Citizen Kane (1941)

Eindelijk dan dé klassieker gezien.

Gezien de leeftijd van de film heb ik me bewust niet te veel verwacht. Filmisch viel de film zeker niet tegen, je ziet er duidelijk vanaf dat er diverse revolutionaire trucages en technieken worden gebruikt. Het verhaal is aardig interessant en word dan ook visueel goed verteld, alleen wist het mij inhoudelijk niet te raken. Ik werd met geen enkel karakter echt mee gesleurd.

Sommige scenes waren ook te lang, dat is niet heel raar voor een film van 1941, maar het is wel iets wat me stoorde. Daarnaast heb ik genoeg films van die periode en daarvoor gezien die dat probleem niet of minder hadden.

Al met al kom ik dan neer op drie sterren. Misschien dat dat hoger word na een tweede kijk ervaring, die er zeker gaat komen.

Toch ook voor mij niet wat ik ervan had verwacht.

Aan de vakkundigheid ligt het niet, je ziet dat Welles behoorlijk veel talent heeft en regelmatig kon ik genieten van mooie cinematografie(scene dat Kane langs de spiegels loopt, of de camera die via het dak de nachtclub in gaat). Ook het acteerwerk viel me alleszins mee.

Nee, daar ligt het niet aan. Het is meer het verhaal. Waar het kariktatuur van Kane ontzettend goed wordt neergezet is het hele verhaallijn rondom Rosebud behoorlijk teleurstellend. Eigenlijk staat dat helemaal niet centraal in de film en zo heeft het einde ook niet het gewenste effect bij mij. Al zag ik dat ook wel enigzins aankomen, de referentie naar de periode dat Kane nog wel gelukkig was in zijn leven, toen hij bij zijn echte ouders woonde in z'n jeugdjaren en geld nog geen rol van betekenis speelde.

Jammer, want de rise and fall van een mediamagnaat was eigenlijk overheersender dan het mysteryverhaaltje waar ik meer zin in had na het lezen van de plotomschrijvingen.

Vakkundig, maar niet helemaal wat ik zou willen hebben gezien.

3*

Deze klassieker kon mij toch niet echt bekoren. Ik heb weinig films uit deze tijdsperiode gezien, maar het zal toentertijd visueel gezien best zeer vernieuwend zijn geweest. Visueel is er ook zeker niks mis met de film. Het verhaal kon mij echter veel minder boeien. De film begon nog wel interessant, maar na een tijdje had ik het eigenlijk wel gehad met Charles Foster Kane. Vond het einde ook niet echt hoogstaand, ondanks de achterliggende gedachte. Had de slee in eerste instantie ook niet herkend, moet ik eerlijk bekennen.

Op technisch vlak mag deze prent dan wel baanbrekend geweest zijn, anno 2011 is het toch een pak minder spectaculair. Wel erg degelijk natuurlijk, maar Citizen Kane wist me eigenlijk op geen enkel moment te overdonderen.

Het verhaal is een stuk speelser dan ik had verwacht, zo erg zelfs dat ik de eerste helft bij momenten nogal onnozel vond. Met zo van die scènes waarop het (eerder onuitstaanbare,) voortdurend schertsende hoofdpersonage door de vollédige redactie vanuit het raam toegejuichd wordt... Alsof het een of andere sportheld betrof.

Eens de film wat tragischer en wranger wordt, beviel 'ie me beter. Maar ik had toch iets anders verwacht van deze opperklassieker. Die Welles heeft natuurlijk wel een epische kop.

3* dan maar (na een eerste kijkbeurt).

Veel mensen, die er naar verluidt echt verstand van hebben (= filmcritici), blijven beweren dat dit de beste film allertijden is.

Dat heb ik er niet aan afgezien. Zeker, het is een interessante film, die van tijd tot tijd erg boeiend is, maar ook even vaak wat wegzakt.

Gelet op de positieve kritieken haalt de film niet het niveau dat ik ervan verwacht had.

"De beste film aller tijden" zo wordt deze film aangekondigd. Een gewaagde uitspraak, dus moest 'k deze absoluut eens bekijken en ze hebben toch niet helemaal gelijk :d

Het is wel een goeie film, maar toch niet de beste

Een boeiend verhaal, die wel wat vreemd begint. Hij start als een soort oud nieuwsbericht/documentaire die je misschien ook kent uit het tv-programma "Man Bijt Hond" (ook met zo'n stem). Maar eenmaal dat de reporter de verschillende partijen bezoekt, is het een interessant levensverhaal die wist te boeien tot het einde.

Ondanks dat de film al uit 1941 is (en dus zwart-wit), was hij toch absoluut het bekijken waard.

Ik kan maar niet genoeg superlatieven verzinnen om deze knalprestatie van Orson Welles te benadrukken. Hij was een knul van amper 25 jaar en herschrijft zomaar de geschiedenisboeken. Welles kreeg volledige vrijheid over hoe de film gemaakt zou worden. Uiteindelijk koos hij voor een visionaire manier van verhaal vertellen met een mysterieus woord waar het verhaal zich op voortborduurt, verschillende interpretaties en flashbacks.

Op zijn sterfbed zucht de krantenmagnaat namelijk nog één woord uit : 'Rosebud'. Door te achterhalen wat dit woord voor Kane betekende krijgen we een beeld van zijn identiteit en gedachtegoed weer via gesprekken met oude vrienden, echtgenotes en andere collega's.

Allereerst werd ik van mijn stoel (eigenlijk mijn zetel) geblazen door het revolutionair camerawerk. De innovatieve overgangen zijn op zich al een plezier om te aanschouwen, alsook het gebruik van de diepe focus en de camerapositionering tijdens de dialogen. Elke beeldcompositie werd zodanig gefilmd, gaande van de afwisseling van licht en schaduw, rechte lijnen en diagonalen, zwart en wit, voor- en achtergrond, dat de discrepantie van emotionele betekenissen een extra dimensie kreeg zoals liefde en eenzaamheid, armoede en rijkdom en macht en afhankelijkheid. Een mooi voorbeeld is de shot vanuit het ouderlijk huis waarbij het contract getekend wordt en de zielsgelukkige jongen buiten loopt te spelen in de sneeuw. Ook de montage van ontbijtscènes door de jaren heen met zijn eerste vrouw Emily is om je vingers van af te lekken. Zo'n technieken kunnen zoveel meer zeggen en tilt deze film mijns inziens naar een nog hoger niveau dan dat hij al was. Ik kon mijn ogen dan ook niet geloven toen ik nogmaals het jaar van de release opzocht.

Vanaf het begin zien we al dat Charles Foster Kane een exceptioneel personage is. Nadat hij voor adoptie werd afgestaan aan een hoge piet omdat zijn moeder geld nodig had, blijft hij zijn waarden en normen behouden. De manier waarop Orson Welles zijn personage vertolkt was verbluffend. Hij straalt zoveel karakter, aanzien en mysterie uit dat hij zelfs na 'The Great Depression' feilloos blijkt te zijn. Daarom vond ik de scène in het huis van Susan nog eens extra geweldig daar hij voor het eerst de touwtjes niet in handen had, wat duidt dat hij toch maar een mens blijft.

De uiteindelijke onthulling vond ik eerder voor de hand liggend maar heeft wel een moraliserend aspect waar ik altijd wel voor te vinden ben, zeker omdat het er hier niet dubbel en dik werd ingesmeerd. Rosebud, het enige moment in zijn leven waar hij echt gelukkig was tot geld er zich bij kwam bemoeien.

De krantenmagnaat William Randolph Hearst, op wie het personage Kane is gebaseerd, voelde zich persoonlijk aangevallen en beloofde de RKO studio alle kosten te betalen als zij het origineel en de kopieën zouden vernietigen. Nadat de studio zijn aanbod afwees (gelukkig), gaf Hearst de opdracht om de film af te kraken in zijn kranten. Citizen Kane werd daardoor in de jaren 40 aanzien als een flop. Ook deze tumult draagt ongewild bij tot de genialiteit van de film daar geld niet wint van geluk.

5,0*

Eindelijk gezien. Het eerste wat opvalt zijn de in het plot omschreven flashbacks. Een structuur die later nog vele malen gebruikt is en me aan The Social Network deed denken. Maar dat had ik ook al eerder van mensen gehoord. Geweldig geacteerd van Orson Welles, die zeker als Kane in zijn prime is een zeer bombastische kerel is, die de hele wereld lijkt aan te kunnen. Zijn ondergang komt ondanks dat het door die flashback al is aangekondigd toch als een verassing. Verder gaat de film vooral over Kane's relatie's met vrouwen. Hij is eigenlijk doordat hij op vroege leeftijd gedwongen werd zijn moeder te verlaten beschadigd, en alles wat hij doet is eigenlijk om zich af te zetten tegen die fatale beslissing. Het geld dat hij heeft vergaard gaat er met bakken uit, het doet hem werkelijk niets. Kane's koppige houding laat niet toe om ook maar enige water bij de wijn te doen en dat kost hem uiteindelijk alles. Prachtig weergegeven door Welles, die zichzelf daarin moest regisseren, wat de prestatie nog eens groter maakt. Rosebud de slee staat voor mij als symbool voor de laatste dag dat Kane echt gelukkig was, hij is na die dag ondanks de miljoenen nooit meer dezelfde geworden.

Enige nadeel van dit soort oude films blijft het taalgebruik en het overacting van de overige acteurs. Ik geloof niet dat er zo met elkaar gesproken werd ook al was het 1941. In mijn ogen laten films uit die tijd meer een beeld zijn van hoe men geacht werd te spreken op televisie en in de bioscoop. Geen slecht taalgebruik , geen naakt. De ene minuut kletst Kane wat met een zangeres, volgende minuut hebben ze een relatie. Zonder ook maar een bedscene. The Social Network scoort daarom veel hoger, de clash tussen Saverin en Zuckerberg is vergelijkbaar tussen die van Kane en Leland, waarbij het me bij de eerstgenoemde film veel meer pakte. Misschien is het tijd dat David Fincher deze film is gaat remaken.

4 punten

Zo'n klassiekerstatus wekt bij mij altijd een beetje scepsis op: inmiddels zullen er toch wel betere films gemaakt zijn na deze Greatest Film of All Time? Dat is zonder twijfel het geval, maar desalniettemin is Citizen Kane meeslepende cinema van de bovenste plank over één van de meest fascinerende personages uit klassiek Hollywood.

Als er 'uitgeroepen tot beste film aller tijden' op de DVD hoes staat ga je waarschijnlijk met andere verwachtingen kijken maar toch...de film is mij totaal niet bevallen. Hoewel het inventieve karakter mij zeker niet ontgaat weet het gewoon niet te pakken. In het begin kan Citizen Kane mij nog wel boeien met de flashback stijl en dat grappige kaartje van de VS: leuk verzonnen in die tijd! Als meneer Kane zijn imperium eenmaal heeft opgebouwd, wat net als bij Tony Montana in Scarface naar mijn wens véél te snel gaat, is bij mij werkelijk alle aandacht verdwenen.

Het acteerwerk viel mij echt ontzettend tegen. Met name de bijrollen vond ik vrijwel zonder uitzondering bijzonder ongeloofwaardig neergezet. In veel dialogen wordt er zo snel na elkaar gesproken dat ik totaal niet het idee heb dat de acteurs daadwerkelijk naar elkaar luisteren. Het komt bij mij soms over alsof ze de ingestudeerde teksten zo snel mogelijk oprakelen, om maar te voorkomen dat ze hun zinnetjes vergeten. Zeer storend en het maakt 'het plaatje' ongeloofwaardig. De manier hoe Charles Kane zijn tweede vrouw ontmoet komt bij mij ook erg nep over. Natuurlijk kun je geen heftige liefkozingen verwachten anno 1941 maar om nou te zeggen dat ik chemie tussen de twee proef? Nee dus.

Films zijn net als muziek, schilderkunst en literatuur vaak tijdsgebonden. Fjodor Dostojevski heeft geweldige verhalen geschreven maar stilistisch vind ik enkele boeken van hem niet bijzonder sterk. Rembrandt had ongelooflijk oog voor detail maar zijn kunst vind ik na de uitvinding van de fotocamera niet meer boeiend. Geef mij maar Van Gogh, Picasso of Dali. Frank Sinatra en Elvis Presley waren in de jaren '50 misschien betoverend maar een volledige langspeler van de heren vind ik bij lange na niet zo interessant als een CD van Radiohead.

Dat sommige mensen hier na een lage stem ladingen kritiek over zich heen krijgen vind ik daarom erg storend en soms zelf misplaatst arrogant. Ieder mens kijkt met zijn of haar eigen ogen naar deze film. Omdat de hoge heren van AFI deze film steevast als de nr. 1 aanschrijven hoeft dat toch niet te betekenen dat iedereen die lager dan 3* geeft een oppervlakkige onbenul is? Persoonlijk vind ik The Beatles by far de beste band aller tijden maar als mensen daar anders over denken is dat hun goed recht. Dit is een discussieforum maar laten we wel reëel blijven en elkaar in waarde houden. Overigens vind ik de muziek van de Fab Four vele malen tijdlozer dan dit stukje cinema maar dat ik enkel mijn persoonlijke mening. Niets meer en niets minder.

Voor de duidelijkheid: ik zie mijzelf absoluut niet als filmkenner maar ken wel degelijk de nodige films uit deze tijd die mij veel meer kunnen bekoren. Dat deze daar niet tussen zit vind ik vooral zonde van mijn vrije tijd, wat een ander daar van mag vinden vind ik minder belangrijk.

2*

Herzien na een jaar of twintig. Nog steeds zeer imposant, vooral op visueel vlak. Inhoudelijk is de film niet geweldig, al is de plot prima, maar qua camerawerk, belichting en production design is de film absoluut meesterlijk. De tand des tijds wordt in ieder geval nog steeds moeiteloos doorstaan.

Weer een klassieker die ik weg kan strepen uit mijn 'te zien' lijst. Citizen Kane zet je al meteen vanaf het begin op de verkeerde voet door op afzichtelijke wijze te openen met een (blijkt achteraf) nieuwsbericht waardoor ik al het idee had dat dit een verschrikkelijk lange zit zou worden, maar gelukkig wordt de setting daarna mooi omgedraaid met sterk camerawerk en fijn acteerwerk. Het moge duidelijk zijn dat Wells een film heeft gemaakt die zijn tijd ver vooruit was, vooral de uitgezoomde shots waarin de mens klein en nietig lijkt te zijn, komen fantastisch over en zijn zeker experimenteel te noemen voor de tijd waarin deze film gemaakt wordt. Wells is daarnaast terecht een geroemd acteur die, gesteund door de overtuigende make up, terecht een iconische rol neerzet.

En daar hebben we het positieve ook wel gehad, Citizen Kane is namelijk een vrij saaie film te noemen. Nee, ik heb me niet verveeld omdat ik wel degelijk kon genieten van de acteurs/actrices en de interessante regie, maar kom op: is dit nu een intrigerend script te noemen? De hele film door heb ik het idee gehad dat ik naar een autobiografie van een minder intrigerende Mr. Burns uit de Simpsons heb zitten kijken (hebben die deze film niet al een keer geparodieerd toevallig?), zo weinig sympathiek kwam Kane over. Het punt waar deze hele film over draait (de naam van een slede die hij in zijn jeugd, die nauwelijks naar voren is gekomen, had) is al vrij vreemd, maar waar men vandaan haalt dat iemand hem deze woorden heeft horen uitspreken terwijl hij overduidelijk alleen was, zijn mij echt een raadsel. Rise & Fall verhalen werken in een hoop gevallen als er ook maar enige vorm van sympathie voor het hoofdpersonage is op te wekken, daar ontbrak het voor mij bijzonder aan in deze film. Dan is het ook nog maar de vraag in hoeverre de gebeurtenissen van een figuur die op jonge leeftijd de rijkdommen al in zijn schoot geworpen kreeg, echt intrigeren.

Citizen Kane is voor filmschool studenten vanzelfsprekend een iconische film omdat het brak met een hoop stijfheid die hiervoor qua acteerwerk en vooral regie overheersten in filmland, het zorgt er voor mij echter niet voor dat de film echt een blijvende indruk achterlaat. Leuk om gezien te hebben, meer dan dat ga ik er ook niet van maken.

Deze film stond al een tijdje op mijn lijst om eens te bekijken. Ondanks de overwegend positieve kritieken heeft het toch even geduurd om het aan te durven. Ik heb eerlijk gezegd namelijk niet zo heel veel met films uit de oude doos (vanwege overacting, muziek, etc.), maar Citizen Kane is me prima afgegaan. Een vrij tijdloze film over een tijdloos onderwerp: wat macht en geld bij een mens teweeg kunnen brengen.

Ook al is het werken met flashbacks niet zo bijzonder, het werkt goed bij deze film. Stukje bij beetje kom je wat meer te weten over het leven van Kane. Een jongen die geld in zijn schoot krijgt geworpen, daar nonchalant mee omgaat om vervolgens te veranderen in een egocentrisch persoon. De laatste scene verklaart natuurlijk wel een en ander over zijn gedrag, maar was ook zonder die scene te verklaren.

Het camerawerk is interessant en in dienst van het verhaal om de verschillen tussen de personages nog meer te benadrukken. Toch voelde de overgang van nonchalance naar egocentrisme wat gehaast aan, waardoor ik moeite had met het krijgen van sympathie voor de krantenmagnaat.

Blij om de film gezien te hebben, maar niet overdonderd.

Walgelijk, schreeuwerig begin. Pure kitsch, koude rillingen. Zet die toon vervolgens niet consequent door gelukkig (enkele personages blijven echter wel druk, schreeuwerig en vaak wat dommig) en maakt zo wat ruimte voor wat moois. Ik vind het wat flauw om kritiek weg te wuiven onder het mom van 'ja, maar in die tijd...', daar heb ik in ieder geval geen boodschap aan. Als Citizen Kane écht zo vernuftig is, dan zou dat zelfs 70 jaar na dato goed zichtbaar moeten zijn. En ja hoor; dat is het best (soms). Vooral qua belichting erg fraai, met mooie 'dikke, brede' lichtstralen en fraai spel met schaduwen (die overgang van het ontslag van Leland!). Aan de andere kant ook vaak genoeg te flets en verder een handjevol tenenkrommend lelijke uitspattingen die voor zichzelf spreken. Een mixed bag dus.

Alhoewel dit een film is die je als filmliefhebber gezien moet hebben, was het er op een of andere manier nog nooit van gekomen. Vorige week zondag was het dan eindelijk zo ver en zat ik er klaar voor.

Deze film staat op menig lijstje van vooraanstaande filmcritici en kenners op nr1 en wordt wel "de beste film ooit" genoemd.
Dat is natuurlijk al feitelijk een titel, die geen enkele film waar kan maken, maar..... Citizen Kane komt een eind, ...een heel eind.

De film begint heel vreemd en wazig, je krijgt een soort landgoed te zien dat bijna buitenaards of sprookjesachtig lijkt en je eerder op het eiland van King Kong doet wanen dan in een hedendaagse wereld. Vervolgens zie je een hand met een sneeuwbol en de vreemde woorden Rosebud... Rosebud.. hoor je uitspreken... Hoe? Wat? Waar?
Een mysterieuzer begin is bijna niet mogelijk.

Vervolgens krijg je zo'n tien minuten aan nieuwsflash over de kennelijk zojuist gestorven miljardair en krantenmagnaat Kane te zien, waarbij je in vogelvlucht zijn hele leven voor bij ziet komen.

Maar wat betekenen die laatste woorden? Dat is waar een journalist op zoek naar moet gaan.

Via flashbacks en interviews met de naaste personen van Kane wordt zo een goed beeld geschetst wie Kane was. Deze stijl van vertellen had ik eerlijk gezegd van te voren niet verwacht voor een film van 1941 en is revolutionair te noemen. Ik ken in ieder geval geen enkele film uit die tijd, die dit ook heeft.

Verder wordt er bij deze film vaak het gebruik van "deep focus" genoemd en geroemd. Heel eerlijk? Ik had hier nog nooit van gehoord, maar heb mij even ingelezen en laat het tegenwoordig meestal ontbreken hiervan nu net zijn waar ik bij de hedendaagse film mij zo over kan ergeren. Er wordt tegenwoordig meer gekozen voor zo veel mogelijk beelden tegelijk te schieten, zodat tijdens de montage er altijd wel wat van te maken valt, i.p.v. van te voren keuzes te maken en veel meer te kiezen voor een mastershot met meerdere personen tegelijk scherp in beeld.

Ook de art direction mag er wezen, vooral tegen het einde in dat kolossale landgoed, waar je gewoon voelt hoe afstandelijk en ongezellig dit moet zijn om in te wonen en leven.

De vertelstijl is lekker vlot, het verhaal verloopt lekker snel, maar dit heeft wel als gevolg dat er ook sprake is van enige oppervlakkigheid en ik halverwege toch ook moest denken aan de moderne soaps (denk aan Dallas, of Dynasty). Daar zitten wel degelijk raakpunten bij.

Door deze snelle vertelstijl kwam bij mij de film dan ook totaal niet gedateerd, of oubollig over. Dat is wel degelijk ook een kwaliteit.
Het enige moment dat ik vond dat de film wat ging zuigen, was bij die tweede vrouw, in de scene dat ze zangles kreeg (incl. een schmierende zangleraar) en de daaropvolgende opera scene, dat ging allemaal wat te lang door. Gelukkig werd het daarna weer goed gemaakt en werkte de film vervolgens door naar het fantastische einde.

Want net wanneer je denkt dat je samen met de journalist er nooit achter zal komen wat Rosebud inhoudt, wordt het je in de allerlaatste twintig seconden voor de aftiteling onthuld.

Ik leg het uit als dat hij door de sneeuw in de bol herinnert werd aan die laatste gelukkige jeugdherinnering, voordat hij met "de man van de bank mee op reis moest gaan" en hij zijn ouders nooit meer terug zou zien.

Sterk einde en duizend maal beter dan al die flut plottwists, waar je tegenwoordig constant over struikelt in films.

Verder is het natuurlijk ook bijna niet te geloven dat iemand op zijn 25ste met zo'n filmdebuut als regisseur (en acteur, producent en mede-scenarist) weet te komen. Wat een prestatie!

Sterke film dus, maar de beste....? Onmogelijk om te zeggen.
Feit blijft in ieder geval dat ik nu al ruim een week nog steeds aan deze film moet denken en er mee bezig ben. Dat is altijd een goed teken, want hij heeft zeker indruk gemaakt.

Voor nu een negen, ofwel 4,5 ster.

Ooit in mijn tienerjaren gezien uit nieuwsgierigheid naar wat volgens velen de beste film ooit zou zijn. Ik moet zeggen dat ik het destijds niet zag. Als eerste vond ik het onbegrijpelijk dat men een zwart/wit film als beste film zou zien, ten tweede vond ik het verhaal nu ook niet zo ontzettend sterk.

Ruim tien jaar later weer eens herzien en begrijp inmiddels veel meer van de status. Zwart/wit is sowieso geen taboe meer voor mij. Sterker nog, enkele van mijn favoriete films zijn in zwart/wit en zouden voor mijn gevoel lang niet zo sterk zijn als ze in kleur geschoten zijn.

De openingsscène van Citizen Kane is in ieder geval prachtig, maar door de hele film zijn er scènes te zien die fraai geschoten zijn met gevoel voor compositie en vooral met gevoel voor licht. Niet altijd even natuurlijk, bijvoorbeeld in de scène waarin de hoofdpersoon de kamer aan gort slaat, maar dat mag de pret niet drukken. Enkele momenten die er visueel bovenuit springen zijn het shot van de verpleegster gereflecteerd in de sneeuwbal (wat aanvankelijk er uitziet alsof het met een fisheye lens gefilmd is) en het shot waar Kane tussen twee spiegels staat. Wel moet gezegd worden dat lang niet elke scène even interessant is. Muzikaal is het soms wat overdadig, en sommige "tunes" hadden ook echt uit een Looney Tunes film kunnen komen zo cartoonesk als het klonk.

De film schijnt de deep focus techniek populair gemaakt te hebben, maar ik begrijp dat de film ook verhaaltechnisch erg innovatief was: non-lineair, bestaande uit flashbacks met verschillende vertellers. Het zal destijds de nodige indruk hebben gemaakt, maar voor mij voelt het niet bijzonder aan, en net als bij de eerste kijkbeurt weet het verhaal me niet te imponeren. Sommige scènes waren ook nogal druk, dat er twee gesprekken tegelijk worden gevoerd terwijl mensen ook nog allerlei dingen doen. Dat is toch een plottechnisch puntje wat enigszins stoorde.

Het acteurwerk is wisselend. Welles vind ik erg charismatisch, de man had een erg indrukwekkende stem, en acteert voor mijn gevoel behoorlijk natuurlijk, zeker met in het achterhoofd dat method acting nog niet gebruikelijk was. Dat valt te merken aan andere acteurs, met name de actrice die Kanes tweede vrouw speelt vond ik nogal overacteren.

Klassieke cinema is over het algemeen niet echt aan me besteed, maar ik denk dat als ik in de jaren 40 of 50 had geleefd, ik zeker ook lyrisch over Citizen Kane was geweest. Vergeleken met mijn hedendaagse favorieten schiet deze film toch echt tekort, maar dat mag ook wel na ruim 70 jaar. Evengoed is mijn respect voor Welles zeer groot. 2,5*.

Wellicht aardig om een keer gezien te hebben, al heb ik eerlijk gezegd niet de indruk dat ik anders iets gemist zou hebben. Gelukkig maar dat de veel te lange intro na zo'n 20 minuten was afgelopen, begon bang te worden dat heel de film zo zou zijn. Dat had dus veel korter gekund.

Wat daarna volgt is (net als de intro) een biopic over een krantenmagnaat dat helaas ook wel behoorlijk wat langdradige stukken kent. De film schijnt cinematografisch heel origineel en sterk te zijn, eerlijk gezegd heb ik daar weinig van gemerkt. En bestaan oudere films die daarin beter slagen volgens mij, denk bijvoorbeeld aan Chelovek s Kino-Apparatom (1929) (ook geen cinematografisch juweeltje, maar het oogt frisser dan deze uit 1941). Wellicht dat de film destijds vernieuwend is geweest, perfect is het bij lange na niet.

De film schijnt destijds het aan de kassa ook niet zo goed gedaan te hebben, het kreeg 9 Oscar-nominaties maar won alleen die voor het script (en zelfs dat ontgaat me, het script is vrij saai en eentonig).

Kortom, een tegenvaller. Citizen Kane is voor mij een film geworden die het imago die het tegenwoordig heeft niet kan waarmaken. 2,5*

As ze de gebeurtenissen in chronologische volgorde verteld hadden, was dit een gewone biografie geweest. Ze hebben echter de techniek van een detectiveverhaal toegepast, waarbij een onderzoeksjournalist in het verleden van de overledene graaft. Journalist Jerry Thompson (William Alland) is er uitsluitend als waarnemer. Z'n gezicht komt slechts een paar keer in beeld, verder weten we niks over hem.

Alles draait om Charles Foster Kane (Orson Welles). De andere personages krijgen we uitsluitend te zien in hun relatie tot Kane. Hij was een egotripper, iemand die gaf in de hoop bewonderd te worden voor z'n vrijgevigheid. Hij beschouwde de wereld als zijn blokkendoos en de mensen als pionnen op zijn spelbord. Hij was geen selfmade man, want hij erfde een fortuin. Een duidelijke politieke overtuiging had hij niet.

De gelijkenissen met William Randolph Hearst zijn onmiskenbaar. Hearst Castle leek op Xanadu. Zijn krant heette niet de Inquirer maar de San Francisco Examiner.

In de eerste, lange versie van het script stelde Herman Mankiewicz Kane voor als een zelfgenoegzame manipulator en een grondlegger van de sensatiejournalistiek. Welles zelf, die het script inkortte en herwerkte, voelde wellicht meer sympathie voor Kane en herkende er eigenschappen van zichzelf in.

Vernieuwend waren het gebruik van deep focus, de dynamische montage en de ongewone camerastandpunten. Bij z'n confrontatie met Kane zien we Jedediah Leland (Joseph Cotten) in kikkerperspectief vanuit een scheve hoek, wat het onstabiele van z'n dronkenschap weergeeft. Ze hebben een gat in de grond geboord om die camera te kunnen plaatsen.

Bij een herkijkbeurt zie je meer. Wanneer de slee tijdens Kanes jeugd getoond wordt, hebben ze vermeden dat het woord Rosebud in beeld komt. Eerst houdt de kleine Charles (Buddy Swan) de bovenkant tegen z'n lichaam, dan ligt er een laag sneeuw op. Zoals uit een knopje een bloem ontluikt, zo komt dit hele verhaal uit dat ene woord voort. Op het einde toont de camera de oplossing van het mysterie, terwijl de personages in het ongewisse blijven - dramatische ironie.

De eerste keer dat ik Citizen Kane zag, was ik niet overweldigd, maar inmiddels moet ik toegeven dat hij dankzij de verteltechniek en de cinematografie z'n status als klassieker niet gestolen heeft.

Not my cup of tea, hier had ik helaas toch wel meer van verwacht.
De film is voor mij persoonlijk een lange zit, een lange zit waar in principe niet zo gek veel in gebeurd.
De betekenis van Rosebud had ik mij ook wel iets meer bij voorgesteld.

Het grootste probleem wat ik met deze film had was dat Kane mij niet genoeg kon interesseren, zoals Maxo922 boven mij ook al aangeeft was het personage van Kane een beetje leeg en kreeg ik als kijker er daarom ook niet echt een band mee.

Positieve punten zijn er gelukkig ook, en dan bedoel ik vooral de talrijke mooie camerashots en de mooie editing in de film.

Ik kom helaas niet verder dan 2 sterren, de jaren 40 hebben in mijn opzicht betere films opgeleverd dan Citizen Kane.

Tsja, uit de jaren dat in Amerika de ene na de andere klassieker werd afgeleverd. Op Orson Welles' debuut valt zo goed als niets aan te merken: de vertelstijl, de iconische beelden en zelfs het verhaal, allemaal even briljant. Werpt Donald Trump hier zijn schaduw vooruit (of achteruit)? Enig minpuntje: de film inspireerde het Nederlandse orkest Kane tot zijn naam.

"Rosebud..."

In Amerika wordt Citizen Kane geroemd als een van de beste films ooit gemaakt. Op lijsten van Amerikaanse filmorganisaties en critici prijkt de film vrijwel altijd op #1.

Als de rijke Charles Foster Kane overlijdt in zijn persoonlijke paleis Xanadu, spreekt hij het woord "Rosebud". Een journalist krijgt de opdracht om te achterhalen wat die laatste woorden betekende en ontdekt zo de levensgeschiedenis van Kane...

Orson Welles' acteer- en regisseursdebuut. Hoe een nieuwkomer meteen de kans krijgt om zo'n groot project op touw te zetten is mij een raadsel, maar we kunnen in ieder geval wel stellen dat Welles een uitstekend acteur is. Ook onder een - voor die tijd zeer indrukwekkende - laag verouderings make-up speelt hij een sterke rol als Kane. Verder ook veel nieuwkomers die het zeker niet slecht deden.

Een sneeuwstorm. Een oude man licht op sterven in een kasteel, spreekt "Rosebud" en geeft de geest. Uit zijn hand valt een glazen sneeuwbol, stuk op de vloer. Wie kent de legendarische opening van de film niet? Citizen Kane is de eerste film die ik uit jaren '40 zie waarbij ik echt onder de indruk ben van de techniek. De cinematografie is geweldig en de vele camerabewegingen, zooms en close-ups maken de film zijn tijd ver vooruit. In Citizen Kane werd voor het eerst Deep-focus gebruikt, waardoor voorgrond en achtergrond tegelijk scherp zijn, prachtige techniek die nog vele fantastische shots zou gaan opleveren. Ook de montage is briljant, het enige dat echt gedateerd overkomt zijn de fade-overgangen. Het filmjournaal in het begin was een erg goed idee, de kijkers worden zo als het waren voorgesteld aan het personage.

Bernard Herrmann (die later met Alfred Hitchcock zou gaan samenwerken) heeft tevens zijn debuut hier. Zijn muziek creëert sfeer en spanning en ook al is het nog niet zo memorabel als wat hij later voor Hitchcock zou gaan maken, zonder de muziek zou de film niet hetzelfde zijn.

Het uiteindelijke Mystery rond de laatste woorden van de rijkaard vond ik toch een beetje teleurstellend. De film verteld op een geslaagde manier het levensverhaal van Charles Foster Kane, maar wordt nergens echt spannend of bijzonder mysterieus. Uiteraard vraag je je af hoe het zit, maar van Suspense is geen sprake. Uiteindelijk wordt het eigenlijk niet eens opgelost, maar dan zien we als kijker de slee. Wat ik niet goed begreep was waarom Walter Parks Thatcher Kane heeft opgevoed en een rijk man heeft gemaakt, terwijl hij zo ondankbaar was en ze elkaar duidelijk niet mogen. Naja, het was waarschijnlijk een van de voorwaarden die de moeder van Kane had gesteld bij het verkoop van de mijn. Met name de verhalen over de jeugd van Kane deden me denken aan de werken van Chalres Dickens. Ook grappig hoe Kane als kapitalist de respectabele New York Inquierer omtovert in een soort Telegraaf.

Eigenlijk is Citizen Kane ook een beetje een fantasy-film. Niet alleen omdat het om een fictief personage gaat dat blijkbaar verbanden heeft met veel echte gebeurtenissen, maar ook omdat we stiekem allemaal wel eens momenten hebben dat we net als Kane willen zijn. Wie wil er nou geen rijk en invloedrijk persoon zijn en gigantische droompaleizen laten bouwen. Ik dagdroom haast dagelijks over mijn eigen Xanadu - tijdens het kijken van de film kreeg ik meerdere male spontaan een nummer van Electric Light Orchestra en Olivia Newton-John in mijn hoofd - maar helaas, zoals de film maar al te duidelijk maakt, geld hoeft niet perse gelukkig te maken... Zeker niet als je perse wilt dat iedereen van je houd, zoals Kane.

Ik had er opzich meer van verwacht, maar een tegenvaller zou ik het zeer zeker niet willen noemen. Citizen Kane is met recht een echte klassieker en ik geloof niet dat ik een betere film ken uit de jaren '40. Een uitstekend portret van een fictieve krantenmagnaat en kapitalist, stijlvol en indrukwekkend geschoten.

Binnen sommige kringen en toplijsten staat Citizen Kane bekend als één van de beste films ooit gemaakt. Achter die mening zou ik me niet snel scharen, want ik zag vooral een werk dat me op geen enkel moment echt wist te boeien.

Het moet gezegd, Citizen Kane kent een sterke narratieve opbouw, en de gebruikte filmtechnieken verdienen, zeker voor die tijd, het nodige respect. Maar de acteurs (en zelfs Welles zelf) maakten (te) weinig indruk op me, en het verhaal vond ik uiteindelijk niet zo heel erg de moeite (los van het historische beeld dat tussen de regels door geschetst wordt). Hierdoor gaat de film soms wat slepen qua tijdsduur en werd het lastiger er met mijn aandacht echt bij te blijven.

Blij verrast was ik wel door de laatste pakweg tien minuten, als symboliek en betekenis mooi samenkomen. Met het laatste shot is de cirkel mooi rond.

2,5*

Veel hedendaagse films gebruiken nu nog steeds camerabewegingen, of montage-slimmigheidjes die in Citizen Kane voor het eerst werden gebruikt. En eerlijk is eerlijk op Orson Welles ingenieuze camerawerk is ook niets af te dingen, het lijkt zelfs nu nog steeds modern. Aan het begin zien we Charles Foster Kane zijn laatste adem uitblazen en zijn laatste woord is: “Rosebud”. Wat dan volgt is wat Hitchcock de McGuffin noemde: een object of element (hier dus een woord) dat de film voortstuwt, maar dat op zichzelf niets te betekenen hoeft te hebben. En dat verhaal is hier niet echt bijzonder opwindend. De opkomst en ondergang van een schatrijke krantenmagnaat als voorbeeld van de Amerikaanse droom.

AL even beroemd als de film zijn de verhalen over de man die als basis diende voor deze film namelijk de machtige krantenmagnaat William Randolph Hearst. Deze man voelde zich aan gevallen en heeft er alles aan gedaan om zowel de film als Orson Welles te gronden te richten. Zonder succes uiteindelijk.

Als invloedrijke film op gebied van montage, regie en camerawerk heeft de film zeker wel een plekje verdiend in de filmgeschiedenis maar als avondvullende film is het voor mij wat te teleurstellend.

"I don't think there's one word that can describe a man's life."

De film met misschien wel een van de meest memorabele eerste woorden in film geschiedenis. Na een aantal keren kan Citizen Kane me nog steeds niet boeien. En dan vooral op narratief vlak. Het boeit me gewoon weinig wat er nu allemaal gebeurt. Een aantal scenes duren net wat te lang om je aandacht er constant bij te houden. Toch is er wel iets wat me op narratief vlak boeit, en dat is de vertel structuur. De film begint fantastisch en de mysterie rondom het eerste woord van een op sterven liggende Kane is ergens wel interessant om te volgen. Daarnaast is het visueel genieten. Welles weet als geen ander hoe een verhaal te vertellen door gebruik te maken van prachtige visuals. Visueel is dit echt een pareltje.Alleen dat is al de moeite waard om Citizen Kane minstens een keer in je leven gezien te hebben. Ik snap de invloed die deze film heeft gehad op vele film makers en waarom dit veel film liefhebbers aanspreekt. Maar buiten het audio/visuele is er weinig aan Citizen Kane wat mij kan bekoren.

Goed, maar ik zie niet het meesterwerk wat velen in deze film zien.

Citizen Kane is zo'n titel die ik mijn hele filmleven al kende, maar die ik nooit eens op heb gezet. Ik ben niet echt een groot fan van films uit die tijd. Ik associeer de meeste van die films (heb er uiteraard wel een aantal gezien) met een hoop overacting en verhalen die veel te lang duren waardoor het niet al te boeiend blijft. Daar valt deze film ook wel onder. Geen idee waar de film z'n legendarische status door heeft gekregen, want het voelt allemaal weinig bijzonder aan. ''Rosebud'' is wel een woord van filmhistorie geworden.

Maar verder is het allemaal te traag, te oninteressant, te fragmentarisch. Het camerawerk valt me overigens wel weer positief op. Uiteindelijk goed om een keertje te hebben gezien, zeker vanuit historisch perspectief, maar de kans dat ik 'm nog eens zal bekijken is zo goed als uitgesloten.

2,5*

Citizen Kane is een naam als een klok in de filmwereld, net zoals Casablanca dat ongeveer gelijktijdig uitkwam dit bvb is. Ik kan Citizen Kane best appreciëren, maar zoals velen ga ik hel niet meteen in mijn persoonlijke top 10 plaatsen.

Citizen Kane begint lekker geheimzinnig met de mysterieuze laatste woorden van Charles Kane op zijn sterbed die niemand kan plaatsen. Wat volgt is een soort detectivefilm waarbij aan de hand van getuigengesprekken een beeld wordt geschetst van wijlen Charles Kane. Zijn flamboyante en charismatische zelf wordt trouwens in het begin van de film via nieuwsberichten al stijlvol uit de doeken gedaan. Er wordt een mooi beeld geschept van het leven van een zeer invloedrijke mediamagnaat.

Waar Citizen Kane vooral in uitblinkt zijn de technische aspecten. Montage en regie zijn bijna subliem. Ook de camerahantering zoals bijvoorbeeld het kikkerperspectief passeren de revue. Het verhaal is uit uitzonderlijk, maar kijkt behoorlijk weg. Blij hem gezien te hebben alvast.

Een zeer bekende titel in die zin die vaak het predicaat droeg één van de beste films ooit te zijn, voor een euro bij de kringloop gescoord en mezelf met grootste interesse er voor gezet. Ik was al gewaarschuwd, zie het in het tijdsbeeld, verwacht niet teveel, het is een hele oude film en voor die tijd heel bijzonder.

En dat het voor die tijd heel wat was, is wel aan te zien. Er wordt meer dan prima geacteerd, en een meer dan mooie soundtrack, maar wat me vooral opvalt is de prima cameravoering en de montage. Vooral het begin wanneer Kane het loodje legt en zijn famous last words spreekt vind ik erg mooi en mysterieus in beeld gebracht. Mooi beelden, mooi sfeer, en uiteindelijk een te voorspelen ontknoping. Rosebud is zijn slee. Het verhaal, de ellenlange flashbacks over zijn leven, vermoeide me soms wel eens wat moet ik zeggen. Daar kon ik op bepaalde moment erg moeilijk mijn hoofd bij houden. Ik vond de zoektocht en de gespreken die de journalist had dan weer interessanter. Had daar iets meer van gemaakt denk ik dan, maar goed.

Apart, bijzonder, leuk een keer gezien te hebben. Binnenkort nog maar eens om de film helemaal op waarde te kunnen schatten.

Prachtige film waarin het laatste woord van een overleden krantenmagnaat de gemoederen bezig houdt. Een mooi verhaal met een boeiend hoofdpersonage dat een goeie opbouw kent en hierbij meer dan prima wordt ondersteund door de sterke montage. Prachtig camerawerk en technisch gezien zijn tijd ver vooruit. Orson Welles als acteur stelt ook zeker niet teleur (en de make-up is hier ook debet aan). Mooie muziek ook van een debuterende Bernard Herrmann.

“Rosebud...”

Sterke klassieker. Ik heb Citizen Kane dan eindelijk gezien en de film stelt zeker niet teleur. Schitterend gefilmd, met inventief camerawerk en een indrukwekkende production design. Voor die tijd was Citizen Kane revolutionair, en ik begrijp wel waarom.

Het script zit ook goed in elkaar, en de imponerende Orson Welles maakt van iedere scene waarin hij speelt een feest. We nemen in het begin op oppervlakkige wijze kennis met Charles Foster Kane, maar na de introductie komen we steeds meer te weten over Kane, en waarom hij zo eenzaam en alleen aan zijn einde is gekomen. En wat 'Rosebud' betekent? Het is een geniale beslissing geweest van Welles om dat in het midden te laten.

Deze 'Beste Film Aller Tijden' had ik al een keertje gezien enkele jaren geleden en ik vond het welles tijd voor een herziening. Toch wel verbazingwekkend dat dit de debuutfilm was van Orson Welles als je ziet welke filmtechnieken allemaal gebruikt werden, en op een manier die de verhaallijn perfect ondersteunt. Dat op zich is een ware tour de force van Orson Welles die bij wijze van voorbereiding op zijn regiedebuut een aantal films van achter naar voor had bekeken (waaronder Duitse expressionisten en een veertigtal keer Stagecoach). Maar het is toch wel belangrijk om niet te vergeten dat Welles cinematograaf Gregg Toland aan boord had, op dat moment als nr. 1 beschouwd in Hollywood. Die man zag zijn kans schoon om allerlei technieken te gaan toepassen bij een onervaren regisseur die minder ingang vonden bij het conventionele Hollywoodproduct van die tijd. In dat opzicht is Citizen Kane misschien evenzeer de film van Gregg Toland.

De verhaallijn, opgehangen aan een MacGuffin, kan me echter niet zo bekoren. Het leven van Citizen Kane raast via flashbackstructuur - niets op tegen - langs op 2 uur tijd, en nog heb je het gevoel dat je slechts wat fragmenten uit zijn leven hebt bekeken. Een euvel dat je ook wel eens terugziet bij biografische films en in deze wil ik Tarantino prafraseren die een keer gezegd heeft in een interview dat biografische films niet de meest interessante films zijn. Misschien was de verhaallijn ook niet dermate interessant omdat het - welbekend - gebaseerd zou zijn op het ware leven van mediatycoon William Randolph Hearst.

Uitstekende acteerprestates van Orson Welles en het clubje dat hij had samengebracht, waaronder een heel aantal debutanten. De bekendste is wel Joseph Cotton die goed zijn streng trekt, alleen in zijn oudere versie vond ik hem minder overtuigend. Misschien hadden ze toen nog geen bewegingscoaches om hem erop te wijzen hoe oudere mensen zich bewegen.

Schitterende vondst om reporter William Alland nooit in close-up te nemen, maar steeds in de schaduw of op afstand, wat de afstandelijkheid van de reporter symboliseert.

Verder werken nog een aantal mensen mee die ware legendes zouden worden in de filmindustrie zoals Robert Wise (editing) en het was ook het debuut van componist Bernard Herrmann. Hoewel ik fan ben van Herrmann is Citizen Kane niet mijn favoriete score. Ik vind het een wat te pompeus geval, zoals veel scores van die tijd, al past het op zich wel bij het verhaal van de narcistische Kane.

Is dit nu werkelijk de beste film aller tijden? In mijn ogen zeker niet, vind het niet eens de beste die ik van Welles al gezien heb. Daarvoor vind ik het verhaal - een exploratie van narcisme - niet boeiend genoeg, ondanks dat het heel knap gefilmd is. Maar laten we wel wezen, Orson Welles heeft de cinema niet uitgevonden, hij heeft vooral knap geleend van Amerikaanse en vooral ook Duitse cineasten die hem voorgegaan zijn, met hulp van een ambitieuze cinematograaf. En ik vind het dan ook niet verwonderlijk dat men in het angelsaksische deel van de wereld graag deze Amerikaanse film als beste ooit heeft willen zien, in het kader van het bestendigen van de eigen culturele hegemonie.