Im Labyrinth des Schweigens (2014)

Interessante maar toch niet altijd even boeiende film over een stuk verdringing van de Auschwitz gruwelen in het naoorlogse Duitsland. Echt iets nieuws had deze film voor mij niet te vertellen. Dat Duitsland in de naoorlogse periode 1945-1963 de oorlog en de door hun aangerichte gruwelijke misdaden zo snel mogelijk wilde vergeten was mij al lang bekend. Tja het verwoeste Duitsland moest nu eenmaal weer opgebouwd worden en dan is er geen tijd om je bezig te houden welke Duitsers in de 2e Wereldoorlog fout waren. Verder werden de Duitsers van buitenaf ook niet aangemoedigd om zich daarmee bezig te houden. Rusland (lees Sovjet Unie) was de nieuwe vijand en men had (West) Duitsland nodig als bondgenoot om een tegenwicht te vormen tegen de dreiging uit het oosten. Ook toen gold: De (voormalige) vijand van mijn vijand is mijn vriend.

Tot zover de oorlog maar nu over iets heel anders;

Waar deze enigszins teleurstellende film bij mij erg goed scoort is het prachtige beeld dat gegeven werd van het Duitsland van de periode 1958-1963. Aantrekkelijke Duitse dames in de voor mij zo herkenbare jaren vijftig rokken en jurken, mooie dansscènes en de voor mij ook zo herkenbare jaren vijftig amusementsmuziek. Ja, ik behoor op MM nu eenmaal tot de senioren die de 2e helft van de jaren vijftig bewust heeft meegemaakt en ook nog goed kan herinneren. Deze film had voor mij dus ook iets nostalgisch.

3,5*

Hoewel ik verder niet bekend ben met de receptie van deze film in Duitsland neem ik aan dat hij weinig stof zal doen opwaaien en zeker niet meer zal schokken. De rechtszaken die hier centraal staan kregen enorm veel aandacht in hun tijd en zeer, zeer bekend in Duitsland. Toen controversieel, maar nu is er wel genoeg tijd overheen gegaan dat men er aan gewend is.

Daarbij is dit een wel heel makkelijk te verhapstukken presentatie van het onderzoek dat leidde naar de rechtszaken. Mijn interesse voor deze film werd vooral getrokken door de trailer, die mij een vrij intense film deed verwachten over het onderwerp. Een Duitse All the President's Men, min of meer, over een verstikkende zoektocht naar de waarheid. Op papier is het dat ook, maar ik vond het eindresultaat onverwacht schattig, met z'n lichte humor, vrij luchtige toon en vooral naïeve hoofdpersonage. Ik snap dat zwijgen over de oorlogsperiode een belangrijk onderdeel was van het Duitsland van toen, maar de held hier lijkt me wel een hele grote idioot, die erg slecht is in tussen de regels lezen, mensen inschatten en voor iemand die rechten gestudeerd heeft weinig kennis lijkt te hebben van waar de mensheid toe in staat is. Dat hij een groentje moest zijn snap ik, maar is het werkelijk mogelijk dat hij zo weinig weet van de recente Duitse geschiedenis? Ik kan het niet helemaal goed beoordelen; was Auschwitz echt iets waar het Duiste volk in de jaren '60 totaal niets van af wist?

Het is verder totaal geen bijzondere film. Het onderwerp is taai en ik vind dit een interessant stukje geschiedenis, maar de uitwerking is slechts adequaat. Het geeft weer wat er gebeurt is en welke vragen er bij gesteld werden. Je zou alleen willen dat het niet gepresenteerd werd als een koddig jongensavontuur.

3*

Degelijke film over een lastig stukje Duitse geschiedenis, namelijk het afrekenen met je eigen verleden. Dat dit soort verhalen worden verfilmd lijkt me een relevant onderdeel van het helen van oude wonden, terwijl het onderwerp tegelijkertijd onder een breed publiek onder de aandacht wordt gebracht.

De film haalt een aantal relevante onderwerpen aan, niet onbelangrijk ook hoe de film laat zien dat de holocaust niet het gevolg was van één boze figuur die alle blaam treft, maar van vele honderdduizenden die collectief meegingen. Het laat zien dat gewone mensen onder bepaalde omstandigheden verleid kunnen worden om de meest gruwelijke dingen te doen. Gelukkig maar dat er ook mensen waren die niet in die waanzin meegingen, zoals een film als Sophie Scholl - Die Letzten Tage (2005) laat zien.

Hoewel dit geen filmisch meesterwerk is valt er ook weinig aan te merken op deze dramafilm die het vooral moet hebben van het verhaal wat hier wordt vastgelegd. 3,5*

Weinig nieuws onder de zon. Dit wat stijve gerechtsdrama vertelt het onderzoek dat vooraf ging aan de Auschwitz zaak in Frankfurt, waarbij het gerecht Duitse burgers / ex Nazi's veroordeelde die dachten ongestoord een burgerlijk leventje te kunnen leiden na hun wandaden als nazi. Na de oorlog werden de kopstukken veroordeeld in Nuremberg, maar al de kleine garnalen doken onder. De film laat de taboesfeer goed voelen en hoe het land liever stilzwijgend de schaamte van haar verleden toedekte met het excuus "we volgden alleen maar bevelen op".

Het leek me wat ongeloofwaardig dat de jurist eind jaren '50 niet op de hoogte was van Auschwitz en wat er daar gebeurd was maar anderzijds geef ik nog het voordeel van de twijfel daar de jaren '50 in Duitsland me niet erg gekend is. Zwakke scenariopunten vond ik de sterke focus op Mengele en de verplicht aanvoelende romantische affaire. Ook ik ben beter gewend van de Duitse filmindustrie al wil ik zeker de film niet volledig gaan afbreken : het acteerwerk vond ik verdienstelijk en het thema is interessant genoeg om te boeien.

Mooie film met een ogenschijnlijk voor de hand liggend maar uiteindelijk verbijsterend onderwerp, namelijk de collectieve pogingen van de duitse bevolking in de late jaren '50 om de wandaden van de nazi's tijdens tweede wereldoorlog in de doofpot te stoppen. Een jonge idealistische officier van justitie (een prima Alexander Fehling) komt op het spoor van een aantal nazi-criminelen en opent een beerput van jewelste. Fraai opgebouwd en grotendeels subtiel in beeld gebracht, al zijn de droomscenes waarin Joseph Mengele rondwaart een beetje teveel van het goede. Op emotioneel vlak raakt de film in ieder geval zonder meer doel, en ondanks de bekende materie zijn de gebeurtenissen vaak zeer aangrijpend. Zoals de scene waarin de hoofdpersoon voor het eerst van een ooggetuige hoort wat er feitelijk in Auschwitz is gebeurd. Kippevel.

Indringende en emotionele film over de speurende voorbereidingen van een jonge openbare aanklager op weg naar het Auschwitzproces in Frankfurt in 1963. Een proces waarin voor het eerst de wandaden die in dit vernietigingskamp werden begaan publiekelijk voor het voetlicht kwamen.

Een zoektocht naar daders en slachtoffers. Een detective/thrillerachtige speurtocht die ongemeen spannend is. Een zoektocht die onbarmhartig en verontwaardigd de bureaucratie en de onwil ontrafelt waarachter mensen zich verschuilen.

Het acteerwerk is ingehouden. De personages beleven en vertellen de afschuwwekkende daden op klinische en sobere wijze. De impact van het sobere spel is groot en werkt emotioneel. Er is weinig ruimte voor excessief acteergedrag. De weinige emotionele explosies die wel gebeuren, zijn goed getimed en effectief. Ze onderstrepen een gevoel of accentueren (laakbaar) gedrag.

De cameravoering is strak en is een prima onderlijning voor al die ingetogenheid.

Fehling zet een uitstekende rol neer als de openbare aanklager. De ontwikkeling die zijn personage doormaakt (van naief en goedbedoelend naar obsessief en wanhopig) wordt door hem groots vormgegeven.

De overige rollen overtuigen eveneens.

Interessante en boeiende reconstructie van de moeizame voorbereiding van het beruchte Frankfurter proces (1963-1965) tegen voormalige SS-ers, die tijdens de Tweede Wereldoorlog op enigerlei wijze betrokken waren bij Auschwitz. De film richt zich vooral op het cynisme en de tegenwerking en brede weerstand, waarop de onderzoekers steeds weer stuitten. Dat daar ook nog een flutterig liefdesverhaaltje aan vastgeknoopt zit, neem ik maar op de koop toe.

Al in 1946 is er een kritische Oost-Duitse film verschenen over mensen, die na de oorlog gewoon weer aan de slag gingen alsof er niets gebeurd was: Die Mörder Sind unter Uns (1946) van Wolfgang Staudte.

Duitsland eind jaren vijftig, Wirtschaftswunder en Caterina Valente op de radio, over WO2 heeft niemand het meer. Jonge officier van justitie stuit dan op een paar namen van Duitsers die in een kamp in Polen hebben gewerkt, een kamp genaamd Auschwitz en begint eens te graven.
150 veroordeelden in Neurenberg, alleen in Auschwitz werkten al 8000 Duitsers in de moordmachine om over die andere 10 miljoen nazi's al helemaal niet te spreken. Duitsers tonen hier flink de ware aard van Duitsland in 1959.
Verhaal is interessant genoeg, filmisch is het degelijk vakwerk met nog wat persoonlijke besognes van de hoofdpersoon om het dramatisch nog wat op te peppen.

Uiterst boeiende film over schuld in de nazzipraktijken tijdens WO II en de vraag hoever die schuld draagt en hoe er achteraf door betrokkenen en nakomelingen wordt mee omgegaan.

Titel is zeer goed gekozen want uit het verhaal blijkt de neteligheid van de kwestie en hoe dun de scheiding tussen wel en niet betrokken zijn blijkt.

Keurige opbouw en gelukkig verdrinkt de film niet in te veel details of ondergeschikte verhaallijnen.

Het is een feitenfilm, waarbij filmische hoogstandjes niet te verwachten zijn, wel enkele inslaande getuigenissen en een bijzondere scène nabij de plaats van het vroegere kamp.

Acteurs kwijten zich goed van hun rol. Gert Voss valt het meest op terwijl Alexander Fehling toch eerder zachtmoedig overkomt dan van het doordrijvende type te zijn.

Spreken of zwijgen? Gewoon verder doen of uit de kast komen? Het verleden begraven of het open woelen?

Doe maar open. Open rijten. Tot misdaad na misdaad, gruwel na gruwel, lijk na lijk naar boven komt.

Omdat er nu eenmaal dingen zijn die de toekomst moet weten. Alleen door de verschrikkingen collectief onder ogen te zien, krijgt het “nie wieder” van het Duitse volk echt betekenis. Nie wieder. Dankzij de onverschrokken ambitie van een jongeling die in fabels geloofde. In schuld en onschuld. Want…bestond dat eigenlijk, onschuld, daar in het Duitsland van de jaren ’30 en ’40?

Geen idee. Wat wel bestond, en nog altijd bestaat, zijn gradaties van schuld. Je kunt verzaken aan je plicht als mens – zwijgen en toezien – dat heet: schuld. Je kunt echter ook het kwaad van het systeem zelf incorporeren – een verlengstuk worden van het slechte – verder gaan dan je mandaat je opdraagt – dat heet: schuld. Het woord “schuld” schiet eigenlijk te kort om de misdaad van een jongen die erbij stond en ernaar zat te kijken af te wegen tegenover die van iemand die een baby murw sloeg tegen een muur in de nabijheid van de moeder. Schuld. Schuld en schuld. Schuld en schuld is drie.

Schuld en schuld is zes miljoen. Daarom moest deze film gemaakt worden. Om, in een labyrint van zwijgende stemmen, herinnerd te worden aan de oerkreet van de rechtvaardigheid. Die stem in ons die brult. Die door omstandigheden, door lafheid of door angst misschien de kiem in kan gesmoord worden. Echter die stem die vroeg of laat opnieuw weergalmt door de zenuwbanen die samen ons moreel kompas uitmaken. Die stem die zegt “nie wieder”. Nooit meer.

Als film is ‘Im Labyrinth des Schweigens’ niet volmaakt. De psychologie van de belangrijkste personages wordt niet uitzonderlijk invoelbaar gebracht. Er wordt niet door iedereen schitterend geacteerd – Friederike Becht is prachtig, maar haar vertolking evenaart haar schoonheid niet. Het verhaal is bovendien zo klassiek als maar zijn kan. En toch is dit een wezenlijke geschiedenisles. Met tentakels richting Fritz Bauer, de Mossad en het proces van Nürnberg. Waar de geallieerden enkele Duitse kopstukken veroordelen – het Duitse volk haar recht op een eigen proces ontzeggend.

Enfin, we zijn nog niet uitgepraat. Voer voor op café dus. Wat alleen maar kan betekenen dat deze film aanbeveling verdient, toch? Santé!

3,25*

Redelijke film waarin een jonge advocaat de kampbewaarders van Auschwitz wil berechten. De film speelt zich af in het na-oorlogse Duitsland waar onwetendheid over de concentratiekampen onder de bevolking regeert. Zeker een boeiend verhaal, maar de film wist me nergens echt te raken. Zo komen een aantal personages wat eenzijdig over en is het soms wat aan de langdradige kant.

Eind jaren '50 is Europa weer enigszins opgebouwd en hersteld van de Tweede Wereldoorlog. Johann Radmann is een jonge openbaar aanklager die werkt aan verkeersovertredingen, tot op een dag een journalist het kantoor binnenstormt met een Holocaust-overlevende die een van zijn kampbewakers op een schoolplein heeft gezien. Radmann weet net als de meeste Duitsers niets van de gruwelen die plaats hebben gevonden in Auswitzch. Na het horen van getuigenissen is hij vastbesloten om iedere ex-Nazi die oorlogsmisdaden heeft gepleegd op te sporen en te berechten wegens moord, in het bijzonder Jozelf Mengele 'de witte engel'. Hij krijgt te maken met veel weerstand. Mensen willen de oorlog vergeten en in de ogen van de Amerikanen waren alle Duitsers even schuldig. Langzaam maar zeker begint Radmann overal oorlogsmisdadigers te zien...

Im Labyrinth des Schweigens is een erg goede recente Duitse film. Het haalt niet het niveau van Der Untergang, maar is toch zeker interessanter dan de meeste Hollywood rechtbank-thrillers die ik gezien heb. De opnames waren bijzonder degelijk en het tijdsbeeld was goed gedaan. Op een of andere manier zagen zelfs oude gebouwen er splinternieuw uit. Alexander Fehling (Inglourious Basterds) zet een sterke en overtuigende hoofdrol neer.

Vreemd dat deze film niet bekender is, want het gaat over een erg belangrijk stukje Duitse geschiedenis. Is het niet ongelofelijk schokkend hoe weinig Nazi's eigenlijk zijn berecht voor hun misdaden? En van degene die wel berecht zijn, zijn er veel ook weer vrijgekomen na een gevangenis straf. Vreemde gedachte toch, dat iedere bejaarde Duitser een moordenaar geweest zou kunnen zijn? En ook vreemd dat je er blijkbaar gewoon mee weg kan komen.

Ook schokkend hoe weinig men toentertijd op de hoogte was van alles dat is voorgevallen in de oorlog en daarom onverschillig is tegenover ex-Nazi's. Vandaag is dat wel anders, tenminste, er schijnen in Nederland zat mensen te zijn die niet weten wat de Holocaust is. Ook zijn er toeristen die vrolijk selfies maken tijdens een bezoek aan Auschwitz of het Holocaust mahnmal. Het kan dus zeker geen kwaad om ieder jaar opnieuw stil te staan bij de oorlog...

Op historische feiten gebaseerde kruising tussen een historisch drama en een thriller.

De jonge Duitse advocaat Johann Radmann (Alexander Fehling) ontdekt in 1959 dat bepaalde overheidsdiensten en instituten samenzweren om de nazi misdaden in de doofpot te stoppen en werkt als een bezetene om het bewijs boven water te halen.

Televisieacteur Giulio Ricciarelli maakt met deze film een mooi debuut als regisseur en scenarioschrijver. Hij gebruikt geen sensationele beelden om het sensationele verhaal en het tijdsbeeld van de jaren vijftig effectief over te brengen. Het liefdeslijntje dat door het goedgemaakte, maar net iets te zwaarwichtige drama is vervlochten is een tikje larmoyant, en Johann Radmann is aan het begin van zijn obsessionele zoektocht wel erg naïef.

Al met al aardige Duitse Drama / Thriller film, over een belangrijke, nog altijd relevante geschiedenis.

Een onderzoeks- of rechtbankfilm sla ik niet gauw af. Het redeneringsvermogen en vaak sterke dialogen doen me steeds met volle aandacht kijken. Giet er een Nazi-sausje omheen en mijn interesse is helemaal gewekt. Im Labyrinth des Schweigens gaat openbaar aanklager Johann Radmann als een Don Quichote op zoek naar Nazimisdadigers. Specifiek onderzoekt hij de misdaden in het beruchte kamp van Auschwitz en tracht hij 'De Engels des Dood', Joseph Mengele te berechten.

Iets waarvan ik helemaal niet op de hoogte was en dat me vrij schokte was de wetenschap dat de bevolking begin jaren 60 nauwelijks tot niet op de hoogte was van het begrip "Auschwitz" en de gruwelen die daar plaatsvonden. De berechtiging van Nazi-misdadigers was reeds afgehandeld tijdens de Nurembergprocessen en daarmee was de kous af. De rest werd doodgezwegen en het leven ging zijn gewoon gangetje, net zoals dit was alvorens de oorlog begon. De film biedt vervolgens een aantal morele vraagstukken die me aan het denken hebben gezet. Hoe moet de nieuwe generatie omspringen met hun sadistische vaders in het oorlogsverleden? Hoe ver gaat de eigen verantwoordelijkheid van het partijlidmaatschap? Hoe kan het dat schijnbaar eerbare vaders zo beestachtig te werk konden gaan? Waren misdaden een gevolg van een politiek systeem of was het vrije keuze. Vooral de stelling dat het enkel Hitler, Himmler en Goebbels slecht en verantwoordelijk waren, werd doorprikt. AL had ik gehoopt dat deze morele vraagstukken nog beter uitgewerkt gingen worden in de film waarbij het aan de kijker zélf was om een opinie te vormen.

Johann Radmann bijt zich vast in de zaak, maar wordt vaak tegengewerkt of zelfs bedreigd. Het na-oorlogse Duitsland kende een collectieve schaamte en angst voor de waarheid: Nur die Zukunft ist wichtig! De film is voorts onderhoudend, maar een aantal subplots waren niet nodig zoals zijn relatie met die dame. De heroïsche Johann Radmann neigt op het randje en oogt melodramatisch. Ook de ontdekking van het verleden van zijn vader doet geen goed aan de nuchtere film. Goed debuut van ene Giulio Ricciarelli die zich niet liet vangen aan sensatie of goedkope sentimentaliteit. Het verhaal van de tweeling werd in dit opzicht sereen verteld. Dit belooft voor een volgende productie. Zwevend tussen 3,5*en 4,0*.

Een goede drama/historie film...

Prima verhaal...

Prima acteerwerk...

Goed achtergrond geluid/muziek, geen Dolby Digital aanwezig...

Goed beeld, geen HD aanwezig...

Prima camerabeweging...

In 1958 probeert de idealistische, jonge advocaat Johann Radmann [Alexander Fehling] officiers en soldaten die werkzaam waren bij Auschwitz voor het gerecht te krijgen. Maar hij merkt dat zowel de ambtenarij in West-Duitsland als zijn naaste omgeving eigenlijk niet zit te wachten op een confrontatie met het eigen verleden. Instanties die hem zouden moeten helpen liggen dwars, maar lijken ook het oorlogsverleden en het historische belang van een rechtszaak tegen Nazi's in het land van herkomst te bagatelliseren.

Deze reconstructie van de aanloop naar de eerste Auschwitz-rechtszaak in West-Duitsland richt zich ook op de sleutelrol van Simon Kirsch [Johannes Krisch], een Auschwitz-overlevende die tot zijn grote schrik op een dag in een basisschoolleraar de commandant herkent die verantwoordelijk was voor de dood van zijn vrouw en kinderen. Kirsch was een vriend van journalist Thomas Gnielka [hier gespeeld door André Szymanski] die één van de eerste stemmen werd die publiekelijk opriep tot de controversiële rechtszaak. Een integer gemaakt en boeiend drama over die eerste grote stap die Duitsland moest nemen om met zichzelf in het reine te komen, een proces dat nog steeds gaande is.

Im Labyrinth des Schweigens

Fantastische film over een jonge (in het begin nog naïeve) Duitse advocaat die er voor wil zorgen dat veel oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog achter de tralies verdwijnen. Hij wil vooral Josef Mengele vervolgen, maar zoals we in deze film te zien krijgen gaat Radmann´s maniakale zoektocht naar Mengele bijna ten koste van de andere oorlogsmisdadigers die wel vervolgd kunnen worden.

Het is een zeer interessant verhaal, en regisseur Ricciarelli heeft er ook een film van gemaakt met een fijn tempo en een duidelijk en goed te volgen verhaal. Zelfs het romantisch subplot gaat niet ten koste van het hoofdverhaal maar voegt ook echt iets toe. De boodschap van Im Labyrinth des Schweigens is dat het uiteindelijk gaat om het verhaal van de oorlogsslachtoffers, en dat hun verhaal gehoord moet worden in een Duitsland dat ruim tien jaar na de Tweede Wereldoorlog het liefst alles zo snel mogelijk wilde vergeten.

Het onderwerp is natuurijk interessant, maar wat jammer dat het zo'n standaard onderzoeksfilm is geworden. De naïeve jongen die langzaam wordt meegezogen in een wereld vol onrecht. Zo'n scène met een kamer vol dossiers dat de hoofdpersoon niet weet waar te beginnen en dan maar begint bij het eerste stapel papier, is zo'n cliché. En de film zit er vol mee, het lijkt Hollywood wel. De hele ontwikkeling van de ontdekkingen van de hoofdpersoon, zijn onvermoeibaarheid, de persoonlijke inzinking zo 30 min tegen het eind, om dan toch zich op het einde te herpakken zit bijna letterlijk in elke feelgood film. Het voelt bedacht aan. De cinematografie, de muziek, de acteurs. Alles is te glad en gemaakt. Voer voor oude besjes die het leuk vinden af en toe eens cultureel te doen in het filmhuis. Cinematografische waarde zo goed als nul.

Aangrijpend. Als veteraan heb ik de oorlog van dichtbij meegemaakt. Niet WOII uiteraard maar wel Bosnië en Kosovo. Blijkbaar hebben we niet veel geleerd in de jaren erna. Mooie film, redelijk subtiel in beeld gebracht maar met een krachtige boodschap. Prima film, zeker eentje voor de jongere generatie die wellicht geen duidelijk beeld hebben met de gruwelijkheden die zich daar afgespeeld hebben. Ben er zelf nooit geweest maar wel in Bergen Belsen en Dachau. Daar hing al een super nare sfeer. Het klopt gewoon niet. Blijkbaar is het nodig dat de geschiedenis zich om de zoveel jaren weer eens moet herhalen. Ik snap dat niet. Prima film, goed in beeld gebracht, ik snap dat er mensen zijn die er weinig mee hebben en hem wellicht saai vinden maar voor mij, 4 sterren, 8 op de IMDB.

Het labyrinth der leugens, al is de originele titel met 'schweigens' (stilte) misschien accurater. Na de gruwel van de wereldoorlog had je kort na de bevrijding enkele processen, ook elders in Europa. Maar dan bleef het meestal stil. Veel daders vonden terug hun weg in de samenleving en de slachtoffers zwegen uit schrik of omdat ze toch nooit echt gehoord werden. Overal had je collaborateurs, maar vooral in Duitsland zelf had het een grote impact natuurlijk. En daar gaat deze film over. Hoe eind jaren '50 blijkbaar de oorlog in de vergeethoek geduwd is. Uit onwetendheid bij een nieuwe generatie of vanwege ontkenning door wie er dicht of ver bij betrokken was.

De film zelf lijkt niet zoveel bijzonder, maar het verhaal is wel ijzersterk en ik vind het wel belangrijk dat zelfs in de 21e eeuw, verhalen als dit verteld worden. De film geeft ook mee waarom dat zo belangrijk is, nog belangrijker dan het straffen van de daders (waarvan de meesten helaas ongestraft bleven). Recent tonen series als Kinderen van de Collaboratie - Seizoen 1 (2017) - MovieMeter.nl en Kinderen van het Verzet - Seizoen 1 (2019) - MovieMeter.nl het belang er van aan. Er zijn nog maar weinig getuigen over van toen in leven. Verhalen als Im Labyrinth des Schweigens zijn daarom zeer belangrijk.

Herr Radmann, dit is een labyrint, zorg dat u er niet in verdwaalt.

Na 5 jaar aan de herkijk van deze ronduit ontstellende film die deze tweede keer heel wat meer impact maakt. Het verhaal is zo duidelijk als het maar kan met de jonge idealistische Radmann die een zaak op het spoor komt rond een SS'er en daarna langzaam een nationale blinde vlek ontrafelt. Subtiel is het beeld van schaamte, collectief geheugenverlies, en de schandvlek die steeds groter wordt en zoals men zegt stront begint te stinken als er in wordt geroerd. Op veel bijval kan de jonge Radmann dan ook niet rekenen waar hij regelmatig te horen krijgt dat men op een dergelijke zaak niet zit te wachten en de stenen door de ramen en dreigbrieven niet achterblijven.

Het is toch een gevoel van algemene verbazing die de boventoon voert en de naïviteit, van Radmann en zijn gevolg, die kennelijk geen idee hebben waar ze mee te maken hebben, het wordt namelijk al snel een zaak van buitenaardse properties die aan elkaar hangt van leugens waar het geen voorrecht is om al deze ellende te weten van iedereen, iets dat de jonge Radmann ook behoorlijk in de weg gaat zitten. Tevens subtiel zijn de misdaden zelf, geen schokkende plaatjes, beelden of verhalen want dat zagen we al zo vaak, maar die juist gebracht worden in ontreddering en de schok in de gezichten van zowel Radmann als secretaresse Schmittchen, vooral de scène waar de laatstgenoemde op de gang gaat staan huilen na een volgende triest relaas is van hoge emotionele waarde. Met verbittering op de loer is het toch zaak door te zetten ten koste van alles en toont Im Labyrinth Des Schweigens zich een uitermate kundige en interessante film waar ieder een duister verleden lijkt te hebben en tevens ieder een beetje vals wordt met het vuur aan de schenen. 'Ze zitten overal, geloof je me nu...?'. Halve ster erbij wat mij betreft.