Empire of Light (2022)

Door cameraman Roger Deakins prachtig in beeld gebracht, maar inhoudelijk valt er helaas wel het één en ander op deze goedbedoelde maar soms nogal naïeve film aan te merken. Plot en personages zijn erg karikaturaal en worden op voor de hand liggende wijze uitgewerkt, waarbij zoveel thema's de revue passeren dat het een wonder is dat de film een zekere rust weet te behouden. De mooie ingetogen score van Trent Reznor en Atticus Ross draagt daar absoluut aan bij.

Het is December 1980 en Hilary [Olivia Colman] werkt als manager bij Empire Cinema in Margate waar haar affaire met haar getrouwde baas Donald Ellis [Colin Firth] een publiek geheim is. De komst van Stephen [Micheal Ward], een ambitieuze jonge man met een Caraïbisch achtergrond, resulteert in een nieuwe vriendschap die echter onder druk komt te staan nadat Hilary meerdere keren niet doet wanneer Stephen slachtoffer wordt van racisme. Mendes’ neemt teveel hooi op de vork en slaagt er niet in om alle thema’s op een samenhangende en effectieve wijze te verweven. Dat is ook merkbaar aan het wat zoekende spel van met name Colman. Zoals altijd is de cinematografie van Roger Deakins van buitengewoon hoog niveau.

Hoewel vooral bekend van haar televisiewerk timmert Olivia Colman de laatste jaren aardig aan de weg met in het oog springende vertolkingen in belangwekkende bioscoopfilms. Dat geldt ook voor dit psychodrama, dat lief en warm begint maar van lieverlee een grondige sfeerwisseling ondergaat. Een uitstekende film met een niet mis te verstane boodschap.

Een warme film van Sam Mendes, die ondanks de toch overduidelijke gebreken me wel wist te raken. Empire of Light speelt zich af aan de Engelse zuidkust zo ergens rond de begin jaren '80, en volgt de medewerkers van de Empire bioscoop. Aan de ene kant is het een ode aan de film en de magie van de cinema, maar de hoofdmoot van de film gaat om het wel en wee van twee collega's: Hilary, vrouw van middelbare leeftijd die eenzaam is en een geschiedenis van psychische problemen heeft en nieuwe collega Stephen, een talentvolle jongen van Trinidadiaanse afkomst. Zoals ik al zei, het is een warme film die bij mij de juiste snaar wel wist te raken wat betreft de boodschap voor acceptatie, en het scheelt natuurlijk ook dat er ijzersterk geacteerd wordt door met name Colman (maar ook Ward is goed, en Toby Jones is altijd wel leuk). Én Deakins maakt er ook nu weer een plaatje van. Maar na al deze positieve woorden zat niet alles in de film me helemaal lekker, met name de best wel karikaturale personages (eigenlijk echt iedereen in de film) en ook gerelateerd het wat simpele en dik aangezette plot. Ik rond 'm alsnog naar boven af, want genoten in de bios heb ik wel.

Daar waar Sam Mendes tot één van mijn favoriete regisseurs behoort, liggen de verwachtingen erg hoog. Te meer omdat ik tijdens het lezen van het plot een nostalgisch gevoel kreeg van een soort ode aan de cinema. Eenzelfde gevoel dat ik bijvoorbeeld ervoer bij Nuovo Cinema Paradiso (Film, 1988).

Jammer genoeg ebde dat gevoel naarmate de film vorderde wat weg. In het begin had Cinema Empire nog iets magisch. Het prachtige authentieke gebouw langs de kust, de prachtige zaal met het witte doek achter het gordijn, de snoepjesbar centraal aan de inkomhal, de technische ruimte, de première van Chariots of fire, ... Heerlijk.

Het cinemacomplex is later slechts eerder decor wanneer de hoofdpersonages meer diepgang krijgen. Een wederom schitterend acterende Olivia Colman overigens, zeker in de scène op het strand of bij de politie-inval. Verder een erg verzorgde film met een prima cinematografie. Oerdegelijk en mooi vorm gegeven. Ik verwacht niets minder van Mendes en toch miste ik iets, jammer ...

Oef. Ergens na een halfuur zegt Colman iets als "I'm boring". Boring ja, dat dacht ik ook over de film. En toen moest ik nog anderhalf uur. Mendes wil te veel vertellen. Een stukje racisme (past niet echt bij de rest), een stukje portret van een vrouw (dat richting het einde zelfs helemaal verdwijnt), een sfeerportret van een oude bioscoop (aardig maar hij blijft in clichés hangen) en iets van een beeld van de jaren 80 (maar blijft hangen in nog meer clichés) en zelfs dat alleraardigste stadje gaat op geen enkel moment leven. Zoals de hele film nergens echt leeft. De acteurs doen stuk voor stuk nog hun best met hun materiaal maar blijven vooral een beetje karikaturen en de centrale relatie is geen moment geloofwaardig. Dan werden dit lange minuten.

Visueel nog wel mooi in warm geel en pastelachtig beige, maar Deakins haalt nergens het niveau van zijn toverwerk in Prisoners of zijn samenwerking met Mendes in Skyfall. Qua muziek ook erg belegen. Nee, dit is geen slechte film, zeker niet, maar al veel vaker veel beter gemaakt en ik keek vooral naar een veel te degelijke haast doodse film. 1,5*.

De film oogt prachtig. Erg stijlvol. Niet alleen het camerawerk de fraaie kleuren en het mooie licht, maar ook het decor van een bioscoop in een Berlage-achtig gebouw en van binnen een fraai filmpaleis. De muziek van Reznor is wedeom erg fraai en de cast zit vol met potentie. Colman is sterk (binnen de beperkingen van het script). Ik was benieuwd naar Ward die ik veelbelovend vond in Top Boy en hij slaagt met vlag en wimpel en naast de score zijn ook de liedjes fijn.

Maar helaas blijft de film op een vrij essentieel ver achter. En dat is het script. Daar gaat werkelijk van alles de mist in. Relaties zijn zo cliché als maar zijn kan en komen daardoor nooit tot leven. Geen van de personages is goed uitgewerkt. Alle (vele) thema's van de film (o.a. mentale gezondheid, zoeken naar je toekomst, racisme, de crisis waarin Engeland op dat moment zat) worden pijnlijk oppervlakkig gebracht. Verder heeft de film ondanks alle pracht iets steriels waar ik mijn vinger niet helemaal op kan leggen. Maar het script is het grootste issue. Zo groot dat ik op een gegeven moment had gewild dat ze met deze crew en cast en in dit decor een totaal ander script hadden verfilmd.

Te veel fijns om echt laag te gaan zitten, maar ergens voelt dit ook wel of ik de film aan het matsen ben.

Margate...raar...toen wij er ooit waren in een zomer herinner ik mij dit als een vuil en naar vettig afval stinkend oord vol ongemanierde britten, veel bierblikken en veel drukte. Ik heb dat lunapark effectief gezocht en ik moet zeggen, je waande je terug in de jaren 70 van vorige eeuw. Mechanische spelletjes die hier reeds 20 jaar onbestaande zijn kon je daar nog spelen.

Los daarvan vond ik dit wel een goed drama, soms vergezocht en toch wat losse eindjes die uiteindelijk nergens naartoe leiden. De grandeur van de bioscoop komt wel tot zijn recht en ook het personeel dat uiteindelijk de boel draaiende houd was zeer goed gecast.

Persoonlijk waren de overbodig, gedetailleerde, seksscenes met Collin Firth een minpunt die mij vanaf de start van de film, onterecht zo bleek later, een slecht gevoel gaven over de rest van de film.

Ik vond ook dat er veel meer inzat qua heropleving van die oude zalen met dat prachtige dakrestaurant, dat met de grote premiere een belangrijkere plaats verdiende in de film.

Ook de depressie van die dame en de relatie met die zwarte moeder werden te oppervlakkig belicht.

Kortom voor mij ontbrak het aan diepgang op meerdere vlakken, terwijl er juist teveel "diepgang" zat tussen de benen van de hoofdrolspelers .

Mooi om gezien te hebben en blij om te zien dat Margate toch niet het stinkende hellhole is vol met zuipende britten dat ik in mijn gedachten had.

Uitstekende film die zich afspeelt in en om een bioscoop aan de Engelse kust begin jaren '80. Een leuk eerste gedeelte over het reilen en zeilen in de bioscoop en de collega's onderling. HIerna komt de focus wat meer op de toestand van het hoofdpersonage. En deze wordt op een ontroerende en soms intense manier neergezet door Olivia Colman. De film ziet er mooi uit en heeft een aangenaam, rustig tempo.

Empire of Light is op alle fronten een zeer degelijke film. Iets speciaals kan ik het niet noemen. Ergens mist er dan mijns inziens toch iets. Denk zelf dat de aantrekkingskracht tussen Hilary en Stephen chemie mist, althans ik voelde het niet.

Tegenvallend.

Van Sam Mendes verwacht ik meer. Keurig in beeld gebracht door Roger Deakins, dat zeker, maar inhoudelijk weet Mendes er nauwelijks iets interessant van te maken. Het is geen echte sfeerschets, het is evenmin geslaagd als drama over de psychische toestand van een schizofrene vrouw. Ook de racismekaart wordt uitgespeeld, maar ook die verzandt in knullige clichés. De romance komt er niet echt uit...

Behalve focus mist de film ook pit. Saai zou ik het niet noemen, maar ik mis wel punch. Empire of Light blijft nagenoeg de gehele speelduur op eenzelfde grijs toontje doorkabbelen. Uiteindelijk gebeurt er wel wat, maar ik mis hoogtepunten, een duidelijke climax. Het is allemaal te flauw. Zonde, want Mendes kan echt wel beter dan 'gewoon' een mooi uitziende film maken.

2,5

Empire of Light geeft een romantische en nostalgische kijk op het leven in het Thatcher-tijdperk in een Engelse badplaats. Meer specifiek is de film een romantische en nostalgische ode aan het fenomeen film en de ouderwetse majestueuze bioscopen waar die films werden vertoond. Daarnaast draagt de film natuurlijk wat tijdkritische en melancholische accenten. Het Thatcher-tijdperk roept dat nu eenmaal op. Sam Mendes maakt een aardige film met dank aan een sterke cast en sfeervol camerawerk. Het verhaal is echter nogal plomp, besluiteloos en weinig aangrijpend.

De aftrap is al niet geweldig als de oren worden geteisterd met wel hele sentimentele muziek. Tamelijk opdringerig vertelt de muziek mij in welke stemming ik moet geraken. Zo ervaarde ik dat althans. Ik hou daar niet zo van. Ik glijd liever geleidelijk in een sfeer. Dan heb ik tenminste het idee zelf enige invloed te kunnen uitoefenen op de stemming waaronder ik de film bekijk. Nu moet ik van Mendes meteen bij aanvang een sentimentele bril opzetten. Ik zie wel.

Schitterende setting trouwens. De Engelse badplaats en de ouderwetse bioscoop vormen een romantisch decor waartegen zich een wat ongeïnspireerd verhaal afspeelt dat dankzij het spel van Colman en Ward toch enige emotie oproept. Een verhaal over twee mensen met een eigen vijand. De ene vijand heet bipolariteit. De andere racisme. Twee heftige vijanden, die gemakkelijk emotie oproepen, zou je zeggen. Valt tegen. Het is echt aan het acteertalent van Colman en Ward te danken dat er sprake is van een mate van beleving.

Want.ondanks de heftige vijandsbeelden roepen bepaalde sleutelscènes niet de heftige beroering op, die je aan sleutelscènes mag toedichten. Een bepaalde afstandelijkheid tot de protagonisten is er altijd omdat Mendes veel te hard zijn best doet om de kijker bij het drama te betrekken. Er hangt steeds maar een zweem van kunstmatigheid om zo’n scène heen. Een manipulatieve zweem die de kijker ertoe moet brengen om emotioneel betrokken te raken. Veel oogt erg gekunsteld. In plaats van hechting met de situatie en de personages bewerkstelligt die sentimentele trucage bij mij vooral afstandelijkheid.

De overige personages dan. In de schaduw van de twee uitstekende hoofdrollen van Olivia Colman en Michael Ward bestaat het bioscooppersoneel eigenlijk alleen maar uit behoorlijk clichématig ingevulde karakters. De dubieuze chef, de slungelige grappenmaker, het springerige meisje, de nurkse nerd. Ze zijn goed voor wat leuk tussenspel en via hen leren we de beide protagonisten beter kennen. Verder is hun rol vrij marginaal. Gezien de gerenommeerde namen die Mendes voor de bijrollen laat opdraven is dat zonde.

Enzo is Empire of Light niet meer dan een aardige film. Het camerawerk van Roger Deakins is erg goed en levert mooie sfeervolle beelden op. De beide hoofdrollen van Colman en Ward worden goed vertolkt. De emotie die je wel voelt ontstaat echt door het spel van met name Colman, die al haar talent in de strijd gooit en je de manipulatieve regie soms doet vergeten. Het zijn belangrijke pluspunten die de film toch nog overeind houden.

Wat een film. Het kabbelt te veel en er gebeurt te weinig, las ik ergens. Nou, ik kwam ogen te kort. Er gebeurt van alles. Iemand schreef dat Sam Mendes betere films kan maken. Hoe durven ze. Ik heb met klamme handen en open mond zitten kijken. Maar misschien ook omdat ik die nogal verlopen Engelse badplaatsjes uit de jaren tachtig ken als de beste.

Het gaat hier natuurlijk om een aantal (niet zo heel erg) gemankeerde zielen die zich in het leven staande proberen te houden. Daar zit je toch met mededogen naar te kijken, je onderwijl bewust van je eigen tekortkomingen en mislukkingen en twijfels. Dat Olivia Colman een begenadigd actrice is zien we ook hier. Hadden wij er maar zo één. En een Sam Mendes....

De film volgt met name een oudere, depressieve vrouw die werkt in een bioscoop in een Brits kuststadje waarbij de directeur van de bioscoop haar seksueel misbruikt en ze een relatie begint met een zwarte jongen die er komt werken. Dat is allemaal vooral raar: het is mooi hoe de vrouw en de jongen van elkaar houden – soms ook ronduit hartverwarmend en ontroerend – maar ook onbegrijpelijk want wat ziet de jongen in zo’n oude vrouw terwijl hij aan belangstelling van jonge meiden geen gebrek heeft? Omdat de vrouw wordt mishandeld door mannen en de zwarte jongen door skinheads, is er een suggestie dat ze elkaar herkennen als slachtoffer van seksisme respectievelijk racisme. Het beste deel van de film is de zenuwinstorting van de vrouw, die aan schizofrenie blijkt te lijden, als de jongen het uitmaakt, mede door het fantastische spel van Oivia Colman die de oudere vrouw speelt. Sowieso draagt zij de film die zonder haar echt zou inzakken tot een incoherente mislukking.

Tot slot is de film ook een ode aan de film (de bioscoop), maar ook dat blijft op de vlakte: uiteindelijk blijkt het concept van film ‘als licht temidden van duisternis’ vooral een metafoor voor hoe de zwarte jongen het licht in het leven van de oude, eenzame vrouw is en de oude vrouw het licht in zijn leven (al blijft zijn eenzaamheid raadselachtig danwel ongeloofwaardig) welke metafoor de verschillende onderdelen van de film ietwat kunstmatig aan elkaar plakt. De film heeft aldus z’n goede kanten maar is ook wat onevenwichtig.

Rustig voortkabbelend drama dat zich afspeelt begin jaren ‘80 in een lokale cinema ergens in een klein kuststadje. Film weerspiegelt heel wat vergane glorie en dat is ook de sfeersetting. Ook wat beelden over hoe het destijds er aan toe ging in een cinema, vnl. achter de schermen. De twee hoofdpersonages worstelen elk met hun problemen en vinden in elkaar steun en gemoedsrust. Begin van film was me net iets te rustig en wou even stopzetten maar hield vol en moet zeggen dat het beter werd. Uiteindelijk heeft de film me toch weten te boeien maar emotioneel bleef het me net iets te braaf allemaal, ondanks de aangesneden thema’s. Werd nergens uitgesproken sentimenteel. Acteerprestaties zijn wel top, met name Olivia Colman kon mij wel overtuigen met haar ontwapende glimlach. Ook de momenten van hulpeloosheid gaf mij een gevoel van medelijden wat aantoont dat Olivia een voortreffelijke actrice is die haar publiek emotioneel weet te bespelen.

Wat wel mijn nieuwsgierigheid wekt is de locatie van opnames. Waar is dat stadje en die sfeervolle cinema…

3,5 *