My Learned Friend (1943)

Will Hay (1888-1949), Engelse komiek, begon als variété-artiest in de music-hall-traditie, met als personage de eigenwijze maar incompetente schoolmeester die constant door zijn betweterige leerlingen op de kop wordt gezeten. Maakte in 1934 succesvol de overstap naar de cinema, en speelde tot 1943 in negentien speelfilms.

En dit is dan meteen de laatste van die films. Tot 1939 had Hay zijn films gemaakt bij Gainsborough, waar hij vooral met het team van Moore Marriott (als de oude sluwe Harbottle) en Graham Moffatt (als de jonge brutale Albert) een aantal zeer succesvolle komedies had gefilmd, met als hoogtepunt Oh, Mr. Porter! uit 1937. Hij kreeg echter langzaam maar zeker het gevoel dat hij steeds meer als aangever van zijn twee collega's werd gebruikt en steeds minder het middelpunt van zijn eigen films was, en bij Ealing kon hij een nieuw begin maken. Helaas kwam hij daar slechts tot vijf films voordat gezondheidsproblemen hem tot een afscheid van het witte doek dwongen.

In deze film uit 1943 speelt hij een (inmiddels uit de orde gezette) advocaat die door een cliënt uit het verleden wordt opgezocht: na zijn gevangenisstraf is Arthur Grimshaw (een mooi manische rol van Mervyn Johns) vastbesloten om alle mensen die hem indertijd naar de gevangenis hebben geholpen één voor één naar de andere wereld te zenden, met als laatste op de lijst zijn incompetente advocaat – uiteraard Hay zelf. En dus probeert Hay alle mensen die vóór hem op de lijst staan te waarschuwen, in de hoop dat zij ontkomen aan Grimshaws aanslagen zodat hijzelf nooit aan de beurt zal komen.

De derde hoofdrol is voor Claude Hulbert (een typische Engelse silly ass–komiek) als Hay's zo mogelijk nog minder snuggere kompaan, en daarnaast is er nog een klein maar fijn rolletje als patiënt in een psychiatrische inrichting voor Ernest Thesiger, onsterfelijk dankzij zijn rollen in twee klassieke films van James Whale, The old dark house (1932) en The bride of Frankenstein (1935).

Sommige set pieces in de film werken nog altijd uitstekend, zoals de beginscène waarin Hay wordt berecht voor het schrijven van bedelbrieven en de scènes in de inrichting waar Hulbert en Hay door Thesiger misleid worden. Andere zijn voor moderne kijkers misschien wat moeilijker te waarderen (een komisch dansje van Hulbert dat uitloopt op een massale vechtpartij), en de climactische scènes zijn wat minder scherp dan je zou hopen, maar al met al is dit door het hoge tempo en de bijna grimmige opzet toch een fraaie afsluiting van een grote carrière. Hier in Nederland is Will Hay nauwelijks bekend, en ik betwijfel of dat ooit zal veranderen, maar de liefhebber van oude Engelse komedies zal hier zijn hart aan kunnen ophalen.