City Lights (1931)

Dit blijft voor mij één van de beste films aller tijden.
Een zwerver 'ziet' de liefde voor zich en verlegt zijn uiterste grenzen haar het mooiste te bieden wat haar begeert. Hij offert alles op, uit liefde voor haar en wetende dat dat wederzijds ook zo is. Maar het meisje is blind en als de zwerver uiteindelijk slaagt in zijn opzet, weerhoudt haar nieuwe zicht haar ervan te kunnen weergeven wat zij heeft gekregen.
Elke komische handeling die Chaplin hier doorstaat is eigenlijk zuiver drama. Elk moment van slapstick is eigenlijk gewoon uitlachsensatie. Een man die verliefd is op een vrouw, zich daarvoor halfdood laat slaan tijdens een bokswedstrijd en zich moet ontfermen over een alcoholist die bij de minste nuchterheid zíjn 'kameraad' de deur toewijst, is niet meteen de leukigheid zelve.
Toch is Chaplin er destijds in geslaagd de mensheid te doen geloven dat hij zuivere onderbroekenlol aan het brengen was, terwijl hij eigenlijk zijn eigen manier van Shakespeare stond te verkopen.
Liefde maakt blind, maar blind kan je voor alles zijn.

“You can see now?”

“Yes, I can see now.”

Sterke film weer van Chaplin. Het is altijd interessant om te lezen hoeveel werk, tijd en frustratie het heeft gekost om City Lights te maken, en Chaplin heeft zijn medeacteurs echt tot waanzin gedreven. Maar het resultaat mag er zijn, en vooral de bokswedstrijd is geniaal gemaakt. De band tussen the Tramp en the Blind Girl is mooi, en Chaplin en Cherrill weten met alleen hun gezichtsuitdrukkingen al veel emotie over te brengen. De laatste scene is ontroerend, maar daarnaast valt er ook weer ongelooflijk veel te lachen om City Lights. De combinatie van humor en een onderliggende maatschappijkritische boodschap maakt de films van Chaplin zo sterk.

De Zwerver is een uiterst herkenbaar typetje, met z'n te wijde clownsbroek, z'n eendengangetje, bolhoed, valse snor en wandelstok. Op z'n omzwervingen komt hij in contact met alle lagen van de bevolking. Hij gedraagt zich als een beschermende gentleman ten opzichte van de armen, maar hij bespot de rijken.

Wegens de opkomst van de talkies besloot Chaplin wat geluidseffecten te integreren, maar geen stemmen. Als satire op de lange speeches van gezagdragers blies hij op een soort papieren rietje met een trompetachtig geluid. De vallende steen klinkt niet als een steen, maar als een hol, houten voorwerp.

De humor is behoorlijk absurd. Hoe geloofwaardig is het dat iemand een stuk zeep in plakjes snijdt en op z'n boterham legt in de veronderstelling dat het kaas is? Ook de gespleten persoonlijkheid van de miljonair is bizar. Het hoeft echter niet realistisch te zijn; kolder mag ook. Komische hoogtepunten zijn de openingsscène en de boksmatch die de sierlijkheid heeft van een ballet.

De hoofdintrige is niet zozeer grappig, wel romantisch. Virginia Cherrill was zwaar bijziend, wat haar die starende blik gaf waarmee ze voor blind door kon gaan. Dit is het kruispunt tussen de vroege, puur komische Chaplin en de latere klassiekers waarin hij zwaarwichtiger thema's zou verwerken.

Charlie Chaplin is een legende. Een belangrijke en invloedrijke filmmaker, die in meer dan 60 korte en lange films zijn vakmanschap heeft bewezen. Zijn iconische verschijning maakt deel uit van het collectieve geheugen.

Een wandelstok, een bolhoed, een beweeglijk snorretje, een slobberbroek, te grote schoenen en een te klein colbert waarvan de onderste knopen altijd open staan. Een fantastische mimiek en dito gebaren. En natuurlijk het bekende waggelende loopje.

In 1931 maakte hij de film City Lights. Een silent. Ondanks de opmars van de geluidsfilm, hield Chaplin nog stug vast aan het geluidloze. In City Lights wordt een beetje filmgeluid toegelaten, maar dat geluid staat geheel in dienst van de satirische strekking van de film. Het zijn korte functionele momentjes die de zin en de kracht van het geluidloze juist accentueren.

Prachtfilm. Een legendarische scène in die film is natuurlijk de magnifieke bokswedstrijd. Een choreografisch hoogstandje waarin montage, muziek en acteerkunst in perfecte harmonie samenvallen. De film heeft meer van deze komische choreografische hoogstandjes. Mijn favoriete scène speelt zich af in een nachtclub en maakt dat het opsteken van een sigaar nooit meer zonder glimlach zal kunnen gebeuren.

Het is trouwens niet puur en alleen een film met komische accenten. De film wisselt pure komedie steeds heel mooi af met tragiek. De uitgebalanceerde mengeling van beide genres maakt de film zeer geschikt voor een satirische benadering van sociale misstanden in de wereld. En dat doet de film dan ook.

De sociale kloof tussen arm en welgesteld is in de film zeer herkenbaar en wordt fijn spottend aan de kaak gesteld. De rode draden in de film zijn de pogingen van Chaplin om geld bijeen te brengen voor een oogoperatie voor zijn blinde geliefde. Zijn tragikomische pogingen worden steeds weer door de gevestigde orde gedwarsboomd.

De film heeft momenten waarop sociale ongelijkheid wegvalt en Chaplin als volwaardig mens wordt gezien. Op die momenten wordt de bovenlaag de oogkleppen even ontnomen en veranderen arrogantie en vooringenomenheid in hartelijkheid en medemenselijkheid. In City Lights gebeurt dat vooral met een slok op. Het zijn zeer hilarische scènes die pas op het tweede gezicht een ontnuchterende werking hebben.

En zo laat de film niet enkel een hopeloze strijd en een bittere aanklacht tegen de klassenmaatschappij zien, maar biedt hij ook lichtpuntjes. Chaplin blijft ondanks alle tegenspoed, trouw aan zijn geloof in de goedheid van de mens en construeert uit alle tragiek en komedie uiteindelijk zelfs een aangrijpende overwinning voor de menselijkheid.

Maar ja, voordat die overwinning is bereikt, moet de droefgeestige zwerver een enorme lading aan tragikomische tegenslag overwinnen. Altijd met rechte rug. Nooit lijdzaam. Zelfs in de eerder genoemde hilarische boksscène delft de zwerver dan wel het onderspit, maar doet hij dat niet zonder slag of stoot.

Het einde van de film is van een geweldige tedere schoonheid. Aan het eind wordt de sociale kloof in het licht van een overstijgende lotsverbondenheid alsnog gedicht. Wat rest is de blij verlegen lach van Chaplin en de genoegzame boodschap aan de kijker dat het leven in deze harde en kille wereld niet alleen wordt bepaald door (des)illusies en vooroordelen.

City Lights is een fraaie exponent van de stomme filmkunst met een voortdurend bombardement aan ingetogen hilariteit en uitbundige slapstick gecombineerd met ontroerende tragiek.

En zo’n film verdient een stevig geluidloos applaus!

Wederom een prima Chaplin film met zijn typsiche personage van The tramp. Weinig vernieuwend personage weliswaar die amper evolueert. Vaak in dezelfde setting van armoede en onderdrukking tegenover egoïstische rijken of de onbegripvolle repressieve politieagenten. Er wordt steeds een stelling geponeerd van een onbegripvolle samenleving waarbij hij als have-not zwerver zijn genereuze hart kan laten zien, niet zelden aan een personage waarop hij verliefd wordt. Humor en drama gaan hier steeds hand in hand.

Maar het zijn ook plots die aanslaan bij het publiek. Chaplin is een herkenbaar en populair personage. Niet alleen door de absurde humor, maar gewoon als persoon. De humor brengt telkens iets extra's in zijn films. Prima en legendarische scène is overigens die in de boksring. En ook de scènes met het fluitje en de zeep zijn leuk.

Absurde humor met een vleugje maatschappijkritiek: het is steeds een geslaagde combinatie bij de Chaplin films. Telkens leuk om er eentje (terug) te zien!

Charles Chaplin in de vertrouwde rol van tramp met peperkoeken hart. De film start met een sterke komische scène - de onthulling van het standbeeld - om zich vervolgens aan prima tempo te ontplooien. De gags en sentimentele momenten - de twee kanten van Chaplin - volgen mekaar snel op. Toch wel knap hoe die man alles zelf aan mekaar schreef, acteerde, produceerde en ook nog eens de muziek er bovenop componeerde.

Niettemin was ik van de film an sich nu ook weer niet ondersteboven, in vergelijking met de rest van zijn langspeelfilms die ik reeds gezien heb. Voor mij was het tot vlak voor het einde een best vermakelijke film maar ook niet meer dan dat. Eén van de topscenes vond ik dan nog de bokswedstrijd choreografie op de Vivaldi-achtige muziek.

Maar dan kwam de finale - de ontmoeting met het ziende meisje - langs … en Chaplin nailed it again! Die laatste drie minuten en de communicatie die tussen beiden plaatsvond, raakte iets bij mij, het leek wel poëzie zonder woorden. Misschien zit in dat soort scènes dan toch het ware genie van Chaplin. Hij slaagt er in vele van zijn films telkens weer in om een positieve visie op het menszijn in te communiceren naar het publiek.

De film is een favoriet van publiek en critici (hij staat steevast hoog in alle ‘beste films aller tijden’-lijstjes), maar ik vond ‘m tegenvallen na het zien van Chaplins eerdere klassiekers. De film noemt zichzelf een “comedy romance in pantomime” en natuurlijk doet Chaplin het weer op alle fronten goed: de pantomime c.q. het acteren is meesterlijk, de slapstick vernuftig en komisch, in elke situatie wordt humor gevonden, het verhaal is niet alleen grappig maar ook hartverscheurend, de muziek verdiept, etc maar het miste voor mij het geniale van z’n eerdere meesterwerken. Het verhaal zit heel knap in elkaar maar de thema’s ervan zoals de kritiek op de klassenverschillen die veel onrecht geven, niet in de laatste plaats qua de romantiek waar arme mensen (en hier ook: mensen met een handicap) niet zo makkelijk toegang toe hebben kennen we al van z’n eerdere films. Ook de humor begint sleets te worden en neigt aldoor naar het flauwe en voorspelbare. Sommige slapstick gaat te lang door waardoor het eentonig wordt. Het is vooral de boksscene en het ontroerende, dubbelzinnige einde die wat mij betreft de film toch nog haar momenten van genialiteit geven.

Toch minder leuk gezien de hoge scores en de top 250 notering, al blijft het wel een vermakelijke film met de typische humor en grappige situaties van Chaplin. Maar het is soms wel wat langdradig opgezet en de film heeft te weinig hilarische scènes die echt bijblijven. De muziek is bijna constant aanwezig en begon meer en meer naar het einde toe een negatieve factor te krijgen. Wel een mooie einde ! 6,5/10