Bashing (2005)

Dat viel me inderdaad ook op. Zelfs tegen het einde een complete dialoog tussen Yuko en stiefmoeder waarin alle gevoelens uit de film nog eens uitgebreid werden uitgesproken.

Toch jammer dat ik het veel bediscussieerde Ai No Yokan niet heb gezien, want zo'n radicale meningsverschillen maken nieuwsgierig, nog nieuwsgieriger nu ik ook een tweede film van Masahiro Kobayashi heb gezien. Qua stijl is er een duidelijke handtekening. Wat vale kleuren. veel handheld camera, geen muziek en veel nadruk op dagelijkse bezigheden bijvoorbeeld. En net als de andere film die ik zag vond ik het best interessant, maar geen hoogvlieger. Met een tamelijk ongeloofwaardig verlopend verhaal dat nergens echt een diepere lading krijgt. Best sfeervol verder, maar hier krijg ik ook niet het idee van dat Kobayashi veel meer dan een aardige regisseur is in de hedendaagse Japanse cinema.

3.0*

Grappig detail was dat blijkt dat Spar-supermarkten zelfs tot in Japan bestaan.

De filmtekst geeft daar eigenlijk meerdere antwoorden op.

Haar ex werpt haar voor de voeten: "ging je daar niet heen om te sterven"? Ik ga er eigenlijk vanuit dat dit soort invulling van eer en collectivisme ("schande voor heel Japan") inmiddels in Japan minstens óók als groteske ervaren wordt. (dat deed het in de jaren '60 al)

Isolationisme is nog zo'n thema in de film dat naar Japanse geschiedenis verwijst en de film een politiek lading geeft. Opvallend een scene waarin Yuko het raam sluit en de camera zich naar een in mist gehulde, gesloten zee wendt die door een hoekige dijk scherp van het land gescheiden is. Yuko weigert zich te conformeren aan normaliteit: werken, trouwen, kinderen krijgen, je met je eigen zaken bemoeien. Bizar hoe anderen - gaijin - helpen het verwijt van egoïsme oplevert. Eigen volk eerst.

Het "losjes gebaseerd op ware gebeurtenissen" waarmee de film begint ten spijt, zie ik in Bashing niet zozeer een sociaal drama dat zich richt op lokale of concrete misstanden, maar een poging op fundamenteler niveau de Japanse cultuur te bekritiseren. Yuko en haar vader zijn zich al voor haar vertrek naar Irak bewust van de aard van de overtreding en Yuko verwoordt die kritiek gespiegeld als ze haar motivatie geeft om Japan te verlaten: relaties aangaan met en je bekommeren om anderen.

Dat gaat, ondanks de toezegging van haar vader haar daarin te steunen, in het gezin fout. Met uitzondering van de voorlaatste scene waarin er een opening ontstaat en er echt iets gezegd wordt, leven de personages ieder voor zich naast elkaar en spreken essentiële zaken niet uit of laten die niet gepaard gaan met geleefde verbondenheid. Een echt gezamenlijk is in het gezin ver te zoeken, een machteloze kilheid of onvermogen overheerst. Dat deed me aan Kawase's Nanayomachi waarin de hoofdpersoon in Thailand is en zich door de warmte daar opeens realiseert hoe kil zij Japan ervaart.

Boeiende film, met een fraai gespeelde hoofdrol, visueel sterk in het overbrengen van troosteloosheid, intelligent script dat ondanks de daartoe aanwezige elementen niet vervalt in waargebeurd-melodrama, een ontroerende voorlaatste scene en een tamelijk deprimerend slotbeeld. Je eigen cultuur ontvluchten, is dat echt een oplossing of zelfs optie?

Dikke 3,5 of kleine 4.

Bij Japanse dramafilms ga ik er vreemd genoeg automatisch van uit dat de film in bepaalde mate subtiel is, en dat constant opgelet dient te worden om niets te missen. Deze subtiliteit ontbreekt volledig in Bashing. Zowel Yuko als haar vader krijgen de volle laag over zich heen. Dit gevoel wordt dusdanig versterkt doordat Kobayashi de tijd neemt per scène, hierdoor gebeurt in elke scène wel iets waardoor de ellende vergroot wordt. Gek genoeg vertelt Kobayashi niet precies de reden waarom de samenleving zich op deze extreme manier tegen haar keert. Dus hoewel de film op ware feiten gebaseerd is, kwam het op mij nogal geforceerd en ongeloofwaardig over.

Mooie film met een zg klein verhaal. Het lijkt over het algeheel een bepaald soort minimalisme te zijn, want er is ook bijvoorbeeld geen muziekscore. Japanse normen, waarden en cultuur komen goed naar voren. Verder vind ik de psychologie in het verhaal boeiend: het uitspitten van eenzaamheid, pestgedrag en gepest worden, bijbehorende emoties, vooroordelen en wat dat allemaal met mensen doet.

Eén puntje: de hele film is groen. Aan de ene kant geeft het een bepaalde gewenste (sombere?) uitstraling, aan de andere kant vind ik het te eentonig om dit in binnen- én buitenopnames toe te passen. Misschien kunstzinnig, maar het slaat niet echt aan bij mij. Het spel is mij 3.5* waard, het verhaal 2.5* want na een uur kon het mij echt niet meer boeien' wat er verder gebeurde, de beelden 2* en de afwezigheid van een muzikale score is weleens verfrissend te noemen.

Eigenlijk begrijp ik niet waarom deze harde, "bashing"-houding die éénieder had tegenover een jong meisje dat vrijwilligerswerk deed in een vreemd land.

Was dit een vraagteken doorheen de ganse film die daarover alleen tekstueel vermeldde dat "na hun vrijlating de Japanse gegijzelden werden uitgespuwd" dan had ik toch wat last van het ongemeen trage tempo.(Tot 6 keer zag ik het meisje de lange trap opgaan om dan via een paar deuren in de woning te komen en ook meerdere andere scènes herhaalden zich)

Japanse films kunnen wel soms traag verlopen. Maar de lange shots betreffen dan doorgaans mooie landschappen of geslaagde close-ups. Dit is hier niet het geval.

Fijn maar bits drama.

Zonder het plotje hierboven te lezen gaat er toch wat tijd overheen vooraleer duidelijk is waarom Yuko zo stevig aangepakt wordt. Inderdaad wat moeilijk te begrijpen vanuit onze Westerse visie, maar wie al eens een Japanse film kijkt zou toch niet zoveel problemen mogen hebben met het inleven.

Masahiro Kobayashi hebben ze hier ooit nog proberen lanceren (deze film kreeg zelfs een lokale release), maar echt veel succes heeft dat ook niet gehad. Niet onterecht trouwens, hoewel hij best aardige dramas maakt is het nu ook weer geen grootmeester en erg toegankelijk zijn z'n films ook niet. Het zal dan wel enkel vanwege de Cannes link geweest zijn, maar dat het nooit echt aangeslagen heeft hier is niet bepaald verrassend.

Visueel niet bepaald mooi, maar wel consequent en sfeervol. Het geeft de film een extra grauwe en groezelige feel mee. Acteerwerk is goed, de opbouw van de film werkt ook naar behoren en het drama is intrigerend. Misschien iets te verbaal naar het einde toe, maar dat beetje compensatie na een hermetisch eerste half uur is niet zo heel verwonderlijk.

Goed drama dus, maar nergens echt uitzonderlijk.

3.5*

Bashing is een confronterende film die niet zo'n positief beeld schetst van Japan. Eens niet het Japan van de oeroude fascinerende tradities van geisha's, yukata's, kimono's of theeceremonies ... Ik was me niet bewust van dergelijke culturele gebruiken, maar als je er dieper over nadenkt kan je dit gedrag wel in zijn geheel plaatsen binnen de Japanse cultuur waarbij arbeidsethos en de eigenheid van het isolationisme centraal staat. Het is een visie die inderdaad moeilijk te verteren is voor onze Westerse samenleving hoewel ook onze samenleving best eng en erg wij-zij kan denken, al lijkt het me in Japan meer geïnstitutionaliseerd, toch in dit voorbeeld.

Filmisch vond ik de film vrij sober. Ook de beeldkwaliteit (van de dvd) was niet top. Eerder grauw, zielloos zelfs, beetje in de lijn van de troosteloze buitenwijk waar het plot zich afspeelt. Het was vooral het plot en de daaruit voortvloeiende gevolgen die me aanspraken, verder vond ik het niet super geweldig. Degelijk, maar daarmee is ook alles gezegd.