Split (2016)

Veel enthousiasme gehoord en gelezen, maar wat mij betreft een erg matige film.

Het verhaal is niet origineel, maar lijkt wel interessant.
Toch krijg ik in eerste instantie een beetje zo'n tienerfilm gevoel als scream. Slecht acteerwerk en slechte keuzes die de personages maken.

James McAvoy wordt naar mijn mening te veel geëerd om wat hij deed, zo bijzonder was het niet. 2 x vluchtig een vrouwelijk personage, geregeld een klein kind, 2 manlijke personages die oppervlakkig en het zelfde waren en uiteindelijk The Beast. De rest van de zogenaamde 23 persoonlijkheden kwamen niet aan bod.
Ik vond hem ook erg veel weg hebben van Edward Norton, alleen zet die veel betere rollen neer in dit genre. Anya Taylor-joy speelde als enigste wel geloofwaardig.

Toch blijf je wachten op een spannend verloop en het waarom, met een eventueel shockerend einde.
Dit shockerende einde kwam er, maar niet als gehoopt.
Opeens veranderd het plot in iets heel slechts en onrealistisch.

Ook de flarden van wat er met Casey gebeurd is passen totaal niet in de sfeer van de film. Het was wel duidelijk dat The Beast waarschijnlijk maagden nodig had, maar daar was de misbruik van Casey totaal niet passend voor. Ook het einde van de film gaat eigenlijk over dat Casey een beslissing neemt om af te rekenen met haar verleden, waardoor het eigenlijke verhaal als een nachtkaars uit gaat.

Als zogenaamde grappige verwijzing moet Bruce Willis de film nog redden in het allerlaatste shot, maar ook dat is wat mij betreft niet gelukt...

Klonk leuk maar dik onvoldoende!
1,5 *

Ik dacht eerst dat hier een iets lagere score uit ging vloeien, want het eerste anderhalf uur is vrij gemiddeld en soms langdradig. Het laatste halfuur sluit de film echter heel sterk af. Wanneer The Beast persona ten tonele verschijnt verandert Split in een full-on gruwelijke horrorfilm. Dat twee van de meisjes het niet overleven, gruwelijk worden 'opgegeten' zelfs is ook een heel stuk duisterder dan ik had verwacht hoe dit allemaal ging lopen. Buiten dit laatste halfuur teert de film op de geweldige acteerprestatie van James McAvoy. Moeilijke rol, en hij doet dat heel goed. Vooral op het einde, wanneer enkele van zijn persoonlijkheden in snelle opvolging naar boven komen, is zijn talent echt on full display. Anya Taylor-Joy is een geweldige actrice waar we in de toekomst hopelijk nog veel van gaan zien, maar ze heeft hier wel niet de sterkste rol. Ze kreeg weinig materiaal om echt mee te werken. Die flashbacks waren ook maar vrij saai. Plus de dialogen vond ik ook niet altijd even goed geschreven. Een beetje onnatuurlijk, te onsubtiel ook.

Er is geen reden waarom deze film twee uur moet duren, maar een heel sterk laatste halfuur en een heel sterke McAvoy maken, van wat anders een vrij gemiddelde film zou zijn, toch nog iets goeds. Grappig dat Bruce Willis ook drie seconden komt opdagen. Dit blijkt dus een stealth sequel te zijn op Unbreakable? Beetje vreemd, maar oké. 3.5*.

M. Night Shyamalan is heerlijk onvoorspelbaar. Het ene moment maakt hij alleen ambitieuze flops en het volgende heeft hij opeens twee prima genrefilms op rij. Wat mij betreft is 'The Visit' (2015) één van de betere 'found footage films' ooit gemaakt, omdat het zo clever inspeelt op de unheimische kinderangst dat er iets niet helemaal klopt aan je grootouders. Geen grote twist of onthulling, maar een briljant simpel concept dat een oprecht enge film oplevert. Hetzelfde kan gezegd worden over het uitgangspunt dat de antagonist in 'Split' (2016) drieëntwintig verschillende persoonlijkheden heeft en én van hen is een seriemoordenaar. Het geeft een veelzijdige acteur als James McAvoy de aanzet tot een amusante krachttoer om verschillende typetjes neer te zetten in dezelfde rol. Van een kokette madam tot een vriendelijke klusjesman en een kind dat verlegen zit om moederlijke aandacht. McAvoy weet elk typetje een zekere eigenheid en charisma te geven. Het wordt zelfs een leuk raadspelletje met wie je van doen hebt.

Het aardige aan 'Split' (2016) is dat deze getroebleerde Kevin vooral slachtoffer van zichzelf is. Want lang niet al zijn persoonlijkheden wachten de komst af van 'het Beest' als een hypermasculiene oerkracht. Of het moment dat de drie vrouwelijke gevangenen worden opgeofferd in een slachtritueel. Shyamalan maakt het gelukkig niet te pretentieus, maar de film roept wel de vraag op of het rechtvaardig is om zo'n versplinterde identiteit op diens daden af te rekenen. Is het fair om de ene persoonlijkheid te straffen voor de zonden van de andere? Tegelijkertijd geeft Kevin's innerlijke verscheurdheid ook protagoniste Casey Cooke (Anya Taylor-Joy) ruimte voor een psychologisch schaakspel. Waar ze probeert patronen te ontwaren in Kevin's verschillende persoonlijkheden en zwakheden blootlegt in zijn verdediging. Ook tof hoe Casey's eigen traumatische jeugd is verweven met haar niet te stuiten overlevingsdrift. Zowel daders als slachtoffer aan elkaar gewaagd in hun primitieve strijd voor zelfbehoud.

2 sterren voor deze film waarvan een halve voor McAvoy die toch wel laat zien dat hij een hele grote is. Er wordt erg veel van McAvoy gevraagd in deze film, op bepaalde momenten ook absoluut té veel. Hij is echt de drager van de film want van het filmwerk en van de andere acteurs hoef je niet te veel te verwachten. Muziek en decor is ook krap voldoende. Eng of echt spannend wordt het nergens. Met name het willen weten hoe het afloopt en de vette karaktertjes die McAvoy laat zien maken dat je de film uitkijkt, maar verder zijn er teveel verhaallijnen ook te vaag en voegen voor mij niks toe aan de film. Af en toe is het wat grimmig, vooral in het begin, maar dit wordt helaas niet doorgezet in de rest van de film. De sfeer die hierin wordt neergezet is flink beneden de maat voor wat je graag zou willen bij zo'n verhaal.

Een film die het moet hebben van een origineel en wat onvoorspelbaar verhaal in combinatie met McAvoy als masterclass typetjes spelen. Bruce Willis is ook nog even cool zonder er enige moeite voor te doen of tijd voor nodig te hebben, blijft een baas. Wat mij betreft alleen de moeite waard als je van vage films met een wazig verhaal houdt of als je graag wilt zien hoe goed McAvoy verschillende types en karakters neer kan zetten, maar als dit laatste het geval is kun je net zo goed een paar andere films van hem kijken, deze film is meer een compilatie zijn die hij opstuurt als hij ooit auditie voor een rol zou doen (wat me niet nodig lijkt met zijn skills).

Hoe kan je dit nou goed vinden! ik wilde eerst 0,5 ster geven maar is toch nog 1 geworden omdat er op het laatst eindelijk iemand vermoord werd. voor de rest weer een film met een hoop clichés en dommigheden.

Split, een nieuwe poging van Shyamalan om zijn succes met The Sixth Sense te benaderen, een film waarvan je hoopt dat het wat is, eigenlijk ook wel verwacht dat het wat is, ondanks de missers die de regisseur in kwestie afgeleverd heeft, maar toch die vrees dat het wel eens vies tegen kan vallen en dat Shyamalan eigenlijk zijn kruit al jaren geleden verschoten heeft met TSS.

Het beginpunt van Split is op zijn minst interessant te noemen, drie jongedames ontvoerd door iemand met heel veel verschillende persoonlijkheden. Het is daar meteen al waar de film een wankel evenwicht probeert te vinden op een bijzondere dunne draad tussen waanzin en onzin, en eng of belachelijk. En het is voor mij binnen een kwartier duidelijk dat de film vanuit zijn verontrustende beginpunt regelmatig zijn evenwicht verliest tussen 'een beetje eng' en ronduit absurdistisch. Ik kan dan ook niet zeggen dat ik de film echt eng vind of het geheel een prikkel afgeeft van die aard. Pas op het einde wanneer de sfeer en muziek iets dreigender wordt maakt het geheel iets meer indruk.

McAvoy maakt er alsnog het beste van binnen zijn mogelijkheden en hoewel sommige karakters bijna humoristisch, en Patricia mij sterk doet denken aan Psycho, laat hij toch prima zien goed te kunnen acteren. In die zin vind ik vooral de gesprekken met Dr. Fletcher erg sterk en diens twijfel, kennis maar ook kunde hoe ze bijvoorbeeld Dennis naar voren weet te krijgen. Een sterke fase wat mij betreft. Net als de verdeeldheid onder de drie meisjes hoe te gedragen. Tevens wat voor rugzak trauma's kunnen vormen en hoe mensen verschillen in hun omgang met een dergelijke achtergrond.

Toch blijft voor mij een groot probleem dat Split nooit echt spannend wordt, soms eerder een beetje lachwekkend. En nee, het lukt Shyamalan dus weer niet het succes van TSS te evenaren of zelfs maar te benaderen. Split is daarom aardig voor een keer, vooral voor de acteerprestatie van McAvoy maar dat is het dan ook wel.

De opvolger Glass had ik al gezien, waardoor de verrassing er een beetje vanaf was. De climax is natuurlijk dat de mannelijke hoofdrol echt bovennatuurlijke krachten blijkt te hebben, maar dat wist ik al. Verder is de film wel kundig gemaakt. Taylor-Split doet het aardig, maar de diverse typetjes van McAvoy gaan me op een gegeven moment op de zenuwen werken, wat ik overigens ook al bij de opvolger had. 2*.

Keurige film waar McAvoy natuurlijk de show steelt. Ik moet zeggen dat ik Shyamalan al een tijdje links heb laten liggen, tot ik er pas recent achterkwam dat Unbreakable plotseling de start van een triologie bleek te zijn geweest. En dan werd ik toch nieuwsgierig.
Beeldvorming en sfeersetting zijn heerlijk op orde. Het vaak recht in de camera kijken werkt. De ontvoerder (en de rest..) is vanaf het begin interessant. De meisjes zijn eerst nogal vervelend, maar acteerwerk wordt wel beter (en wat een oogdruppels zijn eraan te pas gekomen). Verhaal is onderhoudend. Tuurlijk wat clichefoutjes en twee dingen zie je vanaf het eerste kwartier aankomen; dat Dr Fletcher het niet overleefd en dat er een scene komt waar de persoonlijkheden elkaar afwisselen.
Naar einde toe kwamen de horrortrekjes waar ik niks mee heb wel beetje naar voren, maar bleef binnen de perken. De 24e persoonlijkheid (ik hoef hem niet in spoilers te zetten, want ik zie nu dat het nota bene de tagline van de film is, vandaar dat het al zo snel naar voren kwam) wordt wat de flauw naar voren gebracht ("The beast is coming") en de uitwerking kan wat overdreven genoemd worden, maar als je dan de alternatieve superheldeninsteek van Unbreakable en de visie van Dr Fletcher in gedachten neemt, kan ik erin meegaan.
En dan de slotscene, tja. Heel erg geforceerd er achteraan gepropt, met het tenenkrommend "net als die man 15 jaar geleden, hoe heette hij ook alweer?". Maar ok, grappig wel. Eindcredits natuurlijk ook tof (waar in de begincredits al een opzetje voor werd gegeven).

Deze recensie verscheen eerst op mijn blog. Deze is offline sinds 1 november 2024. Daarom heb ik alle recensies hiernaartoe verplaatst (om ze te behouden).

Split

Na het kijken van Unbreakable was het tijd om Split te kijken. Beide films komen namelijk samen in de film Glass die afgelopen januari (2019) werd gereleased. Unbreakable had ik al wel eens eerder gekeken, maar Split nog altijd niet. De film stond wel op mijn te-zien-lijst, maar ik bleef twijfelen. Want soms werd de film als horror bestempeld (vind ik niet leuk) en andere keren weer als thriller (vind ik wel leuk). Dus je snapt mijn twijfel deze film te gaan kijken. Voor Glass ben ik uiteindelijk toch overstag gegaan en keek ik samen met mijn vriend Split.

Een gespleten persoonlijkheid

Split is een film over een man met een gespleten persoonlijkheid, die drie jonge meiden ontvoert, en ondertussen bij een psycholoog loopt. Waar ik Unbreakable traag noemde en de film er af en toe voor zorgde dat mijn aandacht verslapte, was dat niet het geval bij Split. De film is ontzettend spannend omdat je gewoon niet durft te gokken op een goede of slechte afloop. Door de gespleten persoonlijkheid is ons hoofdpersonage onbetrouwbaar en is het lastig te voorspellen wat hij gaat doen. Het onderzoek naar de oorzaak, ontwikkeling en gevolgen van deze psychische stoornis maakt Split nog interessanter.

IJzersterke performance

James McAvoy maakt wel weer duidelijk wat voor acteur hij is. IJzersterk zet hij vele verschillende persoonlijkheden neer die goed uit elkaar te houden zijn. Van de drie gekidnapte meiden was Anya Taylor-Joy een sterke tegenspeelster. De andere twee waren nogal standaard en niet heel boeiend. Wel zette ik mijn twijfels bij de snelheid waarmee Kevin zich voor elk van zijn persoonlijkheden omkleedde. Ik bedoel… wauw! Geef mij ook wat van die superkrachten, haha.

Conclusie

Split is een spannende thriller (met slechts tegen het einde een klein horrorelement). James McAvoy zet op een meesterlijke manier een man neer met meer dan twintig verschillende persoonlijkheden. Split is een film die prima op zichzelf kan staan. De band met Unbreakable komt pas na de credits. Op welke manier deze werelden straks samen passen is mij nog niet honderd procent duidelijk, en qua sfeer vond ik ze ook erg van elkaar verschillen. Dit maakt mij echter nóg nieuwsgieriger naar Glass – waar ik nog geen trailers van heb gekeken. Tegen het einde komt een verrassende twist die ik niet had verwacht, maar misschien wel had moeten verwachten gezien ik de inhoud van Unbreakable al kende. Hoe dan ook: op naar Glass!

Halfje eraf na herziening. Fijn dat regisseur M. Night Shyamalan zijn comeback bij menig filmcriticus wist te maken met Split, maar toch maakte hij zijn projecten hiervoor (en hierna) een stuk beter. Met name de spanningsopbouw wil in deze film niet echt vorderen, want James McAvoy is simpelweg geen heel intimiderende bedreiging. Wel uitstekend geacteerd overigens, maar dat levert de film exclusief een duw in de rug op het vlak van humor en karakterontwikkeling. Split duurt eigenlijk vooral een heel stuk te lang en verschiet zijn kruit in het eerste uur al, maar gelukkig blijft Shyamalan een competente regisseur en controleert zijn visuele als inhoudelijke meerwaarde stevig. Een film als deze had echter een veel betere finale verdiend.

Tof.

Misschien wel de sterkste film die ik tot dusver van M. Night Shyamalan gekeken heb - en ja, The Sixth Sense hoort daar bij. Ik heb wel Unbreakable en Glass niet gezien, wat met Split een trilogie blijkt te vormen. Niet dat het veel verandert aan de film. Split staat op zichzelf en is een keurig gebrachte thriller. Hier en daar komen er wat horrorelementjes aan te pas, maar het blijft Shyamalan dus het is vooral een beetje bevreemdend, niet per se eng of gewelddadig. James McAvoy doet het goed in zijn rollen - ook wel dankbaar om als acteur een handjevol typetjes te mogen acteren. Ik vind de dames echter niet slechter acteren.

3,5