Made in Dagenham (2010)

Met kostuums en kapsels uit de jaren '60 lijkt het even een komedie te worden, maar algauw neemt het ernstige onderwerp het over. Het is gebaseerd op ware feiten: de staking bij Ford door vrouwelijke werknemers die gelijk betaald wilden worden. Ze naaiden de bekleding voor de autozetels op hun Singer naaimasjien.

Sally Hawkins speelt het fictieve hoofdpersonage: een werkneemster die zich ontpopt tot woordvoerster van de rebellen. Het gekibbel met haar echtgenoot verloopt in het sociolect van de Londense arbeidersklasse. Mooie nevenrollen zijn er voor Bob Hoskins, Rosamund Pike, Jaime Winstone en vooral Miranda Richardson. Zij speelt het historische personage Barbara Castle. Als staatssecretaris onder Harold Wilson wilde zij de invloed van de vakbonden beperken, maar ze steunde wel het principe van gelijk loon.

Tijdens de aftiteling zingt Sandie Shaw het originele titelnummer, haar eerste opname in meer dan twintig jaar. Zij werkte zelf in de Fordfabriek voordat ze doorbrak als zangeres. Tussen de fictieve beelden zitten enkele archiefbeelden en interviews met betrokkenen verwerkt, zodat het beeld van de realiteit versterkt wordt.

De naaister gaat op de trappen van de werkplaats staan om te speechen. En van de ene seconde op de andere kan je tussen de vele tientallen lawaaimakers en babbeltantes een speld horen vallen.

Het hoeft geen Ken Loach te zijn, maar dat soort emo ruikt dan weer net iets te veel naar Hollywood.

Fijn opzet, en zeker genietbaar. Hawkins en Hoskins, setting, kapsels en outfit, muziek, het verhaal an se.

Alleen, het mag best wel luchtig zijn, en humor is meer dan welkom; maar er zijn soms sporen van een sprookje, en die zijn hier niet op hun plaats.

Degelijke film over vrouwenrechten in een periode in de jaren 60 waarbij (vrouwen)emancipatie en -rechten hoog naar voren werden geschoven. Het was een periode van figuurlijke vooruitgang met de groeiende welvaart, maar ook letterlijke achtergang met stakingen en sociaal ongenoegen. Een bizarre periode waarbij de glitter and glamour ook een rauw donker en bekrompen kantje had.

Rauw wordt de film eigenlijk nooit. Het sociale thema rond equal pay day voor vrouwen is vandaag de dag nog steeds een thema al denk ik dat beiden toch naar elkaar zijn toegegroeid. Dit thema wordt erg luchtig verweven in de film. Het lijkt iets banaals al zal het net als rechten voor de zwarten een harde sociale strijd geweest zijn. Af en toe kwamen de neveneffecten even naar boven, maar toch te weinig om echt invloed te hebben op de film. Zo werd er weinig gedaan met de gevolgen van de totale sluiting van de Ford-fabriek.

Prima setting van de jaren 60 overigens en een ook meer dan uitstekende Sally Hawkins, een dame die zelden of nooit ontgoochelt. Een komedie vond ik het zeker niet al zaten er luchtige fijne dialogen in. Prima rol ook trouwens van de Minister van Tewerkstelling. Gevat en baldadig. Fijn om eens gezien te hebben. Deed me qua sfeer en plot wat denken aan het iets mindere Potiche (Film, 2010) van François Ozon.

De film begint eigenlijk heel veelbelovend. Een leuke sixties-sfeer, leuke muziek en beelden van mooie oude Fords in de fabriek. Maar als de film dan begint blijkt al snel dat het om een saai onderwerp gaat. Stakingen omdat vrouwen gelijk betaald willen worden als mannen. Dat was toen vast een bijzonder en actueel onderwerp, maar inmiddels klinkt dat erg achterhaald en vanzelfsprekend. En dus niet echt boeiend meer. En zo is het eerste deel van de film dus ook als het nog gaat om de opstand van de vrouwen en hoe hun leider wordt gekozen. Niet echt boeiend. De rest van de film over de strijd om hun recht te krijgen is dan weliswaar wel iets boeiender, maar daar kiest de regisseur vervolgens voor een vals sentimentele en over-gedramatiseerde aanpak, volgens Amerikaans gebruik. Hoewel dit toch een Engelse film is, en je dus beter hoopt. Maar echt geweldig wordt het dus allemaal niet in deze film. Ik denk ook dat ik deze film weer heel snel vergeten ben.

Waargebeurde hervertelling van de vrouwenstaking uit 1968 in de Fordfabriek in het Britse Dagenham voor gelijke verloning als hun mannelijke collega's. Dit soort onderwerpen, door Ken Loach gepopulariseerd, weten me meestal wel te boeien.

Als men toch over gelijkheid wil praten, dan vond ik eigenlijk dat de uitbeelding van vrouwen en mannen op zijn minst ongelijk was. De vrouwen worden neergezet als solidair en doorbijtend, terwijl de mannen als sullig afgeschilderd worden (op Bob Hoskins na in de rol van de ploegbaas die het opneemt voor zijn werkneemsters...). De twee ondersecretarissen van die Barbara Castle waren nogal een misser van formaat in deze film. En ook Eddie, de echtgenoot van Rita O'Grady, komt als een onderkruiper over. Die voorbeelden tonen aan dat het vanuit de eenzijdige feministische bril bekeken wordt, wat de krachtdadigheid van het onderwerp niet ten goede komt.

Verder vond ik de frêle Hawkins niet geloofwaardig als stem van de werkneemsters. Ik had vooral de indruk dat deze vrouwenstaking vooral aangegrepen werd om met feelgood momentjes rond te kunnen strooien. Het is geen verkeerde film maar voor mij mocht het met wat meer serieux. Het komische aspect kon voor mijn part volledig geschrapt worden.

Het duurde ruim 30 jaar, maar dit Britse antwoord op Norma Rae was het wachten waard. Hawkins is simpelweg perfect als Rita O’Grady, een moeder van drie en één van de 187 vrouwen die in 1968 werkt bij Fort Dagenham. Albert [Bob Hoskins] maakt zich serieus hard voor betere arbeidsvoorwaarden voor de vrouwen en krijgt het voor elkaar dat Rita en Connie [Geraldine James] aan mogen schuiven bij een bespreking met vakbondsleider Monty Taylor [Kenneth Cranham]. Rita mengt zich in de discussie en voor ze het weet is ze uitgegroeid tot een stakingsleider. Barbara Castle [Miranda Richardson], de staatssecretaris voor werkgelegenheid en productiviteit, maakt zich in Westminster hard voor een permanente oplossing met als resultaat de Equal Pay Act van 1970. William Ivory’s scenario heeft een aangename dosis humor, maar verliest nooit uit het oog welke offers deze vrouwen bereid waren te brengen en onderstreept het belang van solidariteit tussen mannen en vrouwen in de vakbondsgeschiedenis. En vooral thuis. Een onvervalste crowdpleaser.