Do the Right Thing (1989)

Geen standaard film, niet vaak zoiets als dit gezien, maar zeker toen ik eenmaal aan de vorm gewend was vond ik het wel vermakelijk en wist ik het wel te waarderen.

Het is niet echt standaard verhalend, maar laat eerder telkens snippets zien van bepaalde personages in de wijk. Het is eigenlijk bijna een soort musical zonder liedjes, qua ritme. Ook de climax met de opstand en de dood van Radio Raheem vond ik goed uitgevoerd.

De boodschap komt ook wel aardig uit de verf. Ik vond het persoonlijk niet eenzijdig of overdreven drammerig, iets wat je misschien kunt verwachten van een relatief jonge filmmaker die nog vol idealen zit. Dit omdat de film wel erg speels en leuk uitgevoerd is en een vermakelijke sfeerschets is en zeer zeker niet alleen 'pro-black' is. Misschien wat lang hier en daar, met scenes die wat overbodig zijn en wat lang duren, maar toch.

kleine 4*

Heb hem nou al een tijdje in huis, maar had hem nooit eerder op gezet. Maar wat een ontzettend dikke fm is dit! De hele sfeer in de wijk met die hitte straalt letterlijk van het scherm af, de oranje-gele gloed (sepia?) die ze gebruikt hebben maakt het ook mooi af. De muziek is heel relaxed, zeker die saxofoonstukjes maken de film nog sfeervoller. Was van Lee gewend dat ik de muziek in zijn films te druk vond, maar bij deze film viel dat harstikke mee. De karakters waren ook erg leuk, ze waren allemaal wat overdreven en stereotype neergezet, wat de boodschap sterker maakt en de film wat minder zwaar. Het gaat dan wel over racisme, maar laat wel alle kanten ervan zien, iedereen heeft vooroordelen, en deze vooroordelen worden vaak waar gemaakt door zowel blanke als donkere mensen, waardoor er alleen maar meer racisme ontstaat. Deze film zet je dan ook nog lang aan het denken nadat de film voorbij is, en dat is altijd een grote pluspunt voor mij.

Een sterk verhaal, met een lekker sfeertje, mooie regie en mooie muziek, goed acteerwerk, de hele film was apart en top in mijn mening, een dikke 4,5!

"You black cocksucker ! I'll fuckin' tear your fuckin' nigger ass !"

Deze geweldige rasistische Komedie / Drama (in die volgorde en niet anders om) film heb ik al een aantal keren gezien (ik had hem destijds ook op DVD gekocht) en ook had ik er al een korte recensie over geschreven (in mijn begintijd op "MovieMeter" waren mijn recensies vaak kort), maar deze film verdient natuurlijk een uitgebreidere recensies en daarom heb ik hem gisteren nog eens herzien (kwam overigens mede door filmmaker Martin Koolhoven die gisteren in "M" van Margriet van der Linden te zien was en het over deze film had).

Deze kleurrijke, individualistische uitvergroting van een multi-raciale New Yorkse wijk, speelt zich af in Bedford-Stuyvesant in Brooklyn eindjaren 80, waar een explosieve spanning heerst tussen zwarte bewoners en Italianen, oftewel de uitbaters van een pizzeria, Sal (Danny Aiello) en zijn zonen Pino (John Turturro) en Vito (Richard Edson). In minder dan 24 uur worden de bewoners, deels door de zomerhitte, deels door onverdraagzaamheid, naar een kookpunt gevoerd en dat met een explosieve afloop.

Het is een overspannen film vol brutaliteit en dubbele bodems en de film opent met een geweldige intro van Rosie Perez (die met deze film haar filmdebuut maakte en dat geldt overigens ook voor Martin Lawrence), die zich gedurende vier minuten als een waanzinnige uitleeft (o.a. dansend in een rood pakje en boksend in een sexy bokser-outfit) op het ritme van "Fight The Power" van de maatschappijkritische hiphopgroep "Public Enemy".

Daarna worden de vele verschillende personages in het verhaal één voor één voorgesteld en zij maken deze film een genot om naar te kijken. Zo is er de zwarte twintiger Mookie (Spike Lee) die bij zijn zus Jade (Joie Lee) woont en die een Puertoricaanse vriendin heeft, te weten Tina (Rosie Perez), die zorgt voor hun kind en als werk bezorgt Mookie pizza’s voor de lokale pizzeria die gerund wordt door Sal en zijn zonen Pino en Vito. Sal gedraagt zich als een pizzadictator en als hem wordt gevraagd waarom hij hier nog steeds zit, antwoordt hij weemoedig dat iedereen hier met zijn pizza’s is opgegroeid. Pino beweert een bloedhekel te hebben aan “Niggers”, maar zijn favoriete artiesten (o.a. Magic Johnson, Eddie Murphy en Prince) zijn allemaal donker en zijn jongere bedeesde broer Vito (die door Pino wordt gecommandeerd) is daarentegen kleurenblind.

Verder is er Radio Raheem (Bill Nunn), een beer van een jongen, die de hele dag met zijn gettoblaster / boombox (een typisch jaren 80 product) op het hoogste volume (daagt daarmee o.a. een groepje latino's mee uit) rondloopt terwijl enkel en alleen Public Enemy’s Fight the Power door de speakers klinkt. Als iemand, te weten Buggin Out (Giancarlo Esposito), hem vraagt:

"Yo, that the only tape you gots ?"

Antwoord hij daarop:

"You don't like Public Enemy, man ? The shit's dope".

Deze Buggin Out (met zijn witte "Air Jordan" gymschoenen) kan er overigens niet tegen dat in de pizzeria van Sal geen enkele foto van een Afro-Amerikaanse bekendheid aan de muur hangt (er hangen alleen maar bekendheden met Italiaanse roots die met name succesvol zijn in Amerika, zoals Al Pacino en Frank Sinatra) en besluit daarom tot een boycot en dat samen met Radio Raheem.

Ook is er Da Mayor (Ossie Davis) die misschien wel heel vaak een biertje (Miller High Life is zijn favoriete biermerk) drinkt, maar zich toch inzet voor zijn gemeenschap in de hoop een verschil te maken en ook doet hij zijn uiterste best om het hart van de wijze Mother Sister (Ruby Dee) voor zich te winnen, die niets van hem moet hebben. De gebeurtenissen in de wijk worden van scherp commentaar voorzien door een drietal oudere mannen, te weten Coconut Sid (Frankie Faison), Sweet Dick Willie (Robin Harris) en ML (Paul Benjamin) en de diskjockey van de lokale radiozender Mister Senior Love Daddy (Samuel L. Jackson, die destijds nog vrij onbekend was).

En verder is er nog een groepje jongere wijsneuzen, te weten Punchy (Leonard L. Thomas), Cee (Martin Lawrence), Ella (Christa Rivers) en Ahmad (Steve White), die kwajongens streken uithalen zoals het spuiten met water uit een brandbluskraan, wat o.a. een hilarische scène oplevert met een blanke man die met een antieke cabriolet wilt doorrijden en die niet nat wilt worden (wat uiteraard wel gaat gebeuren) en o.a. zegt:

"Yo ! Don't be fucking with the water now. There's going to be a lot of fucking trouble if you get this car wet."

Langzaam leer je ze allemaal kennen (zo is er ook nog de stotterende en de niet 100% in orde Smiley, die een groot fan is van Malcolm X en Martin Luther King, of zoals hij het zegt M-M-M-M-Malcolm en M-M-M-M-Martin), de mannen die op straat hangen om over van alles en nog wat te kletsen, de band (of het gebrek daarvan) tussen de lokale bewoners en de politie en de Koreanen Sonny (Steve Park) en Kim (Ginny Yang) die hard werken in hun winkel en niet met respect worden behandeld. De scène waar Radio Raheem twintig D batterijen gaat kopen in de winkel en er spraakverwarring (m.b.t. C Batterijen i.p.v. D batterijen) ontstaat is hilarisch, want op een gegeven moment zegt hij tegen ze:

"D, motherfucker. D ! Learn to speak English first, all right ? Twenty, motherfucker. Twenty. Just give me the motherfuckin' batteries, all right ?"

Terwijl de hitte naar een kookpunt stijgt, lopen de (onderhuidse) spanningen en irritaties in deze multiculturele smeltkroes hoog op, totdat uiteindelijk het kookpunt wordt bereikt en het allemaal mis gaat. Want zo rond het avonduur ontploft het in de pizzeria van Sal (als Buggin Out en Radio Raheem klagend en met keiharde muziek binnenkomen en Sal na een stevige en racistische woordenwisseling de gettoblaster van Radio Raheem met een honkbalknuppel kapot slaat, waarna ze elkaar in de haren vliegen), met als resultaat een dode man (Radio Raheem, die door de politie gewurgd wordt met de wapenstok) en hordes ontevreden mensen.

Uit pure wanhoop neemt Mookie een opmerkelijk en moedig besluit, maar of dat op dat moment het juiste is om te doen… ? Want daarna slaat de vlam pas echt in de pan en ontstaat er een uitslaande brand in de pizzeria en ook ontstaat er een opstoot met de politie en de brandweer. De uitbarsting heeft een apocalyptisch karakter, alsof het eind van de buurt wordt ingeluid. Het is een afspiegeling van de werkelijkheid in Amerika en het is helaas dagelijkse realiteit.

Regisseur Spike Lee weet deze Komedie / Drama film te verpakken met een indrukwekkend scenario en dito personages (soms zijn karakters expres overdreven, maar altijd vormen ze een belangrijke rol om een boodschap over te dragen), met als uitschieters Danny Aiello en John Turturro, om de kijker aan het slot met de werkelijkheid te confronteren en dat komt best hard aan. Zo lach je vooral in de eerste 90 minuten van het verhaal. terwijl de laatste 30 minuten behoorlijk aangrijpend zijn om te zien. Na het einde zie je ook nog treffende quotes van Malcolm X en Martin Luther King.

Hoewel de film inmiddels meer dan 30 jaar oud is, is hij nog steeds actueel en dus tijdsloos en vind ik het ook nog steeds een ijzersterke film. Ik verhoog daarom ook mijn punt van 4,0* naar 5,0*.

Ik heb gisteren de 4k restauratie in de bioscoop gezien. Zag er erg mooi uit. De visuele stijl van de film is echt geweldig. Ben enorm fan van de speelse camerahoeken en de camera die langzaam langs de zwetende hoofden van de hoofdpersonen glijdt.

Wat natuurlijk vooral opvalt is hoe ontzettend actueel de film is. Racisme is iets van iedereen en alle tijden. En de vraag of geweld gebruiken "the right thing" is om institutioneel racisme op te lossen is vandaag de dag meer dan relevant.

Dikke 5* en misschien wel een plekje in mijn top 10.

Blijft toch een geweldige (en bizar actuele) film. Heerlijk broeierig, met een gele filter die langzaam richting oranje gaat om de verzengende hitte haast voelbaar te maken en natuurlijk een hele fijne soundtrack. Do The Right Thing weet knap de vinger op de zere plek te leggen, waarbij niemand 100% gelijk heeft maar iedereen een beetje (en eigenlijk alleen Buggin Out (Gus Fring!) en Pino zich onverzoenlijk opstellen). Lee's typeringen zijn stuk voor stuk raak en vaak verrassend subtiel. En grappig: vooral de drie mannen van middelbare leeftijd die de hele dag een beetje commentaar geven op alles en iedereen zijn geweldig. Verder is dit de film van Danny Aiello, die speelt hier wel de rol van zijn leven, en ook Lee zelf als Mookie vond ik erg goed. Maar eigenlijk was iedereen in deze film gewoon top. Als ik dan toch wat kritiek moet geven: het manische dansje van Rosie Perez tijdens de opening credits vond ik nogal ehm...apart, en de rol van Smiley was, zeker op het eind tijdens de rellen, te groot.

Van wat ik heb gezien met afstand Lee's beste film, veel beter ook dan zijn Oscarwinnende Blackkklansman- het zou fijn zijn als hij weer eens zo'n meesterwerk zou maken.

De film leek me een vrij luchtige 80's film te zijn met wat hiphop en zo. Toch volgens de trailer en de look van deze film. Gelukkig draaide het helemaal anders uit. We krijgen een broeierige dag te zien in Brooklyn met een wijk waar vooral zwarten wonen. Het is niet alleen broeierig omdat het zo warm is buiten, mensen leven er met onderhuidse spanningen. In de hittevolle dag lopen kleurrijke figuren rond, het duurt wat even maar ze zijn best wel boeiend.

Gaandeweg komt de hitte tot een climax, de onderhuidse frustraties vinden een weg naar boven. Het geeft de film een sterk hoogtepunt met passend einde. Eind jaren '80 was dit al niet nieuw, wel het feit dat er een film over gemaakt werd. Anno 2020 blijft de film ongelofelijk actueel. Helaas...

Hoewel de film nog steeds zeer actueel is (er is op deze mooie 4K versie nog een voorwoord over de dood van George Floyd) kon hij me uiteindelijk niet echt boeien. De beelden van Brooklyn het kleurenpallet en de muziek (vooral maar dat ene nummer Do the Right Thing) zijn zeker aanstekelijk. Ook het camerawerk verdient een dikke dikke pluim. Cameraposities en wisselingen zeer knap mooi gemaakt. Bij tijd en wijle ook nog wat kleine grappige momenten maar niet veel. Die drie wijzen op de bank vond ik zeker wel vermakelijk. Ook die oude man. Maar Do the Right Thing mist een goed verhaal en boodschap. Daarbij wisselt de film teveel tussen een lekkere relaxte film met leuke hiphop uit die tijd (dacht gelijk aan Neneh Cherry in het begin) en er een serieuze draai aan te geven. Wat dat betreft is het eind precies zoals het nu ook helaas loopt. Ik vind het persoonlijk soms te makkelijk alles op discriminatie te gooien als er weer eens een blanke agent een donkere man doodt. Wetend dat in Amerika de meesten moorden gebeuren tussen de donkere mensen zelf. Word er eentje gedood door een blanke man of agent dan krijgen we gelijk demonstraties en rellen. Neemt niet weg dat de agenten ook echt fout zijn zijn geweest. Helaas is hier nog niets in veranderd. En dan nog die Italiaan. Hij mag natuurlijk zijn eigen regels bepalen in zijn zaak. Het valt op natuurlijk dat alle helden blank zijn die tegen de muur aan zijn gehangen. Maar het is zijn zaak. Dat hij geen harde muziek in zijn zaak wil lijkt me ook duidelijk. Natuurlijk wil onze Radio Raheem een punt maken in zijn zaak, maar dat zoiets uit de hand gaat lopen met een honkbalknuppel zat eraan te komen Dat de tent daarna compleet werd vernield terwijl dat niet direct zijn schuld was vind ik ook het probleem van de rellen die er nog steeds zijn. Men wordt niet gehoord, dus gaan we maar plunderen en stelen. Jammer! Wat dat betreft ook niks veranderd.

Een ander minpunt is het vele gevloek. Het woordje FUCK komt nog net niet binnen in de top 10, maar begon mij soms wel te vervelen. Nee dan kijk ik toch liever naar een film als Boyz N the Hood. .

Film 2.5
Beeld 4.5 (4K)
Geluid 4.5
Extra's 4.0

Fight the Power

Een hele lange tijd heeft deze dvd op de plank gelegen. Van Spike Lee ken ik inmiddels titels als Malcolm X, Summer of Sam, The 25th Hour en de remake van Old Boy. Gisteren zo'n warme dag geweest. 20 kilometer heen en terug gefietst, boekje gelezen op een recreatiegebied, frisje erbij... en bij de terugweg denken over een film die ik zou gaan zien. En terwijl ik mijn fiets in de berging zet, valt mijn oog even op een stapeltje dvd's die ik daar, nog in vele dozen heb opgeborgen. Mijn oog valt meteen op Do The Right Thing. Zonder er verder bij na te denken pakte ik hem en reserveerde ik hem voor de avond.

Conclusie: Een betere keuze had ik niet kunnen maken. En de musical in het begin sleurt je al meteen mee.

Zomer in een van de achterbuurten in Brooklyn. Het is vroeg ochtend en de radiopresentator (ik had Samuel L Jackson niet eens herkend, schande) kondigt aan dat het een zinderend hete dag gaat worden. De personages komen langzaamaan tot leven en zijn een voor een uit het hart gecreëerd. De keuze lijkt reuze te zijn en de dag kan alle kanten op gaan en verloopt ook zo op eenieders manier. We hebben de sarcastische dronkaard Mayor, die vrij amuserend door de wijk heen pareert met zijn blik bier, we hebben de pizzeria die Sal runt met zijn lompe zoons, we hebben een jonge rebelse bezoeker die het niet kan hebben dat er aan de muur van de pizzeria alleen maar portretten van blanke legendes hangen en daardoor een boycot tegen de zaak wil oproepen, we hebben de bezorger die met zijn pizzaleveringen het geld bij elkaar probeert te sprokkelen om voor zijn vriendin, zuster en zoon te kunnen zorgen, we hebben de grote neger met de radio die slechts Public Enemy op repeat heeft staan, daarnaast hebben we de geretardeerde Smiley, die ondanks zijn handicap wel aanvoelt wat er speelt en dit met alle macht probeert te bewijzen door foto's te verkopen van Malcolm X en Martin Luther King, en ten slotte hebben we nog de drie oude mannen die de hele dag buiten op hun kont zitten en de boel observeren, een groepje opstandige jongeren... en een Koreaans stel dat een supermarkt runt en dagelijks te maken krijgen met... ja, racisme...

En is het schilderij compleet? Nee nee... er mogen nog zeker wel even wat extra kleuren en impressies bijgevoegd worden. En ik kan met zekerheid zeggen dat Spike Lee met deze film een buitengewoon portret heeft gemaakt waar ik bijna geen woorden voor heb en waarin overduidelijk te zien is dat hij er misschien iets meer liefde in gestoken heeft dan misschien nodig was.
Hoe uitzichtloos bepaalde situaties kunnen zijn: De buurt in Brooklyn leeft als nooit te voren en er is bijna geen scene of shot waarin er op de achtergrond het accent wordt gelegd op de bezigheden van de voetgangers en de bewoners (of kinderen die met stopkrijt bezig zijn) Hierbij realiseer je je dat Lee echt op elk detail heeft gelet en precies weet wat er nodig is voor een realistisch en creatief portret. Let bijvoorbeeld op die shot dat The Mayor tijdens de schemering met die vrouw praat en je op de achtergrond de lantaarnbalk ziet opgloeien.

Tel daarbij de dialogen, monologen en handelingen van eenieder bij elkaar op. De vele raakpunten die Lee hier blootlegt zijn heden ten dage de zaken die in de schijnwerpers liggen. Maar nogmaals: ondanks het zeker niet van rozen is, weet Lee hier op een unieke wijze de feel good-sfeer op de voorgrond te houden en soms eens pauzes te houden. Een mooi voorbeeld is de fenomenale brandkraan-scene.

Ook de hittegolf zelf is met veel aandacht voelbaar. De trillerige tinten, de oranje filter, de irritaties doch loomheid van de bewoners, de jazz-deuntjes tijdens de schemering, de hiphop muziek uit de openstaande ramen terwijl je niemand hoort over geluidsoverlast. Dat de hitte zowel letterlijk als figuurlijk de boel laat overkoken wordt wel langzaam maar zeker duidelijk.

Want een climax lijkt onvermijdelijk te zijn. Nadat we van observatie naar observatie zijn gegaan lijkt het zover te zijn dat een momentopname, in combinatie met opruiing het leven in de wijk grondig zal veranderen.... en dat zo'n momentopname nog eng dichtbij een recente situatie ligt. Ik zeg: George Floyd.

Maar de bedoeling van Spike Lee is toch wel heel anders dan je zal hopen. Na een hele zomerse belevenis weet hij de finale op een zodanige manier neer te zetten dat je naast het nadenken ook bijna geen andere keuze meer lijkt te hebben en dat het zelfs moeilijk is om iemand aan te wijzen van wie er nou wel of niet schuldig is.
Het lijkt er zelfs op dat Lee zelfs een sneer uitdeelt naar de donkere types die steeds in een slachtofferrol blijven zitten en daardoor juist onschuldige slachtoffers gaan kweken en het racisme in de schoenen schuiven. Maar dat dat nog nooit een reden is tot dodelijk politiegeweld.

Die shot waarin Smiley in die brandende pizzeria de foto's van Malcolm X en King tussen de portretten hangt was fenomenaal. Goed gedaan ouwe!

Om als toetje nog even een opdragen te krijgen van de radioman en de citaten van de bovengenoemde helden.

Nou, ik moet zeggen... Malcom X en Martin Luther King? Daar mag Spike Lee ook wel tussen staan!

Klinkklare top 10 materiaal! Met liefde gemaakt en met liefde ontvangen! Petje af!

5,0*

Een film die in het rijtje past van activist Spike Lee die vaak op minder genuanceerde wijze zijn statements wil maken van de weinig benijdenswaardige positie van de zwarte gemeenschap en de discriminatie daarvan. Niet dat hij geen gelijk heeft, maar ik hou niet zo van wijze waarop hij het soms brengt. Hier lag het toch anders.

Hij levert een vrij interessante kijk op het leven in Brooklyn in de jaren 80 en 90. Geen idee, maar het zou goed kunnen dat het niet zo heel veel verschilt met de realiteit vandaag. Het is een broeierig stadsgedeelte, niet alleen omwille van het warme weer, maar voornamelijk omwille van de verschillende nationaliteiten en culturen die bij elkaar leven. Ondanks de onderhuidse spanningen creëert de film een sfeer van 'just another day in Brooklyn'. Er is een soort van tweespalt tussen de gespannenheid en tegelijk het relax zijn.

Het geheel zit vooral goed. Leuke diverse personages die erg opvallend uit de verf komen. Daarnaast ook een prima soundtrack. Speelse en serieuze aanpak van een moeilijk onderwerp. Een referentiefilm van Lee denk ik waarop hij verder naam heeft gemaakt.

Boeiende film over de integratie problematiek in 1989 en dan moet concluderen dat er anno november 2024 niet veel is veranderd. Polarisatie alom we zien en horen elkaar niet kijken en luisteren moeten we weer leren.

Halfje verlaagd. Een opgepoetste versie op het grote doek zien bij KINO bleek destijds het voordeel van de twijfel te geven, thuis op de bank maakt een film als deze wat minder indruk. Regisseur en hoofdrolspeler Spike Lee maakt bovendien een fout door zichzelf op de voorgrond te plaatsen, aangezien hij zeker niet bekend is geworden vanwege zijn acteertalenten. Een nogal pijnlijke vertolking tussen een hoop excentrieke figuren die beduidend meer indruk maken dan Lee. Gelukkig zit hij achter de camera wel op zijn plaats en bewijst dit met een lekker aparte en eigenwijze benadering. De finale is natuurlijk iconisch en Do the Right Thing schotelt genoeg aan de kijker voor om op te kauwen, het blijft een wereld die apart genoeg wordt neergezet om herhaaldelijk te boeien. Zo overdonderend als bij de eerste kijkbeurt is het niet (meer), maar een goede film nog altijd.