Sanshô Dayû (1954)

Goede film; onbegrijpelijk dat nog maar zo weinig mensen deze hebben gezien. Dit in tegenstelling tot de films van Kurosawa, die in bepaalde kringen mateloos populair zijn. Het lijkt erop dat Mizoguchi toch een beetje in de vergetelheid is geraakt. Onterecht als je het mij vraagt. Het drama in het verhaal van deze film is van grote kwaliteit en daarop zijn de beelden een prima aanvulling. Ik heb nog niet veel Japanse klassiekers gezien, maar voorlopig vind ik dit de beste. 3.5*

Inderdaad een mooie en tragische film, die diverse thema's evenwichtig weet te behandelen in een goed verhaal. Voor ieder die een niet meteen een te moeilijke kennismaking wilt krijgen met de Japanse jaren '50-cinema is Sanshô Dayû de film bij uitstek om op te zetten.

Typisch klassieke Mizoguchi met een hoop ellende van de onderdrukte klasse in die tijd door de feodale heersers. Mensen stellen niks voor, vrouwen nog minder. Dat werk.

Wat dat betreft is het een redelijk rechtlijnige vertelling, zonder veel echte flitsende zaken of scenes die expres opgeleukt worden.

Hoewel het uiteraard compleet idioot is hoe standaard een djelle de film beschrijft. Echter is het extreem makkelijk om dingen die volgens de klassieke verteltrant en tempo gebracht worden inspiratieloos of lelijk te vinden. Maar dat riedeltje kennen we inmiddels.

p.s. rare titel trouwens, Sanshô Dayû is eigenlijk totaal niet belangrijk in de film.

Een erg mooie film deze Mizoguchi en zelfs nog een tikkeltje beter dan Ugetsu Monogatari, die ik ook een erg goede film vond.

Sanshô Dayû is een dramafilm die de emoties goed op mij weet over te brengen. De drie hoofdrolspelers, moeder Tamaki en haar twee kinderen worden op een wrede manier uit elkaar gehaald en daarna is het nog maar de vraag of ze elkaar ooit terug zullen zien. Allemaal krijgen ze een flinke hoop narigheid over zich heen en vooral de kinderen hebben het erg zwaar, omdat ze slaven worden van de erg wrede Sanshô Dayû. Sanshô is echt een bikkelhard personage en behoort tot de top van de allerslechtste schurken aller tijden.

Naast een interessant verhaal en prima acteerwerk van de hoofdrolspelers, beschikt deze film ook over een erg mooie cinematografie. Het beboste en heuvelachtige landschap met enkele meertjes is natuurlijk bij uitstek geschikt voor mooie plaatjes en Mizoguchi maakt hier dan ook zorgvuldig gebruik van, waardoor er in deze film soms echt prachtige beelden over het scherm voorbijkomen. Na driekwart heeft de film een kleine dip, om in het laatste kwartier uiteindelijk sterk af te sluiten.

Ja best wel genoten van deze film. Eens kijken of we nog een Mizoguchi kunnen vinden.

4,0*

Armoe, wreedheid en narigheid troef in mijn eerste Mizoguchi (Ugetsu staat op 'de lijst'). Film verhaalt over een tijd waarin mensen letterlijk niets waard zijn en alle ontberingen die dat oplevert. Paar schrijnende scenes (de uitéénrukking bij de bootjes, de apotheose op het strand) al ben ik wel eens verder van m'n sokken geblazen door een sociaal drama. Het is verder inderdaad interessant je af te vragen waarom de film is vernoemd naar de toch niet erg aanwezige 'bad guy'.

3*.

Mijn derde Mizoguchi en zo langzamerhand begin ik me af te vragen waarom ik niet echt onder de indruk raak van zijn films. Ik zie ook wel dat hij talent heeft. De cinematografie in deze film en in Ugetsu Monogatari zijn schitterend en betoverend. Daarnaast tovert hij een aantal parels van scènes te voorschijn, zoals de scheiding tussen de moeder en de kinderen en de zelfmoord van Anju (kennelijk kan Mizoguchi goed uit de voeten met waterscènes), maar meestal vind ik het toch weinig bijzonders. Waar ligt het aan?

Hier is het probleem misschien dat het toch wel een erg simpel verhaal is met niet echt bijzondere personages. Veel meer dan een vertelling over goede personages in slechte situaties wordt het nooit, terwijl er meer uit te halen zou zijn. Neem bijvoorbeeld het moment dat Zushiô eindelijk wraak neemt op Sansho door de slavernij af te schaffen en Sansho te verbannen. Daarvoor werd gezegd dat hij dit niet zomaar kon doen, want Sansho stond onder bescherming van een hogere macht dan Zushiô. Waarom krijgt Zushiô het dan toch zo makkelijk gedaan? Daar had meer in gezeten. Ik had ook het gevoel dat Zushiôs karakterontwikkeling uit de weg gegaan werd. Zijn omslag van idealistisch naar egoïstisch gaat simpelweg door een tijdsprong naar 10 jaar later. Dat kan nog, maar om Zushiôs terugkeer aan de goede kant dan ook maar af te raffelen werkte niet zo voor mij. Aangezien de andere karakters allemaal gedefineerd worden door simpele karakterschetsen die niet ontwikkelen had in Zushiô het drama gezeten. Op zich is het niet erg dat Mizoguchi het een simpel sprookje wil laten, maar het is misschien net iets te simpel allemaal.

Toch is het verhaal niet vervelend om te volgen, vooral ook omdat ik nooit echt zeker wist hoe het zo eindigen. De enige serieuze kritiek die ik heb is dat ik Yoshiaki Hanayagi (de volwassen Zushiô) een vreselijk slechte acteur vind. Met name die scène waarin hij bij een gouverneur gaat smeken is niet om aan te zien. Dat over-the-top geschreeuw sloeg nergens op. Als ik die gouverneur was zou ik hem dan ook met zo'n gedrag ook niet binnen hebben gelaten. Hanayagi is ook een acteur die op een bepaalde manier geen sympathie bij me opwekt. Een soort onuitstaanbare uitstraling, ofzo.

Sanshô the Bailiff is niet zozeer een film die ik verschrikkelijk vond of te kijken of die ik echt slecht vond. Ik begrijp alleen zijn status als een van de grote klassiekers niet echt. Het is een vrij standaard legendevertelling, met hoogstens mooiere beelden dan gemiddeld.
3*

Een volksverhaal prachtig verfilmd door Kenji Mizoguchi die ook al instond voor het even mooie Ugetsu Monogatari.

Worden slavernij, gedwongen prostitutie en corruptie gehekeld, menselijke tekortkomingen zoals machtsmisbruik, genadeloosheid en onverschilligheid tegenover al wat geen profijt oplevert spelen evenzeer een rol in dit drama.

Filmisch zitten het weer goed en het ganse, lange verhaal wordt heel evenwichtig en duidelijk gebracht. Meerdere zeer knappe scènes, zoals het verraad en de ontvoering, de wanhoopsdaad, de slotscène...

De tand des tijds is naar mijn gevoel niet vriendelijk geweest voor deze film. Het an sich beklijvende drama over uitbuiting en moed wordt geen goed gedaan door een vorm van overacting, die ik eerder ben tegengekomen in samoeraifilms van Akira Kurosawa. Ik moet wel zeggen dat dat enigszins gecompenseerd wordt door een aantal fraaie scènes, in het bijzonder die waarin Anju na haar ontsnapping het water inloopt. Een mooie film, maar ik heb betere gezien uit hetzelfde tijdsgewricht.

Mizoguchi vertelt met soms prachtige beelden van manshoge wuivende grashalmen, nauwe bospaadjes en weidse stranden een triest verhaal over kinderen die als slaven worden verhandeld. Sterke scene trouwens als ze op de bootjes worden gezet. Ik hoopte dat Zushio later nog zou afrekenen met die valse heks, maar daarmee zou ik waarschijnlijk de onderliggende boodschap van de film niet hebben begrepen. Want het is geen wraakfilm, maar eerder een soort innerlijke reis, waarin de vraag gesteld wordt of je je persoonlijkheid laat beïnvloeden door externe omstandigheden, of weet je ondanks alles een goed mens te zijn en te blijven? Zushio kiest in eerste instantie voor opportunisme, maar als hij door zijn zusje tot de orde wordt geroepen komt hij tot inkeer. De beloning is er echter niet want zijn zusje pleegt zelfmoord, zijn vader blijkt gestorven en zijn moeder is ook niet helemaal okselfris meer.

Overigens vond ik de ontsnappingsscène wel nogal vreemd. Anju zegt dat Zushio alleen moet gaan omdat hij dan meer kans heeft te ontsnappen, en offert zichzelf op. Maar dan vraagt ze bij het afscheid of hij de stervende vrouw mee kan nemen. Daarmee worden de kansen van Zushio weer behoorlijk klein, en bovendien had ze dan natuurlijk net zo goed zelf ook kunnen meegaan. Later in het kamp hoort ze dat ze waarschijnlijk gemarteld wordt en besluit ze weer te ontsnappen (net zo makkelijk, van bewakers geen spoor), om vervolgens een eind aan haar leven te maken. Dit leek me te voorkomen en dus een beetje onnodig.

Mnee.

Dit type Japanse klassieker is echt niet aan mij besteed. Ik kijk ze niet al te vaak, misschien is het daarom dat ik mij er blijf over verbazen hoe weinig subtiel het allemaal is. Van de luide, vaak schelle muziek tot het dik aangezette acteerwerk en het te dramatische verhaaltje (dat voor z'n vorm op een véél te serieuze manier uitgewerkt wordt), het doet me helemaal niks.

Dat dit dan ook nog eens 120 minuten moet duren is al helemaal van de gekke, want zoveel materiaal is er ook niet om doorheen te raken. Het is vooral het tempo van deze film dat de speelduur beïnvloed, en buiten eens een leuk shotje van wat mist is er helemaal niks om die twee uur vlot door te komen.

Ik vond het vooral een erg vervelende film, maar dat gevoel heb ik bij wel meer Mizoguchi's blijkbaar. Net als bij de meeste Kurosawas die zich binnen deze setting afspelen trouwens. Ik vrees dat ik het hierbij weer even laat, mijn zin in dit soort klassiekers is wel weer even gestilt.

1.0*

De film is toch wel verouderd en ik had niet meteen een band met de personages. Maar het verhaal staat er nog wel en visueel kent de film zeker haar momenten. Ik hou wel van dit soort films. De oerlelijke affiche met meer tekst dan beeld, nodigt ook niet meteen uit om de film op te zoeken. Liefhebbers van Kurosawa zullen hier ook wel van genieten.

Ongeveer van hetzelfde niveau als Tales of Ugetsu. Ditmaal zonder bovennatuurlijke elementen, maar i.i.g. beklemmend en meeslepend tot aan het bitterzoete einde. Dat het leven een strijd is wordt in deze 'Jidaigeki' op confronterende wijze onderstreept. Het is een verhaal over middeleeuws (on)recht, zelfopoffering, individualisme en verlossing waarin de kinderen van een halsstarrige gouverneur in de slavernij belanden. Mizoguchi neemt duidelijk de tijd om het relaas uit de doeken te doen en creëert een bij wijlen dromerige sfeer die de fabel versterkt. Ook het camerawerk is verrassend goed, met veel crane shots en long takes die de personages centreren en het publiek probeert te betrekken met de beelden. Het acteerwerk is over het algemeen ingetogen en ligt in lijn met de sombere/fatalistische ondertoon. Verteerbaar, zij het enigszins uitgesponnen.

Meer dan degelijk Middeleeuws familie-epos uit Japan alweer. Veel onrecht en ellende was het deel van vele boeren uit die tijd. Wanneer je als gezagsdrager ook van je sokkel tuimelt, is niemand nog veilig. Het gezin van Tamaki wordt uit elkaar gescheurd. Zij een prostituee, de kinderen worden slaven en de vader blijft achter. Van die laatste werd niets meer vernomen.

Het plot is mooi te volgen. Prima in beeld gebracht ook, Wraakroepend ook allemaal, maar dit is geen wraakfilm, maar een vrij sereen portret van getekende kinderen. Wel wat overacting bij momenten, maar dat wordt tegelijkertijd gecompenseerd door de setting van het riet en het water.

Geen meesterwerk, maar ik bleef geboeid kijken naar de film met enkele prima scènes zoals de vlucht, de gevangenneming en uiteindelijk de ontsnapping.