Juventude Em Marcha (2006)

Prachtige, sombere, poetische, claustrofobische film. Al is-ie wel te lang.

De plotbeschrijving hierboven zegt al heel veel. Dat saaie, monotone leven van wachten, hoop en machteloosheid is gevat in strak gekadreerde, stilstaande shots van ruimtes die altijd worden begrensd door muren. De film is traag en bevat heel veel herhaling, wat de saaiheid en eentonigheid van Ventura's leven benadrukt. Iets te veel, wat mij betreft. Volgens mij was met 100 minuten en iets minder herhaling hetzelfde effect wel bereikt. Maar evengoed vond ik het erg mooi.

In de film zit 1 camerabeweging, aan het einde, zowaar met beelden uit een park, die de film een klein beetje lucht verschaft.

De 21ste eeuw-tegenhanger van de beruchte TSPDT-lijst is best oke en heeft opmerkelijke niet-alledaagse titels. De opname van een titel echter, Colossal Youth, snap ik totaal niet. Mên, wat een saaie bedoening: een Portugeze ouwe, arme man is op zoek naar woonruimte en de film zelf heeft veel saaie stiltes of anders veel saaie dialogen tussen saaie mensen.

Ik snap best dat een filmmaker zonder opsmuk een film wil neerzetten en het leven wil laten zien zoals het is, maar dit ging echt te ver. Er was hier echt niks aan, behalve wat sloeberige, aardige decors. Daardoor kreeg ik wel het idee eerder naar een film te kijken die zich afspeelt in Angola ipv Portugal. Ik wil heus aannemen dat de levensstandaard in Portugal minder hoog is, maar dit paupere gedoe leek me weer zwaar onrealistisch. Enfin, uiteindelijk heb ik gekeken naar een heel vervelende geforceerde film.

Soms moet je onbekende wateren bevaren, om te weten te komen hoe het vaart en met films en regisseurs is dat niet anders. Het enige wat ik vooraf wist, is dat dit contemplatieve oftewel trage cinema zou zijn en verder zou ik het wel ervaren.

Dat van die contemplatieve cinema klopt in ieder geval als een bus, want het is bij vlagen uitermate traag. Verder is behoorlijk ontoegankelijk en zeer lastig om in de film te komen, iets wat mij uiteindelijk zelfs niet gelukt is. De hoofdrolspeler leidt een saai en ontzettend herhalend leven, waar nauwelijks meer enige spanning of opwinding in terug te vinden is. Regisseur Pedro Costa beeldt het verhaal op zich erg realistisch uit, met veel statische shots en een soms behoorlijk deprimerende sfeer. Het grote probleem is echter, dat de kijker dezelfde ervaring krijgt, tijdens het kijken van de film, tenminste dat was bij mij wel het geval.

Dat heeft als resultaat dat het uiteindelijk een erg lange zit wordt, waar behalve de soms wel mooie shots, verder niet veel uit te halen is. De personages blijven veel te afstandelijk, de dialogen zijn vaak nietszeggend en het herhalende begint op den duur zelfs lichtjes te irriteren. Het gevoel van Ventura wordt dan misschien wel goed overgebracht, maar boeiend is het allemaal niet. Visueel is het bij lange na niet goed genoeg en inhoudelijk wordt er iets verteld, wat ook in anderhalf uur verteld kon worden.

Een paar aardige momenten en een paar mooie shots zijn dan ook veel te weinig, voor een film met zo’n tijdsduur. Ik heb daarnaast ook het idee dat Costa in ieder geval geen regisseur voor mij is.

1,0*

Dramatisch geslaagd en wat dat betreft zijn de personages interessant en overtuigend genoeg om de volle twee-en-een-half uur te boeien. Cinematografisch is het statisch en vaak onderbelicht, sommige scenes lijkt er wel met een video-cam geschoten te zijn. Qua sfeer past het ook wel, een soort van Sokurov-wereld zonder magie en schoonheid. Schots, scheef, soms ronduit lelijk.

Malick vroeg of er al iemand was die de moeite heeft genomen de drie films die tezamen de Fontainhas-trilogie maken, in chronologische volgorde te bekijken. Ik zal vast niet de enige zijn, maar ben er nu in elk geval ook een van. Ossos beviel me behoorlijk, ik kon er met gemak 3,5* aan kwijt. Maar met het tweede deel No Quarto da Vanda (2000) kon ik beduidend minder. Van 35mm en een echte crew naar een basic digicam; het wordt er allemaal niet mooier van. Plus het strippen van zowat iedere vorm van narratief. Nu is dat geen noodzaak, maar het moet wel gecompenseerd worden; wat de film voor mij niet deed.

Wellicht had ik beter Cavalo Dinheiro (2014) of Vitalina Varela (2019) moeten kijken met hun hogere gemiddelde waardering, maar aangezien ik een lijstje van Cahiers du Cinéma aan het ontdekken was, werd het deze titel.

Malick moest wat aan Goya denken, maar die werkte zo te zien met beter materiaal dan de armetierige Panasonic AG-DVX100 waar Pedro Costa mee koos te werken; een voor consumenten betaalbare digitale Mini DV cam uit 2002. Hetzelfde medium waar Vanda mee geschoten is. Had dan op 166 mm geschoten desnoods; hoe dan ook zijn dit bepaald ook geen camera's om mooi contrast en natuurlijk, minimaal belichte scènes mee te vangen.

Als ik het visueel wat aantrekkelijker vond en het geen 155 minuten duurde, was er een hoger cijfer uitgerold. Ik plaats hem tussen Ossos en Vanda's gore rochelhoest in. Al was ik toch ontgoocheld toen die brokrochels ook hier hun bepaald niet verkwikkende intrede deden.

3*