Frankenstein (1931)

Zeer matig.

Grappigste aan de hele Frankenstein legende is waarschijnlijk nog wel dat iedereen het monster als "Frankenstein" ziet, terwijl het eigenlijk verwijst naar de professor. Ik laat me er ook nog elke keer aan vangen.

Verder is het een film met aardig wat mankementjes. Het loopt allemaal nogal stroef, met veel gekke sprongen in het verhaal en vreemde tempowisselingen. Verder spendeert Whale veel tijd aan grootse decors, maar wanneer hét moment supreme zich dan aandient, hangt het monster ergens boven het gebouw en zie je als kijker niks behalve wat vreselijke overacting van de mensen die beneden zitten wachten.

Ook vele continuiteitsfouten, zoals in de scene met het kleine meisje. Kat ineens weg, monster ineens in het water. Het zijn ook zaken die weinig met technische beperkingen te maken hebben, gewoon slordigheid. Een rare scene ook, waar een belangrijk punt over het monster op nogal vluchtige wijze gemaakt wordt. Ook het binnendringen van het monster in het huis is te weird voor woorden. Eerst denken ze dat hij op zolder zit, dan in de kelder, maar uiteindelijk komt hij gewoon via een raampje achter binnen ... eh?

Eng of spannend is het allemaal niet, sfeervol is het bij momenten. Vooral dat de scenes in het begin, in het lab, en op het einde op de molen. Maar veel stelt het allemaal niet voor, na de grote climax volgt er meteen alweer een luchtig momentje, iets met een glaasje wijn waar ik ook compleet de pointe miste.

Erg lauwe horrorklassieker dus, nog wel aardig om eens gezien te hebben, vooral omdat het ook maar 70 minuutjes duurt, maar er schort toch best een hoop aan deze film.

1.5*

Goeie film waarin een wetenschapper leven creëert uit dode materie. Mede door de 'verouderde' manier van monteren loopt de film niet helemaal lekker. Spannend of eng is deze monsterfilm na bijna 90 jaar zeker niet meer, maar diens invloed is er echter nog steeds. Dit heeft uiteraard ook veel te maken met de iconische rol van Boris Karloff als het monster van Frankenstein.

De eerste verfilming met geluid van het beroemde verhaal over het monster van Frankenstein. Voor Boris Karloff in de rol van monster, betekende het zijn doorbraak. Hij was trouwens niet eens de eerste keus voor de rol. De eerste keus was Bela Lugosi. Hij zag in de rol echter acteertechnisch weinig uitdaging en vond bovendien het feit dat hij als monster onherkenbaar gemaakt zou worden niet erg prettig. Dat zal iets met zijn ijdele inborst als acteur te maken hebben gehad, vermoed ik.
Karloff dus. Karloff onderging elke dag een metamorfose van minimaal vier uur en het resultaat van die vier uur durende lijdensweg ziet er nog steeds indrukwekkend uit. Karloff verbeeldt daarbij het monster fantastisch. Zijn mime is grandioos. Hij weet het afschuwelijke monster te voorzien van een zekere onschuld. En dat is knap bij een monster dat er moordzuchtig uitziet, maar in feite heel puur is. Het creatuur kent immers het verschil tussen goed en kwaad niet. Het monster is op het eerste gezicht wreed en onmenselijk, maar straalt na enige gewenning veeleer gevoeligheid en meelijwekkendheid uit. Knap acteerwerk.
De sympathie van de kijker ligt dan ook al snel bij het monster. Een armzalig creatuur dat in naam van de wetenschap wordt gecreëerd en er door wordt misbruikt, waarna hij als dank voor bewezen diensten door de mens wordt opgejaagd. De ondankbare mens die gevoed door onbegrip en redeloze angst altijd dezelfde weg bewandelt. De weg van de vernietiging.
De film is duidelijk beinvloed door de Duitse Expressionistische stijl. De fotografie en de belichting zijn bijzonder sfeervol. De Gotische decors (nog zo’n handelsmerk) zijn dat ook. De acteurs (met Karloff voorop) spelen hun rol met grootse dramatische gebaren. Het dramatische effect van deze manier van acteren is enorm, maar genereert soms ook wat onbedoelde komedie.
Fantastisch camerawerk ook. Voor die tijd erg experimenteel. Geen vaste posities voor de camera, maar beweeglijkheid. De camera glijdt van de ene ruimte naar de andere. Met veel zwenkingen, maar altijd dicht op de handeling. Indrukwekkend.
Het verhaal is niet de gehele filmduur boeiend. Het middenstuk is zelfs wat slepend. Het slot is dan weer fantastisch als een grote mensenmassa gewapend met brandende fakkels in beweging komt om het monster te lynchen. Vooral in die laatste scènes waar de regisseur het spel met licht en donker heel effectief speelt, ontstaat een zeer beklemmende sfeer en bewijst de film z'n klassieke status.

Look! It's moving. It's alive. It's alive... It's alive, it's moving…

Aardige horrorklassieker. Het is allemaal knap gemaakt en vooral Boris Karloff als ‘The Monster’ is geweldig. De film heeft ook een fijne combinatie van body horror, drama en humor. The Monster zelf is een meelijwekkend personage, maar natuurlijk ook gevaarlijk en moordlustig. De andere acteurs doen het ook goed, en vooral de oude Frederick Kerr zorgt nog voor wat humoristische oneliners.

“The neck's broken. The brain is useless. We must find another brain.”

Ik stap eigenlijk een beetje in deze film zoals ‘FillumGek’ ook al beschreef. Frankenstein het verhaal die eigenlijk iedereen wel kent maar buiten de verhalen, stips en de scenes in vooral kinderanimaties van ‘vroeger’ kende ik ‘Frankenstein’ niet, en heb ik nog nooit een film over dit wezen gezien. Eigenlijk maar één reden zo snel, de verhalen vond ik leuk alleen de behoefte om een film te kijken was er niet. Nu we met de horrorchallenge bezig zijn ben ik sowieso al meer films aan het zoeken om nog te kijken en toevallig kwam deze film op mijn pad, vijfenzeventig minuten dus die pakte ik snel mee.

Het is dan ook gelijk de oudste film die ik tot nu toe gezien heb in mijn leven, het klinkt heel drastisch maar ik vind het wel tof. Volgens de statestieken op ‘Letterboxd’ heb ik nog maar twee films gezien uit de jaren dertig. Dat is dan nu deze film en een kerstfilm. Ik ben nog nooit echt op een punt geweest om dit soort oudere prents te gaan kijken, zwart / wit kon ik een aantal jaar geleden nog echt niet aan maar er is natuurlijk ook helemaal geen spanning te vinden want we zijn tegenwoordig wel wat meer gewend. Maar toch weet James Whale er een duister tintje aan toe te voegen, en dat buiten het zwart wit beeld om natuurlijk. De decors waren erg gaaf, en vooral het kasteel waar Frankenstein in woonde gaf een duister beeld af. Dan snap ik wel dat de mensheid dit destijds best eng kon vinden.

Verder keek ik natuurlijk wel totaal anders naar de film. Want toen was alles anders natuurlijk en zo ook het acteerwerk. Maar ook de introductie van de film, wat heb ik daar van genoten. Het waarschuwen dat de film misschien voor sommigen heel eng kon worden, iets wat we tegenwoordig niet meer zo snel zullen zien. Toch het begin van de filmwereld zo, en leuk om dat ook eens te zien. Maar ook het acteerwerk is uiteraard anders gesteld dan nu. De oppervlakkigheid was erg aanwezig, maar ook het gevoel dat de acteurs je altijd willen leiden door de film in een soort musicalstijl, vlotjes en geen gemaar, ze stonden er nog net niet bij te zingen.

Ik heb me toch nog redelijk vermaakt verder. De film is zeker leuk om eens gezien te hebben, en ik denk dat ik alle films over ‘Frankenstein’ nog wel eens wil gaan kijken maar voor de rest valt het allemaal nog wel mee. Het zijn geen hoogstaande horrorbeelden, en buiten de paar hersens en het experimenteren is de film verder ook niet meer zo heftig. Het stukje van het meisje was droevig, puur omdat je weet dat het inderdaad niet bedoelt was gebeurd en duidelijk een ongeluk was, want hij had niks meer te gooien.

3.0*

Klassieker bij de horrorfilms die vooral moet hebben van de sfeer, mooie zwart-wit beelden en twee memorable scènes heeft : namelijk de scène met het kind aan de rivier en de scène bij de windmolen. 7,5/10

Zeer behoorlijke film. De film heeft een overzichtelijke speelduur en vertelt in een behoorlijk tempo het klassieke verhaal van het monster van Frankenstein. Vlotte dialogen, zeer behoorlijk acteerwerk en enkele zeer aardige scènes (waaronder die met de brandende molen). Nergens eng of echt spannend, maar wel behoorlijk sfeervol.

Een indrukwekkende Boris Karloff die perfect gestalte geeft aan het wezen Frankenstein die enerzijds weerzin en afkeur uitstraalt, maar anderzijds meelijwekkend is. Een film ook over de twee grote biologische principes rond nature en nurture. Een stel hersenen van een crimineel wordt ontvreemd. Een kapitale fout zo blijkt, hoewel het monster ook vaak misbegrepen wordt.

De explosieve coktail van een vooringenomen woedende menigte doet de rest om hem als grote zondebok te aanzien als drager van het kwaad.

Prima film uit de oude doos met goed acteerwerk en een aantal mooie scènes. Toch nog steeds de referentie voor de werken en replica´s die erna kwamen.

Eigenzinnige horrorklassieker waar voornamelijk de eerste 15 minuten een indrukwekkend tijdsbeeld vormen. De film ademt nergens meer iets sfeervollers uit dan op het kerkhof en het kasteel met dank aan gedetailleerde decors. Wel jammer, want zeker voor een film uit 1931 staat Frankenstein regelmatig nog als een huis. Boris Karloff doet het goed als legendarisch monster en overtreft met gemak (en zonder dialogen) zijn humane tegenspelers. De film weet lang een aparte toonzetting te behouden, maar zwakt richting de tweede helft af naar een afwisseling van weinig interessante personages en schaarse spanningsbogen rondom Karloff. Erg spannend is een film als deze uiteraard nu niet meer, maar toen zal het vast een schrikbarende film zijn geweest. De finale deed me weinig en de misverstanden rondom het monster ogen onafgemaakt, maar ik heb er geen spijt van dat ik deze iconische horrorfilm eens heb opgezocht.

Niet de eerste film over Frankenstein, maar wel de film die het beeld voor de rest van de komende filmjaren zou bepalen. De looks en meer komen vooral uit de film, naar het boek van Mary Shelley. Die het boek begon te schrijven op amper 19 jaar. We kennen de look van het monster, dat geen echte naam heeft. En één van de hardnekkige misverstanden, al weten veel filmhebbers wel beter, is dat Frankenstein de naam van de uitvinder is en niet van het monster. Nog geen Igor ook, die komt pas in een latere film aan bod.

Een film van zijn tijd met vrij pover acteerwerk, maar de looks zijn wel goed en vooral de voorstelling van het monster. De looks door de make-up uit die tijd waren anders dan in het boek beschreven staat, maar voor altijd heeft het monster wel diezelfde look als uit de film van 1931. Dat de stijl van de verschillende monsterfilms goed samenhangen komt misschien ook wel door John L. Balderston die ook mee het script van Dracula vorm gaf, de monsterfilm eerder dat jaar dat door het succes groen licht gaf voor meer films in het genre. Al snel zouden andere films als The Mummy of The Invisible Men volgen.

Ondanks de low budget en het mindere acteerwerk van veel figuren, zit de sfeer wel goed. De gothic sfeer past mooi bij het verhaal. Dit is ook meer literaire griezel dan pure horror.

Frankenstein (1931) van James Whale is niet de eerste verfilming van Mary Shelley’s griezelverhaal, maar wel de beroemdste en ook de meest invloedrijke. Je moet wel van oude films houden om hier van te kunnen genieten. In Frankenstein is immers maar weinig horror aanwezig. Nochtans worden we aan het begin van de film door acteur Edward Van Sloan gewaarschuwd voor wat ons te wachten staat. ‘It may shock you,’ waarschuwt hij. ‘It might even horrify you!’ Maar zo beangstigend of spannend is deze monsterfilm dus niet. Hij is wel vanaf de eerste minuut bijzonder sfeervol.

De film duurt maar een dik uur – het verhaal wordt dus vrij simpel gehouden en in een behoorlijk tempo verteld.

Het acteerwerk is zeer behoorlijk. Colin Clive speelt op een overdreven maar heerlijke manier de geobsedeerde Henry Frankenstein. En Boris Karloff is een uitstekend monster – met dank aan de fantastische (en ondertussen ook iconische) make-up van Jack Pierce.

Ook de grootse en gedetailleerde decors zien er prachtig uit. Vooral het kasteel van Frankenstein heeft een heerlijk duistere gothic look. De fotografie is duidelijk beïnvloed door het Duitse expressionisme.

De climax – met de brandende windmolen – is behoorlijk spectaculair.

James Whales Frankenstein is dan ook een aanrader voor de liefhebbers van oude horrorklassiekers. Ook het vervolg – The Bride Of Frankenstein (1935) – moet je gezien hebben.

Wim Dekens