Citizen Kane (1941)

Zojuist heb ik Citizen Kane voor de eerste keer bekeken. Een terechte klassieker is het zeker, maar de film heeft deze status meer te danken aan het feit dat Welles erg innovatief te werk is gegaan, dan aan de kwaliteit van de film zelf.

Begrijp me niet verkeerd, ik vind het een sterke film die verhaaltechnisch sterk in elkaar zit. Mijn grootste bezwaar ligt dan ook bij de uitwerking ervan. Hoe intrigerend het verhaal ook moge zijn, de manier waarop Welles zijn informatie exposeert vind ik veelal gemakzuchtig. Na het geweldige openingsshot nemen we kennis van Kanes leven door een 'nieuwsuitzending'. Een vluchtige opsomming van de geschiedenis van de persoon Kane met allesverklarende voice-over. Je krijgt een absolute overkill aan informatie te verwerken; veel informatie die je als kijker nog niet nodig hebt en die later in de film herhaald wordt.

Grootste punt van kritiek is dat ik het idee heb dat ik naar een veredeld boek zit te kijken. Een goed boek weliswaar, maar visueel biedt Citizen Kane vrij weinig. De cinematografie is fraai, dat wel, maar we zien voornamelijk 'talking heads' en dat is nu niet echt interessant om naar te kijken. Een groot minpunt; immers, film is en blijft een visueel medium.

Wat schetst dan ook mijn verbazing: na een kleine 55 minuten weet Welles een grote valkuil op sublieme wijze te vermijden: waar er in vele films met moeite een (verslechterende) liefdesrelatie getoond (die vaak ook nog eens veel te veel screentime opeist) geeft Welles een hele geschiedenis weer in één prachtige montagesequentie (aan de eettafel met zijn eerste vrouw).

Twee uitersten in één film dus.

Ook wordt de premisse van de film meerdere malen de kijker toegeworpen. Deze valt echter eenvoudig uit de film zelf op te maken, en het voelt dan wat aan alsof Welles je de hele intrige door de strot duwt.

Bovenstaande kritiekpunten maken de film niet slecht, maar zorgen ervoor dat ik hem absoluut niet als beste film ooit kan beschouwen (niet dat dat de insteek was hoor). Zoals gezegd is het verhaal intrigerend, de cinematografie fraai en is de film een gigantische mijlpaal; al met al een bovengemiddelde film dus.

Ik heb expres nog geen cijfer gegeven, maar bij de eerste kijkbeurt viel hij helaas bar tegen...

Zal hem nog eens kijken als ik een gekke bui heb...

Geen moment zat ik in de film. Geen moment voelde ik iets bij de beelden. Geen moment kwam er bij me op dat dit de beste film ooit moest voorstellen. DE film die in bijna elk toonaangevend filmschrift bovenaan pronkt. Dat zal meer te maken hebben met de geschiedenis achter de film dan de film zelf. Iedereen kent de film wel, is op de hoogte van de status en roept dan ook dat hij geweldig is. Ik moet eerlijk bekennen dat op een enkele scène na niet meer dan een standaard product is. Vooral nu met al die technologische ontwikkeling om ons heen merk je op dat het filmtechnisch en verhaaltechnisch niet meer dan de standaard is. Maar je moet hem dan wel bekijken met het tijdsbeeld in je hoofd. Hoewel het natuurlijk opmerkelijk is dat Welles de film al op zijn vierentwintigste maakte vraag ik me af of dat wel de juiste zet is geweest. Want sinds de uitbreng van de film is het alleen maar bergafwaarts gegaan en piekte hij dus veels te vroeg. Althans dat zegt de documentaire ‘’The Battle Over Citizen Kane’’.

Hoewel ik deze film toch best wel erg goed vind, deel ik jouw mening, dat de status van deze film onder de filmcritici als beste film ooit, behoorlijk overdreven is. Het is net alsof de huidige critici willen zeggen; hij is al 50 jaar lang de beste film, dus dan zal hij ook wel de beste film zijn. Onzin natuurlijk. Ik vind eigenlijk dat alle klassiekers aan herwaardering toe zijn. Het is toch voor de zotte dat op de site top 1000 TSPDT de eerste film van de jaren 90 pas op plaats 115 staat. Alsof er vanaf 1990 geen goede films meer gemaakt zijn.

Het ding met met dergelije filmlijstjes is dat je elke film toch altijd moet blijven zien in de periode waarin ze uitkwamen, en Citizen Kane gewoon echt zijn tijd ver vooruit was. Grappig dat Verhoeven dan ook opmerkt dat de film nu niet verder is dan de standaard. Maar welke film heeft die standaard gezet? Inderdaad. Mensen verwachten blijkbaar dat Citizen Kane niet alleen zijn eigen tijd sterk vooruit is, maar ook het heden en de toekomst.

Mag en kan ik dat dan niet verwachten, White?

Dat een film uit 1941 niet alleen toen zijn tijd ver vooruit was, maar dat ook nu nog moet zijn? Jawel hoor.

Over een tijdje nog een keer kijken. Je zal niet de eerste zijn waarbij het kwartje pas valt bij een tweede kijkbeurt.

Het hele idee dat er uberhaupt een beste film ooit zou bestaan is bespottelijk. Zoveel verschillende genres, zoveel verschillende visies, en dan zou er eentje uit moeten komen die '' de beste '' genoemd mag worden?

Het wist mij zowel intellectueel als emotioneel te beroeren als tijdloos document over macht en de leegte ervan. Dit is een van de films die diep tot de psyche van de mens weet door te dringen. Tegenwoordig probeert elke indie-film dat, maar toentertijd was dat echt een openbaring. Dus als basis voor een heel nieuwe manier van film maken dient hij serieus genomen te worden.

De film is blij vlagen een tikkeltje oubollig, maar dat mag ook wel gezien het jaar van verschijnen. Andere tijdgenoten zijn stukken minder toegankelijk, dus wat dat betreft valt het ook wel weer mee. Inhoudelijk is en blijft het immer tijdloos, en dat is maar weinig films gegund.

Een film over een dynamisch man in een dynamische wereld met bijzonder knap in elkaar gezette serie chaotische herinneringsbeelden.

De best film ooit? Nou niet voor mij dan. Ik sluit me aan in de rij van Verhoeven.

Doe mij maar Sunset Blvd !! Da's pas een film.

Prachtige film over het leven van een machtig man, met verschillende kanten, en over de zoektocht naar de betekenis van zijn laatste woord.

De film blijft gedurende de hele speeltijd boeien, vooral omdat je wil weten wat Rosebud nou precies is. Dat het op het einde de slee blijkt te zijn waarmee hij in het begin van de film Thatcher slaat, kwam als een complete verrassing voor mij.

De film zal de tweede maal wel een stukje minder zijn. Enige spanning is er dan vanaf, omdat je al vantevoren weet wat Rosebud is.

Dat mag echter (nog) niet de pret drukken. Er wordt erg sterk in geacteerd, het verhaal kent vrijwel geen saaie momenten en het einde is, zoals ik reeds zijdelings vermeldde, erg sterk.

4,5*.

Ik vond het niet echt belangrijk wat Rosebud uiteindelijk zou zijn, zolang de spanning richting het onthullen van wat het was maar goed opgebouwd is. En dat was erg sterk gedaan vind ik.

Maar ja, meningen verschillen.

Als je deze film waardeert naar de tijdsgeest waaruit ie komt, ja, dan kom je vanzelfsprekend op een hoge waardering. Persoonlijk doe ik dat echter nooit, ik vind zelf dat je een film moet waarderen naar de huidge tijdsgeest. Films als '12 angry men' of 'dr strangelove' vind ik simpelweg geweldig, na 10 minuten kijken was ik in beide gevallen al vergeten dat ik na een gedateerde film zat te kijken en was enorm geboeid. Dat gevoel ontbrak bij Citizen Kane echter geheel. Ja, de film zit goed in elkaar, maar is te 'droog' om emotie in welke vorm dan ook los te maken.

2 *

Bij herziening toch onder de indruk van 'C.K.' geraakt. Het verhaal pakte me dit keer en het visuele spektakel is ook behoorlijk indrukwekkend. De beste film ooit, zoals deze film vaak genoemd wordt, zal het voor mij waarschijnlijk niet worden maar het is toch zeker niet de minste!

Ben alvast benieuwd naar een herziening van 'The trial', maar daar zal ik toch nog minstens een jaartje mee wachten.

Vol verwachting deze film gekeken. En moet zeggen dat hij me niet is tegengevallen. Ik heb me erg vermaakt, want het is gewoon een boeiende film. Enkel de laatste gedeelte (op het allerlaatste gedeelte na) vond ik het wat saaier worden.

Het verhaal is erg goed, mooi uitgewerkt met een paar zeer geslaagde karakters. NIet alleen de hoofdpersoon is dus goed uitgewerkt, wat je soms wel ziet.

Ik vond de muziek heel erg goed gekozen voor deze film, het voegde echt iets toe, zeker omdat het Zwart-wit is, maakt dat deze film wat charmanter. En ook de kleine geluidstukjes om iets te versterken waren erg geinig gedaan.

Ik heb erg genoten van Orson Welles. Niet alleen is de regie goed gedaan, ook het acteerwerk van hem is buitengewoon goed. Je kan goed meeleven met Charles Kane en daarbij komt dat hij een hele mooie stem heeft.

Zeker een aanrader, want ik vond de film meer dan geslaagd.

Wel briljant gedaan dat je op het laatste moment ziet wat Rosebud is, het was eigenlijk voor de hand liggend maar toch dat ik daar niet aan.

4.5*

Vanuit Filmhistorisch perspectief zou deze film in de top 10 moeten staan. Het is zonder meer een hele belangrijke film. De laatste keer dat ik hem zag vond ik hem helaas een beetje verouderd maar toch nog altijd de maximale score waard

hehe, wat een wisselende reacties! ik ben benieuwd wat ze toen van die film vonden!

eigenlijk is deze film 't zelfde als independence day: een hoop vernieuwingen zorgen ervoor dat je van je bioscoopstoel wordt geblazen, maar bij herziening, dus zonder het wegblaaseffect, is de film maar mwàh!

ik denk ook dat mensen die 'm toen gezien hadden, vandaag de dag na een herziening precies 't zelfde zullen hebben.

Ik vond 'm juist bij (elke) herziening sterker worden.... Waarschijnlijk omdat het 'je uit je stoel blazen' gebeurd door cinematografische middelen en niet door reusachtige vliegende schotels en ontploffingen. (ID4 overigens nooit goed gevonden)

Vergelijk deze film nou niet met 'Independence day', dat slaat de plank toch mis met een kilometer verschil...

Nominatie voor de meest bizarre vergelijking ooit op MM...

is goed meneer bungel, ik zal voortaan beter opletten...

Ik voelde na een 2e kijkbeurt de tragiek achter de persoon Kane al stukken meer, maar ik baal ervan dat ik destijds de nederlandse dvd-release heb gekocht. Volgens mij gaat er vooral een groot deel van de visuele ervaring door verloren.

hoezo? wat is er mis met die dvd?

zeer slechte beeldkwaliteit!!! zie review dvd.nl...

Dit is dus mijn nieuwe n°1. Ik zal nu proberen uit te leggen waarom, hoewel dat niet simpel zal worden. Hier gaan we.

Het uitgangspunt van Citizen Kane is simpel: krantenmagnaat Charles Foster Kane sterft alleen in zijn reusachtige villa Xanadu en zijn laatste woord is "rosebud". Een journalist, genaamd Thompson gaat naar de betekenis van dat woord op zoek.

Nu lijkt het misschien of die journalist het hoofdpersonage is, maar dat is dus niet zo. Het verhaal van Kane wordt met behulp van flashbacks verteld en de kijker moet het mysterie oplossen. Niet Thompson, dat is eigenlijk maar een tussenpersoon, maar de kijker. Thompson's gezicht komt daarom ook nooit duidelijk in beeld. Althans, zo interpreteer ik het.

Veel mensen vinden of denken dat Citizen Kane het plakkaat "beste film allertijden" enkel te danken heeft aan zijn technische vernieuwingen. Dat vind ik niet. Citizen Kane is op technisch vlak nog een uitdaging en is gewoon briljant maar heeft ook nog eens een prachtige score van Bernard Herrman, zijn debuut als filmmuziekcomponist, prima acteerprestaties en een ijzersterk scenario. Waarom dat ijzersterk scenario? Omdat je het verhaal zelf moet reconstrueren, met behulp van puzzelstukken en op het einde, wanneer Thompson al opgegeven heeft, krijg jij het laatse puzzelstuk: de slee. Kane mist de jeugd, de moederliefde, de tijd toen hij nog niet rijk of beroemd was... Gewoon dat simpele geluk.

Orson Welles geeft ook tips aan de kijker, puzzelstukjes. Bijvoorbeeld in het begin, terwijl moeder en vader met mr. Thatcher aan het praten zijn, speelt de jonge Kane met zijn slee, wanneer hij met mr. Thatcher meemoet drukt hij de slee tegen hem aan. Welles geeft de kijker tips wat hij moet doen... Puzzelstukjes, soms ook minder duidelijk. Als de verloofde van Kane na een mislukt operaoptreden een poging tot zelfmoord ondernomen heeft zien we op de voorgrond een leeg flesje pillen staan met ernaast een glas met een lepel erin. In de middengrond zien we een bewegingsloze figuur en op de achtergrond een deur. Dan weet je al genoeg. Dat was me trouwens eerst nog niet opgevallen.

De vertelstructuur dan. Als een filmmaker nu met een gelijkaardige structuur op de proppen komt , dan wordt hij toegejuicht. Dat is namelijk erg ongebruikelijk en creatief. Waar in Casablanca een flashback nogal stuntelig en als iets erg bijzonders overkomt, komt in Citizen Kane helemaal niets knulligs voor. Dit is gewoon een reuzevoorbeeld voor elke fatsoenlijke filmmaker.

En dan om af te sluiten nog iets over de technische kant. Ik ben er geen specialist in, maar ik weet zeker genoeg van films om te zien wat een vernieuwingen hier allemaal in voorkomen. Elk shot is belangrijk, van veel shots is het gewoon niet te geloven dat ze 65 jaar geleden, in deze film, al voorkwamen. Ook het van beneden filmen, het zogenaamde "kikkerperspectief" werkt. Als Kane zijn verloofde verplicht te blijven zingen, voel je je echt klein tegenover hem. Als hij dan weer een financiële tegenvaller heeft gehad, komt hij door een bepaald perspectief nog niet boven een raam uit.

Vaak wordt er gezegd dat je veel van de technische kant moet kennen. Daar ben ik het niet mee eens. Ik vind dat je gewoon naar films moet kunnen kijken, en natuurlijk moet je goed opletten. Als je dat doet, herken je er misschien ook het meesterwerk dat ik en vele anderen erin zien (als je dat nog niet herkend hebt).


Vanzelfsprekend vijf dikke sterren.

Misschien komt het door de Simpsons afl waar Mr. Burns "Toto" terugwilt, of misschien lag het er gewoon van in begin vinger dik op dat hij zijn jeugd mistte. De geitenwollensokken-vader die zijn zoon niet wou opgeven, zijn meermaalse uitspraken over het feit dat geld hem niet interesseert, etc... Maar om met Kane mee te leven, dat kan ik niet. Ik vind overigens dat zijn grootheidswaanzin in schril contrast staat met zijn jeugd die hij mistte, zo kon hij bijvoorbeeld toch voor zijn vast gezin gekozen hebben als hij weet hoe het voelt om een voogd te hebben. Verhaal vind ik gewoonweg niet interessant genoeg om de 2 uur mee te vullen, en je voelde ook naar het einde toe er niet zoveel 'nieuwe clues' waren. En dan op het einde "Rosebud" zorgt nu ook niet ineens voor het WOW effect van de eeuw, het is niet dat het héél wat oplost. Dat is wat er schort aan deze film, zijn laatste woord lijdt eigenlijk naar een oplossing van niets. Hij was een groot man, maar wat heb je er nu meer aan als kijker, dat je weet waar zijn geprevel voor stond. Niets me dunkt, Het had misschien nog beter geweest als er in zijn slee iets verstopt zat.

Nu over de technische kant van deze film. Uiteraard was hij vernieuwend, daar zeg ik niets over. Maar ik heb niet de pretentie om zo'n mijlpalen en orgelpunten direct hoog in te schatten. Welles betekende met dit werk veel voor de cinema, maar stond zelf ook al in traditie van oa Porter en Melies. Hitchcock vernieuwde ook, maar zijn effects bij The Birds zijn gedateerd. Bij het zien van zo'n films moet je je daar over kunnen zetten, en inleven dat het in die tijd vernieuwend was, maar bij Citizen Kane houdt dit het niet staande. Meest overroepen film ooit lijkt me.

Je lijkt de film niet goed te begrijpen. De film gaat over hoe Kane het soort persoon wordt wat hij haat. Als kind en jonge man haat hij zijn voogd en alles waar hij voorstaat en probeert zich er zoveel mogelijk van af te zetten. Alleen wat gebeurt is dat Kane langzaam zelf in zo'n persoon veranderd. We zien Kane afglijden en feitelijk een steeds arrogantere, egoïstische man worden die denkt alles te kunnen kopen. De uiteindelijke onthulling wat Rosebud nu is, is een teken dat Kane dit zelf ook besefte, en heimelijk terug wilde keren naar zijn kinderlijke onschuld, toen zijn meest waardevolle bezit een simpele slee was.