Kurutta Ippêji (1926)

Knap gemaakte avant-garde film. Vooruitstrevend zowel in de manier van vertellen (met flash-backs en beelden 'vanuit de waanzin') als in filmtechniek. Helaas heeft A Page of Madness voor mij de tand des tijds niet echt doorstaan. Teveel erosie zeg maar. Het is daarnaast allemaal erg druk, niet alleen de beelden maar ook de later toegevoegde muziek. Kijkplezier is er daardoor onvoldoende en dat is, zelfs voor een innovatieve film als deze, toch onontbeerlijk. 2,5*

Frederick Wiseman's Titicut Follies heb ik nog niet gezien.

Wat allemaal niet wegneemt dat Kurutta Ippeji inderdaad een intrigerend, hypnotiserend werkje is! Filmhistorisch bijna van een niet te bevatten belang, waarvoor entertainmentswaarde zelden moet onderdoen.

4*

Zag de filmprint van de "George Eastman House Collection" die ze enkele jaren geleden op TCM vertoonden.Goede restoratie met passende muziek.

Dacht eerst dat dit wel een leuk tussendoortje zou worden, maar dat pakte toch even anders

uit. Stukken beter dan verwacht.

Val misschien in herhaling maar "indrukwekkend" is zeker het juiste woord om mijn ervaring te beschrijven.

Al vanaf de eerste scenes heeft de film me beet en word ik meegezogen. De camerahoeken, de belichting, de expressies van de acteurs, etc... etc... Maar vooral de bij momenten flitsende montage heeft mij aangenaam verrast, uiterst hypnotiserend. Tja, en dat allemaal in 1926 met de middelen van toen. Hier zouden nog meerdere hedendaagse regisseurs veel van kunnen leren.

De fantastische vechtscene deed bij momenten aan Gakuryu "Sogo" Ishii's Burst City denken.

De muziek van de Eastman print heeft een verstekend effect en geeft een extra touch.

Hoop deze film ooit op een af ander (underground/experimenteel) festival met live muziek te ervaren.

Het verhaal en deel van het script, dat me ditmaal (eindelijk) eens niet veel uitmaakte, komt dan wel weer van een favoriet schrijver Yasunari Kawabata.

Een prachtige/krachtige film waarvoor men woorden als "expressionistisch/impressionistisch" "surrealistisch" en "avant-garde" zonder blozen kan aanhalen.

goede review: ferdyonfilms

Als Freaks (1932) surrealistische Japanse avant-garde zou zijn geweest. Regisseur Kinugasa is zijn tijd ver vooruit met een immens scala aan verschillende sfeerschetsen. Drukke ritmische montage vol vreemde associaties en gestoorde speciale effecten. Kalme momenten waarop de spookachtige locatie van een schaduwrijk gekkenhuis optimaal wordt benut. Soms wordt de unheimische vervreemding doorbroken met intens ontroerende dramatische sequenties. Alle smaken en tonen die ik in een film zoek: ontroerend, doodeng, opbeurend én deprimerend. Centraal staat een beeldschone, bijna Lynchiaanse metafoor van de 'onzichtbare balletdanseres' die (in eerste instantie) alleen de geïnstitutionaliseerde waanzinnigen kunnen waarnemen. Een bijzonder fijne onderdompeling in een beklijvend stuk obscure filmhistorie.

Begin jaren '70 vond regisseur Teinosuke Kinugasa deze film terug in een opslagruimte en besloot 'm uit te brengen met een prachtige soundtrack, maar zonder tussentitels - net als Der Letzte Mann (1924).

Met zijn bliksemsnelle montage en een arsenaal aan trucs om de visuele impact te verhogen, doet dit psychologische drama over een oudere man die zijn echtgenote wil bevrijden uit het krankzinnigeninstituut waar hij zelf werkt, meteen denken aan de meesterlijke Rusland-trilogie van Sergei M. Eisenstein. Het is dan ook niet verbazingwekkend te noemen dat Kinugasa en de Russische grootmeester na deze film bij elkaar kwamen om de mogelijkheden van het medium verder te bestuderen. Kinugasa gebruikt vaak verbluffende camera-effecten om je als kijker door te laten dringen in de waanzin van de hoofdrolspelers, maar weet ook op puur visuele wijze verband te leggen tussen hun gedrag, waaronder de obsessie met bepaalde voorwerpen, en hun persoonlijke verleden in de flashbacks die uiteraard sober zijn gefilmd. Technisch gezien is dit dan ook een absoluut meesterwerk, maar het verhaal is - ook voor 60 minuten - wat aan de dunne kant en doet vermoeden dat Kinugasa meer bezig was met een experiment dan met het vertellen een verhaal. Als experiment is het zeker geslaagd.

Twee keer gezien binnen een week tijd want de eerste keer snapte ik er geen jota van. Ik heb me maar eens ingelezen en dat helpt wel enigszins. De film was nadrukkelijk bedoeld om te zien met een verteller, dus het ontbreken van tussentitels laat de moderne -en zeker de niet-Japanse- kijker wel heel erg in het ongewis.
Het lezen van wat achtergrond info voor je de film bekijkt zou ik eenieder toch wel aanraden.

Maar los van het verhaal zijn de beelden erg mooi en vervreemdend. Ik vond vooral de sequentie met de danseres mooi, en het deel dat patiënten zich verdringen voor haar cel is wel de scène die me het meest zal bijblijven. Het einde levert ook mooie plaatjes op, beetje luguber met die maskers maar het was toch bedoeld als happy end, als ik mijn bronnen mag geloven.

De soms opzwepende muziek moet ook vermeld worden, past er prima bij. Als stomme film ook zeer bruikbaar voor VJ-doeleinden.

Zo zo.

Zoals met de meeste klassiekers begon ik met relatief beperkte verwachtingen. Die waren na de eerste scene al snel bijgesteld. Ik zag hier eerder al iemand naar Tetsuo verwijzen, dat was eigenlijk ook de eerste link die in mij opkwam. Uiteraard niet geheel op hetzelfde niveau, maar wel véél dichter dan je van een film die 60 jaar ouder is zou verwachten.

Groezelige maar mooie zwart/wit fotografie, met aardig wat visueel geknoei en erg strakke editing. Nu is het ook geen complete verrassing, de 'jaren 20 zijn van de klassieke decennia sowieso wel de specialere (met het Duitse expressionisme en mensen als Eisenstein en Vertov), maar de kwaliteit van uitvoering vond ik hier toch nog een duidelijk trapje hoger.

Andere positief punt is het ontbreken van de vreselijke tekst-pancartes tussendoor. Die vertragen silents doorgaans zo hard dat ik ze meestal niet te harden vind. Narratief is het toch erg beperkt bij deze film, wie twee ogen heeft kan de rode draad er makkelijk genoeg uithalen.

Moeilijker (zoals steeds) vind ik de soundtrack. Ik zag de versie uit 2016, met de Alloy Orchestra. Het is geen geniale soundtrack, maar wel véél beter dan doorgaans het geval bij silents. Het is vaak nog net iets te nadrukkelijk aanwezig en de muziek zelf werkt ook niet compleet organisch met de film samen (de soundtrack creëert nog iets te vaak "hoofdstukken"), maar qua toon en sfeer sluit het wel redelijk naadloos aan.

Maar het is niet de enige soundtrack, en zeker bij een sfeerfilm als deze is de muzikale begeleiding toch cruciaal. Ik las bijvoorbeeld de negatieve kritiek van Legan over de kermisscene. Die kon ik compleet niet plaatsen, tot ik op YouTube even de versie van de George Eastman House opzocht. Dat was echt niet best tijdens die specifieke scene. Met Kinugasa's originele keuzes heeft het allemaal weinig te maken, maar het beïnvloed toch erg sterk de ervaring van een film als deze.

Soit, vond dit een knap werkje, los van het jaartal zelfs. Duurt misschien net iets te lang (mijn versie was 70 minuten) en het tweede deel voelde net iets minder intens aan (of was dat omdat de verrassing er een beetje af was?), maar verder ééntje die je moet gezien hebben.

3.5*

Edit: oh, en voor het eerst geef ik bij een klassieker een hogere score dan Ramon K denk ik. Ik PM Jordy wel even dat de stekker eruit mag.

Een krankzinnige avant-garde film van Teinosuke Kinugasa, die werkelijk elk filmisch middel dat hem in 1926 ter beschikking stond heeft gebruikt. Duizelingwekkend gedraai met de camera, vervormde beelden, gekke perspectieven en snelle cuts. Meegezogen in de hectiek, ontging mij het verhaal eigenlijk bijna volledig. Normaal gesproken wordt de kijker tijdens het bekijken van eens stomme film heel behulpzaam geholpen met tekstbordjes. Kinugasa doet daar niet aan. Achteraf las ik waar de film over ging en kon ik een en ander beter plaatsen.

Het ontbreken van tekst is begrijpelijk als je weet dat de filmvoorstelling in die dagen werd ondersteund door muziek en door een Benshi. Een Benshi is een verteller die niet alleen de omtrekken van het verhaal uitlegt aan het publiek maar die ook de stemmen doet van de personages. In de film zien we veel flashbacks en droomsequenties die zonder hulp van een benshi maar moeilijk als zodanig zijn te herkennen. Laat staan dat de betekenis van die sequenties altijd duidelijk is. Een leuk weetje is dat de benshi’s zo populair waren dat de invoering van de geluidsfilm in Japan veel minder snel plaatsvond dan in andere landen.

Kurutta Ippêji is een mooie film met zinderend beeldmateriaal. Had ik op voorhand niet geweten met een silent uit het jaar 1926 te maken te hebben, dan zou ik niet verbaasd zijn geweest als ik achteraf had gelezen dat het hier om een experimentele underground film uit de jaren 60 ging. Ik las trouwens dat Kinugasa zijn film die verloren werd gewaand in 1971 in zijn tuinhuisje terugvond. Het schijnt dat hij voor de hervertoning van de film zo’n 500 meter film verwijderde en de film enigszins heeft aangepast naar de filmbeleving in modernere tijden. Dat mogelijk feitje verklaart hoogstwaarschijnlijk waarom de termen underground en jaren 60 in me opkwamen. Hoe dan ook. Kurutta Ippêji is een interessante film en geeft aanleiding tot een curieuze kijkbeleving.

Veruit mijn oudste Japanse film die ik al gezien heb. Ik zocht het even op en vond tot nu de film Banshun (1949) van Ozu als oudste Japanse film in mijn lijst terug. Een stomme film uiteraard, deze Kurutta Ippêji, maar toch wel een bijzondere.

Ik was zonder voorkennis niet altijd goed mee met het verhaal - de traditionele pancartes zijn namelijk achterwege gelaten - maar was vooral visueel en auditief erg onder de indruk. Geen bombastische orkestmuziek hier, maar erg treffende en passende muziek die synchroon liepen met de gebeurtenissen. Speels, scherp of de spanning uitdrijvend, mooi in balans en fijn om naar te luisteren eigenlijk in combi met de beelden. Het kan misschien zijn dat het geluid later is geperfectioneerd en eraan is toegevoegd, maar toch.

Visueel ook bijzonder in die zin dat er al serieus met effecten en surrealistische (vervormde) beelden werd gewerkt. Knap toch voor die tijd. Zeer mysterieus en zelfs een beetje creepy. Technisch ook erg fijn met snelle beelden en montage.

Net als velen hier was ik toch wel blij dat ik van tevoren al had gelezen wat ongeveer de plot was, want anders had ik vermoedelijk niet begrepen dat de nieuwe conciërge voorheen een zeeman was, dat die jonge vrouw halverwege de film zijn dochter was en dat hij haar een huwelijk afraadde – en toch zet ik deze informatie maar even tussen spoiler-tags, want misschien zijn er wel gebruikers die deze film blanco in willen gaan. Mèt die informatie is de plot een stuk beter te volgen, maar ook daarzónder is er genoeg te genieten vanwege de experimentele beeldtaal met alle double exposures, in elkaar overlopende frames, uiteengetrokken beelden, achterstevoren-projecties en door cameravoering vervormde objecten – ja, dit moet voor kijkers in 1926 wel een vervreemdende ervaring zijn geweest, en een eeuw later heeft het eigenlijk nog steeds een behoorlijke impact. De versie van 70 minuten die ik op YouTube heb gezien heeft fraaie en beklemmende muziek die mij aanzienlijk beter beviel dan dat zeurende orgeltje of die honky-tonk-achtige piano die vroeger nog wel eens onder klassiekers uit de Amerikaanse zwijgende periode werden geplakt (oplossing: volume uit) en droeg zo mooi bij aan een indringende ervaring.