Tulpan (2008)

Deze film gisteren bij "Best of the Fest" in filmhuis Lux gezien. itt Soom was ik niet bepaald enthousiast. Daar is maar een reden voor aan te geven; onderwerpen zoals steppe, nomadenstammen, schaapherders liggen mij gewoon niet. Ik kreeg op een gegeven moment ook genoeg van al die schapen; ik ben ook 2 keer in slaap gevallen. De beelden van de krachten van de natuur - de stofhozen, de keiharde wind- oogden zeer mooi en redden voor mij nog enigszins de film.

2,0*

Ik dacht het eigenlijk wel een beetje gehad te hebben met films die zich afspelen op de steppe, met alle wel en wee van de nomaden die zich er bevinden. Toch wist deze mij weer bijzonder te boeien en te ontroeren.

Na The Story of the Weeping Camel, Khadak, The Cave of the Yellow Dog (die ik erg mooi vond) bevinden we ons nu in Kazachstan. Kenners zullen de verschillen kunnen waarnemen, maar ik zag voornamelijk overeenkomsten met de prachtige, bijzondere Mongoolse gebruiken.

Het lijkt bijna onmogelijk om in deze ¨hel¨ te kunnen leven. Het stormt er voortdurend, je ziet geen hand voor ogen door de stof, er is geen water en eigenlijk is er niets wat het leven makkelijker maakt.

Asa, de hoofdrolspeler in dit verhaal, twijfelt of hij in dit boerenbestaan blijft of dat hij voor een leven kiest in de stad. Zijn droom is om samen met Tulpan, het meisje dat hij graag wil trouwen, de grote kudde schapen (die hij bij een eventueel huwelijk mag overnemen) te hoeden. Helaas vindt Tulpan de jongen niet leuk genoeg omdat hij te grote oren heeft.

Als hij een plaatje ziet van prins Charles, en ziet dat zelfs deze prins, met zijn flaporen, een mooie dame aan zijn zijde heeft, krijgt hij hoop alsnog een kans te maken bij Tulpan.

¨Tulpan¨ komt heel ´echt´ over, alsof je zelf anderhalf uur bij deze familie op bezoek bent. Ook heel echt was de geboorte van het lammetje; Een vrij lange maar erg intense scéne.

Niet omdat de chauffeur continue ABBA op zijn radio aan had staan? Het zingen van die zus vond ik, net als de vader, behoorlijk irritant.

Kazakhstan is één van de grootste landen van de wereld. En naast Mongolië zelfs de grootste binnenstaat van de wereld; een land dat geheel omgeven is door andere landen, en dus geen aangrenzende zee kent. 66 keer groter als ons landje en ongeveer evenveel inwoners - dat zijn pas getallen, man! Dat is pas een land waar je over kan praten! Maar echt een filmland is het nooit geweest - en zal het waarschijnlijk ook nooit worden - maar net als de Mongoolse cultuur zal het als "film-onderwerp" ongetwijfeld wel steeds meer gebruikt worden.

In die zin volgt het het voorbeeld van Davaa's "Story of the Weeping Camel", waar we een nomadenfamilie en hun kamelen volgden. Hier geen kamelen, maar schapen - in grote getallen wederom. We bevinden ons even bij een Kazakhstaanse nomadenfamilie temidden in de steppen, enkel samen met hun dieren. Het is voorjaar, en dat is ook de periode die het meeste werk brengt; Er worden jongen geboren, en de schapen krijgen extra aandacht. Tegelijkertijd ontmoeten wij Asa, op zoek naar een vrouw en daarmee de verantwoordelijkheid voor zijn eigen kudde schapen.

Het zoeken naar een vrouw in een plek waar ononderbroken zandvlaktes reiken zo ver het oog ziet - en verder! - lijkt een onmogelijke taak. Zijn droom lijkt te eindigen bij Tulpan, het enige meisje in de wijde omtrek. Het énige meisje in de wijde omtrek. Elke dag vroeg op staan, elke dag de water voorraad vullen, elke dag hetzelfde eten, elke dag de schapen laten grazen, de schapen bij elkaar houden, de schapen melken en helpen bij geboortes van jonge schaapjes. En nu, zal Asa elke dag proberen zich te bewijzen tegenover Tulpan. Het enige meisje in de wijde omtrek. Het enige meisje in de wijde omtrek.

Dvortsevoy registreert beelden van deze nomadenfamilie op natuurlijke en simpele wijze; Lange shots volgen personen in hun taken, en wij kijken rond in hun huis zonder echt het gevoel te hebben te kijken naar een film. Er gebeurd weinig - en er staat nog minder te gebeuren. Maar Dvortsevoy wil ons wel wat vertellen. Hij doet ons laten denken dat jongeren naar de stad willen vluchten - daar zullen ze geluk en toekomst vinden. Een kleine radio voorziet hen op deze steppe van nieuws en informatie - maar comfort ligt in de wereld waar elektriciteit en stromend water te vinden is: Almaty, de hoofdstad van Kazakhstan. Maar comfort is niets minder dan gemak. Dvortsevoy laat ons beseffen dat deze uitgestrekte steppenwereld niet de geïsoleerde planeet is die het lijkt - dit nomadenbestaan bestaat naast het moderne leven. En dat is zo. Maar de overheid van dergelijke landen doet echter hard hun best zulke levenswijzen achter mooie plaatjes te verschuilen - "wij zijn niet arm, hoor", willen die ons zeggen.

Maar wie is er nu werkelijk arm in deze wereld? Mensen die afhankelijk zijn van hun dieren, geen stromend water hebben, geen televisie, geen professionele raad van Patricia Paay als lid van een vakjury bij So You Wanna Be a Popstar? Zulke raad heeft het zusje van Asa helemaal niet nodig - muziek is altijd onderdeel geweest van dergelijke culturen die ook Dvortsevoy in deze film portretteert. Muziek verteld verhalen, maar is vooral gewoon... muziek. Muziek is nodig, en mooi. Doet wanneer zij samen met haar moeder zingt zelfs wat denken aan de vrouwenkoren uit Bulgarije. Prachtige muziek, omdat het ontstaat uit echte behoefte - en niet omdat het "moet". Haar luide vocale riedeltjes zijn prachtig en droevig tegelijk - een kind dat verloren lijkt in een levenswijze waar ze misschien wel nooit uit bevrijd zal worden.

Maar Dvorstevoy verteld ons met zijn verhaal dat dat ook niet hoeft - ze zijn niet arm, niet ongelukkig. Het feit dat haar vader gefrustreerd reageert als zij weer eens een liedje ratelt heeft niets te maken met haar kinderstem, maar het harde leven in een moeilijk seizoen. Dvortsevoy combineert hier pijnlijke realiteit met fijne humor en het dromen naar echte liefde. Een jongetje dat elke dag met een stok tussen zijn been als een jonge ruiter rond de tent galoppeert, een meisje dat graag haar liedjes zingt, een vader die de dieren verzorgt, moeder die kleren wast en kaas maakt, een jonge broer die nieuws via radio volgt en Asa die zich bewijst naar zijn zwager en droomvrouw. De enige vrouw in de wijde omtrek.

Het lijkt allemaal niets wat wij zien - is het ook niet, zelfs ontzettend saai wellicht - maar wel mooi. Heeft niets te maken met interesse voor hun cultuur, misschien nieuwsgierigheid naar hun manier van leven - maar het nomadenleven is nog lang niet uitgestorven. Mocht dat ooit gebeuren, dan verliest de wereld het enige volk dat nog echt leeft voor de natuur. Het moment dat iemand mij kan vertellen dat wij deze mensen ooit iets nuttigs kunnen bijleren, dan zal ik toegeven dat de stad inderdaad een betere plek is. Klinkt dat als onzin? Misschien,- maar op dit moment blijft het feit dat deze mensen ons meer kunnen leren dan wij hun. In die zin zijn zij op geen manier armer dan ons.

Maar misschien moet ik dat wel vergeten en gewoon over gaan op Jezus Christus. Of is dat een te makkelijke sneer naar de kerk? Het enige echte geloof waar mensen wat aan hebben zijn schapen, water en liefde voor elkaar. Gelukkig weten deze mensen dat wel.

Trouwens, er leven 246.042,92 Oeigoeren in Kazakhstan , Rowan Atkinson heeft dezelfde voornaam als mij (maar is momenteel 55 jaar oud). Roman Polanski houdt van meisjes ("ze is pas 5!" En heeft een schedel) en scholen mogen homoleraren nog steeds weigeren. Boeien! Wat? Oh, en elke dag als ik Moviemeter bezoek is SelmaDuim online. En dan zie ik een grote Duim met een gezicht voor me; WAAROM IS DAT?

4.0/5.0

Schijnbaar niet veel belangstelling voor dit soort films gezien de weinige reacties... maar het is voor mij echt een film die boeit door het realistische bijna haast documentaire-achtige karakter.

Het geeft goed weer hoe dichtbij de natuur deze mensen staan. De weinige privacy die ze schijnbaar hebben zou mij toch wel benauwen....

Documentaire-achtige realityfilm over het dagelijks leven in de uitgestrekte steppen van Kazachstan. De hoofdrol is weggelegd voor het stoffige landschap. Niet helemaal wat ik ervan verwachtte. Opvallend dat het titelpersonage nooit in beeld komt.