Citizen Kane (1941)

De eerste keer zit de status altijd in de weg en verwacht je er gewoon te veel van. Maar geloof mij, het is een film die vervolgens met elke kijkbeurt beter wordt. Vandaar ook dat de film eerst slecht ontvangen werd, maar later terecht zijn status verkreeg. Ook de filmjournalistiek had er moeite mee de grootsheid op het eerste gezicht te bevatten.

En als je echt benieuwd bent waar de film zijn status aan ontleent zul je je wel in de achtergrond moeten verdiepen. Ik wil je wel een voorzetje geven, want ik kan me niet voorstellen dat je veel films uit die tijd kent met een dergelijk verhaalstructuur, montage en cinematografie. Drie vlakken waarop de film baanbrekend was.... Geef 'm over een jaar of wat toch een herkansing, zou ik zeggen.

Ik ben wel redelijk bekend met het verhaal achter de film, inclusief de historische status. Alleen valt het moeilijk te geloven na een eerste kijkbeurt. En nee, ik ben niet zo iemand die oude films niks vind, mocht je dat misschien denken. Genoeg moois gezien dat al erg oud is. Het probleem is gewoon dat we nu alweer 3 kwart eeuw verder zijn en wat toen baanbrekend was is nu gewoon. Of alweer ingehaald. Kan me vaak alsnog goed inleven (neem King Kong uit 1933, erg tof) , maar vraag me af of dit bij een volgende kijkbeurt interessanter wordt. Maar wie weet, ooit...

Citizen Kane is een naam als een klok in de filmwereld, net zoals Casablanca dat ongeveer gelijktijdig uitkwam dit bvb is. Ik kan Citizen Kane best appreciëren, maar zoals velen ga ik hel niet meteen in mijn persoonlijke top 10 plaatsen.

Citizen Kane begint lekker geheimzinnig met de mysterieuze laatste woorden van Charles Kane op zijn sterbed die niemand kan plaatsen. Wat volgt is een soort detectivefilm waarbij aan de hand van getuigengesprekken een beeld wordt geschetst van wijlen Charles Kane. Zijn flamboyante en charismatische zelf wordt trouwens in het begin van de film via nieuwsberichten al stijlvol uit de doeken gedaan. Er wordt een mooi beeld geschept van het leven van een zeer invloedrijke mediamagnaat.

Waar Citizen Kane vooral in uitblinkt zijn de technische aspecten. Montage en regie zijn bijna subliem. Ook de camerahantering zoals bijvoorbeeld het kikkerperspectief passeren de revue. Het verhaal is uit uitzonderlijk, maar kijkt behoorlijk weg. Blij hem gezien te hebben alvast.

Echt nooit gedacht dat ik deze nog weer eens in de cinema zou gaan (her)zien met een inleiding en nalezing van David Bordwell

Waar en wanneer? (Weet zeker dat je me gaat verhogen )

Bordwell komt tussen 8 en 14 juli 4 dagen naar Antwerpen in het kader van het Zomerfilmcollege. Voor meer info kun je op cinea.be terecht:)

Tja...gelukkig ben ik niet de enige hier die niet ondersteboven is van deze prent. Hij stond lang op het lijstje af te werken films. Ben geen echte fan van de oude film, dat zal wel een beetje beïnvloeding hebben. Maar het verhaal deed mij gewoon helemaal niets, een herziening zie ik niet snel gebeuren.

Een zeer bekende titel in die zin die vaak het predicaat droeg één van de beste films ooit te zijn, voor een euro bij de kringloop gescoord en mezelf met grootste interesse er voor gezet. Ik was al gewaarschuwd, zie het in het tijdsbeeld, verwacht niet teveel, het is een hele oude film en voor die tijd heel bijzonder.

En dat het voor die tijd heel wat was, is wel aan te zien. Er wordt meer dan prima geacteerd, en een meer dan mooie soundtrack, maar wat me vooral opvalt is de prima cameravoering en de montage. Vooral het begin wanneer Kane het loodje legt en zijn famous last words spreekt vind ik erg mooi en mysterieus in beeld gebracht. Mooi beelden, mooi sfeer, en uiteindelijk een te voorspelen ontknoping. Rosebud is zijn slee. Het verhaal, de ellenlange flashbacks over zijn leven, vermoeide me soms wel eens wat moet ik zeggen. Daar kon ik op bepaalde moment erg moeilijk mijn hoofd bij houden. Ik vond de zoektocht en de gespreken die de journalist had dan weer interessanter. Had daar iets meer van gemaakt denk ik dan, maar goed.

Apart, bijzonder, leuk een keer gezien te hebben. Binnenkort nog maar eens om de film helemaal op waarde te kunnen schatten.

Prachtige film waarin het laatste woord van een overleden krantenmagnaat de gemoederen bezig houdt. Een mooi verhaal met een boeiend hoofdpersonage dat een goeie opbouw kent en hierbij meer dan prima wordt ondersteund door de sterke montage. Prachtig camerawerk en technisch gezien zijn tijd ver vooruit. Orson Welles als acteur stelt ook zeker niet teleur (en de make-up is hier ook debet aan). Mooie muziek ook van een debuterende Bernard Herrmann.

Dit is nu zo'n oude film die ik van mijn lijst kan wegstrepen , blij dat ik het achter de rug heb want het verhaal kon me maar heel matig boeien al kan ik me wel enigsins voorstellen dat het toen wellicht iets byzonders was , het mysterie en de manier van vertelling was wel goed gedaan alleen het verhaal zelf was goed saai .

“Rosebud...”

Sterke klassieker. Ik heb Citizen Kane dan eindelijk gezien en de film stelt zeker niet teleur. Schitterend gefilmd, met inventief camerawerk en een indrukwekkende production design. Voor die tijd was Citizen Kane revolutionair, en ik begrijp wel waarom.

Het script zit ook goed in elkaar, en de imponerende Orson Welles maakt van iedere scene waarin hij speelt een feest. We nemen in het begin op oppervlakkige wijze kennis met Charles Foster Kane, maar na de introductie komen we steeds meer te weten over Kane, en waarom hij zo eenzaam en alleen aan zijn einde is gekomen. En wat 'Rosebud' betekent? Het is een geniale beslissing geweest van Welles om dat in het midden te laten.

Deze 'Beste Film Aller Tijden' had ik al een keertje gezien enkele jaren geleden en ik vond het welles tijd voor een herziening. Toch wel verbazingwekkend dat dit de debuutfilm was van Orson Welles als je ziet welke filmtechnieken allemaal gebruikt werden, en op een manier die de verhaallijn perfect ondersteunt. Dat op zich is een ware tour de force van Orson Welles die bij wijze van voorbereiding op zijn regiedebuut een aantal films van achter naar voor had bekeken (waaronder Duitse expressionisten en een veertigtal keer Stagecoach). Maar het is toch wel belangrijk om niet te vergeten dat Welles cinematograaf Gregg Toland aan boord had, op dat moment als nr. 1 beschouwd in Hollywood. Die man zag zijn kans schoon om allerlei technieken te gaan toepassen bij een onervaren regisseur die minder ingang vonden bij het conventionele Hollywoodproduct van die tijd. In dat opzicht is Citizen Kane misschien evenzeer de film van Gregg Toland.

De verhaallijn, opgehangen aan een MacGuffin, kan me echter niet zo bekoren. Het leven van Citizen Kane raast via flashbackstructuur - niets op tegen - langs op 2 uur tijd, en nog heb je het gevoel dat je slechts wat fragmenten uit zijn leven hebt bekeken. Een euvel dat je ook wel eens terugziet bij biografische films en in deze wil ik Tarantino prafraseren die een keer gezegd heeft in een interview dat biografische films niet de meest interessante films zijn. Misschien was de verhaallijn ook niet dermate interessant omdat het - welbekend - gebaseerd zou zijn op het ware leven van mediatycoon William Randolph Hearst.

Uitstekende acteerprestates van Orson Welles en het clubje dat hij had samengebracht, waaronder een heel aantal debutanten. De bekendste is wel Joseph Cotton die goed zijn streng trekt, alleen in zijn oudere versie vond ik hem minder overtuigend. Misschien hadden ze toen nog geen bewegingscoaches om hem erop te wijzen hoe oudere mensen zich bewegen.

Schitterende vondst om reporter William Alland nooit in close-up te nemen, maar steeds in de schaduw of op afstand, wat de afstandelijkheid van de reporter symboliseert.

Verder werken nog een aantal mensen mee die ware legendes zouden worden in de filmindustrie zoals Robert Wise (editing) en het was ook het debuut van componist Bernard Herrmann. Hoewel ik fan ben van Herrmann is Citizen Kane niet mijn favoriete score. Ik vind het een wat te pompeus geval, zoals veel scores van die tijd, al past het op zich wel bij het verhaal van de narcistische Kane.

Is dit nu werkelijk de beste film aller tijden? In mijn ogen zeker niet, vind het niet eens de beste die ik van Welles al gezien heb. Daarvoor vind ik het verhaal - een exploratie van narcisme - niet boeiend genoeg, ondanks dat het heel knap gefilmd is. Maar laten we wel wezen, Orson Welles heeft de cinema niet uitgevonden, hij heeft vooral knap geleend van Amerikaanse en vooral ook Duitse cineasten die hem voorgegaan zijn, met hulp van een ambitieuze cinematograaf. En ik vind het dan ook niet verwonderlijk dat men in het angelsaksische deel van de wereld graag deze Amerikaanse film als beste ooit heeft willen zien, in het kader van het bestendigen van de eigen culturele hegemonie.

Orson Welles Talks About Making 'Citizen Kane' | The Dick Cavett Show - YouTube

Wordt in de laatste scene toch wel duidelijk?

Rosebud is de naam van het kindersleetje dat in het vuur wordt gegooid door de werklui die het huis komen opruimen, en staat -dus- voor het verliezen van de kinderlijke onschuld. Ik was vergeten dat de BBC altijd een biografische terugblik doet voorafgaand aan de film, dus ik zit ff te kijken naar een Orson Welles die zich erover beklaagt dat ie nooit echt grote rollen kreeg aangeboden - "I would have sold my soul to the Devil to play the Godfather". Kane kan je ook interpreteren als de overgebleven broer uit het Bijbelse tweetal Cain & Abel. Waar er een door God afgewezen Cain is, is er een door God verkozen, maar vermoorde Abel. Het verhaal mag dan geënt zijn op mediatycoon Randolph Hearst, m.i. staat het voor Amerika zelf. Maar ja, Hearst staat natuurlijk voor Amerika. Nog steeds. Onvoorstelbaar dat de toen 24/25-jarige Orson Welles de durf en ambitie had om zo'n groots project op stapel te zetten. Geniaal? Ja. Opmerkelijk aan de film heb ik altijd gevonden dat hoe jong Welles ook was als acteur die Kane speelt, hij had de bijbehorende motoriek van een middelbare tot oudere man. Dat is waar alle acteurs, hoe bedreven ook altijd in de mist gaan als ze een oudere man moeten spelen (behalve De Niro misschien). Joseph Cotten slaagt er bijv. totaal niet in. Film zit stikvol metaforen. Mogen kijkers zelf uitvinden. Charles Foster Kane, de middle name zegt al veel.

Misschien even als spoiler markeren des1?

gedaan.

Goed.

Oude films gaan er altijd maar wisselvallig in, zeker als deze zwart-wit zijn. Maar films die zo'n status als Citizen Kane hebben verdienen natuurlijk wel een kans. En ik was zeer positief verrast. Het moest revolutionair zijn, maar het is dus wel mogelijk dat oudere films een lekker enthousiast staaltje regiewerk kunnen tonen.

Welles gaat namelijk erg enthousiast aan de slag met zijn film. Zeker de eerste 15 minuten zijn gaaf. Een hoog tempo, veel detail, sterk camerawerk. Ik was helemaal verrast om te zien dat dit toch nog een goede film ging worden. Van saaiheid is er in het eerste gedeelte ook absoluut geen sprake.

Welles zet voor de rest ook een solide personage neer. Goede make-up die daarbij komt kijken. Misschien een tikkie overdreven hier en daar, maar hij speelt een leuk karakter. Al zal Charles Foster Kane nooit kunnen aansluiten bij mijn favoriete filmpersonage-lijst.

Visueel is het zeer solide. Opvallend sterk cameragebruik, het zag er top uit. Lekker veel detail in de scenes hier en daar. Een gezond tempo. Pas richting de finale ging het langzaam inkakken waardoor de aandacht toch niet vast gehouden kon worden. Zodra de film net iets te veel in de drama springt is het namelijk beduidend minder interessant.

Voor de rest ook fijn dat over-acting niet aanwezig is bij Citizen Kane. Dat zijn toch vaak de punten waarbij ik snel afhaak. Niet iedereen acteert top, maar er stoort weinig. Enkel Comingore vond ik wat steken. Maar aangezien ze niet de grootste rol krijgt is het ook een niet al te grote stoorzender.

Na ongeveer 70 minuten vond ik het verhaal langzaam inkakken. Het tempo sluipt er toch wel wat uit, waardoor 119 minuten uiteindelijk misschien toch wat te lang zijn. Maar het eerste deel van de film was weer erg solide. Zeker 1 van de betere klassiekers die ik heb gezien.

Opmerkelijk interview met de inmiddels tachtigjarige Harry Kümel dit weekend in De Standaard waarin hij geen blad voor de mond neemt. Als regisseur van Malpertuis (1971) castte hij Orson Welles in die film. Zijn mening over Orson Welles: "Hij stond erop om zelf zijn make-up te doen, het zag er niet uit. Het leek alsof hij plots niets meer van film kende. Ik twijfel zelfs of hij er ooit iets van gekend heeft. Citizen Kane is in hoofdzaak de film van scenarist Herman Mankiewicz, van cameraman Gregg Toland en van monteur Robert Wise. Welles was de man die de productie van The Magnificent Ambersons halverwege in de steek liet om vrouwen te gaan neuken in Zuid-Amerika."

Bobbejaantje Verhelderend...

Volgens een aantal filmhistorici was Gregg Toland op het moment van Citizen Kane de nummer 1 cameraman in Hollywood. Als je dan bedenkt dat Citizen Kane ging om het debuut van Orson Welles, ... dan is de opinie van Kümel nog helemaal zo gek niet.

Orson Welles kwam ook uit de theaterwereld, en blijkbaar zat de theater make-up nog steeds in zijn systeem zoveel jaren later.

Filmmakers on why CITIZEN KANE is the greatest film of all time - AFI Movie Club - YouTube

Je gaat het pas zien nadat je het doorhebt.

Zo waar.

Naar aanleiding van de youtube link hierboven waarin bekende filmmakers vertellen waarom zij Kane zo zeer waarderen. Deze weer eens opgezet.

Het zal mijn 5e of 6e kijkbeurt zijn geweest en elke kijkbeurt ben ik ‘m meer gaan waarderen. Het is ook geen gestroomlijnde dramatische vertelling die zich makkelijk laat wegkijken (zoals bijvoorbeeld It’s awonderful life of Mr.Smith goes to Washington). Maar daarin ligt juist de kracht. Kane is een raamvertelling waar bijna elke scene een eigen visuele benadering heeft. Veel groothoek, veel dynamiek, veel sterke contrasten. De film kent geen sympathieke personages en ook geen makkelijk sentiment. Een happy end? Vergeet het maar.

Zo wordt in twee uur tijd een cynisch beeld van de Amerikaanse maatschappij geschetst waarin de rol van de media, de politici en de superrijken door de mangel gehaald worden.Wat dat betreft is de film nu wellicht eigentijdser dan ooit.

Ik zag m voor het eerst op blu ray met prachtige projectie. Heb me twee uur lang mogen vergapen aan schitterende fotografie, geniale mis-en-scene, overdadige decors en een tour de force van Welles die een overtuigende Kane neerzet of die nu 20, 40 of bejaard is.

Het heeft even geduurd, maar ik heb m door! Grootse Cinema!

5*

De opening van de film is direct raak. Xanadu, Kubla Kahn... groter dan dat kon het niet worden als Kane overlijdt. Daarna schakelt de film terug. In een lager tempo en met vele flashbacks komt zijn hele leven voorbij. Daarin speelt machtslust een een enorme rol en zien we hoe hij aan het hoofd van een media-imperium komt. Ook zijn privé leven krijgt de nodige aandacht en daarin gebeurt ook van alles. De zwart/wit beelden zijn fraai en Orson Wells doet het zeer verdienstelijk in de hoofdrol. Het mooiste is dat de film uit 1941 helemaal niet als zo oud aanvoelt en dat is razendknap natuurlijk.

Tijdens het kijken wist ik niet wat ik ervan vond, toen het afgelopen was niet, en nu ik me een beetje aan het inlezen ben eigenlijk nog niet helemaal.

Komt vooral omdat ik de film zo wisselend vond. Het begint wat aan de stroeve kant, die nieuwsreel tettert je irritant tegemoet, maar dan als de film ‘echt begint’ kent het zeker genoeg mooie en interessante scènes. Er zitten mooie shots bij (dat je de jonge Kane door het raam in de sneeuw ziet spelen bijvoorbeeld) en ook scherpe interessante dialogen en teksten. De structuur komt vrij modern over. Ik lees dat het ook een van de eerste films was die op die manier met chronologie en perspectief speelt, en dat valt natuurlijk te prijzen.

Toch zijn er ook genoeg stukken tussendoor waarvan ik niet wist wat ik er mee moest, en zeker het laatste half uur, met dat operagezang van zijn vrouw met name, was voor mij amper nog om door te komen.

Het ‘geld maakt niet gelukkig’ moraal dat erin zit komt er pas echt een beetje aardig uit met de hele Rosebud-ontknoping. Het begon mij te dagen toen je dat shot zag van al zijn bij elkaar verzamelde spullen en beelden. ‘Het is vast iets dat hij zich herinnert uit zijn jeugd toen geld nog geen rol speelde’.

Als je Charles Foster Kane in dat licht beziet is hij misschien beter te vatten als personage, maar ondanks dat deze film een zoektocht is naar wie hij precies was kan ik niet zeggen dat ik heel erg veel hoogte van hem heb gekregen. Wel goed en interessant gespeeld door Orson Welles. Kwam er na afloop ook pas achter dat hij pas 25 was ten tijde van de film. Dat zet zijn prestatie, ook als regisseur, ook wel in een ander perspectief.

Het is interessant te lezen welke (cinematografische) technieken en structuren deze film min of meer heeft uitgevonden, of dan toch in ieder geval groot heeft gemaakt, en dat door zo’n jonge onervaren filmmaker als Welles. Daar kan ik de film best om waarderen op een filmhistorische manier, maar om nou te zeggen dat ik hem dus ook vaker wil zien of echt geweldig vond om te kijken, nee.

3,5*

Herkijk na zo'n 16 jaar. Nog steeds een aardige film, met hier en daar een inkakmomentje, maar Orson Welles heeft een goede screen presence en het verhaal is onderhoudend genoeg.

Charles Foster Kane is een markant figuur maar hij blijft altijd een beetje een enigma qua persoonlijkheid.

Het enige wat we over hem zien is een flashback naar zijn jeugd waarin hij door zijn ouders wordt meegestuurd met Thatcher, maar verder zien we niet hoe hij is opgegroeid of wat hem gevormd heeft.

In zekere zin is de ongrijpbare persoonlijkheid van Kane natuurlijk de crux van het verhaal, maar als kijker ben je dan weinig persoonlijk betrokken bij hem en was ik een beetje indifferent en weinig meelevend met Kane als hij strugglet met het vinden van geluk en inhoud in zijn leven. Hij is niet per se onsympathiek, maar wel egocentrisch.

Qua camera- en montagetechnieken is zeker te zien dat dit een bijzondere en innovatieve film is voor zijn tijd. Het spelen met montage en perspectief is vernieuwend en maakt dat de film met recht een klassieker genoemd mag worden.

Voor de unieke filmtechnieken en het spel van Orson Welles geef ik wel een 3,75*, een magere 4.

Why Is ‘Citizen Kane’ the Great Movie Ever Made? - vulture.com

Voor mij is dit zeker niet de grootste film aller tijden. Ik wou hem een keer zien omdat Mank van David Fincher net uit is en dus dacht ik van het zal vast nuttig zijn om Citizen Kane eerst te zien vooraleer ik aan Mank begin. Citizen Kane is volgens mij ook de oudste film die ik tot nu toe gezien heb. Net een jaar ouder dan Casablanca waar ik eigenlijk ook weinig aan vond. Orson Welles debuut heeft misschien veel betekend voor de filmindustrie en de filmgeschiedenis die erna kwam maar ik vond het rise-and-fall verhaal niet bijster interessant. Op zich speelt Orson Welles wel een charismatische man, maar de film voelde bedroevend lang aan. Ik dacht dat het meer een mysterie ging worden naar dat woord Rosebud, maar uiteindelijk gaat de film constant over Kane, net zoals hij enkel aan zichzelf denkt, doet de film dat ook.

Goed geacteerd en geregisseerd door Orson Welles en daar is het dan ook mee gezegd. Niet mijn smaak qua verhaal.

Het is natuurlijk nogal een etiket, de "beste film aller tijden", al lijkt het stokje overgenomen door Vertigo. Ik had Citizen Kane jaren geleden al gezien en vond hem toen goed maar niet overweldigend, en dat blijft eigenlijk zo na deze herziening, al valt het technische vernuft me wat meer op. Het opent mooi met beelden van "Xanadu" en Kane die zijn laatste adem uitblaast, waarna tien redelijk hectische minuten volgen met een information overload als de news reel een overzicht geeft van Kane's leven. Echt rust wordt je als kijker niet gegund want ook daarna volgen de scenes elkaar in rap tempo op- mensen die klagen over trage oude films kunnen niet Citizen Kane bedoelen want het tempo zit er goed in.

De bijzondere, niet-chronologische montage springt in het oog, net als het camerawerk- goed gevonden al die gezichten in de schaduw. Ook: de overtuigende grime. Alleen als grote kale tycoon zag Kane er geschminkt uit, maar verder was hij heel overtuigend als man van middelbare leeftijd, ook geholpen door zijn stramme bewegingen. Verder is er de nodige zwarte humor, met name omtrent de twee mislukte huwelijken, en natuurlijk kan het acteergeweld niet onvermeld blijven, niet alleen van Welles zelf, ook bescheiden bijrollen zoals die van Agnes Moorhead en Everett Sloane komen prima uit de verf. Wat me nu trouwens opviel: het ongeluk waarbij Kane's eerste vrouw en zijn zoon omkomen is een korte voetnoot in de newsreel maar komt daarna niet meer terug, beetje vreemd vond ik dat.