The Fog of War: Eleven Lessons from the Life of Robert S. McNamara (2003)

Erg intrigerende documentaire.

Wat een verhalen kan deze man vertellen over zijn ervaringen, beangstigend gewoon. Je wordt wel even stil als je ziet hoe de meest afschuwelijke gebeurtenissen hebben plaatsgevonden, puur op onbegrip en verkeerde inschattingen omdat machthebbers nu eenmaal niet weten wat de gevolgen kunnen zijn.

Vooral omdat ze nu nog steeds zoveel plaatsvinden.

Briljante muziek ook weer van Philip Glass.

Maar voor mensen die zich bezwaard voelen om die weg te bewandelen (zijn die er nog?): deze film is volgens mij ook aangekocht door een Nederlandse distributeur. A-Film, dacht ik. Maar geen idee wat hun bedoelingen ermee zijn.

Ik ben het overigens helemaal eens met je mening over de film, Kos. Al vond ik de animaties en geënsceneerde illustraties tussendoor een beetje teveel van het goede. Het gebruikte archiefmateriaal vond ik beter geslaagd. Maar de film wordt (gelukkig) echt gedragen door de ervaringen en verhalen van McNamara.

Op aanraden van Mug (wijst met vinger) een keer gezien.

Vind het 6 keer niks. Vooral het concept vind ik redelijk waardeloos. Het gebral van één oude vent die ons door de belangrijkste Westerse oorlogen van de 20e eeuw leidt. Het probleem is vooral dat McNamara vaak overkomt als een wat overenthousiaste opa die eindelijk z'n verhaal mag doen en hier en daar maar wat aandikt. Doet me denken aan één de meest befaamde Fast Show sketches, die traditiegetrouw eindigt met "I was very drunk that day ... .

Daarbij zijn de 11 lesjes waar de film aan opgehangen is van dubieus niveau. Varierend van opgedroogde volkswijsheden (never say never) tot vreselijke dooddoeners (You can't change human nature). De illustratie van die lesjes is vaak ook ver te zoeken. Laat staan dat ze enig gewicht aan de uitspraken zouden kunnen geven.

McNamara is ook een paar keer erg storend, vooral wanneer woorden als "responsability" vallen. Op weinig subtiele wijze danst hij rond die vragen heen, op het einde geeft hij zelfs nog een keer z'n eigen trucje vrij (beantwoord niet de vragen die gesteld worden, maar de vragen waarvan je zou willen dat ze gesteld worden). McNamara zet de hele docu van Morris op de helling als simpele promopraat. Zwak.

Verder zijn de archiefbeelden erg saai en doen die "vragen van achter de camera" erg amateuristisch aan. Vond dit allerminst boeiend.

1.0*

In Nederland wordt 'wijzen naar iemand' gezien als uitermate onbeleefd gedrag....

Naast het feit dat ik de documentaire ontzettend interessant vond, is het beste van de docu dat de heer McNamara zich vaak karikaturaal gedraagt. Daar zit de man die zulke grote en belangrijke beslissingen heeft genomen, en hij komt uitermate intelligent over. Maar tóch voel je het egoïsme doorsijpelen zodat er een mooie mix bestaat van wijsheid en vermaak door een clown. En tevens een mix van vertrouwen en onvertrouwen in de heer McNamara, waardoor hij echt menselijk overkomt.

Ik herken mezelf er ook wel in. Met te veel passie en drift je mening uitspreken over zaken die je 'echt' bezig houden, waardoor de tegenpartij je met grote ogen vol verwondering aankijkt met een blik van: "wauw, wat een pleidooi, wat een wijsheid, wat een.....freak."

Ik moet deze documentaire overigens wel herzien. Misschien dat de overheersende 'wauw'-factor omgezet kan worden in een 'freak'-factor.

(ik vraag me af of deze enigszins passionele bijdrage nu ook als clownesk opgevat zou kunnen worden)

Unieke documentaire die een (gekleurde) blik geeft achter de beleidsschermen tijdens wereldoorlogen.

Die elf lessen zijn slechts een kapstok, want de belangrijkste lessen zitten in de nuances en relativeringen die ook wel degelijk in de documentaire zitten.

I want to say, and this is very important: at the end we lucked out. It was luck that prevented nuclear war. We came that close to nuclear war at the end. Rational individuals: Kennedy was rational; Khrushchev was rational; Castro was rational. Rational individuals came that close to total destruction of their societies. And that danger exists today.

McNamara heeft een feilloos geheugen, maar of hij expliciet getekend heeft voor het gebruik van gif weet hij niet meer... Pijnlijk moment.

4 sterren

Fascinerende documentaire, prachtig gemonteerd en vormgegeven. McNamara is een charismatische verteller en de film geeft een eerlijk beeld van hem, compleet met menselijke tekortkomingen en inschattingsfouten. Vaak hoeft hij niet eens iets te zeggen; de onderdukte emoties zijn van zijn gegroefde gezicht af te lezen. Met McNamara als boeiende leidraad passeert een zeer bewogen deel van de amerikaanse geschiedenis de revue. Mooie muziek van Philip Glass ook.

Yeah, heb een nieuwe sectie ontdekt in de videotheek... Documentaires Staat nog veel leuk spul tussen wat ik op m'n verlanglijstje heb staan.

Maar eens begonnen met The Fog of War, gewoon omdat ik veel interesse heb in dit tijdvak van de (Amerikaanse) geschiedenis. Fascinerend hoe machtig de mannen in Washington en Moskou toen waren. McNamara was er zeker eentje van. Iemand met buitengewoon veel macht en invloed, hyper intelligent en een man van duidelijke en krachtige taal, een koele rekenaar, iemand die moeilijke maar zeker ook dubieuze beslissingen nam. Bovendien heb ik boven op de resten van de McNamara linie in Vietnam gestaan. Fascinerend genoeg om eens een docu aan te wagen dus.

Eigenlijk is het meer een heel lang interview en gelukkig een zonder opdringerige vragensteller. Het is vooral McNamara zelf die aan het woord is en terugblikt op zijn professionele en politieke carrière. De vorm waarin dit gedaan is vind ik erg sterk, je ziet hem eigenlijk in flinke close-up, bijna frontaal. Net zoals je iemand aankijkt waar je een gesprek mee voert, het schept een soort intimiteit tussen het onderwerp en de kijker. Beetje alsof de man bij jouw thuis op de koffie is en een paar zeer boeiende verhalen op de tafel gooit.

Het "interview" wordt ondersteunt door oude archief beelden en animaties die de soms duizelingwekkende proporties van de militaire beslissingen kracht bij zetten. Beslissingen waar de kikkerland politicus badend in het zweet van zou waker worden. Indrukwekkend en verontrustend, hoeveel doden er tijdens de "Fire Raids" op Japan zijn gevallen en dat de wereld meer dan eens op het randje van een kernoorlog balanceerde...

McNamara vertelt aan de hand van "11 lessen" hoe de beslissingen over oorlog, dood en leven worden gemaakt. Opvallend hierbij vind ik dat sommige van zijn lessen nogal tegenstrijdig zijn. Het geeft meteen de complexiteit van het hele gebeuren als een oorlog weer en McNamara geeft zelf ook aan dat het te groot is voor een man om te bevatten. Het is ook de dualiteit van oorlogsvoering (of misschien wel de menselijke natuur) die ik terug zie in de reflecties van deze man. Hij geeft zelf toe dat hij in principe een oorlogsmisdadiger is, was het niet dat hij voor de winnende kant vocht in WO2. Dat is natuurlijk een logische waarheid maar daardoor niet minder bizar. Om iemand als McNamara dat in alle nuchterheid te zien zeggen is dan ook behoorlijk indrukwekkend.

Vond hem trouwens ook opvallend minder open over zijn Vietnam beslissingen. Wellicht omdat hij daar nu niet tot het kamp van de overwinnaars behoorden?

Erg prettig om eens een interview te horen waar het niet gaat om het ontlokken van scoops of bijzonderheden ter meerder glorie van de interviewer zelf. Nee, het is een prachtig document geworden waarin vooral de persoon McNamara centraal staat met al zij pro's en contra's. Bovendien omlijst met prachtige muziek en originele bandopnames uit het Witte Huis.

Ja van dit soort documentaires kan Madecineman best gelukkig worden.

4* zijn makkelijk verdient.

Inzichtelijke en uiterst boeiende documentaire over Robert McNamara. De Amerikaanse ex-minister van defensie (tijdens een boeiende periode: 1961-968) praat hier vrij openlijk over zowel zijn zakelijke als zijn persoonlijke leven. Hij vertelt over de gedachtengang achter besluiten, en de zware verantwoordelijkheden die daarmee gepaard gaan. McNaMara is de enige aan het woord hier, maar is een boeiend persoon en uitstekend verteller. De vele archiefbeelden zijn interessant, en ook de spannende muziek doet deze documentaire zeker geen verkeerd.

Uitstekende documentaire over de minister van Defensie ten tijde van de Vietnam-oorlog: Robert McNamara. Via elf lessen/hoofdstukken krijg je een overzicht van zijn leven en dus wat tactische lessen mee. Wat opvalt is dat tijdens het opnemen van de docu hij al ver in de tachtig was, maar nog steeds vol levenslust en charismatisch. Dit helpt in het begin om sympathie voor hem te krijgen als hij vertelt over zijn jeugd. Ook boeiend is het om te zien hoe hij als consultant optrad tijdens de Tweede Wereldoorlog en vervolgens voor Ford. Met zijn analytische skills heeft ie toen voor belangrijke veranderingen gezorgd.

McNamara lijkt dus erg een aimabel persoon, weliswaar een tikkeltje arrogant a la Mart Smeets. Bij de Vietnam-episode gaat het alsnog wringen allemaal. Ik denk dat hij diep in zijn hart beseft dat hij toentertijd niet de juiste belissingen gemaakt heeft. Vaak schuift hij de schuldvraag van Vietnam weg naar president Lyndon Johnson, wat ik wel wat gemakkelijk vond. En opeens weet hij niet meer of hij wel of niet voor het gebruik van het Agent Orange-gif heeft getekend, terwijl ie daarvoor als een alwetend persoon overkomt. Voor de rest heeft de docu filmisch niet zo heel veel te bieden: enkel archiefbeelden en McNamara aan het woord. Het moet het vooral hebben van de inhoud, die al ruimschoots fascineert.

Een documentaire, hier dan nog met een belangrijke wereldpoliticus als centraal punt, is steeds interessant om gebeurtenissen die de ganse wereld aanbelangden vanuit een bepaalde invalshoek te zien uiteenzetten.

Deze documentaire is wel het volgen waard maar, zoals steeds, blijven de echt pertinente vragen onbeantwoord en in de plaats komen er zo van die algemene wijsheden als "De mensheid zal nooit veranderen" en "Geen vergissingen maken is uitgesloten" enz.

Bovendien vond ik hier nogal veel details, anecdotes eigenlijk, aan bod komen : kennismaking met zijn vrouw, de keuze van de plaats waar Kennedy begraven werd, een afscheidsceremonie....Had niets met de documentaire te maken...

Het zal een hele klus zijn geweest om er een coherent verhaal van te maken getuige al die knipjes. Het grote McNamara interview, afgewisseld met illustraties en zowel beeld als geluid uit het archief, terwijl de muziek van Philip Glass het wat meer schwung geeft. Met enige interesse in de materie is zoiets al gauw boeiend en als iemand recht van spreken heeft, dan is het deze man wel. Iemand die voor unieke inzichten zou moeten zorgen, al heb ik dat wat te weinig als zodanig ervaren.

De meer privé georiënteerde zaken zijn beduidend minder interessant en als daar dan eens iets aan de hand is, kapt McNamara dat onmiddellijk af. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hij hetzelfde doet wanneer het om de fog of war gaat. Onderweg vertelt hij ook iets over hoe hij met vragen omgaat, ze in wezen omzeilt, en in de epiloog is er nog dat damned if I don't momentje. Een tacticus. Misschien dat meer openheid ook wel te veel gevraagd is, maar het geeft zo wel een bijsmaakje.

Net als wanneer hij het even niet meer weet als Agent Orange ter sprake komt. Toch een aantal keren dat hij niet helemaal lekker overkomt, ook al noemt hij zichzelf ergens een war criminal. De lesjes (gek genoeg heeft McNamara er zelf tien stuks) stellen niet zoveel voor, het is meer de geschiedenis die hij, vanuit zijn perspectief, oprakelt en zijn positie daarin, die het een waardevolle documentaire maken. Ook een ietwat gemankeerde, Morris krijgt al met al wat te weinig uit de man.

Zou verplichte kost moeten zijn voor de huidige generatie politici. Dit blijft helaas actueel