Bacalaureat (2016)

Een zwak verhaal over een vader die zijn week niet heeft... Ongewild in Roemeense corruptie verzeild raakt, een aanrandingszaak zonder dat daar ook maar enige duidelijkheid over komt, en verder heel veel dingen die hem overkomen zoals steen door ruit en ingeslagen autoruit en ga zo maar door. Dit alles zonder ook maar 1 ding op te helderen. Voor mij hoeft niet alles uitgekauwd te worden, maar onder het mom van kunst alles in het ongewisse te laten, dan haak ik af.

Dat is overigens allemaal nog niet zo erg vergeleken met de continuïteit fouten waar deze film vol van zit en het slechte acteren van de hoofdrolspeler en de dochter.

Een waardeloze film die tot nu toe hoog beoordeeld is, maar ik zie dat deze stemmers Mulholland drive en La Vie d'Adèle in de top 10 hebben staan. I rest my case...

Onlangs heb ik deze film in de bioscoop gezien en ik weet nog steeds niet wat ik er mee aan moet. Wie is de aanrander en wie gooide die stenen door de ruit. Daar wordt geen duidelijkheid over gegeven. Het is net alsof de regisseur wil zeggen dat dat soort dingen in het huidige Roemenië niet belangrijk zijn. Dus, waarom wel in deze film. Het einde vond ik trouwens best wel verrassend en bovendien ook zeer mooi.
Deze film misschien later nog maar eens een keer gaan herzien, maar niét in de bioscoop. Ik word er te veel afgeleid. Het is waarschijnlijk om die reden dat films die ik in de bioscoop heb bekeken van mij doorgaans een lagere waardering krijgen dan films die ik thuis heb bekeken.

3.0*

Mijn verwachtingen waren door de trailer te hoog gespannen. De film sluit geheel niet aan op de trailer. Die suggereert veel meer tempo dan er feitelijk sprake van is. Het is gewoon een trage spannende film en zonder de trailer had ik 'm hoger gewaardeerd vermoed ik.

Vind het ook merkwaardig dat meerdere meningen hier zo'n focus leggen op deze zaken. De film is ontzettend rijk aan thema's, maar het lijkt alsof men op een hele simpele manier naar de film kijkt als ware het een aflevering van een willekeurige detective is. En het is ook niet zo dat het herkennen van deze thema's veel interpretatie- en inspanningsvermogen van de kijker vraagt, dat komt toch allemaal duidelijk naar voren, maar wel op een natuurlijke ongeforceerde manier. Nu kan je dat oninteressant vinden, maar benoem dat dan en reken de film niet af op iets wat het niet is.

Het is verder een film in de typische Romeense new wave stijl zoals we die alweer een tijdje kennen en de vorm brengt dan ook niet iets verrassends op tafel. Wat de film wel onderscheidt is dat het een soort afsluiting van deze golf aan Roemeense films lijkt voor te stellen. Bij de vorige films werd de recente geschiedenis van het land onder de loep genomen of werd een check-up van het land uitgevoerd en lieten de regisseurs symptomen van de post-communistische maatschappij zien. In Bacalaureat lijkt echter de definitieve diagnose voor de generatie waartoe de filmmakers zelf behoren te worden gesteld. Hoewel men idealistisch begon aan de periode na Ceausescu, is iedereen langzaam meegesleurd in het systeem van corruptie en een mentaliteit van minderwaardigheid ten opzichte van het Westen. Romeo heeft zich dan ook neergelegd bij de onmogelijkheid tot verandering. Eliza is echter nog onbedorven en ziet haar toekomst wel in Roemenië. Het laatste shot toont optimisme maar is tegelijkertijd heel wrang, aangezien eenzelfde lot als hun ouders bijna onvermijdelijk lijkt.

En continuïteitsfouten, serieus?

McSavah haalde me met bovenstaande over om de film een kans te geven en ik heb er geen spijt van gekregen: de film kent een rustige opbouw maar ontpopt zich als een beklemmend drama over het corrupte leven in Roemenië. De film gaat over een man die hoopvol maar tevergeefs tegen het systeem had gevochten en nu eenmaal voor zijn dochter de wapens van het systeem zelf wil hanteren om iets te bereiken (“soms telt alleen het resultaat”) maar waarmee hij zich alleen maar in de nesten werkt.

De film biedt een ontluisterend beeld van hoe subtiel de corruptie de mensen in Roemenië gevangen houdt: het salaris is niet genoeg om in je levensonderhoud te voorzien, het volgen van de regels houdt je alleen maar tegen (“als je de regels volgt kom je nooit aan de beurt”) zodat de enige manier om vooruit te komen is om elkaar te helpen de regels te overtreden en zo zelf chantabel te worden. In zekere zin deed de film me wat denken aan de maffiacultuur van bv. Suburra (zodat een en ander kenmerkend lijkt te zijn voor de Zuid-Europese cultuur): enerzijds is men modern en dus individualistisch genoeg om niets meer om elkaar te geven, anderzijds is de rechts(Staat) te zwak om de mensen perspectief te geven zodat alleen een illegaal maffia-achtig netwerk van corruptie mensen perspectief kan geven.

De hoofdpersoon wil dan ook maar één ding: zijn dochter laten ontsnappen uit Roemenië zodat zij wel in vrijheid kan leven, maar zij ziet de noodzaak nog niet (blijft dus in Roemenië) en doordat de man voor één keer de regels overtreedt (zodat zijn dochter wel aan de beurt kan komen) keert zijn dochter zelfs tegen hem en raakt hij slechts nog meer gevangen in het systeem. Het gevoel dat je gaandeweg zo bekruipt is dat van intense machteloosheid (en ongetwijfeld grote uitzichtloosheid voor de mensen zelf in Roemenië).

Christian Mungiu weet opnieuw een psychologisch drama neer te zetten over gewone, integere mensen die door één twijfelachtige beslissing in een neerwaartse spiraal komen waar ze niet uit lijken te komen. Deze film betreft een gerespecteerde, integere arts die alles op alles heeft gezet om zijn dochter de kans te geven om in Oxford te kunnen studeren. Daarvoor moet ze op haar laatste examen [de 'bacalaureat'] nog één keer een goed resultaat houden. Maar een dag voor dat examen wordt ze aangerand en ziet vader zijn dochters toekomst in duigen vallen.

Mungiu weet opnieuw een documentaire-achtig drama neer te zetten waarin je als kijker wordt meegesleept in de zware morele dilemma's van de hoofdpersonen. Het acteerwerk is even onderkoeld als naturel en het feit dat de film op mistroostige Roemeense locaties is gefilmd, versterkt de dramatiek. Net als in het sublieme 4 Months... biedt Mungiu geen gemakkelijke antwoorden en blijf je als kijker achter met een onbehaaglijk gevoel achter. Niet zo goed als 4 Months... maar een uitstekende toevoeging aan Mungiu's sterke oeuvre.

Een meeslepende, geschakeerde film met een intrigerend verhaal over vriendendiensten, die doorslaan naar corruptie. Centraal staat een doelgerichte dokter, die zich moreel min of meer gedwongen ziet het nodige werk te maken van een alsmaar uitdijend netwerk (“ons kent ons”) om de gevolgen van de aanranding van zijn dochter binnen de perken te houden en haar toekomst veilig te stellen. Tussendoor heeft hij zijn dagelijkse beslommeringen met zijn aangeslagen dochter, zijn vervreemde vrouw en zijn ongeduldige minnares.
Net als 3 Luni (…) en După Dealuri is mijn derde film van Cristian Mungiu mij uitstekend bevallen. Vooral met scherp geschreven dialogen wordt ragfijn geschetst hoe het heden ten dage werkt in Roemenië.

Een vrijblijvende exegese? U vraagt, wij schrijven.

Een land corrupt in hart en nieren – wie in een dergelijke samenleving iets wil betekenen, moet deelnemen aan de vriendjespolitiek, het smeergeld, de geveinsde onschuld. Een andere optie is er niet.

Kijk bijvoorbeeld naar Magda. Zij weigert mee te doen, en houdt op te functioneren. Ze is een afvallige – weliswaar ethisch soeverein, maar niet meer in staat zich buiten de muren van haar woonst te begeven. Haar bestaan eindigt bij haar principes. Ze is moreel, zonder nog te kunnen ‘zijn’. Haar migraines zijn een metafoor voor haar zelf opgelegde vonnis.

Romeo probeert zich pragmatischer op te stellen. Als het moet, speelt hij het spel mee. Als het niet anders kan, knijpt hij een oogje dicht. Zijn menselijkheid uit zich in een diepe kwetsbaarheid: hij verwoest het leven van een straathond, gaat midden in de nacht huilen bij het lijk, om vervolgens telkens te toeteren op de noodlottige plek. Dit is hoe hij zich staande houdt in een systeem dat tot op de bodem pervers is: door te doen wat in zijn macht ligt, zonder dogmatisch te worden. Dat een eenmalige actieve participatie aan het gekonkel zijn ondergang kan worden, is tragisch. Of niet?

Misschien niet. Zijn handen zijn immers al lang met schuld bevlekt. Via zijn minnares pijnigt hij zijn gezin. En als Sandra vraagt om zijn connecties aan te wenden voor haar zoon, toont hij zich evengoed bereid. Hij is deel van het zieke organisme, geen belichaming van de genezing. Dat hij zijn dochter ervoor probeert te behoeden op verderfelijke wijze, is gewoonweg exemplarisch.

En hoe zit het nu eigenlijk met die dochter? Eliza, nou ja, die wil niet weg. Haar verliefdheid, haar vertrouwdheid met haar familie en haar adolescentie staan in de weg. En wie weet speelt ook de aanrander een rol. Een crimineel die natuurlijk niet gevat wordt, want het staatsapparaat is helemaal niet geïnteresseerd in het vinden van de schuldige. Het misdrijf wordt gebruikt om iemand anders achter slot en grendel te krijgen. Iemand die voor een ander misdrijf uit de samenleving moet worden gelicht. Iemand die niet de juiste mensen kent. Juist ja, ook dat is weer de alomtegenwoordige corruptie.

Schuld en boete worden via via beslecht. Het verdichtsel wint het van de feiten. En ondertussen rinkelt er altijd wel ergens een telefoon. Omdat iemand altijd wel iemand nodig heeft om iets te regelen. Zonder het ons-kent-ons kan men in dit Roemenië niet bestaan.

Gedoemd zijn zij die aan het slot hun tanden bloot lachen. Zij zijn de hoop van het land, maar zij weten niet wat hen te wachten staat. En terwijl niemand kijkt, grijpt de misdaad ruw om zich heen. Want wie geen netwerk heeft, kan het niet maken in die contreien. Die wordt fysiek aggressief. Doet pijn. Verkracht. Gooit stenen – zoals Sandra’s zoon. Die heeft een spraakgebrek, of anders gezegd: hij kan het niet zeggen. Dus terrorriseert hij anderen. Bijvoorbeeld Romeo. Met stenen.

Nog vragen, iemand?

Een buitengewoon gewone film. Psychologisch verfijnd, subtiel, humoristisch, overgoten met een saus drama – of was het omgekeerd?
3,5*

Als je hier zo een en ander leest en rustig nadenkt over de film, dan zit er heel veel in. Maar dat is iets voor na de film. Tijdens het kijken krijg je als kijker gewoon in eerste instantie een prachtig sfeerportret - met iets meer plot richting eind, jammer!- dat heerlijk wegkijkt. Mooie sfeervolle beelden van vervallen betonnen flats en een gezin dat het beste ervan probeert te maken, ieder op zijn manier. Prachtig naturel en ingetogen spel waarin wel onderlinge irritaties zijn, maar die lijken uit het leven gegrepen. En daarbij krijg je als kijker de vraag: wat zou je zelf doen? Zou ik ook in zo'n geval mijn dochter willen helpen die eigenlijk het gewoon verdient gezien haar cijfers van hiervoor? Ergens voelt die corruptie ook niet zo aan, maar eerder als goede vrienden die elkaar helpen in plaats van zich te verrijken over andermans rug heen. In ieder geval een deprimerend beeld dat de regisseur schetst van een land waar men niet anders weet en niet meer uit weet te komen. Richting het eind verliest de film wat van haar spankracht, mede doordat er minder sfeer en meer plot in komt, dat had niet gehoeven. Wel komt er nog een mooi slot. 4,0*.

Ook deze eens de revue laten passeren en het was geen misse film. Geen groots verhaal, maar de cast deed het wel prima en kwam overtuigend over.

De moeite om eens mee te pikken als hij op tv passeert.

Film kent een trage progressie en laat ook enkele voorvallen in het verhaal onopgelost, maar in zijn geheel kon hij wel bekoren.

Toch wel kenschetsend te zien hoe een goedmenende vader in een wereldje terecht komt van "connecties aanspreken, afspraakjes, compromises maken enz", sterk aanleunend bij corruptie. Film is alzo wel erg natuurlijk en realistisch.

Kon zekerlijk boeien en de act van Adrian Titieni is knap.

Ook voor mij de derde film van Mungiu en volgens mij de minste, maar nog altijd zeer degelijk. Die Roemeen kan iets.

Een film over de grens tussen vriendendienst en corruptie. Telkens in omstandigheden die je moreel niet meteen zou afkeuren. Gezien de omstandigheden (aanval op Eliza, slecht onderwijs, lage maatschappelijke normen, toelatingsproeven, ...) zijn de motieven van de dokter zeker te verdedigen. Maar je hebt de wet natuurlijk en de oplossingen zitten duidelijk in de schaduw. Je ziet ook het verschil tussen de dochter die nog vooruit kijkt en de propere lei ook proper wil houden. Daarnaast heb je de vader die al een tijd in de maatschappij meedraait en ervaart dat je wel eens buiten de lijntjes moet kleuren om vooruit te geraken.

De film is met momenten nogal zwaarwichtig en niet altijd uitdagend om te bekijken. Maar het realisme en het quasi open einde zorgen toch voor een boeiende film.

Een ingetogen maar wel complex drama (verfrissend complex zou je kunnen zeggen), vol gedesillusioneerde personages. (Tussen haakjes: vergelijk de interactie tussen de dokter en zijn vrouw met wat we in Loveless te zien krijgen, een wereld van verschil). Ondertussen krijg je op een heel natuurlijke manier een inkijkje in de Roemeense samenleving en de eroderende werking van corruptie. Tegen het einde is er een fantastische scene in het donker, als de dokter in een soort doolhof van straatjes belandt tussen blaffende honden, waar de handtekening van Mungiu met dikke halen wordt gezet. Fraai.

Deze film kon mij niet boeien. Ik kon er niet in komen en ik kon het verhaal niet goed volgen. Ik vind het allemaal erg vaag. Ik hou wel van de ingetogen, realistische stijl en ik vind het camera- en acteerwerk prima, maar voor een voldoende moet er meer aan een film mij bevallen. Niet spannend en interessant (genoeg), wat mij betreft. 2*

Ingetogen boeiend drama dat halverwege een beetje verslapt door misschien het trage verloop en het ontbreken van een bepaalde spanningssfeer. Toch blijft het verhaal wel interessant om te volgen en krijg je een goed beeld van de Roemeense samenleving. Degelijk acteerwerk en een zeer realistische benadering die ik kan toe juichen. 7/10

Met Roemeense films weetje het nooit, het is of drie keer niks, of het is een pareltje. Zoals deze 'Bacalaureat' van Christian Mungiu, over een vader die tot het uiterste gaat om te zorgen dat zijn dochter haar diploma haalt waarmee ze in Engeland kan gaan studeren en 'eindelijk aan dit land kan ontsnappen'. Maar is het haar droom? Of de droom van haar vader? Het lijkt allemaal goed te gaan, tot ze wordt aangerand en bedreigd in de buurt van de school en ze behoorlijk de kluts kwijt raakt. Maar er gebeurt zoveel meer in deze film dan alleen dat.

Ik vond het een schitterende inkijk in de Roemeense samenleving en in menselijke verhoudingen. Het is daar nu eenmaal zo, je moet netwerken, of je nu wilt of niet. En dan: ik help jou en als het straks nodig is help jij mij. En als het ingewikkeld wordt weet ik nog wel iemand, die iemad kent, die... Wij Noord-Europeanen snappen daar niets van. Maar vergis je niet, ook in Frankrijk bereik je niets als je niet kunt netwerken. Voor de Roemenen was het de enige manier om tijdens de dictatuur te overleven. Maar de verhoudingen waren precair: hoe ver kon je gaan? Wat waren de risico's? Een vriendendienst was één ding, maar als er geld aan te pas kwam werd het wat anders. Een breekbaar evenwicht. En dan kwam ook nog de morele vraag aan bod. Het is allemaal in deze fantastische film te zien. Met toch ook de boodschap, wat je allemaal niet bereid bent te doen voor je kinderen.

Willen we niet allemaal het beste voor ons kind? En uiteraard proberen we in onze opvoeding steeds de juiste normen en waarden mee te geven. Maar wat als de omgeving of het systeem dat niet altijd toelaat? Moet je je hier dan bij neerleggen, terwijl iedereen om je het heen het wel doet en jij dan enige verweesd moet achterblijven? Ook als je het verdient, maar door pech je toekomst verkwanseld dreigt zien te worden? In deze context speelt deze film zich af. Best interessant, want al deze dilemma's zijn subtiel verweven in het plot. Want ook dat is er eigen aan: officieel werkt iedereen volgens het boekje en bestaat corruptie niet. Het is pas achter de schermen dat de maskers afvallen. Hypocrisie ten top of is het een puur overlevingsmechanisme?

De dochter Eliza is daar (nog) niet mee bezig en lijdt zichtbaar van de druk en de toekomst die haar wordt opgelegd. Zij wil liever blijven, genieten van haar vriend(en) en wel zien wat het leven haar brengt. Romeo heeft meerdere touwtjes om in de hand te houden en slaagt daar ondanks vele inspanningen nauwelijks in. Klinkt allemaal boeiend, is het ook, maar verwacht geen psychologische thriller of mindf*ck. Daarvoor is de film te smoothly. Het blijft soms wat vaag, maar vond het wel sereen gebracht. Prima hoofdrol overigens van die Ivanov.

Weer eens wat anders: mooie maatschappelijke sfeerschets van een kleine Roemeense stad door de ogen van een lokale dokter. De dialogen, waar de film grotendeels op drijft, zijn helaas wel wat monotoon.

Overigens wel schrijnend dat elke film of documentaire die ik zag uit Roemenië in meer of mindere mate over de corruptie in het land handelt.