Dekalog, Dziesiec (1989)

Vijf dekalogen op een dag: of hoe de ontdekking dat mijn dvd morgen al terug binnen moet mijn hele dag kan inpalmen...

Deze aflevering is inderdaad een leuke afsluiter, maar het is misschien wel spijtig dat de sfeer van deze zo totaal niet strookt met de rest van de cyclus. Maar ik ben verzot op die twee acteurs, bovendien is deze erg grappig (en tegelijk schrijnend) dus ik geef hem toch nog 4 sterren.

Ik heb ook het interview met Kieslowski gezien dat als bonus op de dvd stond: wat een ratelkont is me dat zeg! Het kan ook gelegen hebben aan de domme vragen, maar hij zweeg geen moment, en hij heeft zeker drie keer hetzelfde verteld...

Laatste deel, en inderdaad wat luchtiger.

Veel verschilt het verder niet van de rest. Over het geheel kan ik zeggen dat ik het weinig indrukwekkend vond. Vooral de verhaallijntjes zijn soms erg pijnlijk, en visueel is het allemaal erg karig. Acteerprestaties zijn meestal wel aardig, gelukkig duurt het allemaal niet te lang, en enige echte positieve aan de reeks is de soundtrack.

Verder is dit weer een typisch verhaaltje over hoe geld niet gelukkig maakt etc etc etc. Toch wel erg simplistisch en mak uitgewerkt allemaal, maar het kijkt wel weer goed weg.

Ook voor de laatste Dekalog 2.5*. Maf eigenlijk, dat een reeks die 600 minuten duurt zijn hoogtepunt kent in de eerste 5 minuten. Al helemaal omdat dat hoogtepunt sferisch erg knap was, maar verder niet zo speciaal. Aan het budget, acteurs, ideeën armoede zal het niet gelegen hebben. Ik vraag me af aan wat wel.

3.0* voor deze. En ook voor de hele serie.

En als geheel had ik er toch ook wel wat meer van verwacht. Het had allemaal iets uitdagender gemogen. De delen 1, 5 en 6 staken er wat bovenuit. 2,8 en 9 vond ik duidelijk minder. Als geheel best aardig, bij vlagen goed, maar dat ligt ver beneden mijn verwachtingen

Ben het met Onderhond eens dat het enige echt heel goede aan de reeks de muziek is.

Het makkelijkst wegkijkende deel. Grappig vond ik dat de (hier gestorven) postzegelverzamelaar volgens mij in deel 8 voorkomt als hij zijn nieuwe aanwinsten showt aan de hoofdpersoon in die episode. Ik vroeg me al af waar dat op sloeg!

Overall heb ik toch wel plezier beleefd aan deze reeks. Het is nergens superbijzonder, maar zoals al eerder gezegd, de Oostblokkerige sfeer spreekt me aan en de films duren niet lang. En trucjes met terugkerende personages als hierboven beschreven werken bij mij nu eenmaal wel! (stiekem ben ik dus toch vatbaar voor soap).

Allereerst dacht ik dat Kieslowski een fout gemaakt had. Hij sloeg het gebod 'Gij zult geen valse idolen maken' over en maakte ineens van 'Gij zult niet begeren wat van een ander is' twee geboden: 'Gij zult niet de vrouw van een ander begeren' en 'Gij zult niet de spullen van een ander begeren'. Nou lees ik dat Kieslowski niet zozeer fout was, maar de katholieke en Lutheriaanse indeling van de geboden gebruikte, die iets anders is dan de standaard. Weer wat geleerd.

Afijn, zoals hier al vaker opgemerkt is dit het luchtigste deel van de reeks. Dat is een goede keuze, het knoopt alles met een lach aan elkaar. Het wordt nog net geen komedie en er is een serieuze ondertoon, maar het is gewoon erg leuke deze twee derderangs oplichters te volgen. Geweldig hoe het aanvankelijk om geld lijkt te gaan, maar hoe ze uiteindelijk helemaal opgingen in de postzegelverzamelwoede. De verslaving van het proberen krijgen van de laatste zegel werd bij mij erg voelbaar, alsof de obsessies van de hoofdpersonen op mij geprojecteerd werden. De ontknoping is perfect: de twee mannen lachend om een setje postzegels gekocht bij het postkantoor. Wat deze Dekalog zegt over de tien geboden is niet half zo interessant als hoe het past in het menselijke spectrum van de hele serie: niet alles is droevig en ellende, maar er valt ook wat te lachen met de mensheid. Duidelijk een van mijn favoriete delen.
4*

En nu meteen even het complete oordeel over de hele serie. De afzonderlijke waarderingen op een rijtje:

1. Dekalog 1 (3,5*)
2. Dekalog 2 (2,5*)
3. Dekalog 3 (4*)
4. Dekalog 4 (3,5*)
5. Dekalog 5 (4*)
6. Dekalog 6 (4*)
7. Dekalog 7 (2,5*)
8. Dekalog 8 (3*)
9. Dekalog 9 (3,5*)
10. Dekalog 10 (4*)

Maar de beoordeling van de serie als geheel is meer dan de som van zijn delen. Niet iedere aflevering mag dan helemaal raak zijn en het ontbreekt aan een groot meesterwerk, maar de complete Dekalog als één film heeft toch iets onweerstaanbaar. Tien microcosmossen over menselijke onhebbelijkheden die samen een macrocosmos vormen van de mensheid in veel van zijn facetten. Dat op zichzelf zou iedere regisseur nog kunnen bedenken, maar Kieslowski verdient pluspunten doordat hij zijn personages zo eerlijk neerzet. Ze hebben erg veel fouten, maar blijven sympathiek en menselijk. Wellicht is dit de reden dat Dekalog zowel koud als warm aanvoelt. Er is gewoon iets zeer bevredigends en zelfs magisch aan de hele serie als geheel.

Zonder twijfel vier sterren voor het totaalplaatje, zelfs al zou hij dat door zijn afzonderlijke delen wellicht niet verdienen.

Een vrij luchtig laatste deel van de Dekalogreeks en dat is eigenlijk precies waar ik hoopte voorafgaand aan het kijken. Kieslowski slaagt er in dit laatste deel in, de twee hoofdrolspelers ondanks hun hebzucht en oplichterij sympathiek neer te zetten en dat is best knap. Het verhaal zelf was best boeiend en bij vlagen soms zelfs grappig. Het einde waarbij beide mannen uiteindelijk precies hetzelfde blijken te denken, is toch wel een prachtig einde van deze reeks. De personages in dit laatste deel zijn echte mensen met al hun tekortkomingen, die fouten maken en die op sommige momenten zelf ook inzien dat ze fout zaten. Fijne afsluiter dus.

3,5*

Uiteindelijk is de hele Dekalogreeks toch wel aangenaam kijkvoer gebleken. Hier en daar zit er wel een mindere film tussen, maar als gemiddeld gezien steekt de hele reeks toch wel goed in elkaar, waarbij de meeste delen toch bovengemiddeld bleken te zijn, met Dekalog 9 uiteindelijk als mijn favoriete deel, maar 10 mag er ook zijn. Alleen deel 8 was echt minder dan de rest. Als geheel krijgt de reeks van mij 3,5*.

Nog even mijn waarderingen op een rijtje:

Dekalog 01 – 3.5*
Dekalog 02 – 2.5*
Dekalog 03 – 3.0*
Dekalog 04 – 3.5*
Dekalog 05 – 3.5*
Dekalog 06 – 3.5*
Dekalog 07 – 2.5*
Dekalog 08 – 2.0*
Dekalog 09 – 4.0*
Dekalog 10 – 3.5*