A Spell to Ward Off the Darkness (2013)

Als het IFFR publiek weer net zo avontuurlijk is ingesteld als andere jaren, dan zal deze film ongetwijfeld weer heel erg laag in de publieksprijs eindigen. Op zich niet zo gek, want dit is meer filosofie dan vermaak.

Als je zo een interview leest met de filmmakers, dan druipt de pretentie er ook vanaf - dat is waar (en de interviewer kwijlt ook nog eens volkomen over de filmmakers heen, dat is wel kwalijk). Maar gelukkig zijn het wel filmmakers die het publiek hoog inschatten en ruimte voor eigen interpretatie laten.

Dat Rivers hier schaamteloos zelfplagiaat pleegt is gauw vergeven. Net als Ten Years at Sea zitten in deze film ook weer minutenlange shots van een man die op het water dobbert en diezelfde man die bij een open vuur zit.

Het centrale thema van de film lijkt utopie te zijn. Niet als een abstract ideaal wereldbeeld, maar als een ideologie waarmee je concreet je leven vorm geeft. Daarom bestaat de film uit 3 delen (en een proloog): het leven in een commune (handheld, beweeglijk), afzondering in de natuur (statische shots) en een black metal concert (geschoten in een handvol shots met een vloeiende camera constant in beweging). Allen draaien ze om vormen van leven. Centraal staat hoe de omgeving - natuurlijk, sociaal, politiek, economisch - inwerkt op het individu. De filmmakers tellen dat utopie een soort toverspreuk is om de existentiële duisternis af te wenden. Zoals ik al zei, dit is filosofie.

Het laatste deel vind ik wat verwarrend, maar dat is misschien de bedoeling: het werkt vervreemdend en zeer indringend (in ieder geval voor een kijker als ik die geen black metal aficionado is), waardoor je jezelf als kijker opnieuw tot de film moet verhouden. Het doorbreekt de onderdompeling in de film, anders gezegd.

Waah waar heb je deze al gezien? Nu nog meer zin in gekregen, een klein weekje wachten nog Gelukkig ben ik ook niet vies van wat black metal op zijn tijd, dus dat komt helemaal goed.

Gedownload, kon simpelweg niet wachten, maar ga alsnog proberen de film op het IFFR te kijken.

De film waar ik in mijn vorige post naar verwees heet natuurlijk Two Years at Sea. Mijn foutieve tijdsaanduiding komt doordat die film zo ontzettend sloom is dat het inderdaad tien jaar leek.

Ik sluit me volledig aan bij Ik Doe Moeilijk. Vind persoonlijk A Spell to Ward Off the Darkness visueel één van de sterkste films die ik op IFFR gezien heb. Waarin gewaagde longshots zitten die vele zullen ervaren als saai en lang maar mij erg bleven te boeien. Vond het echter soms wat zweverig en iets wat pretentieus door de quasi interessante gesprekken van de acteurs. Met die dialogen kreeg ik het gevoel alsof de filmmakers zich graag wilde bewijzen. Terwijl dit voor mij juist averechts werkte.

Nou, ik ben een van de tegenstanders van de film. Wat een onzinnig gedoe allemaal zeg. De setup is top en het eerste deel van de film, waarin we meekijken met een woongemeenschap, is leuk, grappig en aandoenlijk. Helaas dwaalt de film daarna af naar eindeloze reeksen tekst-, en betekenisloze shots. een man loopt, een man vist, een man zit... En later blijkt dat hij ook in een (redelijk matige) metal band zit. Dat is wat je ziet, en daar neemt de film een dik uur de tijd voor, zonder enige plotwending of spanningslijn. Dit is het type film dat arthouse een vieze naam geeft. De film is uitsluitend pretentieus maar weet eigenlijk helemaal niks te vertellen. Ben & Ben lijken niet door te hebben dat een lang shot niet per definitie spanning/immersie oproept, maar blijven dit toch stug een film lang doorzetten. Uit Ik Doe Moeilijk's link haal ik dat het idee van deze film is "to produce a cinema of embodiment and transformation, one that affects viewers in a present specific to the time/space that unfolds between projector and screen". Ook lees ik zaken als "lose yourself" maar Ben & Ben hebben volgens mij niet helemaal door dat om tot dat soort inzichten te komen als kijker, je iets meer nodig hebt dan een man met wie identificatie redelijk onmogelijk is, al is het maar omdat hij niks doet en zegt. Ik zou zeggen, missie gefaald, er is geen transformatie of lijn en ik wil best wel werken om een film op me in te laten werken, Maar deze film is simpelweg inhoudsloos als doel waardoor de enige time/space die mij raakte was "duurt lang", en volgens vele bezoekers "ik ga wat anders doen". Nee, ik hou van gekke cinema, andere cinema en het opzoeken van grenzen, maar als je echt helemaal niks te vertellen hebt en dát als een soort contemplatief concept wil opbrengen mis je echt een paar ingredienten meer om een boeiende film te maken.

Mag ik vragen waarin A Spell to Ward Off the Darkness dan precies 'pretentieus' is?

VanRippestein, er zijn meer manieren om op te gaan in filmische tijd en ruimte dan door immersie in een plot of beleving van een spanningsboog. Als je deze film, en dit soort contemplatieve (slow) film in het algemeen, ingaat met de verwachting juist dat wel te krijgen, dan kom je inderdaad bedrogen uit. Hier een cursus 'langzaam kijken' van filmrecensent Dana Linssen.

Ja, ik ken de term slow cinema. Ik ben eigenlijk alleen bekend met Tarkovsky/Tarr/Dreyer (en misschien Bresson) als het op dit soort tempo's aankomt (slow cinema is een relatief nieuwe term zover ik weet, dus die regisseurs zullen de lading vast niet helemaal dekken). Maar toch, zij maken een stuk mooiere en vooral betekenisvollere films. De shots daar hebben de lengte voor een bepaald doel, contemplatie gebeurt daar als het ware vanzelf, door de inhoud van de film en de schoonheid en symboliek van de shots. Hier niet. De shots vond ik allemaal niet zo speciaal of mooi. Ze duurden alleen erg lang. Als de hoofdpersoon dan ook nog eens geen doel of mening heeft, tja dan blijft er gewoon een lege huls over. Het is heel langzaam, maar er valt té weinig te overpeinzen om die langzame stukken interessant te maken, omdat er in zijn geheel geen plot is. Er moet wel IETS zijn om mijn aandacht te trekken.

De pretentie is dus dat de film contemplatief lijkt qua vorm, maar dat de inhoud gewoon ontbreekt (en de vorm naar mijn standaard niet goed genoeg is).

Stilistisch lijkt slow cinema op de Europese art cinema (Tarkovsky, Antonioni, Bresson etc), maar het is toch een ander genre met andere thematiek. Dus zeggen dat het ene genre wel in het doel slaagt en de ander niet, is niet eerlijk: de films stellen simpelweg andere doelen. De Europese art cinema van na de WO II is veelal geïnteresseerd in psychologie, existentiële vraagstukken en sociaal-politieke aspecten. Slow cinema is inderdaad veel recenter, zeg maar vanaf de jaren '90. Je zou kunnen zeggen dat dit genre ook verwant is aan de experimentele film (Warhol, structural film) en videokunst (Bill Viola,Stan Douglas etc). Het is verwant met die kunstvormen vanwege de aandacht voor het medium en de context (de vertoning).

Ik vind de vorm-inhoud dichotomie niet zo werkzaam, maar om binnen die terminologie te blijven: de vorm is de inhoud. Er is genoeg om je aandacht te trekken, je moet alleen opnieuw leren kijken. Klinkt nogal snobistisch, maar zo werkt kunst nou eenmaal. Het is niet iets neutraals dat je als informatie tot je neemt.

Zie ook Matthew Flanagans dissertatie voor de meest uitgebreide uiteenzetting die beschikbaar is van de stilistische kenmerken en de (voor)geschiedenis van slow cinema.

En hier een poging tot een minimale definitie, om een idee te krijgen wat slow cinema dan wel tot 'doel' zou kunnen hebben.

Ik had even niet zoveel inspiratie dus ik meld me laat als voorstander. Enorm van deze film genoten. Een film om in te kruipen. Een man bevind zich in drie enigszins van de maatschappij afgezonderde delen. In het eerste deel woont de hoofdrolspeler in een soort idealistische commune en is er onderling contact. In het tweede deel leeft hij volkomen afgezonderd en eenzaam in een Fins woud en in het derde deel speel hij in een black metalband, ook niet ècht een genre voor de massa. Dat alles in duidelijk verschillende stijlen. De vorm en inhoud worden deels met links al aardig ontleed door Ik Doe Moeilijk en uitleggen waarom dit voor mij wel werkt is bij dit soort films lastig uit te leggen. Ik kon mee in de film, vooral vanaf het tweede deel en vond zelfs black metal, waar ik niks mee heb, louterend in de context van de film. Heerlijk. De twee Bens, waarvan ik nooit eerder wat zag gaan op de lijst met regisseurs waarvan ik meer wil zien.

4.0*

Dat vind ik juist van deze film. Ik dacht nog van "wow, de regisseur(s) kunnen, zoals in de muziek, een noot juist lang genoeg aanhouden.

Dank je Ik Doe Moeilijk voor die interessante links. Lekker gemakkelijk

nog een beetje doorlinken en vond dit:

The art of slow cinema een leuk A-Z lijstje van "slowfilms"

Van de week was in Het Klokhuis (je-weet-wel, dat kinderprogramma) (heavy) metal het onderwerp. Ik moest gelijk terugdenken aan deze film. Toch wel één die heel sterk blijft hangen moet ik zeggen.

A Spell to Ward Off the Darkness toont in drie losse en plotloze episodes op trage, contemplatieve wijze drie hele herkenbare typisch noordelijke taferelen. En dat is voor iemand met een zwak voor het hoge Noorden, en die momenteel vakantie aan het vieren is op z'n eigen bank met niet veel perspectief op verre reizen in de nabije toekomst, hoogst welkom, kan ik je vertellen.

We beginnen met het voor mij minst interessante deel, filmisch gezien: een groep vrienden (Finnen aan het accent te horen, al schijnt het in Estland opgenomen te zijn) die leeft en chillt bij een typisch Scandinavisch hutje in het bos, met wildernis, sauna en (zoals het hoort) slappe verhalen tijdens het bierdrinken daarna. Leuk om in het echt met je vrienden te doen, maar ik vond de gesprekken niet zo boeiend en ook visueel is het wat minder interessant. Deel twee: de wildernis. Veel lange statische beelden van Robert Lowe die op een meertje aan het vissen is, de weidse wateren en bossen, hiken in de wildernis. Plot is er niet echt, maar een herkenbaar beeld van Scandinavië is het wél. En deel drie is misschien niet voor iedereen weggelegd, maar voor mij wel - een black metal concert, van een redelijk atmosferische variant, waarin Robert Lowe (die wel vaker in black en doom metal te vinden is, schijnbaar) meespeelt maar zeker niet de focus is. Noorser kan bijna niet, en aangezien ook live muziek een beetje een issue is momenteel was dit mooi meegenomen. Al met al een fraaie atmosferische blik op leven in het hoge noorden, en een welkome herinnering aan goede tijden.

Weinig aan toe te voegen.

Had het zelfde.

Begon ok tot redelijk goed zelfs

Zaten best aardige observerende shots in het begin en ondanks dat er niet veel gebeurde werd de sfeer van de woongroep goed in beeld gebracht, je zag wel de verwarring her en der maar dat is inherent aan groepen.

Vond het eerste deel dus het sterkste wat ergens opvallend is omdat in principe natuur en muziek meer interesse heeft dan de samenleving en communities (samenleving in het klein) niet in de laatste plaats omdat ik zelf ooit in een woongroep heb gewoond en nu als kluizenaar leef, let wel ik heb niks tegen mensen wel tegen idealisme/identiteiten helaas gaan die 2 vaker samen dan je lief is maar dat terzijde.

Heb ook niks tegen mooie natuur en black metal (integendeel) maar het 2de deel was iets te nietszeggend, afgezien van wat aardige esthetische shots wist het niet te verdiepen en het 3de deel werd nog nietszeggender gefilmd en was de muziek enkel heel kort in het begin interessant later sloeg het door in louter vorm en pretentie.

Vreemde film die oogde als een documentaire/film waarbij het helaas steeds minder werd en er toegewerkt werd naar het 3de deel als dieptepunt een ode aan de anti-climax, jammer want had meer ingezeten, krijg toch het idee dat regisseur niet wist wat ie nou echt wilde zeggen en beetje bleef dromen in zijn eigen verwarring dan wel verheerlijking van idealisme.

Hoe dan ook, het hele vormenspel van de band in het 3de deel was niets anders dan een flauwe afspiegeling van authentieke extreme muziek, dit leek meer een gimmick.

Nu is helaas veel muziek met name black metal al bijna automatisch (uitzonderingen daar gelaten) onderhevig aan een vorm verwarring waarin geschminkte volwassen mannen hun trauma cultiveren en denken stoer te zijn door de duivel te vereren.

Uiteindelijk is elk genre (muziek) in meer of minder mate verstrikt geraakt in dwaling (lees idolatie)

En zoeken cultuur mensen wegens een innerlijk tekort altijd naar het uitdragen van een identiteit dat een afspiegeling is van hun ideaal (lees dus tekortkoming)

De cultuur mensen willen gezien worden dus willen ze ergens bij horen of ze gaan zich juist ergens tegen afzetten wat in de regel op het zelfde neerkomt.

Nu zou ik willen stellen dat het er in de (film) kunst om zou moeten gaan om deze tekortkoming te duiden en te vernietigen (zuiveren) middels de kunst zelve, die altijd de boventoon moet voeren lees dat vorm altijd de inhoud moet dienen en niet andersom, in het beste geval smelten vorm en inhoud samen en heb je te maken met een meesterwerk dat de balans volledig uitdraagt.

Elke verheerlijking van de vorm is een ideaal

elk ideaal komt voort uit een gemis

elk gemis creëert een identiteit

elke identiteit verkeerd in strijd

dat wat in strijd verkeerd lijdt

dat wat lijdt is niet compleet

compleet zijn is de redding