Dolgie Provody (1971)

Het is ook wat. Zie ik zes films van Muratova. Ik was er erg door geboeid, maar nota bene de film die ergens het meest klassiek is qua toon doet me dan weer het meeste. Niet veel ironie hier en voor Muratova's doen ook weinig humor. Het is een klein poëtisch drama. Te bourgeois blijkbaar voor de Russische censuur, want juist deze film bracht haar serieus in de problemen.

A Long Goodbye is wel echt een Muratova. Interieurs, cameraposities en herhaling. Het zit er allemaal in. Een verhaal over een jongen die wil ontsnappen uit het beperkte bestaan dat hij in appartementje met zijn moeder heeft, naar een onbekende vader en de moeite zie zijn moeder daarmee heeft. Prachtige scenes (onder andere de openingsscène, het stuk waarin hij met zijn moeder een korte vakantie heeft, de scene waarin moeder en zoon samen in thuis zijn en de moeder accepteert wat onvermijdelijk is.

Fraai en ontroerend.

4.5*

Dag van de Oekraïense Cinema, #4



Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent vorige week met een lijstje films. Met deze op nummer 4.

En wat zal ik er van zeggen. Deze film is voor mij geen vrijblijvende kijkbelevenis.

Oppervlakkig gezien is het gewoon een soort coming of age filmpje, maar dan met meer aandacht voor de latende partij, de moeder, en de moeite die zij heeft om haar zoon zijn eigen leven te gunnen, zijn eigen weg te laten zoeken. En wellicht is dat ook precies wat er uit komt als je alle denkbare diepere lagen doorwrocht, begrijpt en tot in je botten voelt. Niet precies een onbeladen onderwerp met dat mijn eigen dementerende moeder precies op dat punt elke keer elk contact op scherp drijft. Maar wat voor mij vooral enorm meespeelt is dat de moeder in het verhaal Yevgenia heet - Jenya als familiaire variant. Misschien niet een heel bijzondere naam, maar wel precies de naam van een Oekraïens meisje-nu-vrouw-en-moeder die ik heel graag mag. Zo iemand waarmee het onuitgesproken is dat als ze wat dan ook maar nodig heeft, je daar hemel en aarde voor beweegt zonder dat ze dat maar hoeft te vragen. En eenzelfde soort iets dan ook nog eens met Oleg Vladimirsky die de zoon Sasha speelt. Daar is het dan niet de naam maar de fysieke gelijkenis met een Oekraïense gozer die ik erg graag mag, en zijn moeder die ik bewonder al is het dan uit de verte - op zo'n manier waarvan je weet dat dat wederzijds is.

Wat ik maar zeggen wil - het is dus geen vrijblijvende kijkbelevenis, maar een met haken en ogen. Om maar een open deur in te trappen, de soundtrack is - zoals wel meer films uit Oekraïne tijdens de Sovjet-onderdrukking - op zijn best en in alle redelijkheid gewoon verschrikkelijk; de Russische dub lijkt nergens op qua timing en soundscape. Men was toen niets beters gewend is het makkelijkste antwoord, maar zelfs dan is het nog een absurd irritante kakofonie van ontoepasselijke stemgeluiden en achtergrondgepruts. Echt ver beneden de maat. Voor de normen van toen al, en voor nu helemaal gewoon echt absurd slecht.

Hetzelfde heb ik eigenlijk ook wel met het beeld. Was het een keuze om in zwart-wit te werken, of was dat een gevolg van de beperkingen van het Soviet regime? Ik kom er zo direct niet achter, maar ook daarmee - net als met het geluid - mis ik het genie dat de beperkingen omzeilt en eerder tot iets bijzonders maakt. Terwijl dat met de scenografie dan weer wel lijkt te werken, want daar is af en toe echt geen speld tussen te krijgen.

De vertelling mist voor mijn gevoel wat teveel de scherpte, maar met daarbij de afstand van een jaar of vijftig en de luxe van vrije meningsuiting. Hoeveel van de boodschap precies verborgen blijft in de vertaling en de onderstroom is daarbij een openstaande vraag - lost in translation is echt een ding wat speelt bij dit soort films, en het is echt erg lastig om dat naar waarde te schatten.

Waar ik al mee begon, het is niet een makkelijke of vrijblijvende film voor me. Maar dat betekent niet precies dat het ook een goede film is. Ik hou me met mijn stem maar even op de vlakte.