Meningen

One harsh word or lack of respect for my father,

and I come here and raise hell.

Wraakfilms. Niets zo leuk als het kijken naar een bloedstollende film waarbij een tot pulp geslagen of bijna doodgemarteld slachtoffer terug verrijst en meedogenloos en wreedaardig wraak neemt op zijn of haar aanranders. Wraakfilms zijn er in verschillende varianten en schakeringen. De enige overeenkomst dat ze hebben is dat diegenen die de oorzaak zijn van heel de ellende over het algemeen aan het kortste eind trekken (behalve bij “Eden Lake” dan). Wraakfilms zijn al heel lang in circulatie en vormen toch een gesmaakt subgenre. Wie herinnert zich nog “The Toxic Avenger”? Een dolkomische en bloederige film waarbij een snulletje, die constant gepest wordt door lokale ettertjes, muteert in een akelig chemisch creatuur die op een gewelddadige manier wraak neemt. Of de controversiële film “I spit on your Grave”? “Revenge”, “Hard Candy” en “John Wick”? De rij is oneindig en heeft telkens één uitkomst: gemutileerde dader(s) en een slachtoffer dat met opgeheven hoofd het verleden achter zich laat en vastberaden een nieuwe, zorgeloze toekomst tegemoet gaat.

In “Quien a hierro mata” (oftewel “Eye For an Eye”) kan de protagonist Mario (Louis Tosar) het verleden niet helemaal loslaten. Beelden uit die periode spoken door zijn hoofd en alles wijst erop dat deze verpleger in een rusthuis nooit vrede kan nemen met het onrecht dat zijn familie is aangedaan. De ogenschijnlijk bedaarde en gemoedelijk verzorger uit een rusthuis heeft nochtans een mooie toekomst voor zich liggen. Zijn vrouw Julia (María Vázquez) is zwanger van hun eerste kindje. Niets schijnt het geluk in de weg te staan. Totdat Antonio Padin (Xan Cejudo), berucht hoofd van een drugskartel, besloten heeft om het gevangenisleven in te ruilen voor een verblijf in het rusthuis waar Mario tewerkgesteld is. Antonio Padin lijdt aan een terminale ziekte die hem langzaamaan verlamt. En schijnbaar is de verstandhouding tussen hem en zijn beide zonen Toño (Ismael Martinez) en Kike (Enric Auquer) zodanig verzuurt dat hij eerder voor het rusthuis opteert dan thuis in de huiselijke kring zijn einde af te wachten. En laat er nu net tussen Mario en deze aftakelende oude man een link zijn die ervoor zorgt dat Mario langzaamaan transformeert van een goedaardig persoon in een wraakengel met een duister plan.

Laat ik direct de actiefilm-fetisjisten waarschuwen. Dit is geen Hollywood film waarbij de actiescènes elkaar opvolgen in een schrikbarend hoog tempo. De film is redelijk langzaam van opbouw waarbij in de eerste helft hier en daar gewelddadige scènes worden voorzien. Dit om aan te tonen dat de familie Padin niet enkel hardwerkende entrepreneurs zijn die een bloeiende krabvangst-industrie uitbaten met bijbehorende culinaire etablissementen. Je zal zien dat de fuiken op hun vissersboten ook voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden. En als de beide broertjes hun vader bezoeken in het rusthuis om hem een verslag uit te brengen over hun toekomstplannen, waar ook Chinezen bij betrokken zijn, maken ze het klaar en duidelijk aan iedereen dat ze onaantastbare en te vrezen individuen zijn. Vooral Kike is een irritant mannetje met een kort lontje die zelfs zonder schroom het denkvermogen van zijn vader in twijfel trekt en respectloos behandelt.

“Quien a hierro mata” is een donkere en aangrijpende thriller die uitblinkt dankzij zijn rauwe realisme en de manier waarop verschillende acteurs dit uitbeelden. Alle lof voor Louis Tosar die op een degelijke manier laat zien hoe een tragisch verleden (getoond via een hele ris flashbacks) zijn beslissingsvermogen over bepaalde acties bepaald. Zijn imposante baard verbergt dan wel elke emotie. Zijn personage deed me direct denken aan Joaquin Phoenix in “You were never really here”. Het ius talionis principe wat hij hier toepast (vandaar ook de filmtitel) is wat deze film unieker maakt in vergelijking met andere wraakfilms. De wraaknemer zorgt ervoor dat de dader hetzelfde ondergaat onder dezelfde omstandigheden. Dan moet men ook nog de schmink-afdeling in de bloemetjes zetten, want de manier waarop Antonio langzaamaan verandert, ziet er angstaanjagende echt uit. Ik vroeg me alleen af of Antonio Padin in de gaten had wat hem overkwam.

Ik geef toe dat ik toch al een aantal keren aangenaam verast ben door Spaanstalige films. Na “Aterrados” en “El Hoyo” vond ik dit ook een geslaagde film. Zeker geen teleurstelling nadat ik deze zonder enige voorkennis op Netflix startte. Allereerst denk je dat dit een doorsnee wraakfilm is met dezelfde gekende verhaallijn. Maar dit verandert algauw door de plotse wending die zich aanmeld en de schokkende ontknoping. Schitterend om te zien hoe men de toon van deze film weet om te buigen van gewoontjes naar redelijk chaotisch agressief. De film laat zien hoe diepgewortelde haat een mens kan veranderen. Het is geen uitzonderlijke film, maar is wel meedogenloos en zeker het kijken waard. Ik vroeg me alleen één ding af. Hoe komt het dat dit rusthuis niet simpelweg de opname van een gekende en gevreesde drugsbaron weigerde?

3.5*

“Cure one and you cure the world”

De naam Hammer Films roept herinneringen op van barokke griezelfilms uit de jaren 60 en 70 die een zekere invloed hadden op latere horrors. Een tijdje verdwenen ze uit de schijnwerpers om dan in 2012 uit te pakken met “The woman in Black” met Daniel Radcliffe. Dit ouderwets uitziend spookverhaal was een schot in de roos met een aanzienlijk opbrengst van 127 miljoen $ wereldwijd. “The Quiet Ones” zal niet hetzelfde doel bereiken, maar is ondanks het versleten en banaal achterhaalde onderwerp toch redelijk geslaagd op een aantal vlakken.

Professor Coupland (Jared Harris) probeert op een onorthodoxe manier te bewijzen dat bezetenheid of een vorm van telekinese ontstaat door negatieve energie. De experimenten die hij uitvoerde op het jonge meisje Jane Harper (Olivia Cooke) om deze negatieve energie te laten manifesteren en daarna te isoleren, moet hij noodgedwongen verderzetten op zelfstandige basis daar de universiteit de financiering stopzet wegens de controversiele aard van het experiment. Hij trekt zich dan terug in een vervallen landhuis samen met enkele hardcore aanhangers van zijn theorie, Krissi (Erin Richards) en Harry (Rory Fleck-Byrne), en de timide jonge gast Brian (Sam Claflin) wiens passie het hanteren van een camera is en daarom dadelijk ingelijfd wordt als cameraman om dit experiment te registreren.

Het eerste wat me zorgen baarde is dat men hier weeral gebruik maakt van een soort “found footage” materiaal. Maar eigenlijk kan men stellen dat het eerder gewoon “footage” materiaal is met rechtstreekse beelden die vastgelegd worden over het experiment en vermengt met gewoon beeldmateriaal. Een andere benadering van het “footage” principe, met als grootste voordeel dat er niet ellenlange scenes zijn met inhoudloze, rondzwaaiende beelden die indien ik geen sterke maag zou hebben voor nogal wat problemen zou kunnen zorgen na het verorberen van een degelijke spaghetti Bolognaise. De hele film ademt de jaren 70 uit. Slade en T-Rex knallen door de geluidsinstallatie, het gebruikte gesofisticeerd materiaal om metingen te doen ziet er gedateerd uit, de kledij, de inrichting van het huis, de camera die Brian gebruikt en het feit dat Coupland telkens hij in beeld komt,rondparadeert met een sigaret.

Hoe zit het met het griezelgehalte? Ondanks dat deze film “The Quiet ones” als titel heeft meegekregen, is het best aangeraden het geluidsniveau niet te hoog op te schroeven. De mogelijkheid op gehoorbeschadiging is aanzienlijk, daar het schrikeffect in deze film voor het overgrote deel hier op gebaseerd is : kortstondige luide knaleffecten. Ik schrok zelfs bij het plots in de handenklappen als vervanging van de befaamde filmklapper die Brian duidelijk niet in bezit had. Op het moment dat ze naar het oude landhuis verhuizen, krijgt het meer en meer een “The Conjuring” atmosfeertje. Toch blijft het allemaal een beetje oppervlakkig en beperkt tot wat bonzende geluiden, piepende deuren die opengaan, lichten die kapotspringen en het uitvoeren van sceances bij stroboscopisch licht. Zelfs de manifestatie op een bepaald moment en de angstaanjagende zoektocht op de zolder kunnen niet verhinderen dat het over het algemeen maar een oppervlakkig spookverhaal is.

Jared Harris speelt wel op een overtuigende en geslaagde manier de excentrieke professor die onbetwistbaar van zijn theorie overtuigd is en ondanks alle aanwijzingen hier halstarrig in blijft geloven. De bijkomende zogezegde amoureuze verhoudingen die hij zou hebben, waren in mijn ogen overbodig en irrelevant. Sam Claflin, ook gekend uit “The Hunger Games” speelde de vreemde eend in de bijt die al gauw begreep dat Jane´s behandeling niet door de beugel kon en zelfs gevoelens begon te krijgen voor Jane. Een verdienstelijke rol. Het is wel Olivia Cooke die een prachtprestatie levert. Een getormenteerd meisje dat er eerst onschuldig en kwetsbaar uitziet, om dan te transformeren in een griezelig sterk en gluiperig iemand. Prachtig geacteerd.

Toch had ik weer enkele bedenkingen over bepaalde zaken. Zoals de waarschuwing die Brian kreeg om de patiënte niet in de ogen te kijken en met haar te converseren, zodanig dat hij niet het experiment zou verstoren. Die raadgeving was hij eigenlijk al van begin af aan vergeten blijkbaar. En ze hadden een hele karrevracht aan gesofisticeerd materiaal bij, maar een doodsimpele zaklantaarn hadden ze natuurlijk niet.

Maar ondanks dat was dit een niet onaardige film, met een doorsnee verhaal en een hele lading cliches. Als je deze film kijkt met het volume hoog genoeg, dan ben je verzekerd van enkele kortstondige hartstoornissen. Ben je echter een doorgewinterde horrorfanaat, dan is dit niks nieuws en kan je dit “stilletjes” langs je door laten gaan. En de verpliche melding “Inspired by true events” is ook niet meer bijster origineel en is eerder effectloos. Ik begin er telkens spontaan bij te grinikken.

2,5*

Who are we?

We can't protect them.

“Upgrade” verdient de titel “Beste SF van het jaar”. En vol overtuiging roep ik “A quiet place” uit tot de beste horror van het jaar 2018. Ook al is het niet echt een horror maar meer een SF. Ik kijk al heel mijn leven horror en heb dan ook al een hele lijst afgewerkt. Eerlijk gezegd was ik als de dood voor engerds zoals Dracula en Frankenstein tot ik ongeveer 14 jaar was. Had ik ook maar een klein fragment gezien, dan ging ik met bibberende knieën slapen en kroop ik achter een reuzegrote knuffelbeer. In mijn jeugdige fantasie vormde deze beer mijn enigste bescherming tegen de creaturen van de nacht. En toen ik voor de eerste keer “Evil Dead” zag en tot mijn verbazing deze zonder al te veel problemen (bijna gevoelloos) helemaal uitkeek, wist ik dat mijn angst voor horrors met de noorderzon was verdwenen. Sindsdien kijk er naar met een zekere vorm van onverschilligheid. Ik zag vorige week de artikelen over de trailer van “The Nun” en het verwijderen op YouTube wegens te angstaanjagend. Op het einde van de trailer vroeg ik me af wanneer het nu eens angstaanjagend zou worden. Nooit dus. Maar “A quiet place” is andere koek.

Niet dat bij mij het angstzweet constant uitbrak of dat ik het in mijn broek deed vanwege de oplopende spanning. Maar ik geef toe dat ik op een bepaald moment op het puntje van mijn stoel zat en dat de gespannen sfeer op het uiteinde me naar adem deed snakken. Ik kan me geen film herinneren waarin de constante dreiging en angst zo expliciet aanwezig was. En de voortdurende stilte in deze film is oorverdovend. Toch een gewaagde keuze om deze noodzakelijke stilte te gebruiken in een horrorfilm waar meestal de plotse harde geluidseffecten voor het schrikeffect zorgen. De scriptschrijvers van “A quiet place” hadden niet bijster veel werk met dialogen in deze film. Het grootste gedeelte van de film worden handgebaren gebruikt of permitteert men zich het om het eens op een fluistertoon te doen. Een noodzakelijkheid, anders zal je geen lang leven beschoren zijn.

Bij aanvang vraag je je af (tenminste als je zonder voorkennis aan de film begint) waarom deze familie zich op deze manier gedraagt en wat het gevolg zal zijn indien ze zich niet aan de opgelegde regels houden. Geloof me vrij, daar kom je snel achter. Eerst op een wel echt wrede manier. En vervolgens door het sporadisch passeren van nieuwsartikelen die Lee (John Krasinski) verzamelt. Ik ben van mening dat hetgeen deze familie belaagt en reageert op elk willekeurig geluid de meest angstaanjagende creaturen zijn die ik ooit heb mogen aanschouwen in dit soort films. Ze zijn zo moorddadig en wreed als een Xenomorph uit “Alien”. Ik heb ademloos gekeken naar de design en de anatomie van deze dodelijke creaturen wiens voornaamste lichaamsorgaan een uit de kluiten gewassen gehoororgaan is. Ze hebben zo een indruk gemaakt op mij dat ik ze nog voor ogen heb na enkele dagen. Zo fascinerend dus.

Achteraf bekeken is deze film quasi perfect. Op alle vlak. Inhoudelijk is het een briljant verhaal. De speciale effecten zijn onwezenlijk goed. En het acteren is subliem. Elk personage levert degelijk acteerwerk. John Krasinski als Pater familias die de taak van beschermer voor zijn familie fungeert. En ook (in alle stilte) een werkend gehoorapparaat tracht te ontwikkelen voor zijn dove dochter Regan (Millicent Simmonds). Zonder twijfel de beste vertolking wordt door haar geleverd. En niet alleen omdat ze in het werkelijke leven echt doof is en op die manier op een realistische manier deze rol speelt. Maar als onderdeel van het verhaal spreekt zij het meeste tot de verbeelding. Emily Blunt speelt de hoogzwangere, zorgzame moeder Evelyn die op punt staat om te bevallen. Een blijde gebeurtenis die de nodige kopzorgen met zich meebrengt. En als laatste Noah Jupe in een misschien kleinere rol als de jongste zoon Marcus, maar die toch van cruciale betekenis is. En dan is er tenslotte Cade Woodward. Maar spijtig genoeg was zijn bijdrage wel echt van korte duur. Stuk voor stuk topprestaties.

Wees gewaarschuwd dus. Deze briljante film is een regelrechte nagelbijter en zal je bloed doen stollen op bepaalde momenten. En dit dankzij het strakke script en de enge sfeer ondersteund door een dreigende soundtrack. Soms wordt er wel eens een horror-cliché gebruikt. Zo zal in een wereld van stilte een uitstekende spijker in de houten keldertrap vanzelfsprekend voor de nodige consequenties zorgen. Maar dat is dan ook het enige in een film die qua originaliteit uitblinkt. Hetgeen je wel beseft na deze film is dat wij mensen ons dagelijks terugvinden in een uiterst lawaaierige wereld. En er is geen “mute”-knop voor het moment dat we zulke creaturen op bezoek krijgen. ’t Zal rap stil zijn dan.

4.5*