We Need to Talk about Cosby (2022)

Documentaire in vier delen over een zwart Amerikaans cultuuricoon dat genadeloos van zijn sokkel werd gestoten. Bill Cosby werd in september 2015 veroordeeld tot maximaal 10 jaar gevangenisstraf wegens de seksueel misbruik en verkrachting van meerdere vrouwen. Net als The People v. O.J. Simpson behandelt elk deel een bepaalde fase uit of een facet van het leven van Bill Cosby. Deel 1 betreft zijn eerste successen als komiek en televisieacteur, waarmee hij de kloof tussen wit en zwart overbrugde. Deel 2 behandelt de eerste beschuldigingen die kwamen in een periode waarin Cosby zich een imago aanmat als ‘de ideale vader’. Deel 3 betreft de culturele impact van The Cosby Show en hoe en waarom mensen hun ogen sloten voor het Cosby’s vrij openlijke grensoverschrijdende gedrag en het laatste deel toont hoe Cosby’s reputatie definitief werd verwoest. Kamau Bell spreekt met enkele van de meest prominente slachtoffers, maar ook met collega’s van Cosby die hem ondanks alles nog steeds beschouwen als een mentor en een vriend. Een uitgebalanceerde, goed onderzochte documentaire waar veel lessen uit getrokken zouden moeten worden. Kreeg een onverwachte, maar veelzeggende wending toen Cosby in hoger beroep – wegens een vormfout – alsnog ‘niet schuldig’ werd bevonden.

De documentaire toont op een interessante manier de carriere van Bill Cosby: in de jaren ’60 werd hij de zwarte man die zowel het zwarte als blanke publiek aansprak door ‘kleurloos’ comedy (en iets later ook films, series en TV-shows) te maken dus zonder over rassenproblemen of vulgair te spreken waardoor hij een superster werd. Hij werd de held van zwart America en de blanke maatschappijen wilden hem graag waarbij Cosby bewust de zwarten wilde verheffen door hen uitdrukkelijk niet als clown of crimineel af te beelden. In het verlengde daarvan vond hij een tweede leven als ‘educator’ die zwarte universiteiten financierde en bv. het wereldberoemde Cosby Show maakte met een geheel zwarte cast rondom een gynaecoloog en advocate. Later werd hij de criticus van de zwarte bevolking door hun gebrek aan progressie aan henzelf te wijten. Ondertussen misbruikte hij vanaf het begin vele vrouwen door hen te drogeren met een slaapmiddel, maar juist zijn imago als beschaafde man en weldoener vormde zijn schild tegen aantijgingen waarbij de slachtoffers vaak ook niet wisten wat er was gebeurd: het was onvoorstelbaar dat Bill Cosby iets onoirboors zou doen waarbij zwarten sowieso ook wantrouwig zijn tegenover beschuldigingen van verkrachting door een zwarte man, gezien de geschiedenis van valse beschuldigingen. Maar het aantal vrouwen dat uiteindelijk aangifte deed was zo groot – en deels zelf zwart – dat het niet meer te ontkennen viel.

Het eigenaardige is natuurlijk dat zo’n geliefde en rijke man het nodig vond om vrouwen te drogeren: bij bv. de Cosby Show stonden bij elke voorstelling rijen fotomodellen bij zijn kleedkamer om zich aan hem aan te bieden. Helaas gaat de documentaire daar niet echt op in, anders dan het opvallende feit dat Cosby gedurende z’n hele carrière grappen heeft gemaakt over het drogeren van vrouwen om er seks mee te hebben. Het moet met z’n jeugd te maken hebben toen hij wellicht niet zo populair was bij meisjes en hij van ‘Spaanse vlieg’ hoorde die de gebruiker ervan zou opwinden, zodat dat idee een seksuele obsessie of fetisj van hem werd. Of was er bovenal een praktisch motief: juist om z’n imago van brave huisvader in stand te houden mocht de wereld niets weten van z’n seksuele escapades, zelfs de vrouwen met wie hij seks had niet… Dat hij hoe dan ook een seksueel roofdier was onder de mantel van de totale fatsoen is een ongekend staaltje hypocrisie die iedereen heeft verbluft.

Best boeiend, maar iets te langdradig om als docu van begin tot eind te boeien. Dit had ook wel in een documentaire van een uurtje of twee gekund toch? Wat vooral opvalt is hoe populair Bill Cosby bij zwarte Amerikanen was in zijn lange loopbaan, waardoor velen het maar niet konden geloven wat hij had geflikt of het hem juist extra kwalijk namen omdat hij een zwart icoon was. Wel vermoeiend trouwens, zwarte mensen die insinueren dat blanke mensen een zwarte ster kapot wilden maken. Zelf had ik vroeger al niet zo veel met iets als The Cosby Show, was me toen al te zoetsappig en braaf. Ik keek als kind al liever naar iets als Married with Children, die ironisch genoeg ''Not the Cosbys'' als werktitel hadden tijdens hun productie van het eerste seizoen omdat ze genoeg hadden van zulke brave sitcoms.

Wat de docu wel goed doet is diverse mensen uit verschillende kampen aan het woord te laten. Het geeft een compleet beeld van de artiest, de mens en de verkrachter Cosby, al mis ik wel een kritische noot want de docu neemt wel klakkeloos aan dat alles wat is gezegd ook de waarheid is. Op zich denk ik dit ook wel, maar als je zoiets maakt moet je kritischer denken vind ik.

Maar Bill Cosby is dus gewoon een smerige verkrachter die het zelfs voor elkaar kreeg om de slachtoffers te laten denken dat zij foute dingen hadden gedaan. Bah. Ook schandalig dat hij alweer vrij is gekomen dankzij een vormfout. Ongelofelijk dat je tientallen vrouwen kunt drogeren en verkrachten en dan nauwelijks in de gevangenis hebt gezeten. Die man had in de gevangenis moeten overlijden, terwijl hij nu nog jaren in luxe kan leven. Ook bizar dat Cosby dit nodig vond om te doen, want hij was rijk en machtig, hij had denk ik iedere vrouw in zijn bed kunnen krijgen op vrijwillige basis. Beetje wat Ali B. in Nederland heeft gedaan dus, zelfde verhaal. Schijnbaar vervagen voor sommige rijke en machtige mensen de normen en waarden en denken ze dat ze ongestraft misdaden kunnen plegen.

3,5*