Two Rode Together (1961)

Boordevol cliches en stereotypen, maar Stewart en Widmark maken er gelukkig nog wat vermakelijks van.

Dacht aanvankelijk, dit is weer zo'n western die pas naar het einde toe zal "ontploffen" en ondertussen kunnen we ons verkneukelen met hetgeen ons het duo Stewart-Widmark voorschotelt: twee nogal uiteenlopende persoonlijkheden die hun meningsverschillen verbaal, pittig en soms grappig, uitvechten. En dat kon er best door maar wat daarna volgde was een teleurstelling. Het verhaal neemt ongeloofwaardige proporties aan, weet eigenlijk niet welke richting het uit moet, we krijgen Indianen te zien die absoluut niet doen denken aan die oorspronkelijke bewoners van het land en de acteerprestaties gaan de dieperik in.

De titel zei me al niets, de film evenmin.

De minste Ford van de ongeveer 25 die ik er zag. En ook de enige die ik als saai zou omschrijven. Redelijk geacteerd en mooie kleuren, maar er gebeurd nauwelijks iets dat de moeite waard is.

Toch wel een bijzondere mix van (sociaal) drama, zwarte komedie en een bescheiden snuif actie. Ook een film waarin James Stewart de hele tijd moppert. Dat houdt de conversatie met kompaan Richard Widmark in elk geval scherp. John Ford vond het script naar verluidt maar niks en gedroeg zich conform zijn reputatie op de set, maar toch heeft hij voor mij een mooi resultaat verkregen. Het hoofdthema van tot Comanche geassimileerde blanken vind ik uiteindelijk wel beklijvend gebracht, tot en met de lynchpartij die me kippenvel bezorgde. En dan telkens weer de humor die inbreekt in de film. Apart.

De thematiek van Two Rode Together ligt in het verlengde van The Searchers (1956), die vijf jaar eerder uitkwam. Ook van John Ford en de betere film. Het is ook de film waarin John Wayne zijn nicht uit de jarenlange gevangenschap van de Comanchen bevrijdt waarna de kijker zich afvraagt of die daad werkelijk een bevrijding is of misschien een hernieuwde gevangenschap maar nu in de blanke gemeenschap.

De blanke kolonisten in Two Rode Together zijn daarin in ieder geval nogal duidelijk. Ook zij krijgen te maken met door de Comanchen gevangen genomen familieleden, die Indiaans zijn geworden. De kleinburgerlijke en naïeve kolonisten zijn tamelijk radicaal in hun denken en worden als extreem haatdragend geportretteerd. De terugkomers die in de ogen van de achterblijvers blank zijn gebleven, maar het natuurlijk niet meer zijn, zijn eigenlijk al bij voorbaat kansloos. Ze zijn hoe dan ook gevangenen. De film geeft met deze geschiedenis een cynische kijk op de Amerikaanse samenleving in de tijd van de pioniers.

Het verhaal rondom de thematiek is boeiend. De film vertelt van een vriendschap tussen twee mannen. Gespeeld door James Stewart en Richard Widmark die heel vaardig met pittige dialogen in de weer zijn. Goeie rol van Stewart. Het ene moment zit je om hem te grijnzen in zijn rol als charmante en schelmse sheriff. Het andere moment verstart de grijns als Stewart heel kil en puur voor zijn eigen gewin bemiddelt tussen de blanken en de Comanchen. Een man met twee gezichten. Beide gezichten overtuigen.

Two Rode Together is een ongewone western. Geen romantische western met revolverhelden, shootouts en sfeervolle landschappen, maar een cynische western over ontheemding, eigen gewin, huichelarij en racisme. Het is even wennen, maar de film beviel uiteindelijk goed.