• 11.315 nieuwsartikelen
  • 163.515 films
  • 10.427 series
  • 30.367 seizoenen
  • 618.224 acteurs
  • 193.965 gebruikers
  • 9.028.451 stemmen
Avatar
 
Vijf klassieke korte films van Charles Chaplin
Foto: © ANP

Vijf klassieke korte films van Charles Chaplin
Foto: © ANP

Charles Chaplin kennen we vooral van speelfilms als City Lights, Modern Times en The Great Dictator. De Britse komiek brak echter door met de tientallen korte komedies die hij in de jaren '10 maakte. Hier een korte biografie en een bespreking van vijf van zijn meest geliefde korte films.

Chaplins begindagen

De belangrijkste persoon in het leven van Charles Chaplin was waarschijnlijk zijn oudere broer Sidney. Hun vader verdween uit beeld toen Charles 1 jaar oud was en moeder was geestelijk zo labiel dat de broers veelvuldig op elkaar waren aangewezen voor het verdienen van de kost voor onderdak en iets te eten. Toen hij 17 was sloot Charles zich aan bij het toneelgezelschap van Fred Karno waar zijn broer al enig succes had. Samen tourden ze twee keer door de VS voor Charles eind 1913 zijn filmcarrière begon bij Keystone. Daar werkte hij direct met topnamen als Ford Sterling, Chester Conklin, Mabel Normand en Roscoe ‘Fatty’ Arbuckle. Met Sidney als zijn manager wist Chaplin zich snel op te werken en amper twee jaar na zijn filmdebuut tekende hij een contract bij Mutual voor 12 films in één jaar voor een salaris van $10.000 per week (!) en een bonus van $150.000. Veel belangrijker nog: Mutual bouwde een exclusieve studio voor Chaplin en gaf hem volledige artistieke vrijheid. In zijn autobiografie omschreef Chaplin zijn periode bij Mutual dan ook als de gelukkigste tijd uit zijn leven. Het leverde de beste korte films uit zijn carrière op.

De tegenspelers

Chaplin omringde zich met een vaste groep acteurs die in al zijn Mutual-films (behalve One AM) zouden verschijnen. De reusachtige Eric Campbell speelde altijd de aartsrivaal of een figuur met autoriteit met wie Charlie het aan de stok kreeg. Een langdurige samenwerking leek voor de hand te liggen, maar Campbell kwam in december 1917 om het leven bij een auto-ongeluk. Edna Purviance verscheen in vrijwel alle Chaplinfilms van 1915 tot 1923 (inclusief A Woman in Paris) maar daarna verslechterde hun relatie. Eén van de gevolgen was dat Chaplin het door hem geproduceerde The Sea Gull, met Edna Purviance onder de regie van Josef von Sternberg, weigerde te distribueren. Purviance bleef desondanks tot haar dood in 1958 een salaris van Chaplin ontvangen. De andere twee vaste gezichten in Chaplins Mutual-films zijn Albert Austin, gemakkelijk herkenbaar aan die enorme, waanzinnige snor en de veelzijdige Henry Bergman, die je wellicht herkent uit de William Tell-scène in The Circus. Chaplin omringde zich graag met vertrouwde krachten en zij leverden dan ook een belangrijke bijdrage aan het kritische en populaire succes van de films die Chaplin bij Mutual maakte.

One A.M. (Augustus 1916)

Een taxi zet om één uur ’s nachts een dronken man (Chaplin) af bij diens huis. Hij besluit nog een afsluitend drankje te nemen en vervolgens te gaan slapen. Dat is het plot van deze komedie waarin verder alleen Albert Austin kort verschijnt als de taxi-chauffeur die volstrekt roerloos wacht terwijl de dronkelap worstelt om uit de taxi te komen en de chauffeur te betalen. In zijn jaren bij Fred Karno stond Chaplin bekend om zijn act als dronkelap en hier is duidelijk te zien waarom. Voor de scenes in het huis liet Chaplin een speciale set bouwen waarin elk voorwerp een rol heeft in de komedie die volgt. Vloerkleedjes, een draaiende tafel, dierenvellen, de trap en natuurlijk de zeer in het oog springende klok blijken stuk voor stuk hindernissen die de dronkelap moet nemen om in zijn slaapkamer te komen. De afwezigheid van tegenspelers en een plot was ongebruikelijk voor Chaplin en het publiek liep om die reden dan ook niet heel erg warm voor One A.M., maar dit is bij uitstek een showcase voor de unieke fysieke talenten van Chaplin.

Behind the Screen (November 1916)

Chaplin speelt David, de assistent van toneelhulp Goliath (Eric Campbell, wie anders) die eigenlijk al het werk doet terwijl Goliath een uiltje knapt. Wanneer hun collega’s besluiten te staken omdat ze tijdens hun pauzeslaapje worden gestoord, krijgt Goliath de leiding over de set. Die laat alles natuurlijk over aan David en dat leidt tot misverstanden, ongelukken en uiteindelijk zelfs een taartgevecht. Edna Purviance speelt een ambitieuze actrice die zich verkleedt als werknemer en na een ietwat zonderlinge climax zorgt voor een happy end. Bereid je voor op twijfelachtige pruiken, baarden en snorren en een ongelofelijke scène waarin Chaplin niet minder dan 11 (!) stoelen tegelijk verplaatst... en een piano! Het tempo ligt hoog in deze farce en de choreografie is tot in de puntjes uitgewerkt, zeker wat betreft de grappen met het camerastatief en het valluik. Het publiek genoot altijd als de kleine Charlie het opnam tegen de reus Eric Campbell, maar deze keer krijgen ook veeleisende filmmakers en pretentieuze acteurs hun trekken thuis. Chaplin-slapstick in optima forma.

Easy Street (Januari 1917)

Chaplin was inmiddels een miljonair, maar hij zou nooit zijn armoedige jeugd verloochenen. In zijn latere films kreeg hij meer mogelijkheden om de tragische elementen van het leven aan de onderkant van  de samenleving te verweven in zijn komedies. Easy Street begint met een fraai gespeelde, dramatische scène. Charlie speelt een zwerver die, volledig ineengekropen probeert te slapen onderaan de trap van een gebouw waar missionaris Edna Purviance arme en/of dakloze mensen een hart onder de riem probeert te steken. Het geluid van de samenzang lokt Charlie naar binnen en uiteraard is hij meteen verkikkerd op Edna. Wanneer Charlie kort daarop ziet dat de politie ‘per direct’ een agent zoekt, ziet hij dat als een kans om wat geld bij elkaar te sprokkelen voor hemzelf, maar ook voor de missie. Wat hij niet weet (maar de kijker inmiddels wel) is dat zijn voorgangers gevlucht zijn voor, of in het ziekenhuis zijn beland door de gevreesde, reusachtige plaaggeest Eric Campbell. De tweede helft speelt zich af op een realistisch ogende set die opnieuw een glimpje geeft in het leven van arme Amerikanen. De strijd die ontstaat tussen Charlie en Eric heeft een ongemakkelijk moment wanneer Charlie een gaslantaarn als wapen gebruikt, maar deze komedie zit vol inventieve, perfect getimede grappen en markeert één van de eerste films waarin Chaplin zijn empathie voor de armen en zijn waardering voor degenen die hen willen helpen expliciet – maar zonder woorden – uitspreekt.

The Cure (April 1917)

Deze komedie bevat alle elementen die Chaplin-films uniek maken. Hij speelt een dronkelap die zich meldt bij een sanatorium om van de drank af te komen. Hij bevindt zich vooral tussen stijve aristocraten, waaronder de aan jicht lijdende bullebak Eric Campbell, maar uiteraard is er ook een zachtaardig, vriendelijk meisje (Edna Purviance) wiens hart Charlie probeert te veroveren. Deze komedie valt op door een bovengemiddeld goed uitgewerkt plot en een afwisseling van ouderwetse, perfect uitgevoerde slapstick en hilarische, ballet-achtige scènes. De opening maakt meteen duidelijk dat die geneeskrachtige bron op de voorgrond een sleutelrol gaat spelen, maar eerst worden we getrakteerd op een enorme stroom grappen die betrekking hebben op een draaideur. Chaplin toont later zijn elegantie wanneer hij gaat “zwemmen”, ook al krijgt hij daarna opnieuw ruzie met Eric Campbell. Het hoogtepunt komt wanneer hij zich opmaakt voor wat een ontspannende behandeling zou moeten zijn van masseur Henry Bergman. Wanneer Charlie ziet wat die behandeling inhoudt (zonder enige twijfel de minst ontspannende en de meest lompe massage ooit) doet hij er alles aan om uit handen te blijven van de masseur en dat levert een staaltje stuntwerk op dat fans van Jackie Chan bekend voor zal komen. Eveneens subliem is de scène tegen het einde waarin  Charlie, die stomdronken aankwam, de meest nuchtere persoon in het sanatorium blijkt te zijn! Hoe dat komt? Het heeft te maken met die gezondheidsbron. En die heeft dan ook het laatste woord in deze topkomedie.

Immigrant, The (Juni 1917)

Chaplin putte opnieuw uit eigen ervaring voor deze knappe mengeling van drama en komedie die je dan ook kunt zien als een voorganger van The Kid, zijn eerste avondvullende speelfilm. Charlie had reis van Europa naar de VS in 1910 en 1912 immers zelf gemaakt als lid van het toneelgezelschap van Fred Karno waarmee hij (en o.a. Stan Laurel) door de VS tourde. In de opmerkelijke opening van The Immigrant zien we aanvankelijk alleen Charlies onderlijf omdat hij over de railing hangt. We herkennen hem meteen aan de bewegingen die hij maakt met zijn onafscheidelijke wandelstok en worden vervolgens getrakteerd op de eerste van een reeks visuele grappen. De boot bevindt zich op volle zee en schommelt behoorlijk heen en weer en dat blijkt goed van pas te komen als je een maaltijd deelt met de persoon die tegenover je zit. Edna Purviance zorgt voor een vleugje romantiek als een arme immigrante die met haar zwakke moeder (Kitty Bradbury) de oversteek maakt. De tweede helft van The Immigrant speelt zich af in New York. Charlie vindt een muntstuk op straat en dat is net voldoende voor een bescheiden maaltijd in een restaurant waar de ongeduldige, opvliegerige Eric Campbell echter zijn ober is. Edna blijkt hier ook te zitten en Charlie besluit zijn maaltijd met haar te delen en trakteert haar op een kop koffie. Zijn dag lijkt niet meer stuk te kunnen, tot hij ontdekt dat hij zijn muntstuk is kwijtgeraakt. Hij moet op de één of andere manier aan geld zien te komen voor het geduld van zijn toch al wantrouwende ober op is. Chaplin bewijst een meester te zijn in het overbrengen van de veelvuldig veranderende gevoelens en gedachtes van zijn personage door middel van pantomime, zonder daarbij ooit over-the-top te gaan. Tussentitels zijn niet nodig, als kijker weet je precies wat er door hem heen gaat. Het resultaat is een spervuur aan grappen, met als persoonlijke favorieten de grap met het orkest en de fooi.


Dit artikel is geschreven door mrklm

Reacties (1)


Gast

  • berichten
  • stemmen

Let op: In verband met copyright is het op MovieMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.
zoeken in:
avatar van clubsport

clubsport

  • 3207 berichten
  • 6585 stemmen

Goh deze oudjes heb ik nog nooit gezien , wel de bekende titels zoals city lights , modern times etc .

Toch eens checken , wel een must voor de filmliefhebber lijkt me