De film is gebaseerd op een escape-videospel: de hoofdpersoon zit gevangen in een soort Möbius Band (het schilderij Möbius Band II van Escher hangt aan de muur en ook de muziek van Ravels Bolero drukt de eindeloze repititie uit) en moet op z’n pad terugkeren zodra hij een afwijking op de bekende route vindt waarna hij een level hoger gaat tot hij de uitgang zal bereiken bij level 8. Nu lijkt me dat niet een heel interessant videospel maar als je het niet eens zelf speelt maar slechts toeschouwer bent, wordt het spel wel heel eentonig. De film moet het dan ook hebben van de metafoor die het ongetwijfeld heeft maar die niet heel duidelijk wordt uitgewerkt: in ieder geval zou het eindeloos rondjes draaien zonder de uitgang te vinden staan voor de hel van ons modern leven (zoals we elke dag heen en weer naar ons werk pendelen) en is de escaperoom ook een soort vaderschapstest. Er is een suggestie dat de op te merken anomalie staat voor het vaderschap die de vader niet mag negeren: als hij het kind – zijn eigen kind – niet in de steek laat lijkt hij geslaagd voor de test en kan hij ontsnappen naar de vrouw die zijn kind zal krijgen (en de andere man die het kind wel in de steek laat blijft als een soort geest voor eeuwig rondjes lopen in het doolhof). Het einde is bewust ambigu: hij lijkt toch niet ontsnapt (de uitgang was zelf een anomalie die hem had moeten terugkeren) omdat de hele film zich lijkt te herhalen, maar er is een subtiele suggestie dat hij nu wel ingrijpt in de metro zodat hij echt is veranderd, zijn verantwoordelijkheid als vader nu wel serieus neemt en hij dus niet zal terugkeren in het doolhof. Het idee van de film is misschien leuk maar de film heeft verder toch wat weinig substantie.
Ik heb even getwijfeld of ik voor deze film naar de bioscoop zou gaan, want je weet al precies wat de film brengt: een lach, een traan en een goed einde in de zin dat het probleem wordt overwonnen (‘er blijkt toch licht aan het einde van de tunnel’ zoals de moeder zegt). Zoals de film afsluit: de wetenschap kan de ernst van de symptomen van het syndroom van Tourette wat verlichten maar bovenal wordt het probleem overwonen doordat het syndroom bekend raakt zodat het maatschappelijk beter wordt begrepen en geaccepteerd, in welke bekendheid Touretter John Davidson een rol heeft gespeeld waarvoor hij is geëerd door de koningin en nu ook door deze biografische film. Ik ben toch gegaan en kreeg inderdaad pecies wat ik verwachtte. Qua film heeft de film dan ook weinig te bieden – naast de onvermijdelijke lach en traan – maar net als John Davidson geeft de film meer bekendheid aan het syndroom en wat dit verfilmde levensverhaal van John duidelijk laat zien is dat dat inderdaad cruciaal is voor Touretters om een normaal en gelukkig leven te kunnen leiden. Dat maakt de film zeker geslaagd.
PS. Het extra lullige van Tourette’s syndroom is dat de tics worden uitgelokt door spanning (‘zenuwen’) zodat het een zelfversterkend effect heeft waardoor het vooral in de ‘onzekere’ pubertijd de kop op steekt: juist de poging het te onderdrukken – mede omdat anderen het misschien niet begrijpen – maakt het explosiever dus erger. Het is een soort zeldestructieve dwangneurose die de persoon dwingt tot precies te zeggen en doen wat hij juist niet moet zeggen en doen (het lijkt een vorm van wat Edgar Allan Poe ‘the imp of the perverse’ noemde). Dat maakt de kwaal wel heel wrang (maar ik lees ook dat de meeste Touretters slechts milde klachten hebben en de omgeving het niet eens merkt).
The Drama is eenzelfde soort film als de vorige van Borgli: het begin is interessant doordat het alle kanten lijkt op te vliegen en je niet goed weet waar je naar zit te kijken maar zodra duidelijk is geworden waar de film over gaat – altijd een actueel maatschappelijk probleem – wordt de film eentonig en drammerig maar wordt de film tegelijk gered door de humor en het vakkundig plot waarin het (iets te lang) uitgerolde draadje ook weer keurig wordt opgerold. In dit geval gaat het om de vraag of iemand kan veranderen dus een tweede kans verdient: dat is een actueel thema omdat internet al je jeugdzondes bewaart en de algoritmes erop je gedrag anticiperen op basis van wat je in het verleden hebt gedaan zodat je vast blijft zitten aan je oude identiteit, hetgeen in de film de vorm van een ethisch dilemma – kun je iemand die fout was nog wel vertrouwen? – krijgt. Op basis van mijn levenservaring geloof ik zeker dat mensen over jeugdproblemen heen kunnen groeien zodat ik het eindeloos blijven hangen op die jeugdzonde moeilijk te volgen en de film in dat opzicht steeds minder interessant vond. Maar na de te verwachten climax op de bruiloft weet de film de zaak goed af te sluiten met (zoals al eerder) het verband met drama, zoals de film zelf, te leggen: het leven is als een dramatisch toneelstuk – vooral voor degenen die van drama houden – dat je over zou moeten mogen doen als het de eerste keer fout loopt, zodat ook een vastgelopen liefdesrelatie een tweede kans verdient.
