Ray (2004)

Fascinerende biopic over Ray Charles, een van de meest invloedrijke Amerikaanse entertainers van na de Tweede Wereldoorlog. Ik ben vanaf eind jaren 50 al een fan van zijn muziek, maar ik heb nooit geweten dat hij privé zo’n turbulent leven heeft geleid. En het schijnt in werkelijkheid allemaal nog heftiger geweest te zijn dan de film laat zien.

Jamie Foxx kruipt in deze film echt in de huid van Ray Charles. Dat heeft hem terecht een Oscar opgeleverd. Maar het draait uiteindelijk natuurlijk om de fantastische, tijdloze muziek. In mijn jonge jaren heb ik zijn singeltjes grijs gedraaid. Nu nog kan ik daar met volle teugen van genieten.

Ik ben er nog niet helemaal over uit of het specifiek iets is met muziek-biopics of meer met biopics in het algemeen, maar het is een type film waar ik weinig mee kan. Oppervlakkig volgen we de muzikant van moeilijke jeugd via een lange, harde weg via kleinere maar steeds grotere optredens naar doorslaand succes, we zien wat drugsgebruik en wat gerommel met groupies, en via een lokaal dieptepuntje werkt de ster zich weer omhoog tot eminence grise. Het gaat nu over Ray Charles, maar het had net zo goed over Johnny Cash of Freddie Mercury kunnen gaan, onderwerpen van net zulke inwisselbare ver-Hollywoodste biografieën. Walk the Line was een stukje beter dan dit, Bohemian Rhapsody een stuk minder, maar ook Ray was een lange, zelden echt slechte maar ook zelden boeiende zit, die gered wordt door een hele sterke Jamie Foxx en de prima muziek. Maar dit soort flauwe, oppervlakkige biografie-films, geef mijn portie maar aan fikkie.

Mooie film over het leven van Ray Charles.

Zelf was ik nauwelijks bekend met de muziek van deze man, maar gedurende de film bleek ik meer te kennen dan ik van te voren had verwacht. De film volgt een vrij standaard stramien dat kenmerkend is voor de muzikanten-biopic: stukje jeugd(trauma), de ster in wording en alle problemen die daarbij lijken te horen. Dus we zien Ray rondscharrelen in louche nachtclubs als onbekende muzikant, we zien hem succesvolle platen maken, en we zien narigheden in zijn persoonlijke leven dat flink lijdt onder het muzikantenbestaan.

De film ziet er fantastisch uit, als liefhebber van Amerika heb ik genoten van de prachtige ‘50’s sets. Daarnaast zit de film vol swingende muziek, en het nodige drama, dat vooral door Foxx goed vertolkt wordt. Hij verbeeldt Ray Charles prachtig met zijn eigenaardige lichamelijke trekjes, maar ook diens charmante kant.

4*

Gisteravond voor het eerst gezien en de eerste woorden die me te binnen schieten zijn: opvallend, bijzonder, maar ook niet helemaal mijn ding.

Dat de film overladen is met prijzen en/of nominaties, is vanaf het begin tot het einde duidelijk te merken. Er is veel tijd aan het verhaal, en het hele leven, besteed en de film is op interessante wijze gemonteerd. Zo is het niet onmiddellijk duidelijk hoe de jeugd geweest is, dat hij de nodige trauma's en lastige dingen meesleept is aan alles voelbaar, door dat mondjesmaat te brengen en niet met een standaard verhaallijn te komen leer je gaandeweg het karakter Ray kennen en met flashbacks komt er steeds meer over zijn moeilijke jeugd naar boven. Moet zeggen dat de flashbacks erg goed zijn, de momenten dat hij dan vervolgens in het heden iedere keer zijn dode broertje vind zijn nog beter, en de trip-achtige cold Turkey ontmoeting met zijn moeder en overleden broertje terwijl hij zijn detox ondergaat vind ik fantastisch.

Zo vallen verder natuurlijk het tijdsbeeld op, de fijne muziek, ik hoorde onder andere Andy Garcia in Black Rain voorbij komen en de sample die Jamie Foxx ingezongen heeft op dat nummer van Kanye West. En natuurlijk niet te vergeten Foxx die Ray in al zijn maniertjes, mimiek en loopje perfect lijkt neer te zetten, een Oscar die hij meer dan terecht gewonnen heeft. Het hele leven komt in die zin voorbij, sociale onrust, het gewicht van het succes en het daaraan gekoppelde leven met drugs en vrouwen en iedereen die een graantje mee wil pikken of hem uitbuit.

Toch na een drie kwartier in de film, kan het niet voldoende mijn aandacht beet houden en ondanks de moeite die in de film gestoken is en de uitmuntende prestatie van Foxx, spreekt het me niet genoeg aan. Niet in ieder geval om een film van 2,5 uur te laten boeien. Een gemiste kans is het zeker niet, er is genoeg uitgehaald toch spreekt het mij over de lange duur niet voldoende aan.

Degelijk.

Het jammere aan deze film is dat ze de unieke kwaliteiten van een bepaalde persoon in het licht proberen zetten, maar werkelijk elke film in dit genre verloopt zo ongeveer volgens hetzelfde stramien. Nog voor je begint te kijken, nog voor je iets over de persoon weet, weet je toch al welke richting het uitgaat.

Ook deze film heeft daar redelijk zwaar onder te leiden. Het lijkt me toch dat je met een interessantere focus of boeiendere structuur kan komen voor dit soort films. Momenteel zijn het enkele uitzonderingen die de regels bevestigen. Ook visueel trouwens. Best degelijk, maar wat oogt het toch ook best saai allemaal. En dat weer 150 minuten lang.

Het is dubbel jammer wat Foxx doet het hier wel érg goed. Ik ken Ray Charles niet echt, maar wel genoeg om een beeld van hem te hebben. Na een tijdje vergat ik bijna dat ik naar Foxx zat te kijken. De rest van de cast doet het aardig, maar verdrinkt net zoals de rest van de film is matigheid. Ik begrijp de keuze ergens wel om niet de film maar de persoon in de spotlight te zetten, maar door elke keer dezelfde film te maken is die opzet ook verloren gegaan.

2.5*

Best goed.

Regisseur Tyler Hackford maakt een biopic volgens het boekje. Men volgt de opkomst van muzikaal talent Ray Charles (rond 1950) en men eindigt als hij van heroïne probeert af te kicken, ergens eind jaren 1960. Alles daartussen is een soort compilatie van (het tot stand komen van) z'n grootste hits, afgewisseld met soms wat knullig geregisseerde flashbacks over z'n jeugd, om toch maar zijn latere idiote gedrag te kunnen duiden.

De figuur Ray Charles was mij echter onbekend genoeg om gans de speelduur geïnteresseerd te blijven kijken. Bovendien zijn de 1950ies geweldig in beeld gebracht en doet de film dus erg sfeervol aan. Hoewel niet meteen mijn genre, mag het repertoire van Charles er best wezen.

Jamie Foxx geeft de film ook net wat extra's. Hij maakt dankbaar gebruik van de typische Ray Charles-tics om hem te worden. Het verbaast me niks dat hij hiervoor een Oscar gewonnen heeft. De rest van de cast is inwisselbaar, maar dat hoeft niet te verbazen. Ray Charles is de ster, daarin is de film heel duidelijk.

3,5

Erg degelijk maar ik geef hem toch "slechts" 3,5 omdat het muziekgenre mij wat minder aanspreekt, en ik in de categorie "muzikantenbiografieën" films gezien heb die Ray de loef afsteken en ik heb het met name over Walk the Line (4*), Cloclo (4*) en Rocketman (4,5*). Beetje pech voor Ray dus dat ik deze films eerder zag, maar dat betekent niet dat de film in mijn ogen onderuit gaat. Verre van. Jamie Foxx zet de artiest schitterend neer als een man met zijn eigen zonden zoals vrouwen en heroïne. Hij worstelde ook met een diep schuldgevoel uit zijn jeugdjaren. Verder durfde hij ook de segregatiewetten in Georgia te boycotten, een episode waar ik nooit van gehoord had. Zijn blindheid was voor hem een zwakheid die hij al van jongsaf in sterkte omzette. Een fascinerende figuur die meteen ook onsterfelijke hits aan het cultureel patrimonium toevoegde zoals "Hit the Road Jack" en "What'd I Say" waarvan de origine ook een gepaste plaats krijgen in de film.

Jamie Foxx acteert prima en met de muziek in deze film is ook niets mis. Verder viel het mij een beetje tegen. Je komt wel het een en ander over Ray Charles te weten, maar de meeste andere rollen blijven toch behoorlijk oppervlakkig. Dat ligt overigens niet aan de speelduur van de film, want die is juist wat aan de lange kant. Delen van de film zijn beduidend minder interessant. Al met al niet slecht, maar wel erg lang en ik werd er niet echt door gegrepen.

Een film over het leven van een muzikant.. Je moet er van houden.. Ik kende wel enkele (te weinig) hits van hem (hit the road Jack) maar hij was helemaal niet mijn favoriete artiest. Dus de dvd jarenlang terzijde gelegd, die kijk ik wel als ik tijd over heb... Niet dus.. Totdat ik nu een nieuwe DVD speler nodig heb omdat de oude spelers haperen, dus nu even wat testen. Tegelijk ben ik bezig de dvd's (ik ben al jaren er niet meer bijzonder mee bezig door omstandigheden en streaming video) wat netjes op te bergen.. Dus om speler te testen wat gebrande dvd's geprobeerd. Kwam toevallig Ray tegen en zag er ietwat tegen op.. verwachte er niets van, zal wel teveel oninteressante muziek zijn .... (lange inleiding) en toen werd ik dus bij het kijken compleet uit mijn stoel geblazen. Zoo heftig, geweldig, aangrijpend, over trauma en talent en discriminatie en struggle of life.... De helft van de film zitten huilen... Wat een geweldige film waar je zo ingezogen wordt (ik althans)... Oh is het geacteerd? niet te zien...De flashbacks : broodnodig.. De muziek werd steeds beter... Ik zou nog véél meer willen weten.

Achteraf besefte ik dat een hit van hem, die niet in de film te zien is en zelfs niet op Spotify te vinden is, al sinds mijn kindertijd een favoriet is, ook omdat het de eerste single is die mijn ouders kregen bij de eerste pick-up.. CRYING TIME .. Ik ga me aankomende tijd iets meer in de muziek van Ray Charles verdiepen.

Ik las veel recensies. Jammer dat velen er niet inkomen... Misschien dat ik ergens nog een blue ray kan vinden met de lange versie.

Twijfel nog aan de waardering.. Ook mijn eigen ervaring relativeren eerst...

Aanrader