Sanma no Aji (1962)

Inderdaad een meer dan typische Ozu film, met in zijn uiteindelijke zwanenzang ook veel dezelfde thema's als in voorgaande films, met name Banshun comes to mind.

Chishu Ryu is wel weer een verademing om te zien, het is net alsof hij niet acteert. Bijzonder innemende man die uitstekend past in de Ozu films.

Opmerkelijk trouwens hoe veel er gezopen wordt in deze film!

Goede film, al vind ik deze niet zo indrukwekkend als enkele andere films van Ozu.

Wat me opvalt in zijn films, is dat de thema’s van zijn films vaak overeen komen. In deze film gaat het over een vrouw die op redelijk late leeftijd nog bij haar vader woont, die het tijd vind voor haar om een man te zoeken. Ozu maakt de sfeer in deze film wat luchtiger. De serieuze onderwerpen worden in deze film nogal eens besproken met een alcoholische versnapering erbij en dat maakt de film op sommige momenten ook grappig. Chishu Ryu is een fijn vertrouwd gezicht, die hier de vader speelt en een fijne rustige uitstraling heeft. Vooral het oude mannetje waar de vader nogal eens een drankje mee drinkt is erg grappig als hij aangeschoten is.

Verder is het camerawerk mooi. Zoals in al zijn films gebruikt Ozu een laag camerastandpunt, van waaruit hij alle gebeurtenissen binnen de familie op een mooie manier vastlegt. Indrukwekkend is het deze keer niet, maar het is vooral de herkenbaarheid van de relatie tussen ouders en kinderen en omgekeerd, die Ozu in zijn films vaak zo goed uitwerkt. Sanma no Aji is een fijne film, met een aangenaam rustig tempo, op momenten erg luchtig en die de relaties binnen een familie op duidelijke en vooral herkenbare wijze weergeeft.

3,5*

Hoewel dit pas mijn derde Ozu is kan ik wel al stellen dat dit precies is wat je van hem verwacht. Mensen die veelal op de grond zitten te praten en een enorme focus op familiedynamiek, waarbij juist de splitsing van een gezin centraal staat in plaats van saamhorigheid. Als je er goed over na denkt is het volgens mij best uniek dat Ozu vaak juist het langzaam uit elkaar vallen van een gezin ziet als een logische, menselijke stap, ondanks dat er een zekere band blijft bestaan. Andere regisseurs, zeker in het westen, benadrukken liever hoe een familie een eenheid blijft zelfs wanneer de kinderen het huis uit zijn.

Hoe dan ook, het is nauwelijks een geheim dat An Autumn Afternoon veel wegheeft van het veelgeprezen Late Spring, een eerdere Ozu. Tegelijkertijd heb ik hier het gevoel dat meer dan bij die voorganger of bij Tokyo Story dit plot slechts ten dele van belang is. Ja, het geeft Ozu weer een reden om de familiedynamiek weer uit de kast te halen, maar ik vond het allemaal een stuk losser dan voorheen, met een hoop zijwegen. Die andere twee films zijn strakker en weten subthema's goed in het hoofdplot te verweven, terwijl we hier soms gewoon verschillende familieleden hun gang lijken te zien gaan. Dat heeft voor- en nadelen. Het levert onder andere enkele fijne terzijdes op, zoals alle scènes waarin Chisû Ryû zich onder zijn collega's en vrienden bevindt. Deze scènes laten ook een fijn gevoel voor humor in Ozu zien. Soms waren er echter ook wat momenten die het geheel wat langdradig maakten, zoals de wat beperkte problemen van de oudste zoon. Her en der verloor het wat kracht door gebrek aan dramatische spanning.

Het gebruik van kleur is een leuke toevoeging, al was dit natuurlijk de tweede Ozu in kleur. Het ziet er allemaal mooi uit op een warme, maar simpele manier. Unieker en interessanter, in ieder geval ten opzichte van de Ozu's die ik eerder zag, vond ik dat de vrouwenrollen wat meer divers waren hier. Voorheen zag ik vooral nederige vrouwen, met af en toe een vals kreng in een bijrol. Nu zitten er ook wat meer zelfstandige of pittige vrouwen tussen, zoals de dochter die in het plot centraal staat (maar opvallend weinig schermtijd had) of de vrouw van de oudste zoon (ik weet niet wie ze is, maar de actrice acteert fenomenaal). Ik had nooit problemen met de vrouwenrollen in die eerdere films, maar vond dit ook wel verfrissend.

Al met al dus weer erg sterk. En ja, ik moet meer Ozu zien.

4*

Koos Ozu zijn titels overigens compleet willekeurig? Er zitten in ieder geval heel wat middagen (en ochtenden en avonden) in deze film.

Rustig familiedrama over een weduwnaar, die na de confrontatie met de ongehuwde dochter van een vroegere leraar, gaat inzien dat het tijd wordt zijn eigen dochter ‘aan de man te brengen’. Een paar nevenpotjes over alledaagse familieproblemen maken deze film tot een boeiend geheel, niet alleen dankzij typische Ozu kadrering en de mooie kleuren, maar vooral vanwege het ingetogen acteerwerk. Karakteristiek voorbeeld daarvan de stille huilbui van Haruko Sugimura na de dronken thuiskomst van haar vader.
De film toont inhoudelijke overeenkomsten met Ozu’s Banshun (1949), maar ik vind deze film mooier.

Yasujiro Ozu combineert verstilde camerastandpunten met een prachtig kleurenpalet in 'Sanma No Aji'. Het verhaal over de moeizame afhankelijke relatie van een alleenstaande vader met zijn dochter wordt overspoeld door alcohol en dronkenschap. Uiteindelijk leidt de drank ook tot wijsheid. Logisch toch. Meeslepend en tegelijkertijd bijzonder rustgevend. Waard om (terug) te kijken. Zorg wel dat je de meest recente DVD of Blu Ray-versie kijkt om de kleurenrijkdom volledig te ervaren.

Ozu's roddelfilm. Dan mag de film bijna 60 jaar oud zijn uit een andere cultuur aan de andere kant van de wereld, de film voelt hierdoor verassend actueel en universeel. Blijkbaar is roddelen een gemene deler. Dat maakt dat de film zeer luchtig is, enorm genietbaar om te kijken en soms oprecht grappig. De plot is vooral als kapstok bedoeld voor alerlei losse scènes waarin intermenselijke relaties worden getoond zoals vader-kind, man-vrouw, baas-werknemer et cetera. En het is het perfecte tempo dat de film dicteert en daardoor twee uur volledig boeit. Visueel verder wel aardig, maar soms iets te kitscherig met die felle kleuren. Dan zie ik Ozu toch liever in zwart-wit. 4,0*.

Vierde film die ik zie van Ozu: tweemaal een 4, tweemaal een 4,5.

De man is kwaliteit en deze keer heb ik hem vooral bewonderd om de manier waarop hij met een licht humoristische toets je toch doorheen de familiale probleempjes van enkele personages loodst. Een aaneenschakeling van scènes die de imperfectie van mens en situatie, belichten, gebracht op een ook erg visueel te genieten manier.

Mijn 9e film van Ozu, een filmmaker waarvan ik veel hoge scores kan geven aan zijn films. Ook hier weer, in zijn laatste film. Mss wat toepasselijk, gezien het thema. Een oudere man in de herfst van zijn leven, die naar het verleden terugblikt met leeftijdsgenoten. Hij wordt onderhouden door zijn dochter, die door haar morele plicht geen tijd wil/kan nemen om zelf een gezin te starten en een eigen pad in te gaan. Waarop de oude man worstelt met de keuze om zijn dochter los te laten. Een gekend thema in de lijn van veel andere films van Ozu en ook hier werkt het wel. Het is wat trage cinema, met de gekende statische camerabeelden. Maar de film brengt rust en de karakters zijn zo nog meer het canvas waarop het verhaal vertelt wordt. Niet zijn beste film, maar de lat ligt enorm hoog bij Ozu. En ook hier heeft het met momenten kunnen raken.

Ozu is misschien wel hét voorbeeld van de regisseur die steeds weer dezelfde film maakt, of in elk geval dezelfde thema's beroert. En tegelijkertijd bewijst hij dat daar weinig mis mee is. Want hij heeft voor WOII wel wat uitstapjes gemaakt naar andere genres, maar zijn beste films zijn ongetwijfeld de subtiele familiedrama's, meestal over de problematiek rondom ongehuwde dochters en familiebanden. In An Autumn Afternoon gaat dat gepaard met de kunst van het loslaten- de pater familias (de geweldige Chishu Ryu, de Ozu-acteur bij uitstek) accepteert uiteindelijk dat zijn dochter haar eigen leven moet leiden, ten koste van zijn eenzaamheid.

Mooi gefilmd in zijn typische stijl, met naast Ryu ook veel andere vaste Ozu-acteurs, en met luchtige scenes tussendoor, met name met de oude schoolvrienden en hun vroegere professor. Zoals al opgemerkt wordt er flink gezopen. Het is een enigszins bitter laatste shot, de dronken oude vader, wankelend op zijn benen, maar wat een mooie zwanenzang voor de regisseur die een jaar later, op zijn zestigste verjaardag, zou overlijden. Gezien de thematiek van zijn oeuvre toch wel opvallend dat hijzelf nooit trouwde of kinderen had.