Gernika (2016)

Koldo Serra, de regisseur die me eerder verraste met de film Bosque de Sombras. Niet door de kwaliteit van de film, nee alleen maar omdat hij destijds Gary Oldman had weten te strikken voor zijn middelmatige film. Was destijds namelijk erg onder de indruk van Oldman, maar met dat werk liet hij mij met een groot vraagteken achter. Later zou blijken dat de man een aantal verkeerde keuzes, in mijn ogen i.i.g., zou maken en hij in de groepering "middelmatige acteur" zou gaan verdwijnen. The rise and fall. Dus was ik benieuwd of de regisseur dit keer sterker in zijn schoenen zou staan, dit keer mocht James D'Arcy de belangrijkste persoon spelen.

Een film over het leven tijdens de burgeroorlog die woede in Spanje om dictator Franco van zijn troon te stoten. Tijdens deze patstelling lijkt de media (propaganda) een belangrijke troef, tegenwoordig is de media belangrijker dan de troepen op de grond zelf. Guernica staat centraal in dit verhaal, een uitvalbasis voor het nieuws dat destijds de ether vulde. Natuurlijk is Guernica des te meer bekend geworden door het schilderij van Picasso die het bombardement vastlegde. Het bombardement door de Duitsers om Franco aan het bewind te houden aangezien ze een bondgenoot in hem zagen.

Een romantische oorlogsfilm is nou niet direct mijn favorite combinatie, maar de achtergrond van het verhaal was doorslaggevend voor mij. Het bombardement is één van of de smerigste uit de tweede wereldoorlog. Göring zou later (Neurenberg) verklaren dat dit bombardement een goede "oefening" voor zijn Luftwaffe zou zijn. Een groot slachtpartij in luttele uren en het eerste bombardement op een bevolking in de tweede wereldoorlog. In de film wordt het bombardement beschreven als een "cadeau" voor Hitler omdat hij jarig was geweest.

We volgen Henry, een Amerikaanse opgebrande oorlogsverslaggever, die verslag doet vanuit Guernica en er geen moeite voor doet om nuchter door het leven te willen gaan. De censuur op de nieuwsverspreiding en de propaganda doen hem onverschillig wezen. Daarnaast is er Teresa die de oorlogsverslagen moet controleren en censureren. Je kunt het aan je water voelen waar het verhaal heen wil.

De film start aardig goed en ademt een goede sfeer, dit omdat de locaties de indruk geven dat je in 1937 beland bent. Maar bij de eerste confrontatie met de Duitsers gaat de regisseur meteen de mist in, de scene had op de set van The A-team opgevoerd moeten worden. "Knullig" en "goedkoop" schoot door mijn hoofd. Jammer want deze scene brak het opgebouwde vertrouwen meteen doormidden. Het acteerwerk deed het namelijk prima en de settings waren goed. Daarnaast mogen we zo nu en dan ook van prachtige natuurplaatjes genieten die door de kleuren er erg mooi uit springen.

Het tweede deel bestaat uit twee oogpunten, die van de Duitse aanvalsgroep met daarnaast de prille en moeilijke liefde van Henry en Teresa. Tussendoor krijgen we te zien hoe de Sovjet-Unie grip probeert te houden op de berichtgevingen, dit met harde hand. Spanje is tijdens haar burgeroorlog een gevaarlijke plek, Franco, Hitler, Stalin en de Basken vechten allemaal om de controle over het Baskenland. Dit wordt goed in beeld gebracht en het script neemt de geschiedenis zeker serieus.

Maar de prent neemt ook wat omwegen. Zeker dat die er zijn om de sfeer over te kunnen brengen, maar het ontregelt het tempo van de film en is een lichtelijk storend element. Vooral het liefdesverhaal neemt aardig wat tijd in beslag, iets wat minder prominent had mogen zijn mij inziens. Ik had namelijk graag veel meer van de voorbereiding voor de luchtaanval willen zien en hoe Franco zijn troepen positioneerde om na de luchtaanval de genadeklap uit te delen. Maar ach..... het is wel een romantische oorlogsfilm en een liefdesverhaal vol met clichés hoort daar nu eenmaal in.

Maar de film vergeet daardoor wel zijn kracht uit het eerste deel mee te nemen. In plaats van de geschiedenis goed in beeld te brengen lijkt het de film enkel nog te gaan om de liefdesroman tussen Henry en Teresa, een gemiste kans voor een hoge beoordeling. Het melodramatische verraad doet aan als goedkoop scoren, originaliteit ontbreekt. Je zit te wachten op de aanval omdat je aandacht wegebt en enige actie zou de concentratie zeker kunnen gebruiken.

Het derde deel behandeld de dag van de luchtaanval. Helaas is de aanval niet trouw aan de geschiedenis en dat valt mij zwaar. Ten eerste was de eerste aanval slechts met één vliegtuig, als tweede heeft men tijdens de bombardementen termiet gebruikt wat alles meteen in vuur vlam zette. Dit deel staat in teken van actie, wel een stuk tenenkrommende actie. Waar je in het begin denkt dat de gehele film je een serieus stuk geschiedenis wil laten zien, waar je in dit deel compleet ontgoochelt wordt.

Zonde, het romantische gedeelte versmoorde compleet het goede begin. De film wil scoren met een goedkoop liefdesverhaal en doet dit over de ruggen van de slachtoffers van de aanval. De geschiedenis lijkt ondergeschikt voor de regisseur. Daarom straf ik hem af met maar 2,5**.

Beeld en geluid zijn echt prima te noemen, het acteerwerk is niet slecht en aan de soundtrack ligt het ook niet. Nee....simpel mislukt omdat het verhaal zich omdoopte tot een jammerlijke drama en daarmee het scherpe randje van het begin eraf heeft gevijld. Het verdriet van de Basken is niet serieus genomen. Een moderne versie van Romeo en Julia maar in slechte staat.

Left4Dead wat een fantastische recensie!! chapeau voorde moeite!!

Dank je wel en graag gedaan.

Het verhaal klinkt goed, maar de uitwerking is te gemaakt... Ondermaats acteerwerk van de drie journalisten. Opvallend hoe de journalist met snor er in slaagt om tijdens het bombardement zijn hemd stralend wit te houden

Een interessant verhaal dat een veel betere verfilming had verdiend. Het bombardement van het Baskische stadje Gernika in april 1937 door Italiaanse en Duitse vliegtuigen was een van de eerste die op de bevolking werd uitgevoerd en diende mede als oefening van het Duitse leger vóór de aanvang van de Tweede Wereldoorlog. Franco had het Baskenland nog niet ingenomen en kreeg met deze aanval hulp van Hitler en Mussolini. De Duitsers rechtvaardigden de aanval mede omdat er in de stad drie wapenfabrieken stonden, daarnaast verbleven daar veel verzetsstrijders uit het naburige Bilbao en was het ook een doorgangsroute naar die stad. Van de stad bleef niets over, alleen ruines van enkele muren stonden nog overeind, het bombardement uit deze film komt niet in de buurt van de werkelijkheid.

Het bombardement op Gernika werd bekend door de berichten van een Amerikaanse journalist, George Steer. Ook Ernest Hemingway deed destijds als journalist vanuit Spanje verslag over de burgeroorlog. De personage van Henry uit de film lijkt in de verte door hen geïnspireerd. Picasso schilderde vervolgens de gelijknamige schilderij, waarvan beweerd wordt dat het deels geïnspireerd is door het expressionisme uit een verfilming van een van Hemingway's boeken, namelijk de film A Farewell to Arms (1932), waardoor de cirkel Hemingway-Picasso-Gernika weer rond is. Die schilderij kan ook deel hebben uitgemaakt van de propagandaoorlog aangezien het in opdracht van de republikeinen (het verzet) werd geschilderd ten behoeve van de wereldtentoonstelling in Parijs in 1937 en ook door hen werd betaald. Destijds was het schijnbaar het werk dat Picasso het meeste geld had opgeleverd. Dat neemt natuurlijk niet weg dat het een enorm indrukwekkend abstract kunstwerk is.

Met zo'n werkelijkheid is het doodzonde wanneer de makers van deze film (met een budget van 6 miljoen euro) kiezen voor matte CGI-explosies, slappe effecten, en een verhaal waarin de liefde tussen een journalist en een medewerkster van het censuurbureau centraal gaat staan, dan doe je toch iets niet goed. Het lijkt wel alsof ze het script van een of ander romantisch drama hebben gepakt en met Gernika als achtergrond daar een film van hebben gemaakt. Heel kitsch wordt af en toe ook nog een verwijzing naar een fragment uit de schilderij in de film gestopt.

Een ander probleem is, als zoals in dit geval zoveel nationaliteiten betrokken zijn, dat het een linguistische chaos wordt wanneer je iedereen in hun eigen taal laat spreken en onderling ook nog in het Engels met accenten uit hun regio. Russen, Italianen, Duitsers, Fransen, Basken, Spanjaarden, het houdt niet op, om de zin wordt van taal gewisseld. Een lust voor het oor van diegene die graag hebben dat Duitsers in films Duits spreken, maar een ramp voor wie het een beetje wil kunnen volgen en ook nog heel wat van die talen een beetje verstaat, want bij elke nieuwe zin is het gissen naar de taal die ze mogelijk nu weer aan het spreken zijn. Ook al versta je een aantal van die talen, je wordt gedwongen om steeds ondertitels in een andere taal te lezen, wat hoogst irritant is wanneer je soms wel verstaat wat er gezegd wordt. Dit werkt niet.

Hoewel ik uitkeek naar deze film wist ik dat Koldo Serra geen al te goede regisseur is, en ook de scriptschrijvers hebben het zichzelf niet al te moeilijk gemaakt. Als film oogt het enigszins amateuristisch, een soort van debuut van een net afgestudeerde middelmatige student van de filmacademie, dit geldt eerlijk gezegd ook wel voor de meeste acteurs. De goedkope Hollywoodstijl, het verhaal en de matige dialogen spraken me niet aan waardoor het een lange zit werd waarvan het einde al bekend is.

Doodzonde dus. Er bestaat een andere film over Gernika, een TV-miniserie die uit twee delen bestaat: Gernika Under the Bombs - Filmaffinity (IMDb), die heb ik niet gezien maar wellicht dat dat een betere keuze is. 1,5*

Romantiek / Oorlog is het genre, en dat klopt behoorlijk. De geschiedenis van Gernika - laat ik de Baskische spelling eens aanhouden - wordt vermengd met een nogal fictief subplotje. De ook nogal fictieve persoon Henry - losjes gebaseerd op de journalist George Steer lijkt me - krijgt wat moois met de censuurdame Teresa. Hoe mooi kan het leven zijn, in zo’n prachtige omgeving een romance tussen een soort Hemingway-achtige verloren ziel en een Spaanse schone. Totdat de Duitsers langs komen dan. Dat mag nauwelijks een spoiler zijn lijkt me, hoe het verder loopt met het verhaal is wel bekend - behalve het romantische subplotje dan, en dat voegt daarmee net wel weer iets aan het verhaal toe, hoe cheesy het ook is.

Het leidt ook net een tikje af van de nogal matige production values; de crew laat nogal eens een steekje vallen met de cameravoering en de beelden van de vliegtuigen zijn af en toe lachwekkend slecht. En met uitzondering van Maria Valverde misschien laat de cast ook maar weinig zien. Niet dat het nou allemaal A-list acteurs zijn, maar van een Jack Davenport had ik toch net wel wat meer verwacht dan het gehark dat hij laat zien.

Verrassend wel ietwat dat er nog steeds, zowat tachtig jaar later, gedoe is over de aanval op Gernika. Als je de wikipedia er op naslaat - ik wilde na de film wat meer details opzoeken - kom je een paar vrij matige artikelen tegen, en dat komt doordat er steeds strijdige edits worden gedaan. Er zijn van beide kanten in het conflict kennelijk nog steeds mensen die zich ervoor inspannen om hun eigen visie op de werkelijkheid aan anderen op te leggen. Vrede is moeilijk, blijkt maar weer.

Wat bedoel je precies? In de Spaanstalige artikelen (niet alleen wikipedia) was er volgens mij consensus hierover. Ik quote de eerste alinea uit mijn eerdere recensie:

Voor de Duitsers was het een oefening van hun aanpak om een volledige stad met de grond gelijk te maken, en Franco kwam het goed uit.

Ik had de Engelse wikipedia gelezen, en de tekst daarvan verbaasde me wat - en op de talk page kwam ik nogal wat verwijzingen naar edit wars tegen (die ik overigens ook al in de historie gezien had). Wat ik er misschien bij moet zeggen is dat de onenigheid primair over het aantal slachtoffers leek te gaan.

Wat ik begrepen heb is dat het qua slachtoffers "meeviel" (100 a 300) omdat de stad (5000 inwoners) was voorbereid. In de jaren ervoor vonden bombardementen plaats in naburige steden en men bouwde daarop 5 publieke ondergrondse schuilplaatsen. Daarnaast hadden de wapenfabrieken ook allemaal een eigen ondergrondse bunker, en hadden diverse bewoners ook zelf ondergrondse schuilplaatsen gebouwd. Bovendien schijnt het dat het eerste vliegtuig 3 bommen afwierp en het vervolgens een hele tijd duurde voor de andere vliegtuigen kwamen, daardoor had de bevolking na die drie eerste bommen de tijd om de stad uit te vluchten of te schuilen. Belangrijkste bron van dit verhaal is trouwens de architect (Castro Uriarte) die verantwoordelijk was voor de bouw van de bunkers, maar onderzoekers bevestigen inderdaad dat wat hij vertelde, bij het laatste onderzoek (uit 2007) kwamen ze uit op 126 doden . Men vermoedt tegenwoordig dat de aanvankelijke berichten over het aantal doden uit die tijd ("duizenden doden") werden aangedikt.

Ik vond de film zo slecht nog niet, heb me er prima mee vermaakt. In het begin is het even er doorheen komen, eenmaal als de spanning in de film komt is het best te doen! Het wordt inderdaad soms best erg aangedikt, maar ik vond de beelden, het camera- en het acteerwerk toch erg goed & mooi! Dus laat ik het cijfer maar iets omhoog krikken!

"Een heel klein dorpje in het noorden van Spanje zal heel beroemd worden, maar om de verkeerde redenen."

Dat waren de woorden van de hoofdrolspeler in deze film die het ooggetuigenverslag doorbelt van dat dorpje Gernika en de datum was 26 april 1937. Die rol werd lichtelijk gebaseerd op de Britse journalist George Steer, die dan ook daadwerkelijk deze verschrikking mee maakte en er verslag over uitbracht. De Spaanse burgeroorlog was nog maar net begonnen en generaal Francisco Franco probeerde ook de republikeinse Basken te onderwerpen aan zijn dictatuur. Dit gaat echter niet zonder slag of stoot en de hulp van de Duitse Luftwaffe wordt ingeroepen. Voor luchtmaarschalk Hermann Göring is het dé gelegenheid om zijn uitgebreide wapenarsenaal te testen. Als mikpunt wordt het historische stadje Gernika uitgekozen. Strategisch gezien is dit stadje niet interessant, maar het is het hart van de Baskische cultuur. Om 16.15 uur worden de eerste Duitse bommen gegooid. Binnen drie uur ligt bijna het hele stadje in puin en worden vele onschuldige burgers gedood. Hiermee is de eerste grote terreuraanslag op burgers in Europa een feit. Historische gezien spelen deze gebeurtenissen in Guernica dus een cruciale rol in de wereldgeschiedenis. Echter in de film zijn ze van ondergeschikt belang. Er is namelijk gekozen om een romantisch drama tegen een historisch decor te maken in plaats van een historisch drama. We zien Henry (James D’Arcy) een Amerikaanse journalist die vanuit Spanje de ontwikkelingen tijdens de burgeroorlog verslaat en Teresa (Maria Valverde) die werkt als censor voor de Republiek en verantwoordelijk is voor het screenen van het nieuws dat journalisten naar het buitenland mogen sturen. Nu krijgt deze romance tussen Henry en Teresa tamelijk veel aandacht, en gaat dat ten kosten van de rest van de film. Helaas want verder ziet het er prima uit en ook het acteerwerk is degelijk. Die romantische verhaallijn staat bol van de clichés, en dit leidt af van die historische vertelling. En wat erger is, de twee verhaallijnen vormen samen geen goed geheel. De personages worden op het eind bijna met hun haren in het dorpje geplaatst om de gruweldaad maar te laten meemaken. Erg jammer, want de acteurs doen goed hun best en de setting, plus het camerawerk zijn de moeite waard, maar verder is ‘Guernica’ dus helaas een teleurstelling.

"Guernica" lijkt me een amateuristische poging om een toch wel verschrikkelijk feit in de Spaanse Burgeroorlog te belichten. Zwakke acteerprestaties wisselen elkaar af met ergerlijk slechte weergaven van historisch materieel en militairen.

Zo lijken de vliegtuigen die zich begeven naar Guernica, op een bepaald moment niet te identificeren houten of papieren vliegende voorwerpen.

Abominabel slecht.

Nee, de film kon niet boeien, te meer daar het belang van een relatie binnen het gebeuren en de ellende, belangrijker lijkt dan het drama dat zich voltrok in een verdeelde natie.

Doet een beetje denken aan de film "Dresden", waar de "liefde" ook centraal stond en het drama van het bombardement ondergeschikt leek.

Ontgoochelend. 1,5*

Het is mij niet helemaal duidelijk of regisseur Koldo Serra een oorlogsfilm wilde maken of een romantisch drama met de Spaanse Burgeroorlog als decor. Hoe dat ook zij, de vermenging van de twee genres in deze film is geen doorslaggevend succes. Wat dat betreft moest ik na afloop meteen denken aan de al evenzeer mislukte film Het Bombardement (2012) van Ate de Jong.

Er zitten een paar aardige scènes in het eerste deel, maar vanaf het moment dat de Duitse vliegtuigen hun bommen laten vallen maakt Serra er letterlijk en figuurlijk een puinhoop van.