Lenny (1974)

Erg mooie biopic (zou dat geen apart genre moeten zijn?) over het leven van Lenny Bruce, iemand van wie ik alleen ooit gehoord had. De film is erg grappig en tragisch tegelijk. Je voelt echt de machteloosheid van Lenny als hij in de rechtzaal staat en door de rechter niet begrepen wordt. De stand up stukken zijn ook erg goed en Hoffman en Perrine acteren prachtig. Jammer dat deze film niet wat bekender is en door meer mensen gezien, Lenny vocht voor wat wij nu heel erg normaal vinden: vrijheid van meningsuiting en het tegengaan van de hypocritie (hoe je t ook schrijft). Helaas is die nog niet helemaal verdwenen (zeker in Amerika). 4*

Ontroerend. Meeslepend. Eerlijk. Een perfecte film over blijkbaar een revolutionaire stand-up comedian, die geheel Amerika op stelten zette.

Zelf ben ik een grote fan van stand-up comedy. Gewoon met een micro voor een zaal staan, en je weet meteen of je publiek je geweldig vindt of niet. Ik zit nog te wachten tot Jordy een stand-up-comedy-Meter creëert. Ik kende een beetje Lenny Bruce's tragische rise and fall- verhaaltje maar verder nog nooit een show van hem gezien. Al verandert dat zeker na deze schitterende biografie van deze komiek maar vooral van een tragisch persoon. Bob Fosse's keuze om de film geheel in het zwart-wit te tonen, is een heerlijke zet. Het beeld waarbij de spot zich draait naar Lenny, en we zijn rug zien met die witte glans erom heen, ziet er fantastisch uit. De gehele film trouwens dankzij de heerlijke acteerprestatie van Dustin Hoffman. Hoeveel klassiekers heeft die nou eigenlijk al op z'n naam staan? Ik kan hier nog een hoop superlatieven gaan opnoemen, maar eigenlijk kun je maar weinig dingen meer zeggen dan "perfect". Zo simpel is het. Hoewel de gehele film natuurlijk om hem draait, verdient ook Valerie Perrine eer.

Het Oscar-genomineerde script, verloor dat jaar van The Godfather Part II, is ook weer van uitzonderlijke kwaliteit. De keuze van de interviews is vrij speciaal, maar geeft de film weer een vreemd sfeertje. Lenny's stand-up comedy is dan weer ontzettend grappig, wat eigenlijk een mix vormt van tragedie en humor. Alleszins voor dit stukje pure cinema (ijzersterk script en acteurs) zijn 5* niet meer dan verdiend.

Dustin Hoffman’s rol in deze film van Bob Fosse dingt zondermeer mee naar de titel ‘Hoffman’s beste rol’. Niet vreemd, omdat Fosse zoals gewoonlijk in zijn films voldoende materiaal levert om voor de hoofdrolspeler vele kanten op poëtische wijze te tonen. Lenny Bruce leeft, boeit en is een intense trip rond een fascinerend personage. Het moment waarin Lenny zich ontdoet van z’n advocaten is in mijn ogen pure cinema. Ook leuk om te zien waar Todd Haynes inspiratie voor de structuur van Velvet Goldmine vandaan heeft gehaald. Schitterende film.

Opmerkelijke biopic die net iets te veel cabareteske Bob Fosse-kenmerken kent die ik niet altijd kon waarderen (m.u.v. de geweldige striptease-scene van Perrine).

Niet alleen het acteerwerk valt op in positieve zin, ook de opbouw van de film, het zwart-wit, en 't archief-materiaal dat veelal naadloos verweven zit in de scenes.

Ik kan dan nog wel uitweiden over de thema's 'freedom of speech' en aanstootgevend taalgebruik, maar daar spreekt de film zich in verve over uit. Kijken dus. Keh keh keh keh!

Lenny volgt enerzijds het standaard stramien van de biopic (het complete levensverhaal wordt verteld, uiteraard via een reeks flashbacks), maar voelt nooit zo aan. Dit komt waarschijnlijk vooral doordat de film iets smerigs heeft, iets zweterigs zou ik bijna zeggen. Dat komt niet alleen door de focus op hypocrisie of door de rokerige zwart-wit-cinematografie, maar ook doordat Lenny Bruce niet mooier neergezet werd dan hij was. Aanvankelijk een matig komiek, vervolgens een geniale improvisator en sociaal commentator en uiteindelijk een hoopje ellende. Om te zeggen dat hij een karikatuur wordt van zichzelf is misschien niet helemaal juist; hij verandert vooral een irritante priester die vergeet dat hij eigenlijk een komiek is.

Persoonlijk hou ik er wel van als er niet teveel aan heldenverering gedaan wordt in dit soort films, maar als er in plaats daarvan voor gekozen wordt om de persoon met zijn goede en slechte kanten te tonen. Bob Fosse zag Lenny Bruce als een persoonlijke held en daardoor is het alleen maar meer bewonderenswaardig dat dit niet is gaan overheersen. Aan de andere kant kun je uit Fosse's andere werk opmaken dat hij gefascineerd is door een zekere smerigheid en niet al te zuivere personages. Hoe dan ook, op een bepaalde manier vind ik personages vaak heldhaftiger als ze dit niet uitgesproken zijn, waardoor ik ook Lenny Bruce meer kon waarderen.

Dit is een biopic over een komiek en ondanks dat er een aantal grappige optredens in zaten, vond ik de toon over het geheel genomen somber en duister. Een komedie is het niet geworden. Het dieptepunt was die ellenlange take die van een afstand genomen was waarop Bruce onder het effect van drugs een optreden vreselijk verpest. Een van de weinige keren dat ik een film heb willen afzetten, omdat het te pijnlijk was om naar te kijken. Dustin Hoffman is adembenemend in die scène en dit is sowieso één van zijn beste rollen. Even pijnlijk is de voor mij verder onbekende Valerie Perrine als Bruce's vrouw.

Al met al is dit niet de meest prettige biopic, maar daarom waardeer ik hem zo. Fijn dat Fosse hem gemaakt heeft, die is toch echt goed met wat lastigere materiaal. Alleen vond ik de interviewsstructuur niet veel toevoegen, in tegenstelling tot het door laten lopen van die ene show door de hele film. Ook het begin was wat moeilijk inkomen en wat rommelig. Niettemin is dit waarschijnlijk de ultieme film die je van Bruce kan maken.
4*

P.S.: Die voorstellingen van de echte Bruce wil ik nu wel eens horen.

Donkere biopic over een hippe, provocatieve spreker die met open vizier de Amerikaanse normen en waarden van toen op de hak nam. Glansrol voor Dustin Hoffman die gedreven, cheeky en aangrijpend voor de dag komt. De vertelstijl is even wennen en een tikkeltje fragmentarisch, maar het geeft de film zo wel de nodige drive.

Net als het smoezelige zwart-wit pas het ook bij het turbulente leven dat hij leidde. Alhoewel Fosse er niet voor terugdeinst om ook de zwarte kanten van Bruce te tonen, slaat de balans toch wat door naar de komiek en zijn podium, waarvan de rechtszaal er ook eentje was.

Met wat uitgebreider aandacht voor z'n privé beslommeringen was er wellicht nog wat meer te halen. Neemt niet weg dat het zo ook nog aanvoelt als een oprecht portret van een bewogen bestaan, dat bovendien beschikt over enkele in het oog springende scènes.

De pikante act van Lenny's Shiksa goddess valt sowieso op, de kille registratie van een door drugs bedwelmd optreden staat bol van de tragiek en Hoffman's wanhoop en onbegrip jegens de rechter is een sterk staaltje onmacht. Zo hier en daar valt er ook nog wel eens wat te lachen. Let op de blik wanneer Lenny gefouileerd wordt.

'Lenny' maakte me (een beetje) boos. En dan heb ik het niet over het hoofdpersonage, die werkelijk uitstekend vertolkt wordt door Dustin Hoffman - wat een geweldige acteur is / was dat toch ook. Het is vooral het hypocriete, bekrompen Amerika dat zich in die tijd opstelde als een totale idioot. Gelukkig kwam er ene Lenny, stand-up comedian om de hoek kijken om wat deuken in dit gegeven te slaan. En daarin slaagde de beste man, wel ten koste van hemzelf. En die scheisse pissed me off. De film raakte me daarom ook en sloeg bij vlagen keihard toe. Die rechtbank, de politie - fuck off. Hypocriete lui. Diep van binnen wist iedereen dat Lenny het gewoon keihard bij het recht eind had, maarja.. vrijheid van meningsuiting hielden ze nog niet zo van. Eén en ander is zeker veranderd, maar tot nu toe is dit een tijdloos gegeven.

Bob Fosse, de regisseur, weet hoe hij filmische poëzie moet vervaardigen, maar kan zijn verzen niet tot een overtuigend geheel smeden. Waar zet hij nou op in, vraag je je tijdens de gehele speelduur van de film af. In den beginne wordt Valerie Perrine geïntroduceerd, wanneer zij een erotische dans in een rokerig etablissement vol ouwelijke heren ten beste geeft. De camera laveert constant tussen de zaal naar de danseres; we krijgen de indruk dat Fosse ons hier van de magie van het variétémilieu kennis wil laten nemen. Echter, later wordt dit uitgangspunt weer losgelaten, en zo passeert het een aantal keren dat het lijkt alsof de biopic een duidelijke route heeft uitgestippeld, maar daar zonder geldige opgaaf van reden weer terstond van afwijkt.

Zo wordt het drugsgebruik uitgelicht, maar vervolgens weer nagenoeg losgelaten, alsof we het maar moeten aannemen dat hun verslaving ook het resterende gedeelte van Lennys en Honeys gezamenlijke leven beheerst. Dat Lenny uiteindelijk bezwijkt aan een overdosis, komt dan ook ietwat uit de lucht vallen, omdat daarvoor het vizier vrijwel uitsluitend op zijn gerechtelijke twisten en non-conformistische levensinstellingen was gericht. Fragmentarisch is dus het best hoe ik deze film kan omschrijven, daarbij aangemerkt dat er fragmenten te over zijn waarbij ik guitig mijn vingers aflik. Juist daarom, blijft het gevoel hangen, dat er zich alhier een gemiste kans heeft voorgedaan.

De biopic: altijd een lastig filmgenre. Je moet een hoofdrolspeler hebben die op zijn minst de suggestie van een gelijkenis moet hebben met de geportretteerde. Als het een hagiografie wordt dan zit je met een saai eindproduct, als de hoofdpersoon totaal onsympathiek is dan is het lastig voor het publiek om zich ermee te identificeren. Maar als je dan toch moet kiezen dan maar liever het levensverhaal van een klootzak dan van een heilig boontje.

Musical-en theaterregisseur Bob Fosse verfilmde in 1974 het leven van standup-comedian Lenny Bruce onder de titel ‘Lenny’ (goed gevonden) en Bruce was best een naar mannetje. Toch maakt Fosse er een meeslepende film van door hoofdrolspeler Dustin Hoffman dicht op de huid te filmen en het verhaal net niet te expliciet te vertellen. En passant krijg je een fraai inkijkje in de dubbele moraal van de Verenigde Staten.

Uitstekende film over een stand-up comedian die vanwege zijn grof taalgebruik een paar keer gearresteerd wordt. Een biopic over Lenny Bruce die deels is opgezet als een nep-documentaire. De film geeft een prima tijdsbeeld en de sfeer in de zaaltjes komt ook goed over (mede dankzij het zwart-wit camerawerk). Dustin Hoffman is uitstekend, maar ook Valerie Perrine mag niet onvermeld blijven. Een nipte 4.0 sterren.