Too Late Blues (1961)

Prachtige rol van Stella Stevens in deze fraaie Cassavetes film, die hij zelf als een mislukking beschouwde. Een film van Cassavetes voor het grote Paramount. Zou nog eens in zijn biografie moeten nakijken wat zijn grootste bezwaar was. De jazzy soundtrack en het jazzy collectief passen uiteraard uitstekend bij de jazzy, geïmproviseerde Cassavetes stijl, die hier net als in Shadows gewoon volop aanwezig is.

In schitterend scope (in mijn TV kopie helaas vrijwel geheel teniet gedaan) vangt Cassavetes vooral hoofden met zijn camera, pratende hoofden dan welteverstaan die de film een zinderende urgentie meegeven. De synthese van de verhaallijn en stijl vond ik overtuigend uitgewerkt met Stevens als stralend (en tobbend) middelpunt. Of eigenlijk katalysator. Darrin als Ghost Wakefield is het middelpunt en hoewel hij totaal niet met Cassavetes en zijn stijl uit de voeten kon doet hij aardig geloofwaardig over en goed tot zijn recht.

Heerlijke film en vrijwel onvindbaar (zeg maar geheel onvindbaar) in een fatsoenlijke versie. Wat is dat toch met de back catalogue van Cassavetes? Het is bij elkaar schrapen en hopen dat het ooit nog goedkomt. Wat een duffe ellende voor één van mijn favoriete Amerikaanse cineasten.

Nog even in Ray Carney's "Cassavetes on Cassavetes" nagelezen waarom Cassevetes zelf dit als mislukking beschouwde. Verder ook nog wel veel interessante zijlijnen over het productieproces en de overgang naar A Child is Waiting (zijn volgende film) en Iron Man (een film die nooit werd gemaakt, maar waarvoor Sidney Poitier, Claudia Cardinale en Burt Lancaster al werden gecast).

Cassavetes' teleurstelling richt zich vooral op het voor het eerst werken met een studio contract. Hij voelde zich beknot in zijn artistieke vrijheid (als je de biografie leest dan merk je dat Cassavetes wel heel erg rigide was in het vrije denken als het gaat om filmproductie en ook helemaal niet open stond of zich kon verplaatsen in anders denkenden en anders voelenden (over filmproductie heb ik het dan, niet over hoe hij privé was zeg maar)).

De hoofdrollen van Bobby Darin en Stella Stevens waren hem opgedrongen, hij had de film liever in New York dan in Californië gemaakt (Cassavetes is vlak voor de productie van de film met zijn gezin van NY naar LA verhuisd), hij voelde zich beperkt door het draaischema van zes weken. Hij heeft herhaaldelijk verzocht om zes maanden de tijd te krijgen etc. Hij beschrijft het uiteindelijke resultaat als "So the film you saw was incomplete and a complete wreck". Waarom hij dat nou vond, behalve het teleurstellende gevoel dat hijzelf eraan over hield blijft in het midden. Ik zou niet weten waarom deze film als een complete wreck zou moeten worden beschouwd. "Objectief" gezien (ahum) is het écht een goede film, met zoals ik al schreef een prachtige rol van Stella Stevens, een dwingende kadrering die de film urgentie meegeeft in de beslissende momenten van Ghost Wakefield als serieuze muzikant en als minnaar van Jess Polanski.

Even zelf er hinein interpretierend: Wellicht was dit allemaal te confronterend voor Cassavetes omdat in het boek ook uitgebreid wordt ingegaan op de parallellen in de kunstopvatting van Ghost Wakefield en die van Cassavetes zelf. Wellicht waren al die autobiografische elementen in het script gewoon iets te confronterend voor hem geworden en werd hij met zijn eigen onvermogen geconfronteerd. Dat is wat ik opmaak als ik het betreffende hoofdstuk lees. Het staat er niet letterlijk, maar er sluimert wel iets dergelijks in door.

Er staat nog wel een mooie passage in het boek over de werkwijze van Cassavetes als improvisator op de set en hoe hij wil dat iedereen die meewerkt aan de film zijn ziel en zaligheid erin legt, zoals hij zelf ook doet. Echt een liefdesbaby benadering zeg maar. Film maken is geen 9to5 job. Voor de regisseur niet, maar voor niemand niet die meewerkt, van acteur tot electriciën.

"The first two weeks that I was shooting Too Late Blues, it was very stiff and very uncomfortable. I wanted people to be more comfortable. You cannot work under pressure. Art cannot be accomplished under pressure. It's a free feeling. So I bought some beer and kept putting it on the set. [...] And the first day everybody got drunk. And the second day, half of the people got drunk. And the third day, there was an occasional glass of beer taken. And the fourth day, everybody just knew it was there and was proud of it because they felt that they were entitled to some kind of reward for their effort and they weren't just treated like children, like employees - that they were part of the effort."

Hoewel Cassavetes het dus zelf een mislukking vond en er aan de kassa's niets werd verdiend bood Paramount hem toch een contract aan om voor 125.000$ een volgende film te maken (de eerder genoemde Iron Man). Dat versterkte het gevoel van Cassavetes dat films maken binnen het studio systeem geen kunst was, maar productie. Iets wat helemaal niet bij zijn aard paste. Net zoals Too Late Blues vrij willekeurig door Paramount uit een stapel van drie scripts was geselecteerd om te worden gemaakt. Iron Man ging niet door. Burt Lancaster en Stanley Kramer benaderen Cassavetes om A Child is Waiting over te nemen en de rest is geschiedenis.

Het was misschien iets te veel van het goede om deze na Days of Being Wild van Wong Kar Wai te kijken.

vandaar dat ik hem ook in drie stukken heb gekeken.

Maar toch enorm van deze film genoten. John Cassavetes doet hier gewoon waar hij goed in is: Emotionele momenten zo lang laten uitspelen dat de spanning naar de nok stijgt. En in bijna alle scenes lukt hem dat ook. De scenes waarin de liefde op bloeit zijn mooi en levendig. De dramatische scenes zijn intensief en spannend. Veel over the shoulder en close ups weer, goed getimede editing en goed spel van de acteurs. Vooral Bobby Darrin blijft de hele film overtuigen. De rol van de agent is wat dik aangezet, maar is wel een overtuigende creep.

Het liefdes verhaal vond ik mooi en wederom weer uit het leven gegrepen. De thematiek rond de onbegrepen, vrije kunstenaar vond ik alleen niet zo lekker aansluiten in het geheel en nogal geforceerd aandoen. Ik ben geneigd Mochizuki Rokuro gelijk te geven dat die thematiek waarschijnlijk te veel met Cassavetes zelf te maken had. De overtuigingskracht en geloofwaardigheid van sommige scenes lijdde daar zichtbaar onder en met name het einde loopt daardoor niet fijn en weerhoud me van een dikke voldoende. Maar gelukkig bleef er nog genoeg te genieten over.

Met dank aan Mochizuki Rokuro voor het uitlenen van deze moeilijk vindbare film.

Zag hem van de week nog op marktplaats staan - regio 1 weliswaar - ik weet niet of je dat fatsoenlijk noemt...

Mijn bericht dateert van maart 2009. Hij is in mei 2012 inderdaad verschenen op DVD en bluray bij Olive. Dat is een fatsoenlijk label. Zou mijn eigen bootleg eigenlijk eens moeten vervangen.

Mocht je dat nog niet gedaan hebben dan kun je ook wachten op MOC, die gaan het uitbrengen (Dual). In het tweede kwartaal van dit jaar.

Ah dank, ik hem hem nog steeds niet gekocht namelijk.

30 juni zie ik inderdaad (dat is tweede kwartaal ) - maar zo lang kan ik wel wachten want ik heb de film al gezien. Al was dat in een matige kwaliteit.

30 juni a.s. een Blu-ray release.

Met deze Too Late Blues heb ik dan eindelijk alle films van John Cassavetes gezien. Ik had hier niet al te hoge verwachtingen van, mede ook omdat ik wist dat Cassavetes dit als een mislukking beschouwde, maar dat viel nog reuze mee en het bleek zelfs een vrij goede film.

De sfeer van jazz en blues zit er vanaf het begin gelijk in, maar het is even wennen aan de personages, die veel dialoog hebben, maar gelukkig komt dat al snel goed. Ik was best onder de indruk van Stella Stevens, die een sterke rol speelt als de vrouw, die het de hoofdrolspeler moeilijk lijkt te maken in zijn leuze voor liefde of muziek. Ook de rest van de cast doet het naar behoren. Het liefdesverhaal werkt goed, maar soms hapert het totale plaatje enigszins, vooral in de tweede helft.

Maar toch heb ik hier best van genoten. Mooi dicht op de huid camerawerk ook, wat ook weer erg deed denken aan Cassavetes debuutfilm Shadows. Het viel trouwens niet mee om deze te vinden, maar uiteindelijk is het gelukkig wel gelukt. Jammer dat niet meer films heeft mogen maken, maar er zitten in ieder geval een aantal pareltjes tussen. Voor mij is hij in ieder geval een geweldige regisseur en een unieke filmmaker, dat moge duidelijk zijn.

3,5*

Vroege Cassavetes mist wel wat van de kenmerkende elementen, maar wel is daar de lome sfeer, en in de persoon van Seymour Cassel zowaar toch een van zijn vaste acteurs. Het is geen geweldige film, maar de moeite zeker waard. Bobby Darin stelt het point of view van de regisseur voor, met zijn hang naar authenticiteit en vrijheid, wars van commercie, met een zekere ironie neerkijkend op de mensen in het vak die het voor het geld doen. Beelden en muziek zijn prima, en zelf kan ik ook wel erg genieten van de taal van die tijd, waarin de ander een baby dan wel een freak was, of erger, een phony. Los van het fijne tijdsbeeld zitten er ook gewoon een aantal sterke scenes in, zoals de oplopende spanning met die lompe Ier in de pool hall, maar ook de vrolijke scenes in het park en in de kroeg.

Alleen zijn twee laatste films moet ik nu nog zien, waarbij de verwachtingen over Big Trouble wel erg laag gespannen zijn.