeld gebracht en sommige momenten zijn zelfs excellent getimed, zoals het moment dat de boten over de weg scheuren en de politieauto's nog net niet de boten rammen. Goed werk!
Als de film op zijn einde loopt, is er wel een fantastische locatie voor een schurk, maar geen spectaculair eindgevecht. Niet dat ik het echt miste in Live and let die overigens. De manier waarop Dr. Kananga aan zijn einde kwam, had wel anders gekund. Het was beter geweest hem aan de haaien te voeren en dan dat Bond iets zou zeggen als: "Oh he always loved a good bite of attention, didn't he?" Het was ook veel beter geweest voor het thema van de film, want Live and let die schreeuwt rood (zoals paars dat is bij On her majesty's secret service). We eindigen met een climax op de trein, geheel in Hamilton zijn stijl, want Tee Hee komt opdagen om Bond alsnog te verslaan. Het is één van de betere momenten in de film vind ik zelfs. Een goed gevecht, afgewisseld met de nodige humor.

Live and let die is zeker weer op een aardig niveau na de mislukking die Diamonds are forever heet. Er zitten zeker een aantal iconische momenten in (de jazzbegrafenis, de krokodillenontsnapping op de boerderij, de speedbootachtervolging en de busachtervolging) en het verhaal is van redelijk niveau. Het betreft eens niet Blofeld die de wereld in gijzeling houdt en ik denk oprecht dat het nodig was een nieuwe weg in te slaan en bepaalde zaken te vernieuwen. Scriptschrijver Tom Mankiewicz zorgt voor een aantal rake one liners en levert zowaar een degelijk verhaal af. Het is niet volledig vrij van fouten en knulilgheden, maar Hamilton brengt het luchtig en het komt hier wel goed uit de verf. Sommige scènes zijn zelfs redelijk spannend en Bond gaat zelfs her en der wat spionagewerk niet uit de weg. Het is niet van From Russia with love niveau, maar de film is onderhoudend en één van de meer herkenbare films in de reeks.

3,5 sterren

07. Dr. No
05. From Russia with love
16. Goldfinger
22. Thunderball
23. You only live twice
01. On her majesty's secret service
19. Diamonds are forever
13. Live and let die

In dienst van Hare Majesteit: de zesde film in de reeks verwijst letterlijk naar waar James Bond het allemaal voor doet. Gebaseerd op het gelijknamige boek van Ian Fleming, kop ik hem spreekwoordelijk erin door te zeggen dat deze film mijn absolute favoriet is (samen met Casino Royale) en, hoewel Bond door sommige critici afgedaan wordt als slap popcornvermaak, een meesterwerk is van de hand van Peter R. Hunt. Helemaal objectief ben ik overigens al lang niet meer, maar er zijn zo veel elementen in deze film die vijfenveertig jaar na dato nog altijd een verfrissende blik geven op datgene waar Bond voor staat. Hoewel de film veel kritiek te voorduren heeft gekregen in 1969 en door onverstandige marketingkeuzes zeker in de jaren daarna ook (denk aan de chopped-up version voor televisie van ABC), wint de film jaar na jaar aan populariteit bij een grote schare fans van Fleming en Bond. Het blijft nog steeds ondergewaardeerd, maar wellicht zit daar ook de kracht van de film. Het heeft niet het pompeuze van Goldfinger of het epische van The spy who loved me, maar een bepaalde ingetogenheid en klasse die de film siert. Gecombineerd met een jaren 60 stijl en een regisseur met een visie maakt On her majesty’s secret service een tijdloze indruk.
De film begint met Q en M die een nieuwe technologische vondst bespreken: miniaturisering om mensen gemakkelijk op te sporen. M grapt dan in geheel sarcastische stijl dat juist dat hetgeen is wat nodig is om te weten waar James Bond zich bevindt. Niet dat het overigens in deze film gebeurt, maar het zou later op soortgelijke wijze worden gedaan in Casino Royale en recentelijk ook in Spectre. De film verplaatst zich naar Portugal, waar Bond in zijn nieuwe Aston Martin DBS rondrijdt langs de kust, waarna hij wordt ingehaald door een vrouw in haar rode Mercury Cougar. Bond besluit dat het de moeite waard is om haar bij te houden en langzaamaan krijgen we steeds meer te zien van de gestalte van Bond, die in deze film gespeeld wordt door George Lazenby. Het spelen van 007 door Lazenby is iets waar al een gehele review aan gewijd kan worden, maar om het hier kort en bondig te houden speelt de man Bond in deze film precies goed. Nee, Lazenby had geen acteerervaring en het is voor filmbegrippen ook niet de beste acteerprestatie in de film of de reeks in zijn geheel, maar het komt venijnig dicht bij de Bond van de boeken. Meedogenloos, hard, vindingrijk maar toch onzeker op momenten en in conflict met zichzelf. In schril contrast met de vorige film staat het zeker, waar Bond haast een superheld leek en onschendbaar was in allerhande situaties. Nu is Bond in de eerste tien minuten bezig een vrouw te redden bij zonsopgang voordat ze zelfmoord pleegt, om vervolgens nog wat rake klappen uitdelen in het water en op het strand aan een paar bad guys. De scène eindigt dan ook enigszins atypisch: Bond wordt niet bedankt door de vrouw voor het redden van haar leven, waarna de woorden ‘This never happened to the other fella’ zich tot het publiek richten. En potverdorie, wat wordt er goed geknokt en wat ziet het er strak uit. Cinematografie is voor het ‘uiterlijk’ van een film van levensbelang en Michael Reed (eenmalig cinematograaf voor 007) levert puik werk af gedurende de hele rit. Het ziet er allemaal prachtig uit in blu-ray en Portugal, Londen en de Zwitserse Alpen worden met fantastisch camerawerk en shots in beeld gebracht. Hoogtepunten zijn absoluut de openingsscène, de scène in het casino, de Alpenkamer en de trouwscène.
De generiek is een thematisch geënte deze keer, sterker dan in andere films. Het paars komt veelvuldig terug, wat je niet alleen ziet tijdens de generiek maar ook subtiel tijdens andere scènes. Daarnaast is het thema ‘tijd’ aanwezig in de vorm van de klok met de wijzers die terug de tijd in gaan, plus de voorgaande verhalen van Bond die door een zandloper lopen om de continuïteit te benadrukken na het vertrek van Sean Connery. Jammer dat ze ook hier George Lazenby als acteur onderbelichten door hem pas na de vermelding van de filmtitel te tonen, maar gegeven de enorme problemen tijdens de productie en in de postproductiefase is dit achteraf te verklaren. Na de generiek ontvouwt het verhaal zich en dat is waar de kern van de kracht van deze film ligt: het verhaal. James Bond zal nooit – althans in de filmversie – behoren tot de absoluut beste verhalenvertellers in de filmwereld, maar On her majesty’s doet afwijken van de standaardelementen die de James Bondfilms grofweg kenmerkt tot Casino Royale in 2006. Men neemt de tijd om in het eerste uur karakters wat diepgang te geven en uitstekende vechtscènes af te wisselen met scherpe dialoog. Persoonlijk favoriet is die van Tracy: ’Teresa was a saint. I’m known as Tracy’. Deze ene zin vat in zijn totaliteit samen hoe ze is. Simon Raven is hier deels verantwoordelijk voor en heeft bijgedragen aan een wat meer intellectuele dialoog, zoals in de scene tussen Blofeld en Tracy later in de film.
Wat tevens sterk is aan het verhaal, is dat Bond zijn best moet doen om dingen uit te zoeken. Het hangt niet van toevalligheden aan elkaar en er wordt ook niet van mooie locatie naar mooie locatie gehopt als je drie keer met je ogen geknipperd hebt. Oké, dat Tracy de dochter van Marc Ange Draco is, is een handig toeval om het zo maar te noemen, maar vanaf dat moment komt het grotendeels aan op de vindingrijkheid van Bond zelf en er is zeker goed aan gedaan om dan het grote gedeelte van de film in de Zwitserse Alpen te houden waar Blofeld zich bevindt en aanspraak wil maken op de titel van graaf Balthasar de Bleuchamp.. De film is met ruim 140 minuten aan de lange kant en het had op sommige momenten wat ingekort kunnen worden, met name aan de actiekant wat mij betreft. Als het verhaal eenmaal geïntroduceerd is en Bond als Sir Hilary Bray naar Piz Gloria en Blofeld vertrekt, komt de film op stoom en worden we naast de nodige één-op-één gevechten getrakteerd op [twee achtervolgingen op ski’s, een autoachtervolging, een lawine en een bobsleeachtervolging. Met name de eerste skiachtervolging en de autoachtervolging zijn bijzonder spectaculair en goed geslaagd. Er zit genoeg actie in voor twee films en hoewel ik vroeger vond dat de actie niet proportioneel verdeeld was over de gehele film, vind ik dat nu een minder issue. Net wanneer je die punch nodig hebt, begint het en het einde van de film maakt alles goed. De aanval op Piz Gloria is episch, vergezeld van goede muziek en helemaal des Bonds. Verweven tussen de spionage en de actie zit dan nog het liefdesverhaal tussen Bond en Tracy. Tracy, die gespeeld wordt door Diana Rigg, is de absolute ster van dit verhaal en ze speelt moeiteloos Bond van de mat. Deze film draait om haar. Van de openingsscène tot het einde is ze aanwezig en in het macabere einde drukt Tracy voorgoed haar stempel op de film en de reeks in zijn geheel. Het is niet zelden dat de roman On her majesty’s secret service als de beste van Fleming wordt genoemd en hulde aan Hunt voor zijn halsstarrigheid om de roman zo getrouw mogelijk te verfilmen en niet te verzuimen in technologische gadgets c.q. een scala aan toeters en bellen.
Het kan gewoon niet op met deze film. De soundtrack is eveneens een parel. Beluister hem op Spotify en je zult begrijpen waarom. Het is in mijn optiek het beste werk wat John Barry heeft afgeleverd (al was de man sowieso een genie) en Bond druipt er van alle kanten vanaf. Het gebruik van synthesizers is een juiste keuze gebleken en het romantische ‘We have all the time in the world’ gezongen door Louis Armstrong raakt de juiste snaar als het aankomt op de toon en de sfeer van de film. Waar de film het logischerwijs na al die jaren wat laat liggen, zijn de optische special effects en de montage. Verwacht in de actiescènes bij close-ups projectieschermen (niet overal trouwens) en soms is de montage wat grof of zijn scènes wat versneld wat nu wel duidelijk te zien is. De film houdt nog altijd het record voor de Bondfilm met de langste opnametijd: bijna negen maanden heeft het geduurd om alles te filmen. Dientengevolge bleef er relatief weinig tijd over in de montageruimte en de postproductiefase van de film. Het is nog een wonder, gezien alle strubbelingen die zich voordeden tijdens het maken van deze film. De locatieshots zijn fantastisch, maar tijdens de skiscènes en de bobsleeachtervolging zijn de special effects het enige minpunt van de film.
Ik wil eindigen met de cast en met een reden. De cast is namelijk wat deze film maakt tot het meesterwerk dat ik het wil bestempelen (oké, wellicht afgezien van Yuri die Gunther speelt!). Zoals eerder vermeld speelt Diana Rigg de sterren van de hemel en haar rol kan niet buiten beschouwing worden gelaten bij de kracht van deze film. Blofeld wordt gespeeld door Telly Savalas en die geeft hem een wat meer menselijkere kant mee. Sowieso is het één van de actievere schurken want hij neemt actief deel aan de achtervolgingen. Irma Bunt, de privésecretaresse van Blofeld, wordt gespeeld door Ilse Steppat. Helaas overleed zij vlak nadat On her majesty’s secret service in première ging; het zou haar laatste rol zijn. Steppat geeft Bunt een ijzige persoonlijkheid mee. Ze is een beetje als een nare tante die sneer na sneer geeft. Geweldig. De overige cast speelt overigens prima. Vooral het toch wel wat afstandelijke tussen M en Bond komt in deze film goed naar voren. M lijkt geïrriteerder dan ooit, maar weet zich op het einde waardig te herpakken en zelfs amicaal om te gaan met het hoofd van een misdaadsyndicaat. Chapeau! Moneypenny is flirterig als altijd en heeft in deze film prachtige kleding aan, een ander voorbeeld van het oog voor detail waar deze film mee doorspekt is. En tot slot James Bond zelf. Lazenby vind ik niet de beste Bond, daarvoor werkt niet alles mee. Aan de andere kant, waarom zou je überhaupt de vergelijking maken? In deze film, in deze context werkt het. De menselijkheid die dit verhaal nodig had, is aanwezig. Het heeft de blauwdruk gelegd voor de films in de reeks die hierop zouden inhaken en doorgaan. En Lazenby is degene die het pad vereffend heeft voor al die acteurs na Connery in de rol van Bond. Iets wat we nu anno 2015 met Spectre doodnormaal vinden, maar waar het publiek in ’69 van ging steigeren.
On her majesty’s secret service is de ruwe diamant. De film waar je voor moet gaan zitten. De film die je gaat verrassen als je hem nog niet gezien hebt. De film die anders is. Hunt heeft als regisseur uitstekend werk geleverd. Met de instelling ‘ik maak zo goed en zo kwaad als ik kan de beste Bondfilm ooit’ is het hem zowaar nog gelukt ook. Dankzij hem en zijn visie op wat James Bond zou moeten zijn, genieten miljoenen fans heden ten dage van wat Daniel Craig in de weegschaal gooit in de rol van 007. De afzonderlijke elementen werken samen, zoals afzonderlijke ingrediënten samen een verrukkelijk gerecht kunnen voortbrengen. De muziek, de locaties, de acteurs, het camerawerk, de stunts en het verhaal: er staat bar weinig in de weg om dit te beschouwen als een hoogtepunt van de James Bondfilms (en ik ben vast een hoop dingen vergeten te vermelden). Een tip: als je wat meer wilt weten over de achtergrond van deze film die toch wel een pak interessanter is dan menig ander 007 verhaal, dan raad ik je ‘The making of On her majesty’s secret service’ aan van Charles Helfenstein. Het boek is aan de prijzige kant, maar biedt alle informatie over de film voorzien van talloze stills, foto’s en anekdotes. In mijn bescheiden collectie van boeken over James Bond is dit verreweg het beste boek dat ik ooit heb aangeschaft.

4,5 sterren

Ik vind The Spy Who Loved Me een van de sterkste films van Moore, maar ook in de hele Bond-reeks. Als een Bondfan heb ik ze bijna allemaal gezien, en omdat ik in vele reacties van jullie lees dat deze film middelmatig is in de reeks, maar ook van Moore, wil ik jullie op een aantal punten wijzen: eerst een balans van alle Moore films:

Live and Let Die: voor vele een van de betere, dat vond ik ook, hier bewees Moore zich dat hij zich kon meten met Connery. Ook Mr Kanaga/Mr Big met zijn hulpje Lee Tee waren sterke personages en helemaal bij de tijd. En de bloedmooie Solitaire was een goede Bondgirl. Helaas vond ik J.W. Pepper leuker in TMWTGG, ik stoorde me een beetje aan hem en de scenes met Baron Samedi waren soms onduidelijk, maar het blijft een van me favorieten. Een 3,5

The Man with the Golden Gun: de laatste film van regisseur Guy Hamilton. Ik heb vaak gelezen dat de film nergens boeide, toch waren Mary Goodnight en Miss Anders erg vermakelijk en Scaramanga is toch een van de beste 'villians' van alle films. Ook in deze film stoorde ik me soms aan de dwerg Nic Nac en de film was niet altijd even boeiend. Een 3,0

The Spy Who Loved Me: drie jaar na TMWTGG nam Gilbert de taak opzich, nadat hij YOLT al geregisseerd had. Velen vinden dat TSWLM erg lijkt op You Only Live Twice, en dat klopt, al heb ik die nog niet helemaal gezien, maar dat interesseert me niets. De stunts, de acteurs behoren tot de top van de Bondreeks. Anya Amasova is een van de slimste en interessanste Bondgirls allertijden en natuurlijk Jaws en Stromberg, die raken nooit gedateerd. Echte minpunten heb ik niet, ik vond het een zeer vermakelijke film waar humor en actie elkaar goed afwisselen. Een 5,0

Moonraker: nog niet helemaal gezien, ben net over de helft, maar de slechte recensies vind ik totaal niet kloppen. Hebben jullie de stunts en acties nog niet gezien. Prachtig gefilmd en ook al vind ik hier Jaws iets minder, hij speelt het nog steeds leuk en Drax blijft een interessant personage. Jaws vriendinnetje en de ruimtescenes nog niet gezien, maar ik denk niet dat dat invloed heeft op mijn recensie. Een 4,0

For Your Eyes Only: naast TSWLM de sterkste film van Moore, eigenlijk m'n favoriet na TSWLM. Moore raakt hier op leeftijd, maar dat maakt me niets uit, en geweldig hoe hij in het begin afrekent met Blofeld, en de andere villians, Kristatos en Columbo spelen hun rol goed. Melina Havelock is een mooie Bondgirl, wel stoorde ik me aan Bibi Dahl, maar voor de rest een zeer vermakelijke film: Een 4,5

Octopussy: deze film heeft ook een sterke cast, zoals Octopussy, zij was mooi en slim en volgde daarmee de lijn die begon bij Barbara Bach, Holly Goodhead en Melina Havelock. Moore begint nu wel een beetje op leeftijd te raken en de nieuwe M vind ik minder dan Bernard Lee. En natuurlijk de verkleedpartij als clown op het eind en de Tarzanpersiflage Toch blijft het een vermakelijke film met veel humor en een goede villian. Een 3,5

A View to a Kill: een van de eerste films zonder een echt basisscript van Fleming, toch vond ik ook deze film zeer goed. Met Walken als Max Zorin, die zijn rol perfect speelt als psychopaat en zijn hulpje Mayday, wat een vrouw zeg. Iets minder vond ik Stacey Stutton, een mooie vrouw, maar niet veel meer. Toch vind ik dat Moore het nog steeds goed doet, ondanks zijn leeftijd van 58. Een 3,5

Na deze balans zie je dat TSWLM toch mijn favoriet is. En hoe vaker ik hem zie, hoe mooier hij wordt. Ik heb hem nu 4 keer gezien, maar hij blijft spannend. Deze film boeit me van het begin tot het eind, met een geweldige cast en locaties. Daarom verdient deze film een dikke 5.