Selma (2014)

Een film die een geweten schopt. Bij ons, juist. Maar ook bij de nagedachtenis aan Martin Luther King, niet? Want blijkbaar heeft Jonathan Safran Foer in ‘We Are the Weather’ gelijk over wat we revoluties of op zijn minste grote historische omwentelingen kunnen noemen: ze moeten een schouwtoneel hebben, een dramatisch verloop, en een voortrekker die de hele inzet belichaamt. En dus?

Dus werd Selma de uitgelezen plaats voor de volgende stap in Kings streven naar gelijkheid. Ava DuVernay suggereert dat hij wist dat er slachtoffers zouden vallen, dat hij wist dat de situatie explosief uit de hand kon lopen, dat hij wist dat de gevolgen op menselijk vlak niet te overzien zouden zijn – en dat hij toch doorzette, ja zelfs expliciet koos net omwille van dit alles.

Wat leidt tot de vraag: hoeveel offers is het grotere goed waard? En wat zegt die offerbereidheid over King, over zijn geloof in datgene waar hij voor streed, over hoe belangrijk hij zichzelf achtte, over hoezeer hij al met de geschiedenisboeken in gedachten zat? Niet dat er een zweem van cynisme doorheen ‘Selma’ waait, zeer zeker niet. Maar het portret roept wel vragen op (en verheerlijkt dus niet in klassiek Amerikaanse zin), en geeft tegelijk een inzicht in feiten die we beter zouden moeten kennen.

Ah, schrijnend. Wetende dat de strijd met bekrompenheid, racisme en ongelijkheid nog lang niet gestreden is. Hoe lang nog? Hoe lang? Lang?

4,25*

“Our lives are not fully lived if we're not willing to die for those we love, for what we believe.”

Uitstekende film van Ava DuVernay over Dr. Martin Luther King en zijn strijd voor gelijke rechten. De film focust zich op een bepaalde periode uit het leven van King (een periode van drie maanden in 1965) en dat is een keuze die uitstekend uitpakt.

King’s strijd in Alabama voor gelijk stemrecht voor zwarte Amerikanen is interessante materie, en DuVernay brengt het allemaal ook goed in beeld. De film voelt niet als een geschiedenisles, maar meer als een enerverende film met een maatschappijkritische boodschap, en DuVernay verdient alle credits voor het ingenieuze script en de sterke regie. Oyelowo is fantastisch als King, en alle andere acteurs doen niet voor hem onder.

Reconstructie van de gebeurtenissen die resulteerden in de legendarische mars van Selma naar Alabama waarmee de SCLC onder leiding van Martin Luther King de SNCC ondersteunde in hun langdurige strijd om de sabotage van het stemrecht voor zwarte Amerikanen in de zuidelijke staten tot een einde te brengen. Hoewel King [David Oyelowo] de centrale persoon is in dit verhaal, ziet scenarist Paul Webb erop toe dat de aandacht voor een belangrijk deel uitgaat naar de vele andere activisten die een sleutelrol speelden, waaronder Annie Lee Cooper [Oprah Winfrey], Jimmie Lee Jackson [LaKeith Stanfield], die slachtoffer werden van politieagent, maar ook Hosea Willams [Wendell Pieerce] en John Lewis [Stephen James], die de eerste mars leidden en de blanke predikant James Reeb [Jeremy Strong] en zijn vrouw Marie [Elizabeth Diane Wells]. Oyelowoh schittert als King en geeft perfect gestalte aan de tekortkomingen en onzekerheden die duidelijk maken dat King geen mythe was, maar een mens. Perfect gecast tot in de kleinste rol met een bijzondere vermelding voor Henry G. Sanders als Cager Lee, die op 84-jarige leeftijd als eerste man in zijn familie de stem mocht uitbrengen.

Film die ik in eerste instantie parallel trok met The Butler uit 2013 vanwege de periode waar de film zich afspeelt, de thematiek, maar vooral omdat de eerste keer de beide films niet bepaald een onuitwisbare indruk achter lieten. Waar The Butler toch de tweede keer bakzeil haalt slaagt Selma daar vooralsnog niet in.

Het begin is degelijk en rustig te noemen, niet echt beklijvend door het trage tempo, maar wel tot op zekere hoogte interessant door de ontmoeting tussen King en LBJ en het bespreken van wat anders kan en moet. Een beeld dat net zo goed in The Butler en LBJ naar voren komt met obstinaat volk als George Wallace, Jim Clark en andere relschoppers. Opzienbarend en prijzenswaardig is het beeld rond King en 'de beweging', om die ten koste van alles vreedzaam, en het toekeren van de andere wang, door te zetten en onder de aandacht te krijgen. Interessant en intelligent eigenlijk, want geweld met geweld beantwoorden treft beide met blaam. Tevens is daar het schokkende beeld van veel dreigementen, intimidatie en uiteraard geweld aan het adres van velen niet in de laatste plaats huize King. Duidelijk is dat er iets groots broeit en groeit aan beweging, gebeurtenis en reactie van de oppositie, maar het grote knelpunt aan Selma is dat dit er geen moment uit komt het eerste uur. Nee, Selma lijkt geen moment bezig de indruk van de eerste kijkbeurt uit te wissen.

Maar dan bouwt de film op naar de eerste mars die niet alleen indruk maakt, maar tevens in een heuse showdown en slagveld op de brug uitmondt. Uitermate fraai en indrukwekkend gebracht, gefilmd en gemonteerd. De prikkel die daarna ontstaat omtrent deze zaak doet de film wel goed. Samen met een aantal andere incidenten en de uiteindelijke derde tocht, die mooi gemonteerd wordt met authentieke beelden, iets dat het altijd erg goed doet bij mij, maakt Selma de tweede fase een toch veel betere indruk.

Genoeg voor een voldoende is het getoonde wel, toch de wijze waarop The Butler zich revancheerde kan Selma niet evenaren door het te trage tempo en het feit dat de film moeite heeft over de gehele lengte te boeien. Het cijfer blijft een harde dobber want de overtuiging voor een 3.5 ontbreekt, toch is een 3 net te weinig. Afgerond naar boven dan toch maar een 3.5

Aardig.

Selma is een film waar niet iedereen op zit te wachten, maar wat mij betreft wel gehoord moet worden. Zeker voor de fanaten die zich inzetten voor het achterliggende concept is Selma natuurlijk een must. Nu heeft DuVernay zich als regisseuse altijd in een politieke richting geplant, fijn om te zien dat ze zich daar behoorlijk comfortabel bij voelt.

Ik had vooraf een soort biopic verwacht over Martin Luther King, maar daarin zat ik verkeerd. Het is meer de achtergrond van de gebeurtenis die naar voren wordt geschoven en Oyelowo wordt gebruikt om alle puntjes van A naar B te verbinden. Daar heb ik geen moeite mee, maar eigenlijk vond ik de invulling van de heer King niet erg interessant. Het waren de massascenes en schokkende gebeurtenissen die me echt aanspraken.

Het moet een vreselijke tijd zijn geweest voor die mensen om in de constante angst te leven van toen, een gegeven dat de afgelopen jaren veel te laat bij me is doorgedrongen. Ik vond het neerzetten van deze wereld buitengewoon boeiend om te aanschouwen. Het resultaat is genuanceerd en niet opdringerig, Selma is daarom een film waar ik echt naar kan luisteren en dat ook graag doe als het op deze manier wordt neergezet.

Puntje van kritiek is de muziekkeuze. Zeker tijdens de protesten en massale geweldsplegingen monteert DuVernay een vrolijk nummertje door de beelden heen. Wie dat een goed idee vond mag zich de volgende 10 jaar even van filmmakerij afhouden. Wat mij betreft krijgen schokkendere en hardere scenes op die manier een compleet verkeerde toon. Ze maken die beelden juist toegankelijk, terwijl ik persoonlijk vind dat dit absoluut niet het geval hoort te zijn.

De film is zo om, het acteerwerk is behoorlijk en de massascenes worden indrukwekkend in beeld gebracht. Ik heb geen moment echt met de film meegeleefd, maar ik vond het boeiend hoe het allemaal in elkaar stak. Mocht DuVernay in de toekomst beginnen aan een volledig biopic over MLK, al is het een (mini)serie, dan kijk ik 'm graag uit.

Goede film over het tijdsbeeld in 1965 met het uiteindelijk verkrijgen van stemrecht voor de zwarte bevolkingsgroep in Amerika. Interactie Lyndon B. Johnson, door Kennedy als vice president gekozen vanwege zijn kracht in civiel rechterlijke wetgeving, met King is politiek krachtig in deze film.