The Social Dilemma (2020)

Het is veel preaching en doemscenario's, maar ik voel me niet heel erg aangesproken; ik check niet continu mijn telefoon, ik ben niet continu afgeleid, ik ben weinig gevoelig voor ads (zegt iedereen, maar goed) en ik ben ook geen mak schaap dat zomaar alles klakkeloos aanneemt wat 'op feesboek hep gestaan'.

Ook de manipulatie van het gepeupel en het brainwashen van grote groepen mensen is niets nieuws (het nationaal-socialisme, anyone?), het gaat nu alleen veel sneller en effectiever.

Wel interessant om te zien hoe geen van de mensen die voor deze corporaties hebben gewerkt, een idee hadden van wat voor Frankenstein ze hebben gebouwd. Ook opvallend dat ze allemaal begonnen met goede bedoelingen (en de mensen die er nu nog werken zitten er ook vol goede bedoelingen, denkend dat ze de wereld een beetje beter maken). The road to hell is paved with good intentions.

Toch wil ik niet Facebook, Google, Twitter, Youtube of Snapchat de bron van alle kwaad noemen. Het zijn altijd nog de mensen zelf die voor hun eigen vernietiging zorgen. AI en technologie zorgt er alleen voor dat het steeds sneller gebeurt.

Technisch gezien was de opzet van de documentaire wel oké; de geacteerde scenes maken het iets afwisselender dan een standaard "talking heads" documentaire, maar het was uiteindelijk wel veel van hetzelfde.

3,5*

Boeiend onderwerp, maar vrij saai gebracht. Zo halverwege had ik het al wel weer gezien met deze Social Dilemma, maar dan moet je nog drie kwartier. De inhoud is kritisch en negatief. het valt te begrijpen, dit soort social media bedrijven zijn gewoon gevaarlijk en erg aanwezig, maar enige nuance lijkt ook wel te ontbreken. Wel opvallend dat medewerkers van bedrijven als Facebook pas heel laat door hadden hoe machtig hun creaties zijn geworden. Goed om een keer gezien te hebben, meer niet.

2,5*

Zolang er nog mensen zijn die van Facebook opzeggen maar nog wel Instagram gebruiken...

Ik ben bang dat het wellicht gewoon een bewuste zet is van Netflix. Denk je eens in, stel dat als gevolg van deze doc, 1 procent van de social media gebruikers hun account opzeggen - en al de vrijgekomen tijd aan Netflix besteden. Ik durf niet uit te rekenen hoeveel dat waard is. Netflix is vanzelf evenmin een filantropisch bedrijf als Facebook of Google of Amazon - het gaat om de kille harde dollar. En als je denkt dat wat je per maand aan ze betaalt genoeg is, mouhahahahahahahaha.

Zoals in het verhaal ook al gezegd wordt, een procentje of wat de gewenste kant uit is al genoeg. En Netflix is in een veel gevaarlijkere positie nog dan de gebruikelijke social media al, want ze hebben veel meer toegang tot ongestoorde aandacht, en daarmee veel meer kansen om daadwerkelijke gedragsverandering te bewerkstelligen.

Bijzonder eng ook hoe ze er steeds harder op drukken dat we allemaal hetzelfde kijken. Het aanbod is al enorm smal, en als je dan nog ziet hoeveel moeite ze doen om te zorgen dat we allemaal deze documentaire gezien hebben, deze week. Volgende week hebben ze een documentaire klaar staan waarin Trump de geestelijke vader van Moeder Theresa blijkt te zijn, en QAnon een alter ego van JP2 is. Ik vind het te eng voor woorden.

Hoog tijd om Netflix maar eens op te zeggen. Een serie afkijken nog, dan ben ik er helemaal klaar mee.

Redelijk interessante documentaire over de gevaren die schuil gaan achter het gebruik van social media. Een grote reeks ontwikkelaars en betrokkenen komt aan het woord, waarbij de boodschap hoofdzakelijk somber is. De gespeelde scenes zijn aan de knullige kant, hoewel ze de problematiek wel doeltreffend aan het licht brengen. De interviews zijn een stuk overtuigender, althans, zolang de materie niet al te abstract uit de doeken wordt gedaan. Sporadisch was ik de draad een beetje kwijt en ging de boel langs me heen.

Fictieve verhaaltjes binnen docu’s? Het is verdorie het ultieme zwaktebod. De betere documentaires zijn immers spannender en onwaarschijnlijker dan de realiteit zoals we haar kennen. Zo ook wat in ‘The Social Dilemma’ verhaald wordt: we denken te weten hoezeer we tot consument herleid worden terwijl we met allerhande sociale media ons vermogen tot reëel sociaal denken, voelen en handelen verliezen, maar het gevaar zit dieper: samenlevingen worden ontwricht door algoritmes die amoreel zijn, precies omdat ze louter geprogrammeerd zijn om hun eigen klikratio te vergroten. Help?

Jazeker, wat je noemt "beangstigend"! Regisseur Jeff Orlowski krijgt overigens niet de eersten de besten voor zijn lens, en het betoog is uiteindelijk glashelder. Jammer dus van de epische franjes, de plot waarmee het abstracte voor de modale toeschouwer concreet moet worden. Is dat geen beschamende intellectuele onderschatting van het publiek?

3,25*

Die klokhuisfilmpjes hadden van mij niet zo gehoeven en 't is een beetje te alarmerend van toon, maar 'The Social Dilemma' (2020) lokt wel effectief een gesprek uit over de schaduwkanten van sociale media. De makers hebben ook niet de minsten bereid gevonden om zich uit te spreken over de systemen waar ze vaak zelf aan hebben meegewerkt.

Ik ben het eens met de gevaren van social media hoor, maar er werd net gedaan alsof dit het ergste is wat de mensheid ooit is overkomen. Vaak met dit soort docu’s moet het toch spectaculair blijven en zoekt het zelf ook de extremen op.

Op een gegeven moment werd er door die gast met dreadlocks gezegd dat we het waarschijnlijk niet zouden overleven en we de beschaving zouden vernietigen etc. Ik denk dat mensen die de eerste en tweede Wereldoorlog en zelfs de koude oorlog hebben meegemaakt wel iets meer vreesde voor het einde van de wereld.

Persoonlijk zie ik ook voordelen, maar deze zitten meer aan het internet dan specifiek social media. In landen waar maar één geluid wordt toegestaan is ruimte voor een ander geluid via het internet. Niet voor niets dat deze in landen (gedeeltelijk) wordt afgesloten. Verantwoordelijkheid ligt ook bij de gebruiker. Gebruik je internet voor het garen van kennis of voor het kijken van blooperfilmpjes?

Ik juich dit soort documentaires toe, want veel mensen weten jammer genoeg niet hoe bedrijven als Facebook werken. Hoe beter mensen dit begrijpen, hoe minder invloed dit soort bedrijven gaan krijgen.

Films en documentaires over invloed van social media op ieder maatschappelijk vlak zijn er in overvloed, maar deze heeft een paar streepjes voor op de rest. De ernstige kritiek en de verontrustende boodschap komt hier namelijk uit een flink aantal zeer betrouwbare bronnen. Nominale hoofdpersoon is Tristan Harris, door Rolling Stone ooit benoemd als één van de 25 mensen die vorm geven aan onze toekomst en wereldwijd beschouwd als 'het geweten van Silicon Valley', of wat daar in de buurt komt. Maar ook de voormalige Twitter-manager Tim Kendall levert een waardevolle bijdrage evenals Jaron Lanier, de grondlegger van Virtual Reality. Maar wat deze documentaire werkelijk bijzonder maakt is dat het interviews en analyses afwisselt met een familiedrama met Skyler Gisondo als een tiener wiens leven constant wordt gemanipuleerd door de nimmer aflatende impulsen van zijn device. Door de verhalen van de mensen achter de techniek te combineren met dit docudrama beklijft het pleidooi meer omdat het daardoor heel herkenbaar wordt. Geeft bepaald geen rooskleurig beeld, maar biedt tenminste iets wat een logische oplossing lijkt. Hopelijk draait deze uitstekende film daar een steentje aan bij.