Cross of Iron (1977)

Erg sterke oorlogsfilm. Tweede film die ik zie van regisseur Sam Packinpah en hij was naar mijn idee in de zelfde stijl gefilmd als The Wild Bunch. Dan bedoel ik de ontploffingen in slow motion. De film had een goed verhaal en een aardige cast. James Coburn stak er wel boven uit. 4*

Haalt het zeker niet bij de andere Peckinpah die ik zag (The Wild Bunch), maar een boeiende film was het wel.

Ik lees hier geklaag over het einde (inclusief aftiteling), dat vond ik nou juist geweldig goed. Nog beter (want eigenlijk gewoon geniaal) was de optiteling aan het begin. Pikzwart en zeer cynisch. Zo goed bleef de film helaas niet. daarvoor is het plot te onevenwichtig en de film wat te lang.

Ik hou het op een 3.5*

Weetje: gemaakt met geld van Wolf C. Hartwig, een Duitse producent die schatrijk werd met de Schülmadchen-report porno filmserie. Scheen zijn droomproject te zijn.

Een film vanuit duits oogpunt, die door sommige meomenten toch wel indrukwekkend was. Jammer genoeg wisselden spannende scenes het wel af met saai scenes. Het einde had ik iets anders verwacht maar was niet verkeerd. Dat de acteurs engels praten is jammer maar begrijpelijk.

Ik weet haast niets over de figuur Sam Peckinpah, behalve dan dat hij vooral bekend staat om zijn rauwe westerns, die een soort tegengewicht vormen voor de oudere klassiekers uit het genre die het cowboy-leven verheerlijken. Het mag dan ook niet echt verbazen dat ‘Cross of Iron’ van precies dezelfde regisseur afstamt: de film laat zich diagonaal lezen als een groot actie-spektakel, een pompeus festijn voor al wie prat gaat op een harde oorlogsfilm - ondanks de nogal chaotische en overdadige mise-en-scène.

‘Cross of Iron’ is echter veel meer dan dat, of beter, is dat eigenlijk vooral niet. Peckinpah probeert mijns inziens vooral te vertellen over de gekmakende spiraal van geweld, de zucht van de mens naar verwoesting…en hoe niemand eraan weet te ontsnappen. Tussen alle ontploffingen door is dus een psychologische horror-film geënsceneerd; de analogie met ‘Apocalypse Now’ dient zich bijgevolg onverbiddelijk aan.

Toch verpakt Peckinpah zijn anti-oorlogs”pleidooi” op een heel eigenzinnige manier. De ironische intro doet een persiflage op de genrefilm vermoeden, maar al snel wordt via de experimentele montage en het hand-held (Dardenne-achtige) camera-werk duidelijk dat Peckinpah ons nader bij de feiten wil betrekken. Misschien is ‘Cross of Iron’ wel een aanklacht tegen de afstand die bestaat tussen cineast, thema en kijker, en laat Peckinpah ons daarom rechtveren bij het sadistische slot, waar een stevige portie pseudo-heroïsche cowboy-dialogen en dito acteerwerk het ambigue karakter van deze film nog maar eens in de verf zetten.

Bovendien kijkt ‘Cross of Iron’ ook over de grenzen heen naar andere kunst-takken. De aanzwellende score bijvoorbeeld. Of de prachtige fotografie in de aftiteling...terwijl Steiners sadonische lach ijzingwekkend doorklinkt.

3,25*

Lekker genadeloze oorlogsfilm, precies de stijl die ik gewoon ben van Peckinpah. Wat een geweldige regisseur eigenlijk. Hij kan een film met op zich een simpel oorlogsverhaaltje toch iets extra geven, ik zou deze nooit met een andere oorlogsfilm kunnen vergelijken en die films lijken o zo vaak op elkaar. Het feit dat het verteld wordt in het Duits standpunt, de meesten Amerikaanse regisseurs zouden zich daar volgens mij een tikkeltje te patriottisch voor voelen.

De actiescènes vond ik redelijk zwak, maar dat kon me eigenlijk geen fluit schelen, de dialogen en de geweldige karakters maken dit zeer kleine tekort helemaal goed. Leuk trouwens om is een oorlogsfilm te zien waar de meest memorabele scènes niet gewoon weer vechtscènes zijn (ik denk aan overschatte films als Saving Private Ryan en vooral Platoon).

Dat Pekinpah een controversieel regisseur was, wordt maar weer eens duidelijk. We zien hoe Steiner (die rol staat Coburn trouwens op het lijf geschreven) zonder ook maar enige moeite met een knappe verpleegster van een kleine 20 jaar jonger in de koffer duikt. Duidelijk een fantasietje van Pekinpah, de vrouwen in zijn films worden wel vaker als sloeries voorgesteld. Om dan maar te zwijgen van de enige homo in de film, hij wordt voorgesteld als een laffe voetenveeg. Noem me een sadist, maar ik vond het geweldig dat deze op het einde zo koelbloedig wordt afgemaakt. Dan zeggen ze dat films steeds harder worden, ben ik het toch niet mee eens. Zo een dingen zie je toch niet meer in huidige films: moest Cross of Iron 30 jaar later gemaakt zijn zou de protagonist medelijden hebben met de homo en zou hij geprezen worden dat hij uitkomt voor zijn seksuele geaardheid. Hij zou er nog een medaille voor krijgen.

Ik heb me kapot gelachen met het einde al komt het zeer absurd en abrupt over, op één of andere manier vond ik het toch perfect passen in de film.

Deze gisteren na lange tijd weer eens gezien, omdat ik de dvd tegenkwam voor slechts 6 euro.

Zeer goede oorlogsfilm, of beter gezegd anti-oorlogsfilm, nu eens verteld vanuit het perspectief van Duitse soldaten die aan het Oost-front tegen de Russen vechten en al lang -op het karakter gespeeld door Schell na- hun geloof in een overwinnig en in hun Furher verloren zijn.

De film laat een rauw en tamelijk realistisch beeld zien: hard en vol ellende. Oorlog is nu eenmaal niet leuk, maar verschrikkelijk en zeker niet zoals in films als Kelly's Heroes en Where eagles dare.

Coburn zet 1 van zijn beste rollen neer en krijgt hier bij goede steun van Mason en Schell. Warrens rol vond ik vrij vlak en eigenlijk overbodig, want zijn aanwezigheid voegt niks wezenlijks aan verhaal toe.

Nog even dit: volgens mij heb ik nog nooit in een film zoveel explosies gezien als in deze. Ongeloofelijk.

Boeiend en intrigerend.

Een acht, ofwel 4,5 ster.

Leuke film met een prima uitgewerkt verhaal.

Alleen de taal is jammer.

Goed geacteerd.

3,5 ster

Geweldige film. Nare oorlogsscenes (het Russische jongentje dat wordt neergeschoten), een psychologisch spel (geweldige timing die Schell) en kille loopgraven (op een lijn met Paths of Glory of Ivan's Childhood). De film is sterk door die afwisseling. Laatste half uur is weer vrij avontuurlijk. Het slot is opmerkelijk (net als een aantal momenten in het ziekenhuis), maar getuigt zeker van een visie van een regisseur die het niet heeft met conventies en een duidelijke eigen visie heeft. Interessant en indrukwekkend. Heel dikke 4 sterren.

Goede en rauwe oorlogsfilm. Indrukwekkend hoe op momenten de krankzinnigheid wordt weergegeven. De vete tussen Steiner en zijn tegenpool komt tot een geweldige psychologische climax en maakt de film meer dan de doorsnee oorlogsfilm.

Het einde is dan ook sterk: Steiner laat Stransky aan zijn lot over in zijn niet te stoppen verlangen naar eer waarbij hij letterlijk over lijken gaat. Tja, zo'n kruis moet je verdienen.. Het kinderkoor en de diafoto's geven er een extra ongemakkelijk smaakje aan.

Ook de flashbacks zijn mooi en zinvol. Wel een minpunt is zoals vaak gezegd dat ze Engels spreken. En de film kent wat lange dialogen in de bunkers die de vaart eruit halen (maar niet saai zijn). Typisch voor die tijdgeest, Coburn deed me ook af en toe denken aan een Western-macho op de verkeerde set. Desalniettemin een erg overtuigende acteerprestatie.

Sommige gevechtsscenes maken ook een hoop goed, vooral wanneer de tanks erbij betrokken zijn. En de scenes met de vrouwen zijn op z'n minst opvallend. Camerawerk mag er ook zijn, hoewel ik normaalgesproken het meest geniet van lange, steady shots. Maar de paniek en chaos spatten er soms vanaf, dat wel.

In-druk-wek-kend!

Meer kan ik er niet over zeggen. Of toch...

Het begint al bij de openingscredits, dat speelse kinderliedje dat afgewisseld wordt met wat dramatischere stukjes in combinaties met real footage van de Tweede Wereldoorlog: de massabijeenkomsten van de nazi's, maar ook beelden van de soldaten, de lijken, de tanks... Was toen al behoorlijk onder de indruk en film moest nog beginnen.

Hoofdpersonage is korporaal, later sergeant Steiner, een doorgewinterde soldaat die de oorlog eigenlijk kotsbeu is maar tegen wil en dank toch verder vecht. Hij heeft z'n ijzeren kruis verdiend. Wie dat niet heeft is z'n nieuwe kapitein, Stransky. En die is zo ongeveer alles wat Steiner niet is: laf, berekend en bereid over lijken (van z'n eigen mensen) te gaan om toch z'n ijzeren kruis te behalen. Tussen beide mannen ontstaat een oorlog temidden van de Oorlog, die eerder met woorden dan met daden betwist wordt. Heerlijke dialogen tussen beide mannen waarbij de spanning duidelijk voelbaar is.

Behalve uitstekende dialogen, sterke acteerprestaties (vond zowel Steiner als Stranksy bijzonder overtuigend) en een boeiend verhaal heeft deze film ook heel wat actie te bieden. Ik vraag me af wat deze prent wel gekost moet hebben, want er wordt wat in de lucht geblazen. Dezer dagen zou men wellicht al gauw naar die fake cgi-ontploffingen grijpen, maar dat was toen gelukkig nog niet het geval. Ook de decors zien er geweldig uit. En is er iets waar een tank niet kan door of over rijden? Geweldige scènes!

Ook dat einde vond ik werkelijk fantastisch. Toont de waanzin van de oorlog. Steiner die in een hysterische lachbui schiet omdat z'n kapitein niet eens weet hoe hij z'n geweer moet laden... Zijn wraak is zoet, al zal ook hij niet overleven. En dan weer dat kinderkoor...

Bloody Sam in de loopgraven. De rode draad stelt in wezen niet zo veel voor, maar Peckinpah weet het wel meedogenloos en soms ook surrealistisch aan te kleden. Met bovendien een geweldige finale. De imponerende begin- en eindgeneriek zeggen eigenlijk alles over insteek en bedoeling.

Daartussen wordt aan de hand van een gekraakte topsoldaat, een voortreffelijke Coburn, de waanzin van oorlog uit de doeken gedaan. Een Duitser weliswaar, maar bovenal een militair produkt waarbij het uniform allang niet meer terzake doet. Het zijn niet bepaald idealen die voor hem op het spel staan.

Film kent een behoorlijke hoeveelheid bulderend oorlogsgeweld. Ook bij wat normaliter simpel dialoogwerk is, slaan links en rechts de bommen in. Een paar chaotische actiescènes gooien je midden op het slagveld en de strijd in de fabriek, waarbij de loop van een vervaarlijke tank door een muur komt, tekent de dreiging.

De ware smaak zit echter in bepaalde personages en hun uiteindelijke lot. Zo komt Steiner's vluchtende peloton, tegen die tijd is de film wat avontuurlijker geworden, een groep strijdvaardige Russische vrouwen tegen. De rest laat zich raden. Om over de afrekening met Steiner's aartsvijand(en) maar te zwijgen.

Niet een van de soepelste oorlogsfilms, waarschijnlijk ook niet een van de subtielste en in ieder geval geen opgepoetste, maar wel een hele droge, grauwe en smerige. Zie bv. hoe de gesneuvelde soldaat in een tussenshotje wordt geplet. De Duitse invalshoek maakt het nog wat scherper. Misschien om dit soort redenen wel een van de eerlijkste.

Toch wel goed bevallen deze herziening, was eerst nogal sceptisch en begreep een aantal dingen niet. Maar deze Peckinpah is toch alles behalve standaard. We kunnen weer genieten van een geweldige montage die de absurditeit en chaos perfect weergeeft. James Coburn is ook gewoon perfect gecast als Steiner, en dit gaat hem net zo gemakkelijk af als een western.

Bijzondere film die zich door meerdere factoren afscheidt van de normale oorlogsfilm. Maar als Peckinpah aan het roer staat dan weet je al dat het een beetje controversieel wordt.

matige film,

Het verhaal van de film is het eerste waar ik aan twijfelde, waar ging dit naartoe? Heeft dat kindje iets te maken met het verdere verloop van het verhaal?. Maar goed dit werd zo'n uurtje voor het einde allemaal duidelijk. De film oogt erg volwassen. Sterke dialogen, goed acteerwerk en en goede afschildering van wat voor een chaos de oorlog moest zijn geweest. Dit laatste vind ik het grootste pluspunt, ik had echt het gevoel dat ik zag hoe het in die tijd moest zijn geweest en hoe wanhopig je er van kon raken als je iedereen om je heen dood zou zien gaan. Maar goed nu ben ik ook klaar met het positieve over deze film.

De film heeft erg veel nadelen, op uitzondering van Coburn is het acteerwerk matig. De vele veldslagen gaan na een tijdje erg vervelen. Ik heb zelfs op het punt gestaan om de film af te zetten omdat het de hele tijd alleen maar herhalingen waren. Een ander groot nadeel vond ik dat ze de Duitsers iets te sympathiek over wilde laten komen. Dit is volgens mij ook de bedoeling van de film. Als je ziet dat dat kindje weg loopt en dat hij daarna dood geschoten wordt laten ze zien dat ook de Duitsers maar gewoon mensen zijn[/spoilers]. Toch kwam dit niet duidelijk op mij over gedurende de film. Dit is zo het enige moment dat ik er uit kan halen. Ook het feit dat ze Engels praten in de film is volgens mij omdat de Engelse taal sympathieker klinkt dan de Duitse. Als je eenmaal door hebt hoe ze je proberen in te pakken met dit soort trucjes heb je al snel genoeg van de film, daarom:

2.5*

Ik vond een prima oorlog/actie film...

Prima verhaal...

Redelijk acteerwerk...

Bekende acteur James Coburn (overleden) speelt goed...

Geen mooi (mono) geluid...

Jammer geen HD kwaliteit...

Deze recensie is voor de ongecensureerde versie. Ik weet niet precies in hoeverre hij verschilt van de kortere versie al ben ik er zeker van dat de scene van de Russische vrouwsoldaten met de ontmande ex-Gestapo er in ieder geval (gedeeltelijk) niet inzit.

Heerlijk rauwe oorlogsfilm met intelligente dialogen. Ik heb deze film meerdere keren gezien en raak er maar niet op uitgekeken. In ieder geval een van de betere oorlogsfilms, misschien wel de beste.

Dat er Engels gesproken wordt door de Duitsers stoorde mij niet. Ik had het erger gevonden als er Engels gesproken zou worden met een Duits nepaccent. Het alternatief zou een volledig Duitse cast geweest zijn, het eindresultaat van de film; twijfelachtig. Met deze Engelstalige acteurs, op Schell na, is het nou eenmaal niet anders. Ik ben allang blij dat er in ieder geval Russisch, of iets wat daarop lijkt, gesproken wordt door de Russen.

Terug naar de film, David Warner vind ik geweldig in zijn rol als cynische, gedesillusioneerde adjudant, let o.a. op zijn ogen als Stransky weer eens iets doms zegt over het verkrijgen van IJzeren Kruizen of het herstellen van de moraal door ‘men of quality’.
Los van David Warner vind ik de hele cast goed spelen, James Coburn en James Mason voorop. De gevechtscenes zien er lekker ruig en ongelikt uit met een overdaad aan ontploffingen en buitelende, vallende, duikende en bloedende soldaten.
Wat kan ik nog meer zeggen, alles bij elkaar een topfilm, 4.5*.

Uitstekende film over een Duitse groep soldaten die het zwaar te verduren hebben in Rusland. Zeker geen doorsnee WOII-film, al is het alleen maar dat het vanuit het Duitse perspectief wordt verteld (waarbij het jammer is dat ze gewoon Engels praten). Twee boeiende personages die recht tegenover elkaar staan. De actiescenes zijn typisch Peckinpah (bruut, bloederig en veel gebruik van slow motion).

Een soort van icoon van de tijd.

Cross of Iron laat eigenlijk als geen andere film de idioterie van de oorlog zien, zoals die door de soldaten zelf veroorzaakt wordt. Er is natuurlijk de meer voor de hand liggende categorie idioterie die door de politiek veroorzaakt wordt, maar die speelt hier dan weer wat minder.

Het verhaal is zo dun als een bierviltje. In de jaren-70 had je iets dat heette 'oorlogsboekies', een soort pocketboekjes van een bladzijde of 40 of 50, die je bij de sigarenboer kon kopen geloof ik - voor een paar centen, letterlijk. Met titels als 'de vervloekte commandant', 'de laatste brug', of, jawel, 'het ijzeren kruis'. Zo'n boekje lijkt voor het script van de film gebruikt te zijn, en meer dan in zo'n boekie zit er eigenlijk ook niet in.

De kracht van de film zit hem ook in iets anders. De nogal herkenbare hand van Peckinpah - bruut, bloederig, low production values kan je dan ook nog zeggen. En slordigjes gemonteerd. Hoort er allemaal wel wat bij, en het is ook wat tekenend voor de tijd. Maar ook de stereotype rol van James Coburn. Als een icoon op zich, en op en top de held uit het oorlogsboekie. Eendimensionaal, maar ook met alle eigenschappen die we graag bij een held zien.

En dan toch ook nog iets extra's. Want niet alles wat onze held doet is direct helder, er blijft nog wat te duiden en te denken over. Wellicht is dat het dat deze film dan toch tot iets bijzonders maakt.

Sterke anti-oorlogsfilm met voor mij net te weinig verhaal en structuur om echt een klassieker te kunnen worden genoemd. James Coburn is perfect gecast, en Maximilian Schell doet niet veel voor hem onder, maar door het overdadige gebruik van slow-motion-bloedexplosies begint Peckinpahs handelsmerk zo langzamerhand wel een beetje een parodie op zichzelf te worden. Al met al echter twee uur lang geboeid gekeken.

Gemengde gevoelens bij deze film. Peckinpah schuwt het geweld niet en je krijgt eindeloze gevechtsscenes met explosies en bloed te zien. Het ziet er knap geproduceerd uit, na een tijdje word je er echter wel enigzins blasé van. Het verhaal wordt er ook overigens mager door, terwijl dat in eerste instantie nog interessant lijkt! Een Duits bataljon ontvlucht de Russen en krijgt te maken met alleen maar ellende en nog een interne strijd tussen James Coburn en Maximilian Schell. Denk dat de film meer impact had gehad trouwens wanneer er ook daadwerkelijk Duits werd gesproken.

James Mason is veel te Brits om een Duitse Colonel te spelen. Trouwens heel de film ademt iets onnatuurlijks uit. Aan oorlogsgevechten geen tekort, maar veel nieuws valt er niet te beleven en eigenlijk zijn de naijver en de ambitie onder officieren, midden het oorlogsgeweld, het thema van de film.

Het slot ervan trouwens is niet zo gelukkig : naast indringende archiefbeelden van oorlogsmiserie wordt wat vooraf ging zo een beetje geridiculiseerd. Begrijp niet wat Peckinpah bezielde of er mee bedoelde. Met de oorlog valt er niet te spotten.

Zeer rommelige en onevenwichtige oorlogsfilm van Sam Peckinpah, die vooral de das om wordt gedaan door foute montage en een belabberde soundtrack. James Coburn is tof in de hoofdrol, maar de cast om hem heen is op het karikaturale af. Daarnaast is alles behoorlijk lelijk in beeld gebracht- vooral de interieurshots zien er niet uit. De tand des tijds is niet bepaald mild geweest voor dit zeer matige werkje.

Cross of Iron verteld het verhaal van Steiner, een gedesillusioneerde peletonaanvoerder van de Wehrmacht. Als er een nieuwe officier aan het oostfront verschijnt, een trotse Pruisische edelman, krijgt Steiner het moeilijk...

De toon van de film wordt al meteen gezet als we tijdens de opening archiefbeelden zien van Duitse propaganda en verschrikkelijke gebeurtenissen uit de oorlog, dit alles begeleid door een Jongetjeskoor van de Hitlerjugend. Het contrast geeft al goed aan dat het een anti-oorlogsfilm gaat worden. De hoofdpersoon Steiner symboliseert dan ook de idioterie van de oorlog.

Cross of Iron mag dan serieus en genuanceerd van toon zijn, toch vond ik het wel jammer dat we weer Anglo-Nazi's voorgeschoteld krijgen. De Russen spreken wel Russisch en de Duitsers kunnen wel Duits zingen, wat de keuze van een Engelstalige cast alleen maar opvallender maakt. Toch speelde James Coburn een sterke rol als Steiner en de Oostenrijkse Maximilian Schell deed het ook goed als zijn rivaal.

Halverwege de film wanneer Steiner in de ziekenboeg licht, komt er een soort hallucinante sfeer over de film heen. Is Steiner gek? Dan wordt alles weer normaal en vergeten we het voorval als Steiner terug naar het front wordt gestuurd. Als we helemaal aan het einde een absurdistisch einde voorgeschoteld krijgen, waarin de Pruisische jager niet weet hoe hij een geweer moet laden worden we weer herinnerd aan de hallucinante sfeer en kun je het oordeel trekken dat de film vanaf de ziekenboeg een grote koortsdroom is geweest.

De film is mooi en vrij modern opgenomen. Het veelvuldige gebruik van slowmotion kwam indrukwekkend over, zeker tijdens de explosies als het puin in het rond vloog. Ook de onconventionele manier van editen vond ik wel wat hebben. Door het gebruik van slow-motion, het casten van James Coburn en de dramatische muziek van Ernest Gold, deed Cross of Iron me een beetje aan de stijl van Sergio Leone denken. Dit is denk ik ook de film die het meest lijkt op hoe Leone's Stalingrad film eruit had gezien.

Al met al vind ik Cross of Iron een goede oorlogsfilm. Het verhaal heeft niet veel om het lijf, maar het feit dat we een keer een film over het oostfront hebben die niet over Stalingrad gaat kan ik wel waarderen.

Ondanks dat deze (anti) Oorlog / Drama film van mij destijds niet de volle 5,0 sterren heeft gekregen (puur en alleen om dat de Duitsers hoofdzakelijk Engels praten), staat hij wel al jarenlang steevast in mijn persoonlijke lijst van "Top 10 films" (op de 10e plaats) en dat komt omdat deze film destijds (toen ik nog kind was) veel indruk op mij heeft gemaakt en dat doet hij overigens nog steeds. De film zit ook nog altijd op mijn netvlies gebrand en laatst had ik op het werk op een drietal helmen zelfs labels geplakt, met daarop de namen van "Steiner", "Schnurrbart" en "Schutze Dietz" en waarvan vrijwel niemand de betekenis van snapte Gisteren avond en nacht heb ik de film weer eens herzien en daarom verdient deze film nu ook wel een wat uitgebreidere persoonlijke mening van mij, dan mijn oorspronkelijke korte (destijds schreef ik vooral korte persoonlijke meningen) persoonlijke mening van bijna precies 10 jaar geleden.

Het verhaal (gebaseerd op het boek "Das Geduldige Fleisch" van Oostfront-veteraan Willi Heinrich) speelt zich af in Rusland op het schiereiland van Taman in 1943 ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, waarbij een peloton van Duitse Wehrmacht infanteristen onder leiding van commandant korporaal Rolf Steiner (James Coburn), oftewel kortweg "Steiner", zich staande proberen te houden aan het oostfront. Korporaal Rolf Steiner heeft daarbij genoeg van de oorlog en wil zo snel mogelijk naar huis, maar zijn superieuren en vooral kapitein Stransky (Maximilian Schell) verhinderen dit.

Zowel de opening (eerste 4 minuten) als het einde (laatste 2 minuten) van het verhaal mogen er best wezen en zijn ook best apart. De opening bestaat namelijk uit een montage van beelden van Adolf Hitler, de Hitlerjugend, de invasie van de Sovjet-Unie, de nederlaag bij Stalingrad en de ellendige terugtocht, met daarbij als soundtrack het bekende Duitse kinderliedje "Hänschen Klein". De film eindig met een een waanzinnige lach van Steiner, waarna een montage van oorlogsfoto's wordt getoond van onder meer Holocausttaferelen, opgehangen partizanen en beelden uit de Vietnamoorlog, waarna het onderstaande citaat van de Duits dichter, (toneel)schrijver, toneelregisseur en literatuurcriticus Bertolt Brecht wordt getoond.

"Verheug u niet in zijn nederlaag, mannen. Want hoewel de wereld opstond en de schoft heeft tegengehouden, is het kreng dat hem gedragen heeft alweer hitsig"

Ondanks dat de film nu al 40 jaar oud is, weet deze film me nog steeds vanaf de eerste tot de laatste minuut (is met circa 130 minuten best een lange zit, maar is zeker de moeite waard) te boeien (op bepaalde momenten ook best spannend), te vermaken en te fascineren, waarbij ik het eenvoudige verhaal ook nog eens zeer goed in elkaar vindt steken en waarbij je ook een band krijgt met Steiner en zijn peloton en het is net of je deel uitmaakt van het peloton. Wat dat betreft is het ook best tragisch als op het einde een deel van het peloton zowel letterlijk als figuurlijk wordt neergemaaid door eigen troepen, omdat een Duitse smeerlap (beter gezegd twee smeerlappen) wilt afrekenen met Steiner.

Sowieso bevat deze film een aantal tragische momenten (waaronder eentje met een Russisch gevangen genomen kind), waarvan eentje wel dik verdiend is en dan doel ik op de beruchte scène waarbij de politieke Duitse Nazi-soldaat Zoll (Arthur Brauss) zich laat pijpen door een gevangen genomen Russische vrouw (Véronique Vendell), die daarbij zijn penis afbijt en waarna Steiner hem achterlaat bij het gevangen genomen bataljon Russische vrouwen (van een aantal van hun is ook wat bloot te zien, zoals de in een ton badende vrouw, de vrouw die Zoll pijpt en de vrouw die soldaat Dietz doodsteekt en alle drie de genoemde vrouwen, waren best mooi), die hem uiteindelijk vermoorden/afslachten. De hele scène (ook best hard) waarbij het peloton stuit op het bataljon Russische vrouwen, mocht er overigens wezen (is zelfs wat erotisch getint en dat komt misschien omdat voor deze film een softporno producent werd ingeschakeld om het budget rond te krijgen) en doel ik o.a. op de eerder gemoemde jonge soldaat Dietz (Michael Nowka), die door één van de vrouwen wordt doodgestoken.

De film bevat buiten dramatische en tragische gebeurtenissen natuurlijk ook veel actie en die actie wordt intens, heftig en bloederig op fraaie wijze in beeld gebracht en als toeschouwer zit je daarbij min of meer tussen de explosies. Verder zien we o.a. authentieke Russische T-34 tanks (worden o.a. gestopt door het leggen van mijnen op de rupsbanden) brullend in slow motion de Duitse stellingen aan gort rijden en zien we wanhopige Duitse soldaten gewapend met o.a. MP40 en MG42 machinegeweren, deze stellingen proberen te verdedigen.

Buiten de vele actie mochten bepaalde dialogen er ook best wezen, zoals de scène waarbij Steiner op een gegeven moment tegen zijn peloton zegt, terwijl ze aan het uitrusten zijn:

"Zouden ze ons (m.b.t. Duitsland) ooit vergeten wat we deden ? Of vergeten ze ons ?"

Steiner heeft ook een hekel aan alle officieren en zegt op een gegeven moment dan ook tegen de best wel sympathieke kapitein Kiesel (David Warner) :

"Denkt u dat omdat u en kolonel Brant meer verlichte officieren zijn, ik u minder haat ? Ik haat alle officieren, alle Stranskys, alle Triebigs, al die IJzeren Kruis-aasgieren van het Duitse leger"

Kapitein Stransky vindt hij overigens een "Aristocratisch, Pruisisch zwijn" en op het einde zeggen ze tegen elkaar (als Stransky er eigenlijk vandoor wilde gaan):

Stransky: U zult zien hoe een Pruisische officier vecht.
Steiner: En ik zal u laten zien waar de IJzeren Kruizen groeien.

De bekende cast tilt deze film naar een hoog niveau en vooral de drie hoofdrolspelers van het verhaal, te weten James Coburn (in de rol van korporaal Rolf Steiner die in de clinch zit met de nieuwe laffe kapitein Stransky, die hem op een gegeven moment promoveert tot sergeant-majoor en wat hem totaal niets doet), Maximilian Schell (in de rol van kapitein Stransky, die lid is van de "Partij" en een pure en rijke Pruisische militaire aristocraat is, die ten koste van alles het "IJzeren Kruis" wilt krijgen. Als men aan hem vraagt "Waarom vroeg u overplaatsing aan uit Frankrijk ?", antwoordt hij daarop "Ik wil het IJzeren Kruis krijgen") en James Mason (in de rol van kolonel Brandt, die Steiner hoog heeft zitten en kapitein Stransky verafgunst).

Buiten de zonet genoemde drie hoofdrolspelers (die inmiddels allemaal zijn overleden) deden ook Klaus Löwitsch (als onderofficier Krüger die deel uitmaakt van het peloton en er smerig en vuil uitziet en waar hij zelf over zegt "Ik blijf expres vuil. Je natuurlijke huidvet vermengd met vuil, maken je waterafstotend" ), Fred Stillkrauth (als onderofficier "Schnurrbart", die ook deel uitmaakt van het peloton en natuurlijk zijn bijnaam heeft verkregen vanwege zijn grote snor), David Warner (in de rol van kapitein Kiesel, die de adjudant is van kolonel Brant en Steiner een soort van mythe vindt) en de fraaie Senta Berger (in de rol van verpleegster Eva, die zich ontfermt over Steiner als deze in het ziekenhuis, best een bizarre scène, terecht komt na een explosie en waarvan we eventjes van haar ontblootte achterwerk mogen genieten als ze haar nachtjapon uittrekt) het meer dan verdienstelijk en dat geldt eigenlijk ook voor de overige niet genoemde personen.

Al met al blijft deze door Sam Peckinpah (helaas veel te vroeg overleden) geregisseerde (anti) Oorlog / Drama film na 40 jaar nog steeds indrukwekkend (eigenlijk ook best realistisch) en blijft hij ook nog mooi staan in mijn persoonlijke lijst van "Top 10 films". Het enige minpunt van deze film (kost de film 0,5* van mij) is, is dat er door de Duitsers hoofdzakelijk Engels wordt gepraat en alleen als er wordt gezongen (zoals bij de verjaardag van luitenant Meyer), dan hoor je Duits. Na deze film is er nog een vervolg gekomen, te weten "Steiner - Das Eiserne Kreuz, 2. Teil (1979)", maar die is ondanks een sterrencast (wel zonder James Coburn) het aankijken niet waard en is ook gewoon zeer slecht.

P.S. de poster is best misleidend, want het verhaal speelt zich juist niet af in winterse omstandigheden.

Ijzersterke vuige nihilistische oorlogsfilm. Het is duidelijk waar Spielberg zijn potjes mosterd voor Saving Private Ryan vandaan heeft. Packingpah levert hiermee een van de 10 beste oorlogfilms allertijden af en teven de blauwdruk voor menig moderne oorlogsfilm.

4,5

Overigens kun je op de blu ray ook een Duitse track selecteren, waardoor er niemand meer Engels praat. Dus die veel gegeven kritiek kan van de baan.

James Coburn, de sympathieke acteur, speelt hier de hoofdrol als Steiner, een Duitse korporaal die na verloop van tijd sergeant-majoor wordt in het Duitse bezettingsleger in Rusland tijdens de 2e-wereldoorlog. Hij en zijn mannen mogen ervaren hoe idioot een oorlog is en dat in feite niemand er beter van wordt, alleen een paar lieden die zelf niet weten wat het slagveld inhoudt en zich op de borst slaan als met inzet van mensenlevens een stukje grond wordt veroverd.

Een prima film in het oorlogsfilm genre, jammer is een minpunt dat de mensen niet hun eigen taal spreken, dus Duits en Russisch en dat na driekwart van de film het verhaal te snel afgeraffeld wordt.

Ook het einde vond ik ietwat vreemd.

Vandaar een 7, anders had ik een 8 gegeven.

“Steiner... is a myth. Men like him are our last hope... and in that sense, he is a truly dangerous man.”

Na toch wel na enkele tips en zeker ook een beetje het aandringen nu bij ‘De 70s challenge’ van mede filmfanaat en liefhebber van tweede wereldoorlog films ‘Theunissen’ heb ik toch na lang wachten (misschien wel te lang) deze film aangezet. Die weer op mijn pad kwam door de bovengenoemde ‘challenge’ waarvoor ik enkele jaren zeventig films (zo’n vijftig stuks) heb uitgekozen om te kijken waaronder ook deze tweede wereldoorlog film. Ik moet zeggen dat ik wellicht spijt heb en misschien te lang gewacht heb om te kijken maar toch overdonderd en vooral erg blij ben hem nu wel gezien te hebben want de tips hebben wel hun woord waargemaakt: dit is een fantastische film.

De film doet eigenlijk bijna alles goed. De film is zeker in volledige actie en we zitten nergens gelukkig stil. Ik heb zelf de ‘132’ minuten durende versie gezien van deze film, geen idee welke scenes daar verschillend in zijn dan de verkortere versie. Ooit heb ik deze DVD weten te scoren op de mark van het legerevenement of misschien beter van het historisch evenement ‘Militracks’ en ik denk dat, dat ook de volledige versie van deze film is. Het zat er in ieder geval al aan te komen dat ik deze film ging kijken, ik wachtte er wel lang op.

De film begint lekker hard met het Duitse offensief in het oostfront. Daar waar duidelijk de Russen aan het doorbreken zijn en een Duitse compagnie zich hebben gevestigd met daar de ‘mythe’ van die linie genaamd ‘Rolf Steiner’. Een sergeant en een verdomd goede in het Duitse team. En eigenlijk gaat het vanaf daar niet helemaal volgens één lijn maar worden we mee gesleurd in verschillende situaties. Één daarvan is dat ze een kind mee nemen naar hun kamp omdat ze die niet dood kunnen maken, echter wil hun nieuwe commandant dat wel hebben. Hij laat het jochie na een tijdje vluchten maar op datzelfde moment vallen de Russen aan en word het jochie voor zijn ogen nog eens doodgeschoten, heftige beelden maar wel de waarheid.

En dan kom je eigenlijk uit op het doel van deze film. Echter had ik soms wel het gevoel dat het een beetje wijzen met de vinger was van ‘Sam Peckinpah’ naar de Russen toe aangezien de gruweldaden gebeuren bij de Duitsers en de Russen maar, Amerikanen konden er destijds ook wel wat van natuurlijk. Politiek gezien wil ik echter verder niet op in gaan. Toch blijven de beelden heftig om te zien en kun je het doel van ‘Sam Peckinpah’ zien: idiote oorlog op alle vlakken. Dit is bijvoorbeeld al met de scene die hierboven benoemde met het jochie die neer werd geschoten. Het verbod van homo’s in het leger dat zien we zelfs ook nog een keer tussen twee soldaten die zich duidelijk erg lief vonden. En het moment wanneer een hoog geplaatst persoon (waarvan ik zijn naam even kwijt ben) langs komt bij de ziekenboeg en een man zijn hand wilt schudden zien we dat beiden handen geamputeerd zijn. En ook het moment wanneer ‘Steiner’ en zijn groep terug keren naar het Duitse front waarvan sommige verkleed zijn als Russen, ze toch neergeschoten worden door de Duitse linie omdat één man het zegt terwijl ze allemaal zien dat het Duitsers zijn. Het idiote aan een oorlog is dat toch wel.

Voor de rest is het contrast tussen de rustige scenes en de volle oorlog mooi in kaart gebracht. Actie is er heel erg goed aanwezig en ook prachtige scenes waarbij toch het nodige bloed wordt gebruikt en het zag er ook best realistisch uit. Bijvoorbeeld ook de vluchtscene was erg gaaf toen de Russen met tanks aankwamen zetten en in het algemeen was de actie van hoge kwaliteit en prachtig om naar te kijken.

Toch zitten er wel een paar minpunten in de film wat mij er van weerhoudt de volle mep aan deze film te geven en het hoofdpunt is toch wel de niet Duits sprekende Duitse soldaten. Het was nog die tijd dat de Duitse soldaten Engels praten in films en ik vind dat toch altijd weer het realisme gehalte laag dan en het is in mijn ogen ook minder leuk om naar te kijken. Dit vond ik erg spijtig. En ook het feit dat het verhaal eigenlijk soms wat onlogisch verloopt vond ik niet altijd even fijn en handig om te zien.

Maar buiten dat is ‘Cross of Iron’ echt een waanzinnig harde en goede Tweede wereldoorlog film en ben ik dankbaar voor de vele tips die ik heb mogen ontvangen. De vele actiescenes maakt een hoop goed, en dat is maar al te fijn. Ik vind dit zeker één van de toppers in de WOII films, echt genoten en de twee uur vlogen toch maar al te makkelijk voorbij. Prachtig overigens hoe de film ook start met historische beelden van vroeger, een goede inleiding voor deze film.

4.5*

Deze oorlogsfilm - zeg maar anti-oorlogsfilm - herzien en hij blijft zeer goed hoewel dat er voor mij na 1 uur kijken nu niet bepaald uitzag. Ik slaagde er niet in om wat ik allemaal te zien kreeg serieus te nemen en dat ligt niet in de laatste plaats dat de dialogen allemaal in het Engels gevoerd werden.. Een Duitser in het Duitse uniform zoals hij droeg in het Reich spreekt maar één taal en dat is Duits. Tot zo de minpuntjes maar het 2e gedeelte was gelukkig aanzienlijk beter met uitstekende gevecht scènes. Mooi was o.a. de scène met de Russische vrouwelijke soldaten en hoe een van die dames een Duitse soldaat te grazen nam. Had wel iets van horror vond ik. Ik kan mij trouwens niet herinneren dat ik die scène bij mijn eerste kijkbeurt ooit heb gezien. Ik zal wel de ingekorte Amerikaanse versie hebben bekeken zo'n 10 jaar geleden denk ik. Het einde vond ik destijds en nu nog steeds ijzersterk. Nog steeds veel indruk op mij maakte de zwart/wit foto op het einde waarbij een Russische vrouw werd opgehangen. Dat was gewoon puur, geen nep.

4,5*

Oudje waarvan het alweer erg lang geleden is dat ik hem gezien heb. En potdikke, wat viel de film me toen eigenlijk tegen. Een reden waarom ik er zeker niet te veel voor wilde betalen bij aanschaf enkele weken terug. Maar nu bij herziening ontvang en accepteer ik de film toch stukken beter als voorheen.

Opvallend is toch meteen de erg clean en strak uitgevoerde actie waar Steiner en zijn groep een mortierstelling overvalt. De film vervolgt zich daarna als anti oorlogsbeeld die enerzijds de rauwe realiteit toont en anderzijds de waanzin van het geheel met als dieptepunt uiteraard de eremetaal jagers die over lijken gaan om een goede beurt voor thuis te maken. Want zonder het ijzeren kruis hoef ik niet thuis te komen, aldus de kapitein. De uniformen en wapens zijn top, zo ook de vee oorlog en fraai is bijvoorbeeld de vele actie rond de fabriek met de T-34's. Een scene overigens die me doet denken aan Kelly's Heroes, hoewel deze film natuurlijk een stuk serieuzer is.

Één van de grote debacles vroeger toen de film tegenviel, en nog steeds wel een opvallend dingetje, is de extreme oude kop van Coburn. Steiner kan in die zin nog als oude beroepsmilitair gezien worden maar de rest heeft ook oude koppen van dertigers en veertigers, terwijl de gemiddelde leeftijd tijdens de tweede wereldoorlog 26 jaar was. Iets jonger ogende acteurs had misschien wel beter gepast. Dan de slowmo die Peckinpah in veel actiescènes toepast, ook geen fan van. Het feit dat we aan het oostfront zitten en geen sneeuw zien is overkomelijk, net als het gebrek aan Duitse voertuigen waarop er aangepast Amerikaans materiaal wordt gebruikt. Om dan de laatste irritatie op te noemen die me ook erg tegenviel in het boek van Willi Heinrich, het zogenaamde spelletje dat Dietz loopt te spelen door van wolk naar wolk te springen. Iets dat ik echt niet serieus kan nemen als je achter de vijandelijke linies zit, honger, moe, dorst en opgejaagd wordt. Niet te vergeten de jarenlange kadaverdiscipline van het harde leven voor de oorlog, Hitlerjugend, het leger en oostfront zelf. Gelukkig is het moment minimaal. Het zijn kleine dingen, en grotere dingen, toch zie ik het gemakkelijker door de vingers dan 15 jaar terug.

Cross of Iron kenmerkt zich als een actievolle cynische oorlogsfilm die eigenlijk meer dan voldoet en ook nog best een smerige kant laat zien in de scene rond de vrouwelijke soldaten die overvallen worden door Steiner zijn groep. Het spottende kindergezang maakt het geheel toch wel af en ik hoef niet veel van de fragmentarisch opening en aftiteling te zien met echte beelden om te zien dat dit een stukje inspiratie geweest is voor David Ayers Fury.

Ik weet niet goed hoe ik de film moet inschatten. De oorlogsscènes waren knap. Veel acties en confrontaties, veel beschietingen en ontploffingen en bovenal vrij bombastisch met de tanks en ander geschut. Naar dialogen toe wat vreemd bij momenten. Soms wat luchtig, maar eveneens sterk.

Neem bijvoorbeeld de scène waarbij Steiner door de kolonel werd opgeroepen Stransky te beoordelen om hem het Ijzeren Kruis te verlenen, een onderscheiding waar hij ongemeen op aast. Niet via heldenrollen, maar via manipulatie en bedrog.

Fijn ook die scène met de Russische vrouwen. Grappig zelfs, ook hoe Steiner ermee omging. Interessant was ook de idee van de Wehrmacht over hoe men dacht over de partij of Hitler. Geen bikkelharde oorlogsfilm zoals Stalingrad dat bijvoorbeeld is, maar je krijgt wel een luchtige impressie hoe er aan toe kon gaan in een Duits peloton.

Sam Peckinpah hield kennelijk wel heel erg veel van The Wild Bunch, want ook hier regent het kogels en dat is soms wel een beetje vermoeiend. Too much to kill. Maakt de film verder niet echt minder, maar daarom kom ik niet verder dan 3.5 punt net als 9 jaar geleden. Toen vond ik het begin wat lang duren, maar juist dat stuk vond ik nu boeiender. Ook het Russische jongetje (Michael Nowka) speelt goed in deze film. Hij leeft nog en is van origine een Duitser. Zo spelen er meer Duitse acteurs in mee en wordt er een beetje gespeeld met de taal. De liedjes zijn wel Duits. Sie Leben hoch wordt kennelijk ook in het Duits gezongen. Afijn vond de film toch wel beter dan in mijn herinnering. We zien ook mooie "uitstapjes" zoals in het verpleeghuis en die Russische vrouwen vond ik ook zeer vermakelijk zonder seksistisch over te komen. Vond de slowmotion beelden wel wat minder. Ook vond ik het eind wat abrupt gek gemaakt. Steiner zelf is helaas veel te Amerikaans. Hadden ze daar nou echt niemand anders voor kunnen kiezen. Afijn toch wel weer fijn om deze film te zien en al helemaal op een prachtige 4k transfer!

Film 3.5

Beeld (4K) 4.5

Geluid 4.0

Peckinpah was de favoriet van wijlen mijn vader; nu begrijp ik waarom. Hoe die man een oorlog filmt, zo ontzettend ruw, ongelooflijk, zeker voor die tijd! Tegenwoordig zouden de Duitsers ook Duits praten, dat was hier helaas niet het geval, wat wel storend werkt. Maar de zinloosheid en de wreedheden van een oorlog komen prachtig over, Engels gesproken of niet. Voor mij zeker 4 sterren waard!