Viy (1967)

Wel een oké film.

Het verhaal is echt superdun, een man word door een heks drie nachten gepest. Daar tussendoor drinkt, zingt en eet hij wat. Meer gebeurt er niet.

Vervelend is het niet, leuk camerawerk en een wat droog kijkende hoofdrolspeler is wel lachen.

Maar echt goed word het alleen in de laatste tien minuten (de laatste nacht). Wanneer de geesten en vampiers en andere enge dingen zich laten zien.

Voornamelijk voor die laatste tien minuten (dat toch 1/7 de van de film is) krijgt deze film 3 sterren.

Wel geinig. Het verhaal is erg simpel maar het is dan ook een Russisch volkssprookje. Ik kon wel goed lachen om het bizarre begin als de hoofdrolspeler bereden wordt door die oude vrouw. Wat volgt is een niet zo erg boeiende reis en verblijf in dat dorpje maar zoals tovenaar al zegt zijn die kerkscene's erg mooi. Vooral de laatste keer als de vampieren en monsters tevoorschijn komen. Wel een beetje jammer dat het af en toe duidelijk te zien is dat alles in een studio is opgenomen.

3*

2*

De horrorscenes zijn leuk en ook knap uitgevoerd, maar de rest erom is tamelijk flut.

Ik was al aardig bekend met Russische sprookjesfilms voor kinderen, maar deze sprookjesfilm voor volwassenen is toch andere koek.

Waar de kinderfilms al vanaf het begin over-the-top gaan, duurt het hier wel erg lang voordat de film zijn ware aard laat zien. Maar als dat gebeurd is het ook een genot om naar deze film te kijken.

Prachtig camerawerk, fantastische effecten en sfeervolle muziek, zorgen dat deze film een en al sfeer ademt.

Zoals ik al zei duurde het even voor ik er in kwam, en ik kan me voorstellen dat dit voor de meesten geld. Maar laat je niet afschrikken, want je wordt voor je moeite enorm beloond!

4*

Nou het spiet mie donders voor de fans, maar ik kon hier helemaal niets mee. Acteerwerk van een stel dronken amateurs, een vreselijk irritante soundtrack en het zag er allemaal gewoon superlelijk uit. Het is ook nergens eng of spannend. Sterker, er gebeurd de hele film geen ene flikker tot aan de laatste 10 minuten waarin er een stel vreselijk slecht uitziende monsters opdraven. Ik heb me kapot verveeld bij deze film. Jammer !

Een aparte film die gebaseerd is op een kort verhaal van Nikolai Gogol, een in Oekraïne (toen nog onderdeel van de SU) geboren schrijver. Als ik het goed begrepen heb is het een onderdeel van een bundel verhalen die voor het eerst werd uitgebracht in 1835 onder de titel Миргород (Mirgorod). Voor zover ik het begrepen heb was Viy het enige horror verhaal uit de bundel. In de bijlage beweerde Gogol dat Viy uit de Oekraïense folklore kwam, maar enig bewijs is daar nooit van gevonden.

Goed, nu over naar de film. De film begint een beetje jolig en het eerste deel heeft wel een beetje weg van een sprookje. Als kijker volgen wij Khoma (Leonid Kuravlyov), een jonge priester leerling. Zijn eerste avontuur, waarbij hij als een paard bereden word door een heks komt (onbedoeld) komisch over. Het slaat namelijk kant noch wal en word op een grappige manier in beeld gebracht.
Nadat hij de heks doodslaat verandert zij in het lijk van een mooie, jonge vrouw. Hierna valt er eigenlijk voor een vrij groot gedeelte niet zoveel te beleven. Khoma word opgeroepen om drie nachten te bidden bij het stoffelijk overschot van een adellijke dame.
Hij gaat op reis met een aantal wodka drinkende mannen die allemaal naar dezelfde kapper zijn geweest, ze stoppen nog even bij een herberg, enz. Niet heel interessant beeld materiaal, maar de soundtrack is van hoogstaande kwaliteit (orkestraal en zelfs een keer met koor) en het acteer werk (het lijkt soms wel een toneelstuk) gaat ermee door.
De pret begint eigenlijk pas echt als ze aankomen op de bestemming en Khoma tot zijn schrik ontdekt dat de jonge vrouw waar hij voor moet bidden de eerder genoemde heks is.
Drie nachten lang moet hij voor haar bidden in een kerk en elke nacht komt de heks tot leven en gebeuren er steeds vreemdere dingen.
De climax tijdens de derde nacht is voor die tijd behoorlijk spectaculair te noemen. De special fx en de make-up van de demonische wezens, vampieren en weerwolven en Viy himself zien er best goed uit. Viy zelf komt eigenlijk niet zo angstaanjagend over in vergelijking met andere creaturen, maar echt vervelend kan ik dat niet vinden (dat heb ik best veel met de wat oudere horrors).

In 1835 werd de fantastische vertelling Vi van Nikolaj Gogol gepubliceerd. De film Viy is een getrouwe weergave van dit verhaal. Het verhaal werd al eerder meerdere keren verfilmd. De bekendste verfilming is waarschijnlijk La Maschera del Demonio (1960) van Mario Bava met horroricoon Barbara Steele. Geen getrouwe bewerking van het verhaal overigens. Het verhaal werd door Bava meer als een inspiratiebron gebruikt.

Viy speelt zich af in de tijd dat religie voor veel mensen het enige hulpmiddel was om mysterieuze gebeurtenissen te verklaren. Niet verwonderlijk dus dat in deze film religie, folklore en een portie mystiek in het middelpunt staan. Viy is een gruwelijke volksvertelling. Een gruwelijk sprookje. En zoals dat in sprookjes gaat, is de handeling volgestopt met metaforen. Het gaat in de film dan ook niet alleen om de strijd van een priester tegen een demonische heks. Het gaat ook om weerstand tegen verleiding, geweld tegen vrouwen en de tanende godsvrucht van de priester.

De film opent rustig en geeft in de eerste helft alvast een mooi beeld van de pogingen van het kwaad om het goede te overmeesteren. Een sfeervolle opbouw die uiteindelijk leidt naar de belangrijkste setting. Een oud en magnifiek kerkgebouw dat de sfeer ademt van een oud Engels spookslot. Een enigszins verwaarloosd gebouw dat juist daardoor de perfecte atmosfeer bezit voor een fantastische strijd tussen de legers van de duisternis en de priester.

De kerk is overigens niet de enige mooie setting. In de gehele film zijn de sets bijzonder fraai, gedetailleerd en authentiek. Het grootste deel van de film is dan ook op locatie opgenomen. Alleen de finale strijd in de kerk is in de studio opgenomen.

Een schitterende finale. Heerlijke scènes spelen zich daar af. Een magnifieke belichting, een scherpe en sfeervolle contrastwerking en een beweeglijke camera die de film van een geweldige dynamiek voorziet, spelen in de finale goed samen. De speciale effecten die in de finale en in de film als geheel worden gebruikt, zijn helaas wat verouderd en komen soms wat lachwekkend over maar daar valt gemakkelijk overheen te kijken. In Viy gaat het gelukkig om meer dan om de speciale effecten. Viy is een fijne film.

Eigenlijk geen idee hoe ik bij deze film ben uitgekomen. Geheel toevallig wellicht tijdens het googlen wanneer ik op zoek ging naar folk horror ofzo. Ik heb het me alvast niet beklaagd en met zijn korte speelduur perfect gebald tot de essentie. Bijzonder sfeervol alvast, het is meteen de grootste kwaliteit van de film waarbij de aankleding, het decor en de mysterieuze bloedmooie vrouw in het oog springen.

Wat een scène daar met die vliegende vlucht. Erg mooi, poëtisch zelfs bijna. Bijgeloof en mystiek staan dan ook centraal hier en we bevinden ons in een tijd waarin inderdaad religie erg belangrijk en verklarend was voor vele mensen.

Je kan de film ook zien als een Russisch horrorsprookje. Het is maar hoe je het beleeft. Maar bijzonder is het zeker!