Mr. Turner (2014)

Gisteren deze gezien op Film Fest Gent. Maar jammer genoeg wat teleurgesteld. De trailer liet heel veel mooie beelden zien en die belofte kwam uit. Maar hij liet ook een interessant verhaal zien, wat helaas minder waar bleek te zijn.

Mr. Turner is zeker geen oninteressant figuur maar Mike Leigh maakt hem wel zo. Er zitten een hoop scenes in die compleet overbodig waren en vooral alles maar veel te lang rekten. Na de film heb je dus nog geen enkel idee hoe die drijfveer en fascinatie voor kunst bij hem ontstond. Zijn inspiratiebronnen zijn zeer oppervlakkig geschetst. Het enige wat we gedurende 2 uur en half te zien krijgen is een grommend mannetje met speciale trekjes.

Maar er is ook een positieve kant aan de film. Zoals ik al eerder aanhaalde, de film ziet er prachtig uit. Het camerawerk en belichting is werkelijk af, dus chapeau voor de DOP.

Het acteerwerk van Spall mag gezegd worden dat het zeker geloofwaardig was, een mooie rol.

En ten slotte, het tijdsbeeld van de film wordt mooi geschetst met prachtige decors.

3*

Meer dan teleurstellend deze bijzonder saaie docu over de grootste Britse schilder aller tijden. De film mist focus, een plot en stelt daar vooral prachtige beelden en een glansrol van Spall als de grommende, knorrende en spugende schilder Turner tegenover.

Dat is bij lange na niet voldoende om 2,5 uur te boeien. De recensenten zullen er ongetwijfeld zoals altijd bij Leigh weer mee weglopen. Maar wat mij betreft verdient William Turner een vele betere biografie dan deze teleurstellende biopic.

Voor een uitgebreide recensie zie: Filmmad.nl » Recensie: Mr. Turner (11 december)

Biopics worden ieder jaar uitgebracht. Films over mensen met een bijzonder verhaal of bijzonder karakter of juist hele gewone mensen die een bijzondere daad hebben verricht. De Britse schilder J.M.W Turner (Bijzonder overtuigend gespeeld door Timothy Spall) had eigenlijk al deze eigenschappen. Tel daarbij op dat Mike Leigh deze film over de laatste 20-25 jaar van zijn leven regisseerde en je hebt direct hoge verwachtingen. Het enige wat hietvan wordt waargemaakt is dat het technisch aspect van Mr. Turner fantastisch is, het verhaal is echter nogal leeg en soms zelfs saai. De film ziet er zo mooi uit als een schilderij van Turner zelf, maar heeft te weinig inhoud om de lange speelduur te rechtvaardigen.

'Mr. Turner' Recensie - Review op Filmtakers

Graag geef ik commentaar op de film 'Mr. Turner', geregisseerd door Mike Leigh.

William Turner komt in de film naar voren als een ruwe klant, die af en toe eens een schilderij van wat verf voorziet. Deze persoon is voornamelijk in beeld terwijl hij een moeizaam contact heeft met andere mensen, hij gromt af en toe wat. Een karakterrol, goed gespeeld door Timothy Spall.

De persoon in de hoofdrol laat, in mijn visie, totaal niet zien wie William Turner werkelijk was: een briljant en verfijnd kunstenaar. Turner was van jongs af aan een schilder die eerst tot in detail uitgewerkte aquarellen, landschappen, kastelen en kathedralen schilderde. Dag in dag uit was hij in de natuur, vol verwondering zag hij dit en legde dit minitueus vast. Later ging hij ook met olieverf schilderen. Hij maakte reizen door Europa, legde de majestueuze bergen in de Alpen vast, maakte de mooiste aquarellen in Venetië, tekende en schilderde in een stad als Rome en middenin de landschappen zelf. Hij illustreerde ook gedichten van Sir Walter Scott, die wij kennen van zijn Ivanhoe-verhalen. Hij maakte een serie boeken over hoe je landschapsschilderingen weergeeft, genaamd Liber Studiorum, waar hij twaalf jaar aan werkte. Hij maakte schilderijen van kastelen, bezocht Wales en Schotland, waar hij in opdracht van de adel schilderijen van hun buitenplaatsen maakte. William was, vanaf zijn zesentwintigste jaar, lid van de Royal Academy, waar hij lange tijd lessen gaf als Professor of Perspective.

Dit is een heel andere persoon dan die in de film 'Mr. Turner' te zien is. In de film loopt een trieste brombeer die allesbehalve verfijnd is door het beeld; hij pakt een keer als een beest zijn huishoudster, spuugt op olieverfschilderingen die hij maakt, weigert een vriend een paar pond te lenen, terwijl hij uitermate rijk is. Dit geeft, zo zie ik het, een vertekend beeld.

Een paar kritische opmerkingen:

* de openingsscene werkt misleidend: twee melkmeisjes die Nederlands spreken. Turner had niet iets speciaals met Nederland.

*Turner gebruikte snuiftabak. Dit is niet te zien in de film, en is wel karakteristiek voor Turner. Er is een zilveren snuifdoos bekend met zijn naam erop.

*Turner spuugt een aantal malen op een olieverfschildering waar hij mee bezig is: dat is onzin. Iedere schilder weet dat het vocht zich niet mengt met de olieverf en er gewoon op blijft liggen. Je zou kunnen spugen op een waterverfschilderij, maar dat is ook niet handig.

*het gebit van Turner was een ramp, hij gebruikte soms zelfs inzetstukjes van hout om tussen zijn tanden te zetten als hij ging eten; die donkergekleurde tanden zijn overtuigend bij Turner in beeld, maar de parelende kunsttanden van Mrs. Booth, in close up, detoneren verschrikkelijk, dat had de regisseur niet zo mogen tonen.

*Turner wil de storm, de bliksem en de regen van nabij ervaren als schilder, daarom laat hij zich vastbinden aan de mast van een schip tijdens een storm op zee; de reden voor dat vastbinden wordt niet duidelijk gemaakt.

* Turner overlijdt ten slotte, en hij is met pracht en praal bijgezet in de St Paul's Cathedral in Londen. Als je de film ziet lijkt het, als je de sterfscene ziet, alsof hij in een ver hoekje weggestopt zou worden op een kerkhofje achteraf; dit - onterechte - beeld blijft achter na het zien van de film.

*Turner was gefascineerd door de kleurentheorie van Goethe, die dit vastlegde in een boek getiteld 'Zur Farbenlehre'. Hier komt niets van terug in de film, deze fascinatie voor licht en donker. Met licht en donker en kleur was hij als schilder bezig, niet met al dat gedoe wat je de hele tijd in de film ziet.

De film 'Mr. Turner' zie ik daarom als een gemiste kans om William Turner echt in beeld te brengen. Complimenten voor het spel van Joshua McGuire ( John Ruskin) en Lesley Manville (Mary Sommerville), die de Engelse aristocratie, waartoe ook Turner behoorde, overtuigend in spel en gesproken woord over het voetlicht brengen.

Erg uitgekeken naar deze nieuwe Leigh. Ken hem nog niet zo heel lang, maar ben ondertussen wel echt fan van de meeste van zijn films. En dan deze keer ook nog eens over een onderwerp dat mij zeer aanspreekt; schilderkunst in de 19e eeuw.

Dacht dus eigenlijk dat het al niet meer stuk kon, maar ik begon toch wel teleurgesteld te raken toen de eerste stemmen hier op MM niet mals waren. Heb bewust geen reviews gelezen, wilde het eerst voor mezelf zien.

Het is natuurlijk lastig te vergelijken met het hedendaagse, directe en volkse van zijn eerdere films. Al is het maar omdat de manier van spreken vrij toneelachtig en soms hoogdravend is. Is in het begin even wennen, maar daarna vond ik het eigenlijk wel aangenaam wegkijken. Sowieso vind ik de 19e eeuw altijd een fijne tijd. Die scenes bij de academie waren toch wel behoorlijk vermakelijk gedaan, wat een wereldje was dat. Ook de rest van alle omgangsvormen en gesprekken zijn leuk, met best nog hier en daar wat humor.

Waar bij de meeste Leighs de cinematografie echt op het tweede plan komt had het hier wat mij betreft regelmatig de hoofdrol. Hoe kan het ook anders met een thema als dit. Heel mooie kadering, setting, kleuren, kostuums, natuur en in de interieurscenes een mooi gebruik van de lichtinval. Moest regelmatig denken aan Vermeer, maar ook wel aan Rembrandt, de impressionisten, Friedrich en natuurlijk Turner zelf. Kan natuurlijk mijn eigen interpretatie zijn, maar schilderachtig was in het ieder geval wel vaak.

Het enige waar wat op af te dingen valt is het verhaal en het personage Turner zelf. Als slice of life (of rise and fall) stelt het niet zoveel voor. Tegen het einde komt van zijn kant wat voorzichtige mopperij op de nieuwe uitvinding fotografie, en hij wordt op den duur wat beschimpt door het publiek, maar erg veel naam mag dat wat mij betreft allemaal niet hebben. Eigenlijk ook een best aparte keuze dat de laatste fase van zijn leven zo belicht wordt, aangezien dat nu blijkbaar niet de meest spetterende tijd uit zijn leven was.

Hij blijft als persoon ook redelijk ongrijpbaar. Heb het idee dat hij neergezet is als een niet-aimable man - hij ontkent zijn kinderen, verkracht en passent de dienstmeid - maar ik kon het niet helpen om sympathie voor hem te voelen, hoe vaak hij ook onverschillig gromde en knorde. Vond het een prima prestatie van Timothy Spall.

Overigens kan ik me niet bijzonder storen aan eventuele historische onjuistheden. Alles wat Lemstra zegt vind ik geen dealbreakers. Er wordt aan sommige dingen misschien niet voldoende of geen aandacht besteed, maar dat wil niet zeggen dat de film op zichzelf geen waarde meer heeft. Ik bekijk dit toch eerder als een (wellicht wat vrij geinterpreteerd) werk van Leigh over een schilder anno 1850, dan als een vlekkeloos getrouwe biopic. Dat past naar mijn mening ook niet echt bij zijn manier van werken. Maar ik heb misschien makkelijk praten omdat ik zelf weinig tot niets van Turner als persoon wist.

Het laatste kwartier dooft het allemaal wat uit - iets waar films van Leigh wel vaker last van hebben - en dan begin je de tweeënhalf uur wel te voelen.

Als biopic valt er misschien het een en ander op aan te merken, maar ik vond het desondanks een erg mooi en vermakelijk kijkje in de wereld anno Turner.

voorzichtige 4*

Wat ik interessant vond van deze film was het tijdsbeeld - de eerste helft van de 19e eeuw - zoals die werd weergegeven. Niet de ellendige omstandigheden van de onderklasse, maar het nogal onbekommerde leven van de aristocratie waar ook William Turner toe behoorde. Visueel zag het er allemaal best aardig uit en de rol van "brompot" Mr. Turner werd uitstekend vertolkt door Timothy Spall. Mooi vond ik ook de sterfscènes van Turner Sr en Mr Turner himself. De laatste woorden van Mr Turner "God is the Sun" zijn natuurlijk veelzeggend. Zonder die koperen ploert had Turner nooit zulke mooie schilderijen kunnen maken.

3,5*

Schreef ik bij The Theory of Everything dat ik dat vooral Brits vond (dat heeft zijn voor- en nadelen, zie aldaar), zo ook over deze Mr. Turner kan ik dat zeggen. Want we krijgen een prima verteld verhaal dat alleen te braaf is en te degelijk om echt vol te blijven boeien.

Een biopic dus, waarin in ieder geval de keuze wordt gemaakt slechts een deel van het leven te verfilmen (gelukkig wel) en de enige leidraad in de film is het vorderen van de jaren. Fijn, gewoon een sfeerportret, en zeker op dat vlak van sfeer slaagt de film wel, waarin het Victoriaans Engeland mooi naar voren komt in kostuums en decors (die allemaal zeer rijk zijn) maar ook de cinematografie waarin alles lijkt te baden in een zacht zonlicht en waar de kleuren niet heel fel meer zijn, zoals in Turners werk zelf. Enerzijds wordt het niet abstract, anderzijds wordt het kleurgebruik wel mooi toegepast. Dat lijkt me een Oscar-nominatie. Verder prima acteerwerk over de breedte, met Peter Pettigrew die toch wel iets knaps doet door enkel met zijn gegrom toch een mens neer te zetten, want tussen het "mrrr' en 'mmmr' zie je af en toe een moment van menselijkheid, dat er emoties verstopt zitten, net altijd op het juiste moment dat de barricade breekt.

Maar goed, de film is niet overal geslaagd. Hij duurt een goede 150 minuten en die ga je wel voelen. In de eerste plaats door het mindere tweede deel waarin grotere tijdsprongen voorkomen, maar ook omdat de persoon Turner maar niet echt helder wordt. Wie waren die kinderen bijvoorbeeld? Ja, ik heb het moeten lezen achteraf, maar ik wist tijdens de film niet wat ik ermee aanmoest. Daarnaast zitten er een aantal scènes in die er best uitgehaald hadden kunnen worden en dat ga je echt voelen in die tweeënhalf uur, ook omdat je als kijker geen antwoorden krijgt wie de persoon Turner nu echt is. Dat hoeft ook niet, maar maak de film dan wat korter of ga dichter op de huid zitten. Nu zie je hem een zoveelste maal wat brommen bij de Academie en denk je als kijker: 'ja, nu weet ik het wel'. We krijgen zo een wat afstandelijk portret dat ondanks de vertolking van Spall nooit helemaal gaat leven en ver weg blijft voor de kijker.

Overigens geeft men deze film als genre 'drama' mee, maar ik zag er toch ook wel een zwarte komedie in, vooral als sommige shots wat langer worden aangehouden, hoe men met elkaar omgaat en vooral als de droogkomische Dorothy Atkinson in beeld komt. 3,0*.

p.s. Voor de liefhebbers van Turners werk: er hangt een schilderij van hem in Museum de Fundatie in Zwolle).

Van de biopic ben ik lang niet altijd een fan, maar zoals Mr. Turner mogen ze er meer maken. Het is een zeer frisse benadering van de filmbiografie van een artiest, een genre dat zich vaak tegoed doet aan clichés, zeker over kunstenaarschap. Het is misschien gemeen te zeggen, maar als ik hier de meeste berichten lezen heb ik het gevoel dat veel mensen de clichés liever zien en graag een eenduidig, alles verklarend portret hadden willen zien die ook nog eens de hoofdfiguur de hemel in prijst.

Wat voor mij Mr. Turner op het eerste gezicht zo effectief maakte is juist dat de rol met twee benen op Aarde wordt gezet. Er zitten genoeg hints in van hoe Turner zijn inspiratie vond, maar door vele andere biografische films vergeten we nog wel eens dat kunstenaars dit soort momenten ook gewoon tussen het verdere leven door hebben. Hier zie je dat goed. Turner kijkt en zoekt zich wat af en als hij wat vindt spelen de engelenkoren alleen in zijn hoofd, bijna onzichtbaar voor de buitenwereld, tot het schilderij af is. Dat ligt zover ik kan zeggen dichter bij de waarheid dan de groteske eureka-momenten die dit soort films doorgaans tonen.

Het is verder ook een alles behalve eendimensionaal personage dat Turner hier wordt. Ja, hij is een brompot en alles behalve een fijne vent, maar er zitten zo veel momenten in die op meer duiden. Hij huilt bijvoorbeeld bij een onverwacht pianostuk en is zichtbaar ontdaan als iemand hem over de slavenschepen verteld. Echter, mensen in zijn eigen kringen behandelt hij als grof vuil, behalve zijn vader en uiteindelijk mevrouw Booth. Dit is iets dat je vaker terugziet bij dit soort types: een groot innerlijk gevoelswezen dat wat abstract is (en daarvoor geschikt voor kunst) en een soort onbegrip voor de fysieke wereld, die wellicht wat te rommelig is. Mr. Turner toont die interactie.

Hopelijk leg ik het nu zelf niet te abstract uit. Dat niet ieder feitje en weetje in deze film is gestopt is alleen interessant voor Turner-completisten. Als je geïnteresseerd bent in hoe een kunstenaar in het dagelijks leven staat en hoe dit zich verhoudt tot zijn innerlijk leven en hoe daar kunst uit voort komt is er nauwelijks een betere, en meer nuchtere, film dan dit denkbaar. Timothy Spall is groots, Dick Pope's cinematografie waardig aan zijn onderwerp en Mike Leigh is wederom onfeilbaar. Dit is één van zijn beste films in zeer goed oeuvre. De enige klacht die ik heb is dat het laatste half uur nogal sleept. Nadat Turners carrière is ingestort lijkt er niet veel interessants meer te vertellen te zijn en de vraag kwam bij mij naar voren of we werkelijk het verhaal moesten volgen tot zijn dood.
4*

Erg tegengevallen. Tenenkrommend acteerwerk, als in een klucht. Vooral de huishoudster zo overdone, irritant. De decors gekunsteld. Een lange 2 1/2 uur.

Wat een saaie film! Om meteen met het positieve te beginnen: de film ziet er mooi uit. De scenes lijken wel bewegende schilderijen a la Turner zelf en dat verdient lof. De film lijkt me kanshebber voor een oscar voor de beste fotografie (heet dat zo als de film een aaneenschakelijk van mooie plaatjes is?). Maar helaas is dat alle lof die ik de film kan geven. De film laat eindeloos veel scenes uit het leven van de beroemde schilder zien, maar de betekenis of relevantie van elke scene is me volstrekt duister: geen enkele scene is boeiend, de mens Turner lijkt een volstrekt normaal en oninteressant leven te hebben geleden en elke relatie met zijn geniaal werk lijkt te ontbreken. Niet dat Turner als een normaal mens wordt geportretteerd: de man maakt regelmatig rare geluiden. Maar de betekenis daarvan is mij onbekend. De film leert ons eigenlijk niets over de persoonlijkheid Turner of over zijn werk. Bij elke scene dacht ik: 'wat zou de regisseur hiermee hebben willen zeggen'? Zo zien we bv. Turner zijn huishoudster pakken, zodat ik even dacht een betekenis te ontwaren: Turner was een geile man, want elk genie zit geestelijk en lichamelijk vol van lust en scheppingsdrang. Maar in een andere scene zien we Turner in een bordeel voor een meisje betalen die hij dan slechts gaat natekenen, dus zo geil was de man blijkbaar toch niet. Ik ben bang dat de regisseur helemaal geen bedoeling heeft gehad met de film of welke scene dan ook. Ik las ergens dat hij zijn films maakt door gewoon te gaan filmen waardoor het gefilmde dan zelf het verhaal moet gaat vertellen, maar anders dan een gortdroog stukje biografie levert de film daarmee niet op: de film is oersaai en misschien was ik ook wel fysiek moe maar reeds na een uurtje kon ik mijn ogen nauwelijks meer openhouden. En dan moet je nog anderhalf uur zien door te komen, want de film duurt 2 1/2 uur! Het is me een raadsel wat de ervoor doorgeleerde recensenten in de film of de regisseur zien.

Naschrift. Volgens deze recensent is het hele idee van de film dan ook om geen verhaal te vertellen maar het echte leven te laten zien:

“What the film doesn’t have a lot of is plot. Already there have been grumblings that “nothing happens” in “Mr. Turner,” that 30 or so years of anecdote and event roll by over the course of 2½ hours without so much as a story arc or dramatic development or, heaven forfend, a climax. A painter paints, grows older, dies. What does he see? What do we see? (…)By now, you may be in heaven or a specific kind of moviegoing hell. “Mr. Turner” is an intriguing test case: What happens when filmmakers don’t make stuff up to keep the story moving along? When they resist the urge to cut history to fit the lines and seams of narrative storytelling?

A life is not plot; plot is not life.”

‘Mr. Turner’ stretches the canvas of cinema - Movies - The Boston Globe - bostonglobe.com

Het is opvallend hoe veel van de pretentieuzere films van de laatste tijd proberen het ‘echte’ leven in beeld te brengen. Vaak resulteert dat in supersaaie films zoals Mr. Turner (en een ander ‘hyperrealistisch’ gedrocht is ‘La Vie d’Adele’) en soms in iets wonderlijk prachtigs als ‘The Tree of Life’, ‘Boyhood’ en ‘Birdman’. Het ‘verhaal’ is een overblijfsel van de metafysica of zelfs van religie, maar als God (of Plato’s Ideeën) niet bestaat dan is er slechts chaos en fragmentatie zonder doel. Het is dus logisch dat (post)moderne kunstenaars zoeken naar een vorm die het verhaal en elke betekenis los laat. Volgens Schopenhauer en Nietzsche is daarom muziek de grootste kunstvorm: muziek heeft geen verhaal of betekenis maar is er gewoon en verwijst slechts naar zichzelf. Je kunt je afvragen of literatuur of film geschikte media zijn om het verhaal los te laten. En als je dat doet, dan moet er toch betekenis in het verhaalloze verhaal te vinden zijn, al was het maar dat het ‘echte’ leven – elk detail - iets magisch is (waarin ‘The Tree of Life’ en ‘Boyhood’ slagen en de kijker zo een bijna mystieke ervaring geven). Maar in ‘Mr. Turner’ ontbreekt elke magie.

Een aparte film in het repertoire van Leigh. Visueel wellicht zijn mooiste werk, ver van de kitchen sink cinema waar hij voor staat. Leigh zet ook een heel atypisch portret neer; geen ophemeling van, maar gewoon een film die probeert de invloeden en visies van de artiest te verklaren. Het wordt niet altijd met veel woorden gezegd, maar dat hij een obsessie had voor licht en kleur komt meermaals naar voor.

Hij is nogal een varken van een man, met weinig finesse wat hem niet erg populair maakte bij zijn hedendaagse collega's. Wanneer hij het met iemand of iets oneens is, begint hij te knorren. Soms werd er al eens met hem gespot en zijn werk als totale nonsens beschouwd. Hij was een artiest die met zijn meer abstracte schilderkunst totaal niet paste in de oerconservatieve Victoriaanse periode, waarin schilders nog klassieke kerkelijke werken uitbeeldden.

Ook privé geen knuffelbaar personage : de schurftige, mentaal simpele en wellicht verliefde huismeid negeert hij volledig en leeft een tragisch achtergrondbestaan. Zijn onwettige dochters weigert hij gevoelloos te erkennen maar blijkt dan weer een goede match voor de lieve en vrolijke mevrouw Booth. Turner komt op bepaalde momenten boeiend uit de hoek en het aantal saaie scènes vond ik heel beperkt. Daarvoor is het personage op zich boeiend genoeg. Zwaar acteerwerk van Leigh's fetisj acteur Timothy Spall

Een film die maar niet los wil komen van de sfeer. Deze mooimakerij gaat ten koste van de consistentie en verbeeldt mijns inziens te weinig Turner's spagaat tussen het oude en het moderne. Het genie had een toegankelijker portret verdiend.

Hoge verwachtingen werden bij mij niet waargemaakt.

Een erg trage film die ik maar met moeite af heb gekeken. Uiteraard is de aankleding, het tijdsbeeld en de sfeer prima in orde maar het verhaal schiet werkelijk niet op.

Na afloop vroeg ik mij werkelijk af waar ik in godsnaam naar heb zitten kijken. Da's geen goed teken.

Zeer goede film, prima acteerprestaties, mooie beelden. Aan de trage kant, en laat me daar nu net van houden..

Mike Leigh heeft in mijn ogen twee soorten films in zijn oeuvre; hedendaagse dramafilms (Another year, Secrets & Lies, Naked, e.a.) en historische vertellingen (Vera Drake, Topsy-Turvy).

Zijn hedendaagse drama's bevallen me bijna altijd uitstekend, maar de historische drama's zijn een hit of een miss. Vera Drake was soms iets te langdradig, Topsy-Turvy heb ik van verveling nooit afgekeken.

Mr. Turner is de eerste film die lang niet zo vervelend is als zijn andere historische films. Hoewel de film nergens bijzonder meeslepend of spannend is, werd ik toch bevangen door het verhaal, het personage Turner en de prachtig in beeld gebrachte landschappen en decors, die minstens zo schilderachtig zijn als de schilderijen die Turner maakte.

De 2,5 uur leek bij vlagen wat lang te duren, wat met name door het trage begin kwam, maar werd gaandeweg steeds boeiender. De tweede helft heb ik redelijk makkelijk kunnen afkijken.

Ook een positief punt was het sterke script, dat vooral naar voren kwam in conversaties tussen Turner en andere mensen van adel. De eloquente manier van spreken, grappen maken, lof en kritiek uiten is zoveel mooier dan de hedendaagse vocabulaire dat ik soms zou willen dat we nog zo praatten (zonder uitgemaakt te worden voor een bekakte, pretentieuze snob).

Hoewel Leighs hedendaagse films vaak een stuk leuker zijn (omdat je je beter in de personages kunt verplaatsen) was dit een prima film met misschien wel de mooiste beelden die ik ooit in een Leigh-film heb gezien.

Acteerwerk is ok en af en toe mooie beelden die goed aansluiten bij Turner's werk, maar vooral plottechnisch rammelt de film aan alle kanten. Er is werkelijk niets wat het verhaal voortdrijft, een reeks losse gebeurtenissen, daarnaar zit je te kijken.

Ik heb ook het gevoel dat er behoorlijk wat achtergrondkennis over Turner werd verondersteld, veel dingen kan je als leek echt niet plaatsen (en dat mag toch niet de bedoeling zijn). Er wordt vaagweg wel wat gesuggereerd maar of ik nou veel heb bijgeleerd over zowel de persoon als de schilder Turner?

Ik heb afgelopen zomer een aantal van de schilderijen van William Turner mogen bewonderen in The National Gallery, en ik vind ze prachtig. Waar Japanners en Italianen massaal met selfie-sticks in de weer waren om zichzelf te fotograferen bij een schilderij van een scheve stoel in een slaapkamer, en bij afzichtelijke zonnebloemen in een lelijke vaas, geschilderd voor Vincent van Gogh, nam ik van de gelegenheid gebruik de schilderijen van Turner goed te bekijken. De wazige werken zijn het mooist, want op afstand zie je daar veel in. Zijn tijdgenoten dachten dat het niet goed ging met Turner, want hij schilderde onbegrijpelijke dingen.

Turner bleek dus nogal een knorrepot te zijn, ten eerste vond ik dat reuze meevallen in deze film, ten tweede, snap ik dat best, gezien zijn werken niet werden begrepen.

De aankleding van de film is zeer mooi, de omgeving, de huizen, inrichting, kostuums, prachtig in beeld gebracht. Timothy Spall doet het ook goed, ik ga er tenminste vanuit dat hij het personage William Turner goed neerzet (Ik moet tot mijn schaamte toegeven dat ik nog niet eerder van Turner gehoord had).

Heel af en toe kakt de film wat in, en wordt hij saai, maar dat duurt gelukkig nooit heel erg lang.

Net geen meesterwerk, maar het is moeilijk uit te leggen waar dat precies aan ligt. Aan de briljant ongepolijste performance van Timothy Spall als J.M.W. Turner ligt het in ieder geval niet. Hij weet de kunstschilder te vertolken als een uiterlijk intens lelijke figuur temidden van openlijke vrouwenhaat en wrede sociale conventies, maar die met zijn kunstzinnige blik toch schoonheid weet te vinden in het natuurschoon om hem heen. Het is knap hoe Spall zoveel subtiliteit en gelaagdheid weet te leggen in een groteske figuur die in eerste instantie als een typetje aanvoelt. Aan de soundtrack ligt het óók niet. Het sterkste aan Mr. Turner is namelijk het terugkerende muziekthema op de achtergrond dat tegelijkertijd de bombastische schoonheid en een akelige ongrijpbaarheid van de schilderwerken van Turner weerspiegelt.

Misschien dat het grootste euvel hem dan toch zit in de warrige regie van Mike Leigh. Het lijkt alsof hij bewust elke vorm van conflict en spanning uit de weg gaat, dus meer focust op het alledaagse en het saaie dan op de grote levensvormende momenten in het leven van de schilder. Dat uitgangspunt levert een bij vlagen hypnotisch ander soort biografie op van een groot kunstenaar belichten als product van zijn eigen tijd in plaats van de held in zijn eigen grootse epos. Tegelijkertijd mist Mr. Turner een logisch aanvoelende opbouw middels conflicten met andere personages of een duidelijke samenhang tussen gebeurtenissen. De strijd van de kunstschilder tegen zijn eigen vergankelijkheid verwordt tot een statisch geheel dat teveel verschillende losstaande aspecten (liefdesperikelen, conflict met eigen familie, bordeelbezoek) te zijdelings aanstipt.

Is de film misschien iets te langdradig, filmisch vind ik hem best in orde, met knappe fotografie, puike en klare dialogen en natuurlijk de act van Timothy Spall, één van mijn geliefde Britse acteurs. Ook de dames die hem omringen, zoals Dorothy Atkinson als de trouwe meid, en Marion Bailey, zijn hospita aan zee overtuigen in hun rol.

Vind niet dat Mike Leigh heeft ontgoocheld, de meerdere negatieve commentaren en lage score ten spijt.

Mike Leigh wilde de film het gevoel geven tussen de spanning van het sterfelijke gemankeerde individu en het epische werk; de spirituele manier waarop Turner de wereld “distilleerde,” zo las ik onder de kop "Trivia" van IMDB.

Naar mijn smaak is Leigh met verve geslaagd in deze ambitieuze onderneming. Een visuele biografie die als een zoektocht begint en eindigt met Turners fascinatie voor "licht." Niet zonder betekenis begint hij uiteraard bij de "Hollandse/Vlaamse" meesters en de benaming de Rembrandt van Engeland is dan ook meer dan terecht.

Onder de nogal ruwe verschijning en de soms botte gedragingen van Turner schuilt een uiterst fijnbesnaard en gevoelig, breed cultureel onderlegd mens, die aan het eind van zijn schilderscarrière zijn innerlijk leven op expressionistische wijze naar het witte linnen wist te vertalen.

Wat Turner met de kwast deed, roerde Leigh zo af en toe doormiddel van de camera aan: sommige opnamen zouden zo ingelijst kunnen worden.

De opmerking "Love will come" had meer dan waarschijnlijk niet alleen betrekking op het "gewone klootjesvolk" dat zijn werk niet begreep, maar tevens op zijn hemelse geduld om de ware uiteindelijk tegen te komen; zij diende zich aan in de persoon van de weduwe Mrs Booth, die een zielsverwant bleek.

De biografisch inkijk eindigt veelzeggend op het sterfbed met de woorden "God is the sun." En de goede verstaander hoeft niet diep na te denken waarom Mrs Booth de ramen van haar voordeur nog eens van een grondige beurt voorziet, met een innige glimlach op haar gezicht, en waarom afgesloten werd met de beelden van de aan psoriasis lijdende huishoudster, die alleen en verlaten tussen de nalatenschap van Mr Turner haar laatste dagen zal gaan slijten.

Trouwens, een uitmuntende acteerprestatie van Timothy Spall.

Geniaal, onbegrepen, tragisch, bespot, rauw, onbeschoft, maar ook ruimhartig, humoristisch en gul naar later blijkt.

William Turner's leven staat al vroeg in het teken van kunst en talent, maar ook gekte. Zelf wordt hij op zijn 14de al toegelaten op een kunstacademie, zijn moeder sterft niet veel later in een gesticht. Het verdere leven van Engeland's beste kunstschilder wordt gekenmerkt door de man zijn excentrieke karakter. Een man overigens, wat doek en penseel betrof, die nieuwe en bijzondere technieken gebruikte en de schilder van 'het 'licht' genoemd werd. En ik moet zeggen, prachtige taferelen op het doek wist vast te leggen.

Toch is Turner niet bepaald te vangen en komt er in eerste instantie een nurkse beeld naar voren van een man die moeite had met communiceren, zeker problemen had emoties of gevoelens te uiten, en in die zin overkomt als een wereldvreemd persoon. Turner komt over als een behoorlijke ontoegankelijk figuur die autistische trekjes vertoont, pas te midden van de andere schilders, waar hij dus wel kan communiceren, laat hij zich ook een komische noot ontvallen, met veel gevoel voor humor, door een collega te bespotten, juist de rode stip. Daar laat hij ook een soort doldwaze genialiteit zien hoe hij terplekke werk aan het veranderen is met wat hij maar voor handen heeft, zelfs spuugt op zijn eigen werk. Maar zoals zo vaak liggen lof en spot dicht bij elkaar, iets dat later zijn deel zal vallen.

Mr. Turner valt verder op met het beeld van een man die moeite had met kanaliseren en relativeren, soms lijkt Turner zichzelf te straffen, en dit gaat regelmatig gepaard met een licht tragisch aandoende sfeer. Dit allen in een soms Spartaanse en hard tijd, waar het overleven was, en gepaard met een aantal fabelachtige landschappen, en een nogal merkwaardige huishoudster die niet alleen gevoelens had voor Mr. Turner, maar ook iets onder de leden had, zoveel is wel duidelijk.

Ondanks dit alles is Mr. Turner met zijn speelduur van 2,5 gewoon te lang, en zitten er een aantal scènes in die niets toevoegen. Dan is er het feit dat het in het begin, naar mijn smaak, te lang zoeken is wat het karakter betreft van film en hoofdpersoon. Sympathie heb ik in het begin zeker niet. Het maakt de eerste fase de film tot een lange en zware zit, iets dat over de helft wel langzaam naar een voldoende kruipt ook vanwege de uitstekende acteerprestatie van Timothy Spall. Maar dat is het dan ook, een film die interessant is voor een keer, maar die toegankelijkheid mist voor een grotere publiek en daardoor iets gemakkelijker in te nemen zou zijn geweest. Maar goed, het karakter is wellicht net als de film; ongrijpbaar.

Mike Leigh verlegt de grenzen van de biopic met deze eigenzinnige, maar uiterst vermakelijke terugblik op het leven van Joseph Mallord William Turner [Timothy Spall], één van de populairste en invloedrijkste Britse schilders van zijn generatie. Turners moeizame relatie met Sarah Danby [Ruth Scheen] passeert de revue, evenals zijn complexe verhoudingen met huishoudster (en Sarahs tante) Hanna [Dorothy Atkinson] en later met de weduwe Sophia Booth [Marion Bailey]. Maar Leigh gebruikt Turner ook om het snobisme van de kunstwereld van die tijd onder het voetlicht te brengen en toont Turners frustratie met de publieke opinie over de manier waarop zijn stijl zich ontwikkelt. Enige kennis van de kunstwereld en de vele tijdgenoten die hij tegenkomt, is een pre. Onder hen zijn de autodidactische wetenschapper Mary Somerville [Lesley Manville], landschapschilder Benjamin Robert Haydon [Martin Savage] en schilder, schrijver en kunstcriticus John Ruskin [Joshua McGuire]. Mocht joe die namen niet kennen, laat deze onderhoudende biopic dan een uitnodiging zijn om meer onderzoek te doen naar hun geschiedenis.