American Fiction (2023)

Van de eerste minuten tot de aftiteling genoten. Scherp, intelligent én grappig. Een knap debuut van Cord Jefferson, met een sterke Jeffrey Wright die de sowieso sterke cast mag leiden. Hopelijk zit er een beeldje in binnenkort voor American Fiction.

4,2*

Ik heb eveneens genoten van deze American fiction. Een film over een academische boekenschrijver wiens boeken door haast niemand gelezen wordt, behoudens door een erg selectief nichepubliek. Hij ergert zich blauw aan de goedkope mainstream literatuur van matige kwaliteit dat als zoete broodjes verkoopt, zeker wanneer het onderwerp de zwarte gemeenschap is die volgens hem stereotiep en negatief wordt belicht om louter te scoren.

Een geweldige Jeffrey Wright hier als norse betweterige schrijver die ook geen al te beste band heeft met zijn familie. Geen geruzie onderling, maar een soort van "uit het oog, uit het hart" relatie al komt daar snel verandering met het subplot waarbij zijn moeder Alzheimer heeft. Het is vervolgens ook een maatschappijkritische noot naar de zorgverlening in de Verenigde Staten.

De film bevat enkele geweldige scènes en leuke momenten. Ik vond de openingsscène al meteen raak toen hij in discussie ging met zijn student(en), de directie/ouders en vervolgens zijn manager. Het is de fout die velen maken binnen het woke-proces om beladen termen en personen los te koppelen van de context en tijdsgeest waarin die ontstaan zijn, maar die af te wegen in en met de huidige morele visie van de samenleving.

Maar ook het hele proces van Monk en de commerciële mallemolen waarin hij terecht komt door te schrijven voor een groot publiek is bijzonder interessant en grappig. De vergelijking met Johnny Walker was dan ook treffend. Geweldig hoe sommige uitgevers of recensenten uit je handen eten als ze de dollartekens in hun ogen zien. Leuk hoe Monk hier verder op inspeelt. Mooi!

Bijzonder originele film. Dat typ ik niet zo vaak in een recensie. Het is ook een hele prestatie om nog iets te bedenken dat fris en origineel is, want dat is American Fiction zeker!

Ik las op de een of andere manier steeds American Friction, dat was ook een leuke titel geweest.

Het is altijd leuk om een anti-held als hoofdpersonage te hebben. Monk is een wat eigenaardige man, die niet makkelijk onder een noemer te vatten is. Hij is intelligent en ook een nukkige 50+er, een soort Marcel van Roosmalen.

De familieproblemen vormen een rode draad door de film. De film is een volbloed tragikomedie met het hart op de juiste plaats.

Het Kaufman achtige einde is erg sterk. Het einde had voor mijn gevoel nog net wat beter gekund in de montage.

Voor een regiedebuut veelbelovend voor wat nog gaat komen van Cord Jefferson.

"Briljante 'nonsense' satire'

Op een relatief lichte maar toch schrijnende toon, maakt regisseur Cord Jefferson met 'American Fiction' zijn regiedebuut; een satire over de 'perfecte aanname'. Jeffrey Wright schittert - zoals bijna altijd - als schrijver Thelonious 'Monk' Ellison die op een cynische en overpeinzende toon zijn relevantie als auteur (her-)overweegt en daarbij de massa (c.q. zijn omgeving) en zichzelf een spiegel voorhoudt. 'American Fiction' zoekt geen overdreven of hogere pretenties op, drukt geen boodschap 'in your face' en blijft daardoor een film met het hart op de juiste plek. Simpelweg een prettige tragikomedie van een tegenwoordig zeldzaam soort waarin de maatschappijkritiek omtrent stereotypering effectief slim wordt voorgeschoteld. Juist daardoor toegankelijk voor een grotere doelgroep en aanrader!

Het is ook een verdienste dat de cast - tot in de kleinste bijrollen - briljant is gecast. Wright is terecht genomineerd voor een Oscar, zo ook Sterling K. Brown als zijn homoseksuele broer.

Hopelijk gunt Amazon MGM 'American Fiction' in de Nederlandse bioscopen een kleine release en wordt deze niet zoals 'Saltburn' overgeslagen.

Ik houd van satire maar de satire ligt hier vaak er te dik bovenop. Ik ben een lezer en volgens mij bestaan deze boeken niet die hierin voorkomen. Daarom begrijp ik de satire niet. Op een gegeven moment zegt de hoofdpersoon dat het boek als titel ook wel 'fuck,' kan hebben en de uitgever vind dat ook goed. Dat vind ik niet grappig en zelfs goedkope humor. Dat kan letterlijk door een kind geschreven zijn. Haha, fuck.

Daarnaast is er wel genoeg te genieten en is het mix van comedy, satire en drama op een unieke manier. Ik snap de film wel, het uitmelken van zwart leed in kunst. Alleen deze boeken bestaan niet en daardoor vind ik de satire niet zo goed. Het einde is dan wel goed vind ik en zijn tussendoor mooie en grappige momenten, zoals die oude mensen die gaan trouwen die altijd wel een glimlach op je gezicht toveren als ze in beeld komen. Uiteindelijk een beetje een te rare mix van van alles en nog wat.

Auteur Thelonious ‘Monk’ Ellisons [Jeffrey Wright] kampt met een writer’s block en stoort zich aan hoe ‘zwarte literatuur’ wordt omarmd door de voornamelijk witte literaire elite. Nadat hij Sinatra Golden [Issa Rae] tijdens een literair festival een tenenkrommende passage uit haar recente bestseller ‘We Lives In Da Getto’ hoort lezen, besluit hij uit frustratie – en als grap – het boek “My Pafology” te schrijven, in zijn ogen een volstrekt formulematig stuk ‘zwarte literatuur’. Onder het pseudoniem Steg R. Lee, een uit de gevangenis ontsnapte crimineel. Tot zijn grote verbazing wordt het boek een succes en is hij gedwongen om de fictieve schrijver na te spelen. Ondertussen beseft Monk hoezeer zijn familiegeschiedenis zijn cynische visie op de wereld beïnvloed. Scherpe satire richt de pijlen op de literaire wereld als geheel, maar werkt ook als familiedrama. De scène waarin Keith David en Okierete Onaodowan een sleutelscène uit ‘My Pafology’ naspelen is een juweeltje.

Genuanceerde, vaak erg grappige tragikomedie met Jeffrey Wright als gefrustreerde schrijver die onbedoeld succes heeft met een dik aangezet boek vol schaamteloze cliché's rond 'zwart' entertainment. Wright is geweldig in de hoofdrol en de film weet een knappe balans te vinden tussen satire en drama. Niet alle verhaalelementen komen uiteindelijk op bevredigende wijze samen, maar het scherp geobserveerde, energieke scenario en de eersteklas cast maken er iets moois van.

Uitstekende film over een schrijver die voor de grap besluit een slecht boek te schrijven. De film kent aardig wat zij-plotjes, maar deze staan wel in dienst van het hoofdpersonage. Goeie dialogen en de film weet soms ook best grappig uit de hoek te komen. De verschillende eindes zijn natuurlijk meta, maar ook gewoon heel sterk. Een veelbelovend regiedebuut van Cord Jefferson.

Fijne film, typisch Oscar-materiaal. Wat belangrijke thema's, gewoon prettig vermaak, goed gemaakt maar ook zeer degelijk. Je kan je hier geen buil aan vallen. Het is Wright die de show steelt, erg fijn rol en hoewel zijn rol clichémeatig kan zijn (als brompot) weet hij gewoon coolness te houden en is daarmee innemend en geloofwaardig. Er zitten wel iets te veel thema's in, dat wel. Want naast de thematiek over zwart Amerika en alles dat erbij komt ook nog behoorlijk wat persoonlijke besognes, te veel om echt door ontroerd te raken en te veel ook om ieder voor zich goed uit te werken. 3,5*.

p.s. Een stukje teruggekeken hoe men het woordgrapje over Roe vs Wade zou vertalen. Nou, letterlijk dus waarmee de hele grap wegvalt. Lijkt me sowieso onmogelijk te vertalen verder.

Een komedie met de nodige tragiek. Een bijzonder goeie Wright wordt gesteund door een zeer fijne cast. Wright speelt 'Monk' een vijftiger die als matig succesvol auteur zijn hoogdravend werk aan de straatstenen niet kwijt kan. Hij raakt gefrustreerd en gaat onder een pseudoniem een boek schrijven, een soort van parodie, op de 'zwarte literatuur' die door de witte producenten en cultuursnobs verzwolgen wordt om toch maar inclusief te zijn. En uiteraard slaat zijn boekje vol stereotypen en 'authentieke taal' meteen aan. In realiteit is van die inclusiviteit bitter weinig te merken wanneer de drie witten tegen de twee zwarte juryleden ingaan en de cultuurprijs toch aan hun favoriete werk toekennen.

Leuk en scherp gedaan. Clichés worden bevestigd en net zo hard tegen ingegaan. Al is zeker niet de hele film zuivere satire, er zitten een aantal bijzonder scherpe dialogen in. Het gesprek tussen Monk en Sintara, meer naar het einde toe, zit bijzonder goed in elkaar. Een aantal scènes zijn ook behoorlijk meta, zeker het knappe eind. Dikke meevaller!

I just think it’s essential to listen to black voices right now

Ik had hier op basis van de eerste 10 minuten meer van verwacht, maar ik vond het eigenlijk best wel saai en gezapig. Zeker dat familiegedoe en dat met zijn moeder had van mij echt niet gehoeven.

Alles rondom het boek was op zich wel vermakelijk, de film snijdt best een interessant punt aan, maar het had wat mij betreft scherper en humoristischer uitgewerkt kunnen worden. Er zitten een aantal geinige uitspraken en observaties in over ‘zwarte’ literatuur en hoe (vooral) de witte mensen dat graag willen lezen, maar de rest van de film eromheen vond ik wat magertjes. Heb het met verveling uitgekeken.

3*

Ja, leuke film met een hoop grappige scenes.

Het eerste deel van de film was veruit het sterkst, als de schrijver 'Monk' merkt dat 'domme' black books beter verkopen dan zijn intelligente schrijfsels, en hij uit frustratie een zo dom mogelijk boek gaat schrijven. Dat blijkt een schot in de roos want ineens wil iedereen hem spreken.

Dat biedt een hoop gelegenheid voor leuke scenes en satire over het stuck-up schrijverswereldje (en dan vooral de slijmende uitgevers), maar tegelijk focust de film ook op Monks dysfunctionele familie en wat persoonlijke tegenslagen. Het plot gaat dan helaas wat meer richting conventioneel drama een overlijden in de familie, (zelf)acceptatie, dementerende moeder, relationele problemen. Daarmee lijkt de film zichzelf wat meer gravitas te willen geven, maar ik vond dat soms een beetje been there done that, en het ging ook ten koste van het komische gehalte.
Maar goed, uiteindelijk blijft Monk centraal staan, en Jeffrey Wright weet hem goed gestalte te geven.

4*

Wat een heerlijke film.

De film zet een heerlijk sfeertje neer die, ondanks de serieuze onderwerpen, nergens echt te zwaar beladen is. Wright speelt op een geweldige manier een cynische schrijver die met zijn eigen serieuze werk niet echt doorbreekt, maar met een "grap" plots wel erkend wordt. Een mooie knipoog naar het schaapgedrag van de mens, waarin we allemaal gewoonweg meelopen met de kudde.

Ondanks dat zijn boek de rode draad is van de film, waren het de perikelen binnen de familie die de boventoon voerden in deze luchtige dramafilm. Er gebeurt van alles, wat het leven van Monk nog enerverender maakt dan het al is. Wright weet hier in ieder geval een goede draai aan te geven. Blij verrast met deze film.

Goed!

De schrijverswereld. Ik ben zelf ook een schrijver (mag ik mezelf wel zo noemen? Ik voel de hete adem al in mijn nek) maar heb voornamelijk geen poot om te staan. Hoe je ook bent geïnspireerd geraakt door je eigen authenticiteit, de hoeveelheid (cult)films waar ik in 15 jaar op Moviemeter heb gestemd, rauwe literatuur, dat ik in mijn opvoeding heb meegekregen dat je het van de klassieke schrijvers en de filosofen moet hebben... De branch is op een nihilistische wijze overgenomen door flierefluitende hipstertjes en meme-warriors, waarin verhalen op de automatische piloot moeten, opgeleukt met mierzoete sensationele kaften die zelfs de Tweede Wereldoorlog tot een hip onderwerp moeten laten maken, geknakte mensen die ondanks hun depressie en hun "problemen" nog wel in staat zijn om hele middagen in de fitnesruimtes rond te hangen omdat de suplessen nog wel de prioriteiten boven alles blijven. Fans en "schrijvers" die bijna gesamelijk een inteeltgemeenschap hebben gevormd en de vijf sterren slechts zijn om iemand de veren in de reet te steken. En ja, natuurlijk: dat bepaalde termen en woorden uit de context worden gehaald om weer te kunnen janken over racisme of seksisme. Zo begint de film ook overigens...

Theodorus Monk Ellison is zo'n schrijver die voor de realisme wilt strijden in zo'n wereld, maar faalt daar constant in. De moderne LGBHTI, Woke en de verkleutering van het schoonheidsideaal hebben de echte intellectuelen, filosofen en de culthelden uitgefaseerd. Uiteindelijk besluit hij vanuit deze cynisme zijn niveau te verlagen door zelf een dom onderwerp te schrijven die heden erg hip is en neemt hij een pseudoniem aan van een anonieme voortvluchtige misdadiger.

In het zijplot gaat hij terug naar zijn geboortegrond aan de rand van Boston en neemt de film ook een inzicht van het dagelijks leven van een middelbare schrijver. Hij moet van zijn pilot een pauze nemen en na jaren treft hij zijn familie weer. Een gezellige reünie lijkt het niet te worden. Zijn moeder dementeert en zijn broer (die uit de kast is gekomen) is een arrogante kwal. Dan raakt zijn zus nog verliefd op de plaatselijke agent en de buurvrouw die een oogje op hem lijkt te hebben zit net midden in een scheiding. Een soap? Nee, absoluut niet. Want het is allemaal erg mooi, gevoelig en met een glimlach neergezet, dat het een luchtige vertelling blijft.

Onderwijl moet Monk in de rol van zijn alter ego blijven. En wat gaat dat te weeg brengen?

American Fiction is hierbij een zeer geslaagde vertelling. Rustig en zelfs bij wijlen een filmnoir. De jazzmuziek als soundtrack was daarbij prima verkozen. Het vormt hierbij een mooie inkijk in de hedendaagse literatuur en hoe het is om als authentieke schrijver in deze tijd te leven. En ik mag zelf misschien maar klein blijven, maar ik kan zeggen: het is geen pretje. En dan ben ik nog niet eens beroemd.

4,0*

Leuke satire over een gefrustreerde schrijver die de strijd aangaat met stereotyperingen in de Amerikaanse literatuur. Zijn “gevecht” leidt uiteindelijk tot een niet voorziene uitkomst. Een aangename, onderhoudende film met eerste klas acteerwerk van protagonist Jeffrey Wright.

American Fiction is het regiedebuut van Cord Jefferson, die in de periode voor zijn filmdebuut schrijfwerk deed voor de tv. Voor deze film deed hij behalve de regie tevens de bewerking van de roman Erasure van Percival Everett. De roman waarop de film is gebaseerd. American Fiction is een intelligente film die handelt over twee kanten van een samenleving. De film plaatst politieke correctheid en hypocriet begrip van blanke mensen tegenover realistische zwarte kunstzinnigheid en stereotyperingen en gebruikt die tegenstelling als satirisch mikpunt. De film is een geraffineerde en grappige beschrijving van de stand van zaken aan beide zijden.

Thelonious 'Monk‘ Ellison is een zwarte auteur die op academisch niveau schrijft over zwarte thema’s maar geen zwarte lezersschare heeft. Ook geen blanke lezersschare trouwens. Monk is gefrustreerd. Omdat zijn boeken niet worden verkocht, maar ook omdat hij nu eenmaal een ontevreden misantropische intellectueel is. Ontevreden over zichzelf en over de wereld en alles en iedereen daarin. Jeffrey Wright speelt Thelonious 'Monk' Ellison. Hij doet dat geweldig. Hij verleent zijn personage een vleug melancholie, een stevige portie bedachtzaamheid en heel veel grimmigheid. Hij is geen vriendelijke man. Hij is evenmin een held en heeft ook geen neiging om dat te worden. Hij is een realistisch karakter, die je als kijker misschien niet sympathiek vindt maar voor wie je wel begrip kunt opbrengen.

In navolging van een zwarte schrijfster die bij blanke lezers veel succes heeft met een roman vol clichés over de onderlaag van de zwarte samenleving, schrijft Monk een cynische gettoroman vol stereotypen. Een succes. De film volgt vanaf dat moment twee verhaallijnen. De ene houdt zich bezig met de thematiek van maatschappelijke ongelijkheid die in Monk’s roman wordt behandeld en waarmee Monk na de publicatie onophoudelijk wordt geconfronteerd. De andere lijn houdt zich bezig met zijn familiale leven en de daarbij behorende problemen die zich niet onderscheiden van willekeurig welke blanke familie ook. Ontroerend, hard en grappig.

Thelonious ‘Monk’ Ellison wil met zijn roman de blanke uitgeverswereld en zijn door schuld geplaagde blanke lezersschare provoceren. Hij schrijft een roman vol geweld, criminaliteit, sociale misstanden, drugs en vulgaire straattaal. Monk verbeeldt zich een wereld die niet de zijne is, maar waarvan hij denkt dat de blanke lezer denkt dat die wereld er zo uitziet. Hij doet alsof en bedient met zijn verzonnen rauwe en woedende verhaal zijn blanke publiek.

Regisseur Jefferson laat Monk zien tijdens het schrijven. De nijdige en cynische taferelen die zich in zijn hoofd afspelen en die hij driftig op zijn toetsenbord intikt, worden voor de kijker tot leven gewekt. In een leuke scène zie je twee romanpersonages voor het bureau van Monk verschijnen. Ruziënd. Zoekend naar de juiste ‘slang’. Stoppend. Kijkend naar Monk. Wachtend op nieuwe instructies voor hun clichématige opvoering. De gedachten van de schrijver worden zichtbaar. Het wordingsproces grijpbaar. De worsteling met zijn verzonnen zwarte achtergrond voelbaar. Het kijkt confronterend, maakt ongemakkelijk, maar is ook grappig.

American Fiction is een prachtige film. Grappig, satirisch, met geraffineerde humor en met bijtende spot. Met goed acteerwerk ook. Met name van Jeffrey Wright. En natuurlijk met een intelligent verhaal dat naar het einde toe met het creatief insinueren van diverse alternatieve aflopen wel wat neigt naar feelgood. Maar goed. Feelgoodfilms zijn bij uitstek opgebouwd uit clichés. Dus dat past wel weer bij een film waarin blanke en zwarte banaliteiten gloriëren.. Thelonious Monk waarnaar de naam van het hoofdpersonage verwijst was overigens een jazzpianist en componist. Had erg gehoopt hem in de score te horen. Helaas. De soundtrack sprak me minder aan dan de film. Te glad.

Wat een fijne film.

Subtiele humor. Botte satire. In-your-face maatschappelijke kritiek. Licht melodrama. En een handvol karakters die allemaal de ruimte krijgen om meer dan slechts beeldvulling te zijn. Alles aan American Fiction werkt.

Tegen het einde krijgt het toch al niet uitgekauwde maar wel redelijk rechtlijnige scenario, ook nog een paar leuk gevonden toevoegingen. En dat alles gedragen door een voortreffelijke en geloofwaardige Jeffrey Wright, maakt dat voor mij 4 sterren op zijn plaats zijn voor dit regie debut van Cord Jefferson.

Wat een binnenkomer.

Zonder valse clichés is het leven ook wel een worsteling. Ik heb erg genoten van de speelse manier waarop 'American Fiction' (2023) ontmantelt hoe gewoon het is dat verhalen over Zwarte Amerikanen bepaald worden door sentiment en lelijke stereotypen. Met een heerlijke Monk (Jeffrey Wright) als een soort Zwarte Philip Roth, die met lede ogen aanziet dat zijn huidskleur bepalend is voor de waardering van zijn werk. Moet hij als schrijver buigen voor de wensen van zijn witte publiek? Of juist volharden in zijn queeste tegen zulke vooroordelen? Een uit de hand gelopen grap laat zien dat zijn publiek een stuk dommer is dan hij ooit had kunnen vermoeden. Het maakt 'American Fiction' (2023) een heerlijk vileine tragikomedie met een warm hart. Je gaat ook wel echt geven om die eigenzinnige Wright en zijn disfunctionele familie. Elke keer dat er zich een ogenschijnlijk cliché aandient (zoals de goeiige huismeid en de afwezige broer), dan blijken ze toch een stuk meer open te staan voor verandering. Mensen pin je namelijk niet zo makkelijk vast op oppervlakkigheden.

In American Fiction is Thelonious "Monk" Ellison gespeeld door Jeffrey Wright, een schrijver en literatuurprofessor die worstelt met de verwachtingen van de literaire industrie ten aanzien van Afro-Amerikaanse auteurs. Zijn bijnaam "Monk" verwijst naar Thelonious Monk, de jazzmusicus die zijn eigen weg volgde en zich niet liet beperken door conventies.

Daarnaast gebruikt het personage Monk in de film het pseudoniem "Stagg R. Leigh" bij het schrijven van een 'zwart' boek. Deze naam is een verwijzing naar de zwarte souteneur/moordenaar Stagger Lee , een historisch figuur.

Deze tweedeling wordt tevens gepersonifieerd in Monk, en zijn broer Cliff (Sterling K. Brown) die in tegenstelling tot Monk niet alleen een diepzwarte huidskleur heeft maar zich ook stereotiep zwart gedraagt.

Monk wordt mooi ingetogen geacteerd door Jeffrey Wright. American fiction is een prettige kijkervaring met een creatieve tot leven geroepen dialoogscene. Het slot van de film comprimeert het thema tot een krachtige uitsmijter: de entertainmentindustrie geeft u wat u graag wilt hebben. Gewoon, omdat het geld oplevert.