Smultronstället (1957)

Op een dag waarin iedereen hem vereert (briljante scene trouwens, de blik van Isak en en de hele sfeer maken de onderscheiding tot iets ongelofelijk oppervlakkigs in het licht van de film) komt een man tot de conclusie dat zijn zekerheden schijnzekerheden waren. Dat het leven onomkeerbaar is, dat hij kansen heeft laten liggen. En dat als onderdeel van het besef dat hij wel heel sterfelijk is nu.
De eerste droom is pure horror trouwens.
Zo eng goed als de film de eerste tien minuten is blijft het niet, toch vond ik dit weer een heel bijzondere film.

4.0*

Werkelijk genoten van deze film. Hoe verleden en heden in elkaar grijpen.... Fantastisch.

Ik zal hem vaker moeten zien om hem helemaal te begrijpen, dus voorlopig 4,5*

Dit is toch een van de meest perfecte brouwsels die op aarde gemaakt zijn.

Die twijfel, die prachtige werking tussen vandaag en morgen en die wisselwerking tussen droom en "nu".

Ik ken geen enkele film waar dit zo briljant gedaan is.

Je twijfelt ook niet. Over het verglijden van tijd, over de jeugd, over de fouten die je vroeger maakte, over de eenzaamheid op oudere leeftijd, over wat je nog wat zou willen doen....

En ineens met deze film is Ingmar Bergman niet bitter. Hij laat alles over je heen komen. Viktor Sjostrom als perfecte idealisator; schrijft ook in zijn biografie: :" Viktor wilde niet, ik dwong hem tot te grote prestaties, hij weigerde ook op een gegeven moment. Hij voelde zich te oud en moe, en ik moest hem echt aanzetten. Hij zette wel een fantastische rol neer, kwam bijna uit zijn hart"

idd

In onze relaties bekritiseren we ze voornamelijk. Daarom heb ik mij van vrijwel alle sociale omgang teruggetrokken. Hierdoor is mijn oude dag nogal eenzaam geworden. Mijn hele leven heb ik hard gewerkt en ik ben dankbaar. Eerst werkte ik voor het dagelijks onderhoud en tenslotte uit liefde voor de wetenschap. Ik heb een zoon die ook arts is en in Lund woont. Hij is al jaren getrouwd, maar heeft geen kinderen. Mijn oude moeder leeft nog en is zeer actief. Mijn vrouw Karin is al lang dood. Gelukkig heb ik een goede huishoudster. Laat ik niet vergeten dat ik een oude betweter ben die vaak lastig is voor zichzelf en z'n omgeving. Mijn naam is Isak Borg en ik ben 78 jaar oud. Morgen ontvang ik een eredoctoraat in de kathedraal van Lund.

Als prijsvraag winnaar voel ik mij verplicht om de film enig commentaar te geven. Het is mijn eerste Bergman en ik moet zeggen dat hij mij niet tegenviel. Filmisch prachtig en ook de dromen zijn heel mooi uitgewerkt. De synopsis alleen insinueert zwaar confronterend te zijn, maar niks van dat komt terug in de film zelf. (Alhoewel de eerste droom als enige dit wel is) Het beeld wat had moeten ontstaan was dat van een verschrikkelijke egoístische en nare man. Als dit niet een paar keer in de film gezegd zou worden had ik het er niet uit gehaald. Integendeel de man komt over als zeer aimabel en ook gelukkig met het leven dat hij heeft. (Zelfs in zijn dromen komt hij zo op mij over.) Ook had Isak geen echte spijt van de beslissingen die hij in het verleden genomen heeft. Het 'jammer, maar helaas het is zoals het is gelopen' gevoel overheerst. Ik kon dan ook niet echt medelijden hebben met de man, omdat hij het ook niet met zichzelf had.

Ook zijn er twee zeer belangrijke symbolen die ik mislukt vind. De eerste is bijrijdster Sara de ander is het echtpaar. De kijker had allang door dat de bijrijdster Sara symbool stond voor zijn oude en grote liefde Sara. De kijker wordt alleen niet serieus genomen doordat het blijkbaar uitgelegd moet worden. "Ik ben ooit verliefd geweest op een Sara." "Leek ze op mij?" "Ja, eigenlijk wel." Bovendien had de relatie tussen Sara en de twee jongens wat beter uitgewerkt mogen worden als reflectie op Isak's leven.

Zo wordt ook de kijker bij het echtpaar, als symbool van het huwelijk van Isak, onderschat. Hier is het blijkbaar ook nodig om uitleg te geven. "Het was net als mijn eigen huwelijk."

Voor de rest zat er wel voldoende symboliek in. Zoals bijvoorbeeld de eerste droom waar hij voelt dat er geen tijd is en de dood er aan komt. Hij wil nog niet weg/afgevoerd worden, de dood grijpt naar het leven. Hij weet dat hij nog tijd heeft en neemt de auto, in plaats van het vliegtuig, om in Lund te komen. Hij wil zijn leven overdenken en nog een aantal plaatsen bezoeken eer hij dood gaat. De liefde tussen Sara en Sigfrid waar hij alleen maar door het raam kan toekijken. Het incompetent in het werk zijn als grote angst, terwijl hij altijd hard gewerkt heeft om dit juist te verkomen. Omdat hij wist dat zijn vrouw vreemd ging vergrootte hij juist zijn eenzaamheid. En meer...


Al met al 3,5 ster, niet hoger. Er is naar mijn gevoel niet uitgehaald wat er in had kunnen zitten. Wel geboeid gekeken.

Thema's als zelfreflectie en vergiffenis kunnen tot mooie cinema leiden, zoals dat in Magnolia bijvoorbeeld het geval is, en in sommige scènes in Smultronstället is dat ook zeker het geval. Maar de algehele structuur van de film sprak me niet heel erg aan. Ik vraag me af of dat met de regisseur te maken heeft.

Laat ik eerst nog maar The Seventh Seal gaan kijken

Moet ik eerlijk zijn? Yep, dat heeft met de regisseur te maken. De manier waarop Bergman hier het verhaal vertelt is eigenlijk 'typisch Bergman'.

Wat een film zeg, vanochtend gezien in de Images (filmhuis Groningen).

Nu eerst 4,5* maar dat kan nog veranderen na een of meer nachtjes slapen (en verwerken en bedenken wat ik eigelijk allemaal gezien heb).

Een geweldige film. Na 'The Seventh Seal', 'Cries And Whispers' en 'Winter Light' gezien te hebben is deze veruit de beste. Zo ontroerend....4,5*(en van plaats 34 naar 31 gebracht )

Erg mooie film. Mijn eerste Bergman en ik heb ervan genoten. Alles kwam heel direct bij me binnen. Morgen maar eens rustig alle berichten hier lezen.

Die ceremonie in Lund waarbij dr. Borg zijn eredoctoraat ontvangt gaat trouwens tegenwoordig nog precies zo, inclusief kanonsschoten

Ik vond het ook een hele mooie film maar klopt het ook dat het abrupt eindigt...? Het lijkt zo raar...

Als je de symboliek goed hebt begrepen, dan zie dat de professor aan zijn laatste reis begint. In deze reis kijkt hij terug op zijn leven, vergelijkbaar met iemand die de dood in zijn ogen kijkt. 'Het leven flitst voorbij'. Op het laatst gaat hij slapen en met de symboliek van de dood in je achterhoofd weet je dat hij niet meer wakker wordt. Einde film.

Ja, kan ik mij in vinden, ik vind het wel bijzonder hoe dat zo gedaan is...

Tja, toen deze hier verloot werd op MM kwam ik te film ook per toeval tegen. M'n eerste Bergman dan maar. Heeft een tijd geduurd voordat ik hem gezien heb, maar vanavond was het dan toch maar zover.

Wild Strawberries is een oude film over een oude man die vooral terugdenkt aan vroegere tijden. Veel aandacht dus over levensvragen en heel wat overpeinzingen. Waar ik bij een Kurosawa en Tarkovsky nog af en toe mooie plaatjes kan zien, vind ik bij Bergman niks. Hij mag dan wel belangrijke themas aanhalen, de uitwerking vind ik zo banaal en simpel, dat het niet veel verder komt dan het gewouwel van een gemiddeld soap opera personage. De dromen (met name dan vooral die eerste) waren leuk, de rest leidt mij enkel naar plaatsen die ik al lang bezocht heb en voor dood heb achtergelaten.

Geen seconde geraakt, 1 leuke scene gezien (helemaal in het begin dan nog), en verder wat gekeken naar het gezaag van een oude man. 0.5*, met excuses vooraf voor al die hoogstemmers die ik weer op de tenen zal trappen.

Gewauwel ? In de gemiddelde soap wordt niks gezegd hoor.

Ach joh, heb ik ook regelmatig. Je moet blij zijn dat je geen crew bent

Kan ik hem van je kopen...

Ik heb bij deze film toch een ander idee dan Onderhond Ik vond hem echt prachtig. Dit was mijn tweede, mijn eerste de toch wel tegenvallende Seventh Seal.
Bij Wilde Aardbijen raakte me gelijk al bij de prachtige droom scène. Deze scène deed surrealistisch aan, erg indrukwekkend .
De film deed me een beetje denken aan Kikujiro, maar dan het omgekeerde zeg maar. In plaats van het leven van een jong jongetje werd hier het leven van een oude man belicht. Je kruipt echt in zijn doen en denken, ik kreeg echt het idee dat ik min of meer begreep hoe het moet voelen om oud en eenzaam te zijn. Iets wat ik niet hoop te woorden (ja, het eenzame gedeelte dan).

Ook de beelden waren prachtig, veel mooier dan bij Seventh Seal. Mooi gebruik van contrasten, schitterende belichting, soms wat knullige ‘blue screen’ scènes in de auto, maar die neem ik voor goed.

Ingmar Bergman blijkt dus wel degelijk een verschrikkelijk goede regisseur te zijn en ik ben blij dat er een Retrospectief over deze man is. Ik zal de komende weken naar meer van zijn films gaan, en hopen dat die mij ook zo weten te raken..

Ik blijf nu nog even bij 4,5*, maar kan nog wel is omhoog gaan..

Hm, ik ziet hier al enkele maanden tegen aan te hikken (Det Sjunde Insgelet ook trouwens). Misschien mezelf er toch maar eens toe zetten dan.

Na een dagje overdenken vind ik deze film toch net ietsje minder mooi dan ik op het eerst dacht. De film is wel degelijk erg mooi, maar er zaten ook zeker wat mindere scenes in. Daarom ga ik nu nog even terug naar de veilige 4*

Wauw wat een kunst om zo'n fantastische openingsscene te verprutsen in de 85 minuten die erna komen. Me echt door deze film heen moeten worstelen. Het 7de zegel heb ik destijds maar gematst, maar was ook niet veel en dit was gewoon slecht. Dit was mijn 2e Bergman en ik vraag me af of het ooit nog wat wordt. Kan me slecht voorstellen dat deze figuur een inspiratie is geweest voor de echt "groten" als Tarkovsky en Tarr. Een en al dialogen die totaal niet interessant waren en de vaart uit de film haalden. Na het begin kwam er nergens meer een beeld dat iets met film te maken heeft, alleen ellendig lang gezever tussen 2 (of meer) matige acteurs die wat wegkletsten en wat bluescreen gedoe met die auto en wat oninteressante Zweedse bossen. Zeldzaam saaie film met zeldzaam oninteressante gebeurtenissen, waar slechts de eerste 5 minuten prachtig waren.

Grappig. Tarkovsky heeft in 1972 een top 10 'beste film ooit' samengesteld toen een interviewer hem daar om vroeg (Bron: Nostalghia.com)

1. Le Journal d'un curé de campagne (Bresson)

2. Winter Light (Bergman)

3. Nazarin (Bunuel)

4. Wild Strawberries (Bergman)

5. City Lights (Chaplin)

6. Ugetsu Monogatari (Mizoguchi)

7. Seven Samurai (Kurosawa)

8. Persona (Bergman)

9. Mouchette (Bresson)

10. Woman of the Dunes (Teshigahara)

Opvallend dat er maar liefst 3! films van Ingmar Bergman in staan. Tarkovsky adoreerde Bresson en Bergman.

Zo'n negatieve post over Bergman treft me altijd, ook al heeft Bergman altijd een beetje zo'n love/hate relatie gehad met het publiek. Sommigen vinden zijn films goddelijk, anderen kunnen er totaal niets mee. Nog even een veeg tegen de oren omdat je Sjostrom, Andersson en Thulin matige acteurs noemt. De creme de la creme van karakteracteurs/actrices (Sjostrom wel in zijn enige rol ooit meen ik)!

Even een quote van een of andere reviewer lenen (Bron: sensesofcinema.com)

" The newly mature existentialist quandaries of Summer Interlude clearly states the modern subject's situation which one can discern in every Bergman film of the 1950s: how to sustain a life without real belief – in human good, in society, in God, or even in the self."

De meeste Bergmanliefhebbers herkennen wel een greintje van dit 'disbelief' denk ik. Voor mij geldt dat in ieder geval wel. Toch heb ik er onderhand wel vrede mee, dat er genoeg mensen zijn die totaal niks kunnen met het oeuvre van de man.

[fier]Mijn invloed[/fier]

Denk 't niet. Er is dan wel acceptatie, maar eigenlijk nog steeds weinig begrip mijner zijds.

Geheel wederzijds hoor, maar het was dan ook maar een grapje

Maar om even ietwat inhoudelijkers te posten, zo'n top 10 lijst van Tarkovsky zegt enkel wat over de films die Tarkovsky goed vindt. De conclusie "Jij vindt Tarkovsky goed, Tarkovsky vindt x en y goed dus moet jij ook wat aan x en y hebben" vind ik foutief. Vaak uit eigen ondervinding ook.

Verder geloof ik rotsvast in mezelf, dus Bergman's disbelief kan mij weinig raken vrees ik

Geheel wederzijds hoor, maar het was dan ook maar een grapje

Weet ik toch.

Stel ik dat dan? Niet overal wat achter zoeken....

Dat vind ik raar (en dat is niet lullig bedoeld) en ergens vind ik dat zelfs zorgelijk.

Je hebt het in ieder geval al eerder gesteld, en je maakt die opmerking niet voor niks neem ik aan. Oshii is(/was) fan van Tarkovsky, Kitano van Kurosawa, ik heb het al een paar keer mogen aanhoren

En wat is er raar aan geloven in jezelf ? Vind het zorgelijker als je niet in jezelf gelooft

Rotsvast komt zo fundamentalistisch over....

Niet voor niks nee, maar niet om een bepaald waarderingsformuletje te creeeren, die je behoort te volgen.

Dat is zo....

... daar weet ik niks van. Heb ik dat gezegd?

Trouwens, in het geval van jou OH, leg ik die connecties om je lage dunk mbt klassieke cinema te laten verdwijnen. Jij, de 'moderne' kijker, omarmt een Oshii... iemand die volgens jou het regisseursvak beheerst, maar zelf geinspireerd wordt oa door klassieke regisseurs als Tarkovsky. Daarmee zeg ik niet dat JIJ Tarkovsky daarom maar goed moet vinden, maar juist het standpunt van jouw favoriete regisseur mbt Tarkovsky zou nog enige positieve invloed kunnen hebben op de lage dunk die jij hebt mbt het gros van Tarkovsky's oeuvre. Jij geeft dan meteen een dwingende betekenis aan mijn poging en die immer negatieve conclusies die jij trekt snap ik dan ook niet.

The Eye twijfelt of Bergman een grote inspiratiebron was voor oa Tarkovsky omdat hij Bergman's oeuvre tot nu toe niks vind ... Ik probeer die twijfel weg te halen door Tarkovsky's top 10 te plaatsen. Als ik het op deze manier misschien ook nog voor elkaar krijg dat The Eye zijn stemmen heroverweegt (of een herziening uit kan lokken met positief resultaat) dan is dat natuurlijk ook mooi meegenomen. Maar het is niet bedoeld als dwangmiddel, niet als een rekensom of wat dan ook. Je denkt te negatief.

Verder geloof ik rotsvast in mezelf, dus Bergman's disbelief kan mij weinig raken vrees ik

Elk weldenkend mens twijfelt aan zichzelf op bepaalde momenten in zijn leven. Mensen die rotsvast geloven in zichzelf, mensen die nooit twijfelen aan hun ideologieen, mensen die nimmer geloven dat ze het bij het verkeerde eind hebben en mensen die nooit kunnen toegeven dat een ander het misschien wel beter weet, dat zijn vaak de mensen die zorgen voor een hoop ellende in deze wereld. Met alle respect..

Go Ramon