Wolfen (1981)

Erg spannende bovennatuurlijke thriller, maar toch wringt er wat. Het laatste half uur ongeveer is me net iets te bizar. Niet meer geloofwaardig en dat weerhoudt me van een nog iets hogere score. De cast acteert prima, vooral Albert Finney is goed. De sfeer is mede dankzij de subtiele soundtrack ook erg fijn. Bovendien ziet de film er erg mooi uit dankzij goed camerawerk en een aantal prachtige shots. Jammer dat het laatste half uur qua verhaal wat uit de bocht gaat.

Een erg langzaam op gang komende politiethriller, met weerwolven. Ik werd die goedkope filters, die dienden voor het weerwolfperspectief, snel zat. Er gebeurde te weinig om de film echt boeiend te maken. Tegen het einde komt er wat schot in de zaak, maar dan is het te laat.

Speciale sfeertje.

Uit hetzelfde jaar als Landis' An American Werewolf in London, komt deze Wolfen. Een film die het over een geheel andere boeg gooit. Voorzien van knap geschoten beelden vanuit het perspectief van de wezens, onderscheidt de film zich al snel. De camera schiet razend over het asfalt, hetgeen resulteert in een extra dimensie. De hierbij gebruikende filters zijn tegenwoordig wat achterhaald, maar dragen wel bij aan het speciale sfeertje. Het verhaaltje houdt tegen het einde nog maar weinig stand, maar voelt wel origineel aan.

Goed.

"You've seen them, haven't you? You don't have the eyes of the Hunter. You have the eyes of the dead."

Prima (weer)wolf film uit de jaren '80, origineel concept van een politieman die onderzoek moet doen naar een moordzaak waar weerwolven achter zitten.

Albert Finney als een New Yorkse politieagent is misschien een vreemde casting keuze maar hij speelde best wel aardig. Verder was Edward James Olmos ook prima als een Indiaan. Dustin Hoffman wou heel graag de hoofdrol spelen in deze film maar werd geweigerd door de regisseur.

Wolfen heeft toch best een professionele uitstraling, dat komt vooral door de opnames in wide-screen en de locaties in New York. De beelden zijn mooi geschoten en de film heeft een prettig 80s sfeertje.

De weerwolven uit Wolfen zijn heel anders als de reguliere weerwolven, het betreft hier namelijk een Indiaanse mythe en het zijn geen mensen die in wolven veranderen. In plaats van mannen in pakken zoals in The Howling zijn de wolven hier getrainde wolfshonden. We zien niet veel van de wolven in de film maar we krijgen een soort beeld vanuit de wolf die zijn prooi achtervolg, vergelijkbaar met wat ze in Predator hebben gedaan. De gore was prima gedaan.

De film is een beetje langdradig maar heeft een prima spanningsopbouw. Michael Wadleigh's cut van de film was zelfs 4 uur lang, en werd toen snel bijgeknipt door 4 verschillende editors. Aan het einde voelde het wel een beetje gehaast.

De soundtrack van James Horner was mooi, maar zeker niet zijn beste werk. Sommige stukjes leken een beetje op de soundtrack van Aliens of Star Trek.

Het verhaal is wel best origineel maar vond ik uiteindelijk toch niet zo goed uitgevoerd. Het heeft een lekker mysterieus sfeertje maar was toch niet helemaal goed doordacht. Het boek van Whitley Strieber waar de film op is gebaseerd gaat ook erg anders.

Al met is Wolfen een prima 80s cultfilm, maar ik snap waarom de film destijds is geflopt. De kwaliteit van de nieuwe blue-ray is wel uitstekend, moet ik zeggen.

Goeie film waarin een rechercheur een brute driedubbele moord moet zien op te lossen. Zeker geen standaard weerwolf-film die het dan ook niet van de gore moet hebben, maar meer van de sfeer en spanning. Goed opgebouwde scenes en vooral mooi camerawerk en uitstekend locatiewerk. Wel wat aan de lange kant.

Een weerwolf film die niet over lycantropen gaat. Het is vooral een procedureel cop drama waar Finney z'n toen al verlopen kop erg geschikt voor is. De daders zijn alleen wat apart. Met een Predator kijkertje. Daar zag het er wel wat beter uit dan hier het geval is. Wie voor de horror gaat, zal enigszins bedrogen uitkomen. Verder zit het filmpje niet onaardig in elkaar. Zo heeft het nog dat smoezelige sfeertje van de zeventiger jaren. Het was een zootje daar in de Bronx destijds. Jammer dat het soms te prekerig wordt, de Indianen hebben namelijk iets te vertellen. Maar toch, een scène als die van Finney vs. Olmos op de hangbrug, dat mag er zijn.

Deze langzaam op gang komende politiethriller, met ahum, (weer)wolven ziet er redelijk mooi uit dankzij goed camerawerk en een aantal prachtige shots. Maar mooi camerawerk is geen garantie voor een goede film. Ten eerste faalt het wanhopige als Horror. Drie slappe kills aan het begin en het gebruik van irritante filters zijn niet voldoende om een angst uit te beelden. Daarnaast had ik steeds het gevoel of dat de film meer over de politieke angst of boodschap had van het New York van de jaren tachtig, de dreiging van terreurgroeperingen en dat dan gemixt met Indiaanse folklore. Kortom een te lange en dodelijk saaie film.

Regisseur Michael Wadleigh’s Wolfen is één van de meest bijzondere horrorfilms van de jaren 80.
Horrorfilm? Jazeker, hoewel de film ook ingrediënten van een politiethriller en een ecologische thriller in zich draagt. De focus van de film ligt vooral op de (schadelijke) gevolgen van menselijke activiteiten ten aanzien van de natuur, en in dat opzicht haakt Wolfen aan bij films als Frogs (1972), Long Weekend (1978) en Prophecy (1979) – eveneens horrorfilms met een sterke ecologische boodschap. Wolfen appelleert niet aan verwachtingen van recht-toe-recht-aan horror-fans en stelt daardoor, getuige de meeste reacties hier, door de wol geverfde ‘gorehounds’ teleur. Ik ben van mening dat regisseur Wadleigh te prijzen valt om zijn intelligente aanpak en de beladen, dreigende sfeer die hij weet te creëren in plaats van Wolfen te reduceren tot het zoveelste weerwolf-gorefest. Waar, vreemd genoeg, geen weerwolven in voorkomen.

De plot: als NYPD rechercheur Dewey Wilson (Albert Finney) opdracht krijgt de gewelddadige dood van twee society-figuren en hun lijfwacht te onderzoeken in Battery Park, kan hij niet vermoeden dat hij begonnen is aan de vreemdste zaak in zijn carrière. Onderzoek door forensisch arts Whittington (Gregory Hines) toont aan dat de drie personen zijn verminkt door iets of iemand zonder dat er sporen van een wapen op de lichamen zijn achtergelaten. Aangezien het gaat om de dood van de rijke vastgoed-magnaat Christopher Van der Veer en zijn vrouw, wordt in eerste instantie gedacht aan individuen of groeperingen met een terroristisch motief. Samen met collega Rebecca Neff (Diane Venora), die voor een private beveiligingsorganisatie werkt, onderzoekt Wilson sporen in die richting en komt zo in contact met voormalig Indiaans activist Eddie Holt (Edward James Olmos). Dan duikt er een tweede lichaam op in de South-Bronx, een door armoede, criminaliteit en verpaupering geplaagde achterstandswijk. Er blijkt een verband tussen beide zaken wanneer er op meerdere lichamen wolvenharen worden aangetroffen. Dit leidt Wilson en Neff naar een mysterieuze verlaten kerk in de South-Bronx, waar zij op hun sinistere tegenstander stuiten. Midden in New York blijkt zich al generaties lang een roedel urbane wolven te bevinden (door de Indianen ‘wolfen’ genoemd). Een nieuw gentrificatie-project van Van der Veer, waarbij achterstandswijken worden gesloopt om plaats te maken voor dure nieuwbouw, bedoeld voor de meer vermogenden, bedreigt echter hun habitat. De 'wolfen' doodden Van der Veer om deze dreiging af te wenden, niet beseffend dat de dood van zo’n belangrijke figuur hen uiteindelijk op de radar brengt van de autoriteiten. In een laatste confrontatie met de gevaarlijke dieren overtuigt Wilson hen ervan dat het project afgeblazen zal worden en dat hun leef- en jachtterrein buiten gevaar is. Daarop verdwijnen de 'wolfen' weer in de verlaten schaduwen die zolang hun dekking vormden. Veelbetekenend houden Wilson en Neff voor hun superieuren verborgen wie verantwoordelijk is voor Van der Veer’s dood, evenals die van talloze andere inwoners van New York en andere grote steden waar zich al jarenlang mysterieuze verdwijningsgevallen voordoen. Eddie Holt en de zijnen nemen Wilson in vertrouwen: de ‘wolfen’ zijn restanten van grote wolvenroedels die eeuwenlang in harmonie met de Indianen leefden en door hen als goden werden vereerd. Toen de blanke kolonisatie begon en de Amerikaanse wildernis steeds meer terrein verloor aan de oprukkende steden, werd het merendeel van de ‘wolfen’ door de blanken uitgeroeid. Sommigen echter pasten zich aan door onder te duiken in hun nieuwe urbane omgeving en van de armenwijken hun nieuwe leefgebied te maken – waarbij het sociaal gemarginaliseerde deel van de bevolking hun nieuwe prooi werd.

Wolfen is gebaseerd op Whitley Strieber’s debuutroman The Wolfen uit 1978 en volgt deze in grote lijnen, hoewel regisseur Michael Wadleigh op een aantal punten afwijkt van Strieber’s verhaallijn. Zoals gezegd gaat het in de verfilming om de dood van belangrijke leden van de New Yorkse elite; in de roman zijn dit twee NYPD rechercheurs. Verwikkelingen rondom corruptie binnen het New Yorkse politiekorps die in de roman aan bod komen, worden door Wadleigh overboord gezet. Belangrijkste verschil is wel dat, wanneer de identiteit van de ‘wolfen’ aan het eind van het boek wordt onthuld, inspecteurs Wilson en Neff deze meldden bij de autoriteiten,
die een grootscheepse jacht op de steelse roofdieren voorbereiden. In de film houden Wilson en Neff de identiteit van de ‘wolfen’ geheim, en stellen hen zo in staat in New York en andere steden te overleven. Hiermee draagt de film dus een sterk ecologisch getinte boodschap uit, waarbij de ambitieuze vastgoedplannen van Van der Veer worden voorgesteld als nefaste roofbouw op de habitat van mens en dier. Het is niet toevallig dat regisseur Wadleigh in Wolfen een analogie creëert tussen de genocide op zowel de oorspronkelijke bewoners van het Amerikaanse continent als hun bijna bovennatuurlijke symbionten, en de nietsontziende wijze waarop moderne roofridders zoals Van der Veer onze wereld uitbuiten. Indianen en ‘wolfen’ trachten in harmonie met de natuur te leven terwijl figuren zoals Van der Veer c.s. deze willen domineren, uit praalzucht of voor commercieel gewin. Beide groepen mogen in de loop der eeuwen grotendeels zijn weggevaagd, toch zal dit basale gebrek aan respect voor de natuurlijke omgeving uiteindelijk leiden tot de onvermijdelijke ondergang van de mens.

Tevens neemt regisseur Wadleigh, in de vorm van Executive Surveillance Services (ESS), een schimmige private beveiligingsorganisatie die Van der Veer en de zijnen beschermt, een voorschot op onze huidige technologische surveillance-staat. ESS beschikt over grote financiële en technologische middelen, evenals politieke invloed.
Dat de manier waarop deze worden ingezet niet altijd in overeenstemming is met de wet of met burgerrechten, roept sterke overeenkomsten op met zowel de wijze waarop sommige huidige regeringen hun burgers 24/7 via technologie in de gaten houden, als met moderne tech-reuzen zoals Facebook/Meta, Google en Amazon – bedrijven die in hun nietsontziende data-mining verdienmodel eveneens opereren binnen de uiterste grenzen van wat wet en regelgeving toestaan.

Eén van de meest opvallende aspecten aan Wolfen is de visuele weergave van het waarnemingsvermogen van de dieren, dat voornamelijk is gebaseerd op warmte. DOP Gerry Fisher baadt het scherm regelmatig in sterk contrasterende beelden die alterneren tussen zwart/wit en kleur. Het lage perspectief (bedoeld om het gezichtspunt van de ‘wolfen’ te verbeelden) en de jachtige montage verhogen de spanning en versterken het idee dat gevaarlijke nachtelijke roofdieren New York onveilig maken. Deze visuele stijl bleek zes jaar later duidelijk van invloed op door DOP Donald McAlpine geschoten visuals voor het SF/actie-vehikel Predator (1987). Hier geven soortgelijke beelden het door technologie versterkte gezichtsvermogen weer van een buitenaards wezen dat in de Zuid-Amerikaanse jungle op mensen jaagt.

Het enige minpunt aan Wolfen betreft het helaas nogal onevenwichtige einde – de manier waarop Dewey Wilson achterhaalt wat de werkelijke redenen van de ongrijpbare roofdieren zijn om hun uit hun schuilplaats te komen, evenals de laatste nachtelijke confrontatie met de ‘wolfen’ op Wall Street en in Van der Veer’s penthouse komen ongeïnspireerd en geforceerd over. Het lijkt erop dat scenaristen Michael Wadleigh en David Eyre moeite hadden het einde van de film op een natuurlijke manier uit het voorafgaande verhaal voort te laten vloeien. Maar dit is slechts muggenziften, gezien de sterke film die eraan voorafgaat. Wolfen behoort met gemak tot de beste en meest intrigerende horrorfilms die de jaren 80 hebben voortgebracht, en was in ‘het jaar van de weerwolf’ 1981 – waarin ook An American Werewolf in London en The Howling uitkwamen – wat mij betreft de onbetwiste ‘leader of the pack’.

Duistere politiethriller over een bovennatuurlijke wolvenroedel die New York onveilig maakt. De gore is wat gedateerd, maar voor de rest heeft hij de tand des tijds goed weten doorstaan. Ik heb het hier of elders nog nergens gelezen, maar het lijdt toch geen enkele twijfel dat John McTiernan zich door Wolfen heeft laten inspireren bij die iconische predator infrared vision mode? Hier wel wat overkill van dat effect, maar een leuke innovatie.