Die Welle (2008)

Goeie film. In het begin nogal saai, het is een beetje inkomen. De karakters vond ik in het begin nogal irritant. Maar het verhaal, als het eenmaal op gang komt is goed. Rainer is goed neergezet, hij speelt het goed. De jongen die het allemaal wel erg serieus neemt is ook goed.

Na de zwembad scene wordt je er helemaal in gezogen. Door de scene in de aula heb ik er nog een half puntje bij op gedaan, geweldige scene.

Dan nog zijn laatste blik in de politieauto. Wat wil die toch zeggen...?

Die Welle is een haast pijnlijke film, die je er nog eens met de neus opdrukt dat mensen tot van alles in staat zijn. Ook heel normale scholieren kunnen binnen een week in nazi's (om maar een heel gemakkelijke vergelijking te maken) veranderen.

De vraag die bij mij opkomt is: waar gaat het mis? Oorspronkelijk lijkt iedereen baat te hebben bij die Welle: men komt op voor een gepeste jongen, er is meer aandacht voor elkaar, er ontstaan respect en discipline. Dan komt het moment dat je je toch wat unheimisch begint te voelen - een moment dat voor iedereen ergens anders ligt. Dat hebben de makers goed begrepen: niet iedereen gaat moeiteloos met de stroom mee. Eén meisje vraagt al op de tweede dag om overplaatsing en ook de vrouwelijke hoofdrolspeler gaat niet all the way. Er zijn fanatici die Roomser dan de paus zijn, er zijn mensen die alleen uit persoonlijk gewin meedoen en er zijn de meelopers en twijfelaars. Een mooi voorbeeld van dat laatste is Marco, die wel blij is dat er meer aandacht is voor zijn waterpoloteam, maar zich ook ongemakkelijk voelt bij de uitsluiting van andersdenkenden.

Wat de film zo ontluisterend maakt, is nog niet eens de dramatische ontknoping. Het is dat bijna iedereen zover meegaat. Het gaat om een vrijwillig schoolproject maar de proporties worden razendsnel volledig uit het oog verloren. Het is verbijsterend waar mensen in de juiste omstandigheden toe in staat zijn - en dat nog wel nadat ze eerst een autocratie bestudeerd hebben. Je zou toch denken dat je dan beseft wat er gebeurt als je een paar dagen in een artificiële samenleving leeft die wel erg veel weg heeft van een autocratie. Dit waren dezelfde scholieren die beweerden dat een autocratie zoals die van de Nazi's in deze tijd niet meer mogelijk is.

Goed dat dit een Duitse film is, en geen Amerikaanse. De dramatische ontknoping aan het eind neigt misschien naar Hollywood, maar verder zijn de personages niet te melodramatisch. Bovendien vind ik Rainer erg goed neergezet. Tot op het allerlaatst wist ik niet in hoeverre hij zichzelf door die Welle had laten meeslepen. Dat maakt de film wat spannender en minder een documentaire. Aan de andere kant wist je van sommigen al wel vanaf het begin hoe zij zich zouden ontwikkelen, de tirannetjes in de dop pik je er zo uit.

Die Welle is geen perfecte film, maar maakt wel een heel duidelijk standpunt op een - in mijn ogen - geloofwaardige manier. Helaas niet een standpunt om blij van te worden.

Duitse gemoderniseerde interpretatie van het Amerikaanse The Wave uit 1981, dat is gebaseerd op het waargebeurde experiment op een Californische school in 1967. Die Welle laat o.a. wat meer dingen buiten de school zien en gooit er op het eind nog een schepje bovenop.
Toch maakte The Wave uit 1981 wat meer indruk op me dan deze. De boodschap werd daar op het einde gebracht op een manier die krachtiger op me over kwam: 'Willen jullie je leider zien? Hier is hij!' En vervolgens verschijnt Hitler op de tv-schermen.

Geprikkeld door de interessante synopsis ben ik deze Duitse film gaan zien. Het idee is wel goed en interessant, maar de uitwerking vond ik wat flauw en bij wijlen wat amateuristisch. Het kwam geregeld niet geloofwaardig over en het verloop van kritische scholieren tot meelopers met Die Welle was te direct. Niet iedereen acteerde ook goed, de leraar was wat mij betreft het best. Ik geef nog een halve ster meer voor de beklijvende aulascène. Conclusie: Redelijke film, maar hier viel meer met te doen.

Sterke film. Natuulijk moet je niet verwachten dat de opkomst van het nationaal-socialisme, de hitlerjugend, enz. in een film van nog geen twee uur te proppen valt, maar het geeft wel een goed idee van hoe dat te werk gaat. Noodzakelijkerwijs moeten de personages hier vrij snel vallen voor de verleiding, maar het resultaat mag er zijn. Het is een krachtige film geworden die de opkomst van giftige bewegingen dichterbij brengt, en ongetwijfeld niet veel verschilt van de werkelijkheid, als je ziet hoe bijvoorbeeld zelfs jonge (westerse!) meisjes in IS zijn getrokken, terwijl iedereen met gezond verstand kan raden hoe dat af gaat lopen. Of op veel kleinere schaal, als je bijvoorbeeld kijkt naar Mexicaanse bendes e.d. Het zijn groeperingen die duidelijk de zwaktes en behoeftes van mensen op moeilijke momenten uitbuiten en ze verenigen mede door ze een doel in het leven te geven en (ook al komt dat in deze film minder naar voren) een gemeenschappelijke vijand. Onlangs zag ik Una Giornata Particolare - A Special Day (1977), die laat zien dat je niemand was als je het fascisme je rug keerde, dat werd door de samenleving niet geaccepteerd, en in deze film komt dat, zij het minder duidelijk, ook naar voren.

Voor mij bood het meisje dat pamfletten uitdeelt ook een ander herkenings- en bindpunt met de geschiedenis, namelijk dat met Sophie Scholl (2005), die ontgetwijfeld voorbeeld heeft gestaan voor het personage van Karo in deze film. Die film toont hoe makkelijk in deze toestand van collectieve waanzin zelfs schoolbesturen bereid waren om hun leerlingen uit te leveren (evenals dat basisscholen meewerkten toen joodse kinderen werden opgehaald). Een ziekmakende gedachte, maar het is dus iets wat ergens in de mensheid latent verstopt zit en zomaar weer naar buiten kan komen als er niet genoeg Karo's en Sophie Scholl's op de wereld rondlopen die op durven te staan tegen de meerderheid. Aanrader, en verplichte kost op onderwijsinstellingen. 4*

Deze film bekijk ik elk jaar met mijn leerlingen (ben werkzaam in het middelbaar onderwijs) en hij slaat altijd aan. Hoewel ik zelf het eind nogal over de top vind gaan, doet het aan boodschap niets af. Sterke film, en de rauwe beeldtaal maakt het voor mij nog iets beter.

Het concept van deze film vond ik erg interessant en hij stond daarom ook al lang op mijn lijst van films die ik nog moest zien.

Helaas toch teleurgesteld. Het tijdpad waarin de film verstrijkt is absoluut niet te rijmen met de gebeurtenissen die er plaatsvinden, het einde is zelfs met die kennis volledig over the top en de acteerprestaties zijn nooit beter dan oké. Jammer, want daardoor gaat de boodschap verloren. Aan het einde van de film kon ik deze gewoon niet meer serieus nemen en is me enkel het onrealistische drama bijgebleven.

Dit is en blijft een indrukwekkende film, die steeds meer actueel wordt.

Net als de film Das Experiment (2001) niet voor het eerst verfilmd en eveneens gebaseerd op proefondervindelijke experimenten. Die Welle geeft een indringende kijk hoe broos of sterk het groepsgevoel zich kan uiten. De eigen rangen worden gesloten. Het individu is ondergeschikt voor het algemeen belang. Externe individuen worden geweerd of in het slechtste geval geïntimideerd.

De film brengt dit alles op een frisse eigentijdse en swingende manier. Hippe montage, vlot tempo en kleurrijke personages zorgen ervoor dat de film aanslaat en niet verveelt. Het verhult eveneens de moralistische ondertoon waarmee dit steeds gepaard gaat.

Ik hou wel van dergelijke sociologische onderzoeken. Grootste manco van de film lijkt me de tijdsduur te zijn. Het lijkt me niet mogelijk om binnen een week - en het proces begint al de volgende dag ongeruste vormen aan te nemen - dergelijke metamorfoses te bewerkstelligen. Het gaat soms snel, té snel.

Wel komt het goed naar voren dat personen die nergens bijhoren of niets te verliezen hebben, vaak extra kwetsbaar zijn. Ook de rol van de macht mag niet onderschat worden. Dit laatste speelt ook bij de leerkracht. Prima rol overigens van Vogel. Mooi!

Een indrukwekkende film, gebaseerd op een waargebeurd verhaal.

Een bijzonder sterke film. In andere reviews wordt opgemerkt dat ze de tijdsduur (dit alles binnen een week) wel wat overdreven en weinig realistisch vinden. Helaas is dat niet zo. De film is gebaseerd op het experiment dat is uitgevoerd in Californië (Palo Alto). Het werd 'The Third Wave' genoemd (in analogie met het Derde Rijk van Hitler) en het experiment speelde zich op school ook in één week af. Ook het einde van de film waarin Wenger de groep toespreekt en iedereen leuzen scandeert is waargebeurd (in Palo Alto was dit een sessie met 200 - 300 studenten). Het geweld in de film aan het einde is als dramatisch element toegevoegd (niet werkelijk gebeurd) en voor mij had dat niet gehoeven. De film had het niet nodig.

Sterk acteerwerk, goede regie. Vooral knap is dat de ontwikkeling redelijk vloeiend wordt gebracht. Schokkend om te zien hoe sommige leerlingen Die Welle serieus nemen en er in op gaan. Ik heb de film bewust op 4 mei gekeken: laten we vrijheid, gelijkheid en democratie niet als een gegeven nemen. Het zijn waarden waar we voor moeten blijven werken. Het is geen gegeven dat wat in WOII is gebeurd niet opnieuw kan gebeuren. Dat is voor mij de boodschap van deze film. 4 sterren.