Ordet (1955)

Zoon uit familie A wil met dochter uit familie B, maar de twee families hebben net een ander protestants geloof. Ondertussen loopt er een ander zoon als een zombie door het huis regilieuze taal te oreren. Deze man gaat uiteindelijk een wonder verrichten. Rechtlijnig verhaal dat 16e eeuws aandoet, maar waar ik uiteindelijk wel in meeging. Misschien was ik enorm in de stemming voor dit soort zware verhalen nadat ik eerder deze week op tv genoten had van het toneelstuk Jedermann (Salzburger Festspiele), de Duitse Elckerlyk. Al moet ik bekennen dat die orerende zoon het eerste uur volledig op mijn lachspieren werkte.

Logisch,hj is immers een heilige nar.

Terzake:de vraag of je metafysisch/theologische themata filmisch kunt verwerken zonder de hulp in te roepen van b.v. sprekende vossen,beantwoordt Dreyer met een overdonderend:JA.

De op het stuk van Munk,lutheraans dominee,uit de jaren '20 gebaseerde film doet juist niet theatraal aan (overigens was een flink deel van de text gewijzigd).Dit effect bereikt D. dor een bizar gebruik van lichteffecten,waardoor alles een irreel waas krijgt dat volstrekt contrair is aan de huiselijke setting(wat een behang trouwens).Deze onwerkelijkheid wordt nog versterkt door het extreem gestileerde acteren en de afstandelijkheid van de camera,die ons laat gissen naar de psyche van de personages.

Het voornaamste nut van deze effecten is natuurlijk dat de kijker erdoor wordt voorbereidt op de grandioze climax,die zo ook voor overtuigde atheisten impact heeft.

Niet dat deze film een bekeringservaring richting god teweeg brengt,maar wel iets belangrijkers:een bekering tot iets werkelijk bestaands,film.

Hoe goed de film ook is,er zijn zeker enkele zwakke punten zoals het tergend langzame begin(wel goed om het klootjesvolk weg te jagen natuurlijk),de wat overbodige 3-stuiver romance en het geneuzel van de 2 patriarchen over het geloof,al heeft dit ook weer als nut dat je uiteindelijk gaat geloven dat reli-psychoot Johannes de normaalste van het hele stel is.Zijn functie is behalve die van waarheidssprekende heilige gek,dramaturgisch gesproken idd. die van het koor,samen met de kinderen.

Tenslotte zij nog opgemerkt dat die Johannes opmerkelijk veel lijkt op HD Stanton in het begin van Paris,Texas.Waarschijnlijk geen toeval.

Bij toeval kwam ik Ordet van Dreyer tegen en wat ben ik daar blij mee zeg. Vandaag deze film gekeken en wat is dit een ongelofelijke sterke en krachtige film over liefde, relaties en de kracht van het geloof. Ordet ziet er schitterend uit met prachtige lange shots, geweldige zwart-wit beelden en de belichting daarvan.

Ook de verschillende personages zijn erg sterk neergezet door Dreyer. De meest opvallende persoon is natuurlijk Johannes, die denkt dat hij Christus is. Ik had met zijn personage toch wel wat moeite. Ik vraag me af wat Dreyer met Johannes wilde bereiken!? Wilde Dreyer misschien laten zien dat heel veel kennis van de Bijbel niet genoeg is om écht te geloven, maar dat het gaat om écht geloof in God? Of gaat het eigenlijk om liefde? Dat laatste is met de Bijbel te bewijzen.
Ik vraag me echt af wat de achterliggende gedachte van Dreyer daarover was. In mijn ogen is Johannes tot zijn omkeerpunt erg ongelovig bezig. Hij is daarom ook geen haar beter dan Mikkel, die geen geloof heeft. In mijn ogen kan Johannes niet gelovig zijn, omdat hij doet alsof hij Jezus Christus zelf is. Hij gebruikt Zijn uitspraken en oordeelt over zijn familie. Als je echt gelooft in Jezus, in God, in de Bijbel, dan zal je nooit denken dat je Christus zelf bent, dat is onmogelijk, want wat is dan je geloof??

Verder vind ik de relaties tussen de familieleden en tussen Morten Borgen en de tailor erg boeiend en erg sterk neergezet.

Het absolute hoogtepunt van de film was uiteraard de laatste scene in de rouwkamer. Echt een absoluut kippevel moment. Wat ik van de opwekking moet vinden weet ik nog niet. Het lijkt nu dat Johannes het heeft gerealiseerd en we moeten niet vergeten, dat utieindelijk maar Een Iemand dat kan. Verder ben ik er een beetje huiverig voor. Ik geloof dat het kan, dat absoluut, maar is het niet enorm ondankbaar naar God toe. God roept Zijn kind tot Hem (in dit geval Inger) en wij vragen God om Zijn kind weer terug te geven aan ons. Natuurlijk is dat erg begrijpelijk en menselijk, maar toch..

Buiten dat alles is het wel een enorm sterke scene en wordt het erg sterk en geloofwaardig in beeld gebracht. Mijn complimenten daarvoor.

Wat wil Dreyer ons leren met Ordet..? Dat onderlinge relaties en verschillende overtuigingen over geloof helemaal niet belangrijk zijn, dat kwam overigens sterk naar voren aan het eind van de film, maar dat liefde, geloof en vertrouwen de drie kernpunten zijn. Ik denk overigens niet dat, dat alleen voor gelovigen geldt, maar voor iedereen. Daarom vind ik dit ook een geweldige film.

Ik weet nog niet hoeveel sterren ik Ordet ga geven. Op dit moment neig ik naar de 5 sterren, maar ik wacht er nog even mee! Eens kijken hoe is het na een nacht slapen.

Volgens mij gaat het niet zozeer over wie de daad verricht, het gaat over het onderscheid tussen beredeneerd, verstandelijk geloof en werkelijk geloof. Dreyer maakt een onderscheid door het laatste als het ware te belonen. Dat maakt Johannes nog niet tot een messias of magiër.

Dat ben ik met je eens. Dreyer laat zien dat je alleen met werkelijk geloof zover kan komen. En dat werkelijke geloof lijkt Johannes aan het eind van de film (weer) te hebben. Daarom worden zijn gebeden waarschijnlijk ook verhoord..

Het verhaal van de ongelovigen tegenover de diep religieuze zoon wordt in feite vrij simplistisch verteld. Dat de christelijke propaganda er zo dik bovenop ligt in deze film is toch wel een zwaar minpunt. Ik geef de voorkeur aan films waarin religie en spiritualiteit wat subtieler aanwezig zijn. Grote waardering heb ik voor de wijze van filmen en het ingetogen acteren.

Ordet is de tweede film die ik zag van Dreyer en aangezien La Passion de Jeanne d'Arc mij prima bevallen is, had ik wel eens het idee dat deze film dat ook zou kunnen en gelukkig bleek dat ook het geval te zijn.

De eerste tien minuten van de film deed alles mij gelijk aan het werk van Ingmar Bergman denken. Natuurlijk wordt er ook in deze film in een Scandinavische taal gepraat, maar vooral qua thematiek vertoont Ordet behoorlijk wat overeenkomsten met de films van hem. Je moet er even goed voor gaan zitten, want Ordet is een behoorlijk zware film, maar dan krijg je ook wat. Naast een interessant verhaal, bevat de film namelijk ook mooie zwart/wit beelden.

Ordet is een boeiende film, die richting het einde steeds beter wordt en een einde kent waar menigeen nog wel over zal nadenken. De personages zijn ook best interessant, vooral ook omdat ze er eigenlijk allemaal een eigen manier van geloven op na houden. En wat is nu in feite het ware geloof? Deze vraag lijkt Dreyer wel aan de kijker te willen stellen d.m.v. deze film. Het meest aparte personage van de film is duidelijk Johannes, die behoorlijk gek lijkt geworden. Ik weet niet of het spottend of humoristisch bedoeld is, maar ik had toch behoorlijk moeite om niet te lachen als Johannes met zijn gezang en enthousiasme weer in beeld verschijnt.

Hoewel de film de gehele speelduur een redelijk constant niveau heeft, zit het absolute hoogtepunt in de laatste tien minuten van de film. Het moment waarbij Johannes er in slaagt door zijn geloof om Inger weer tot leven te wekken, is echt een enorm indrukwekkend moment. Wat ik er precies van moet denken weet niet nog niet precies, maar ik denk dat Dreyer de mogelijkheid voor meerdere interpretaties open laat, waar een ieder voor zich zelf kan bepalen wat hij of zijn er van vindt. Iets wat je feite de hele film ziet, omdat er natuurlijk niet 1 geloof is dat absoluut zaligmakend is, zoals Dreyer in deze film ook wil laten zien. Een prima film om over na te denken dus.

4,0*

Eindelijk weer eens een film die me aan het denken wist te zetten.

In Ordet brengt Dreyer een groep mensen bij elkaar die allemaal op verschillende manieren geloof beleven. De vader gelooft in traditie en trots, de oudste zoon is zijn geloof kwijt, de middelste zoon is een godsdienstwaanzinnige, de dokter is atheïst en de kleermaker is een fundamentalistische richting ingeslagen. De dialogen tussen deze personages zijn bij vlagen briljant (vooral de vader vs. de kleermaker vond ik geweldig). Andere stukken weten wat minder de aandacht vast te houden.

Wat in ieder geval de hele film kenmerkt is het prachtige camerawerk. Dreyer weet een lekker mystieke sfeer neer te zetten. Zowat elk shot is als een fotocompositie. Nergens gaat de regisseur gehaast te werk, de camera schuift rustig van scene naar scene. Tijdens mijn eerste kijkbeurt had ik met dat zelfs voor die tijd lome tempo nog wel moeite. Dertig seconden lang een reclamebord van een kleermaker in beeld brengen (om uit te leggen dat we nu bij de kleermaker zijn), is voor de kijker anno 2011 vrij overbodig. Ik zag wel meer van dat soort voorbeelden. De tweede kijkbeurt heb me echter kunnen concentreren op de inhoud en stoorden dit soort zaken veel minder.

Want bovenal is Ordet een theologisch kammerspiel. De vraag die wordt gesteld is niet: "Wie heeft het ware geloof?" (die veel users hier onterecht stellen), maar: "Wie heeft het meest oprechte geloof?". Voor alle vormen van geloof of de afwezigheid daarvan valt immers wat te zeggen. Maar de meeste personages geloven alleen met hun mond en niet met hun hart. Slechts één personage (grotendeels gemodelleerd naar Jezus en de Profeet Elia) weet een hogere staat te bereiken. Dreyer gebruikt het thema resurrectie als metafoor voor dit vraagstuk, wat leidt tot een bizarre doch emotionele climax.

Interessante filosofische film kortom. Aanrader voor Bergman fans. 4****

Het moet in een artikel over Bergman geweest zijn dat ik 'Ordet' tegenkwam. Meteen beginnen opzoeken over Dreyer en zijn belang voor de cinema. Vreemd dat ik hem nooit eerder had opgemerkt. Of was het Bresson die in het bewuste artikel aan Dreyer gelinkt werd?

Anyway. Dreyer vs. Bergman lijkt mij neer te komen op het (eeuwige?) conflict Hesse vs. Mann. Bij Bergman krijgt men rondom een bepaalde thematiek een enorme gelaagdheid, een grote nuancering en menselijke diepte, juist door nevenverschijnselen van de personages ook uit te werken. Daardoor worden de karakters menselijker, veelzijdiger... (Vergelijk met Mann: de uitwijding als aanvulling op de essentie.) Bij Dreyer zien we misschien het omgekeerde gebeuren: personages worden hypergeconcentreerd (alles in deze film is toegespitst op religie) en maken eigenlijk geen progressie door tijdens de film, behalve helemaal aan het eind. (Vergelijk Hesse: het exemplaar boven alles, het exemplaar dient als exemplaar, werkelijkheidswaarde daalt?)
Ook visueel: Bergman als toverend cineast, Dreyer als droog realist die enkel vastlegt wat er toe doet (niet gespeend van wat groot effect af en toe, cfr. bijvoorbeeld de profetische galm in het begin) - wat eRCee ook zegt: toneelmatig.

Einde van deze film is in ieder geval fenomenaal. Dreyer lijkt de mensheid te veroordelen met zijn "lnger, you must rot, because the times are rotten". Na de woorden van Johannes lijkt Dreyer even te suggeren dat Inger dood zal blijven, hoewel de regels van de film al twee uur aan een stuk het tegendeel deden vermoeden. Die twee seconden "stilte van God" zijn misschien wel de gruwelijkste uit de filmgeschiedenis. Hoe Dreyer via een lijk de totale verlatenheid van de mens oproept...om ze daarna met kleine gebaren te doorbreken. Hartverwarmend.

Verder ook mooi hoe film in zijn plooi valt. Morten die uiteindelijk slachtoffer wordt van zijn wankele geloof, Peter Petersen die de gruwel van zijn fanatisme inziet, Mikkel - de realist - die uiteindelijk zijn vrouw niet kan loslaten (vooraleer de ommekeer), ... De elementen, hoe basic ook, kloppen, zijn in evenwicht. Ondanks het geduld dat Dreyer van zijn kijkers eist, wordt dat beloond door een interessante Bijbelse lezing. Alleen jammer dat Dreyer cinematografisch minder pareltjes schiet dan bijvoorbeeld een Bergman. Toch wil ik binnenkort meer van deze regisseur zien!

Leuke parallel, die met Hesse en Mann.

Hoewel ik beide schrijvers niet tot mijn favorieten reken zou ik toch de voorkeur geven aan Mann, dus dat klopt qua regisseurvergelijking dan wel.

Blij dat te horen.

Geen gemakkelijke film. Er wordt van de kijker heel wat vereist, zeker als die niet bepaald religieus is ingesteld en het hele kerkelijke en bijbelse gedoe maar onzin vindt. Over het wonder hebben we het dan nog niet gehad. Het kostte mij daarom ook zeer veel moeite mijn aandacht bij deze film te houden. Interessant werd het voor mij pas toen bekend werd wat de oorzaak van Johannus' krankzinnigheid was. Overspannen geworden tijdens zijn studie theologie na het lezen van de door mij zeer hooggewaardeerde Deense filosoof en theoloog Sören Kierkegaard. Ook ik heb Kierkegaard zeer veel gelezen maar ik ben er niet gek door geworden, wél wijzer. "Het leven moet van achteren worden begrepen maar naar voren worden geleefd" zijn de wijze woorden van Kierkegaard. Het gaat er bij de mens om om tot inzicht te komen. Dan pas kom je tot het geloof. Dat geloof krijg je niet door blindelings voor zoete koek te slikken wat meneer pastoor, de dominee of welke predikant ook je over God, bijbel, hiernamaals etc te zeggen heeft. In de moderne tijd waarin wij nu leven zou ik hierbij toe willen voegen de wetenschapper die denkt dat hij de absolute waarheid in pacht heeft. In zijn zoektocht naar God of hoe je hem ook noemen wilt staat de mens alleen.
Over de film verder; deze moet het voor mij vooral hebben van het briljante acteerwerk en zeker ook het camerawerk. Over het verhaal zelf sta ik nogal kritisch hoewel ik mij zeer goed kan vinden in enkele uitspraken van de "krankzinnige" Johannes zoals bv de vraag ”Waarom is er, tussen alle gelovigen, niemand die gelooft?” die weer duidelijk verwijst naar Kierkegaard. Met het einde van de film, Ingen die door Johannus weer tot leven wordt gewekt kan ik echter helemaal niets en die scène had voor mij rustig weggelaten mogen worden.

3,5*

Draait 12 oktober in Amsterdam (EYE).

Lastige film. Natuurlijk omdat de film een zwaar thema behandelt, maar ook omdat de (schijnbare) reïncarnatie van Jezus hemzelf regelmatig door het beeld loopt. In 1e instantie dacht ik bijna aan een zwarte komedie te zijn begonnen, maar dat was natuurlijk niet het geval. Wel even wennen.

Regisseur Dreyer maakt in ieder geval geen film waar ik me als kijker zomaar bij neer leg. 'Ordet' is een film om over te lezen en over na te - blijven - denken. Wat is ''het'' geloof? Alle personages staan er op hun eigen manier in. Ik vind de film lastig, kan weinig met Johannes en op het einde geschiedt het wonder, ondanks het feit dat iedereen z'n eigen manier van geloven erop na houdt en Johannes terecht voor gek verklaard wordt, want dat hadden wij ook allemaal gedaan. Toch is het mysterieus.

En prachtig gemaakt. De film is sfeervol, mooi geschoten en bouwt op een knappe manier de spanning op, waardoor je op het einde met open mond zit te kijken, ondanks enige verwarring. Mooie scéne. 'Ordet' is een lastige, maar sterke film die je niet zomaar loslaat. Dikke voldoende.

Schitterend geschoten, geweldig gespeeld en lekker traag tempo. Ook het thema, rondom religie en fanatisme, boeit mij. Desalniettemin had ik problemen met de neiging van de hoofdpersonages om al hun sores en de vorderingen van het plot aan elkaar uit te leggen.

Interessant. Fanny en Alexander is een goed voorbeeld van zo'n film die de details opzoekt, maar hoe plaats je hier films als De maagdenbron of De avondmaalsgasten? Dat zijn toch ook heel geconcentreerde, uitgebeende films, die niet zo ver van Dreyer af staan. Ik denk bij het filmische equivalent van Thomas Mann eerder aan bijvoobeeld Visconti (ligt voor de hand) dan aan Bergman.

Diep onder de indruk. Om te beginnen geweldig geschoten. Ogenschijnlijk simpel, maar heel zorgvuldig. Met bijzonder fraaie kaders en camerawerk. Maar het knapste van de film is dat de setting tegelijk kaal en realistisch is, maar de film ook mysterieus, spiritueel en zelfs grappig is. Dat zorgt ervoor dat wonder op het prachtige einde van de film makkelijk te accepteren is. Veel hoopvoller dan Bergman doorgaans is. Geweldig.

4.5*

Wat een opmerkelijke film.

De lange shots, de wat statische presence van de meeste acteurs, en de toneelmatige, ietwat nadrukkelijke tekstbehandeling geven Ordet een ritmische traagheid en een bepaalde intense, merkwaardige sfeer, die met name in het eindspel zeer effectief is, maar in het algemeen vooral de aandacht sturen naar.. het woord.

Niettemin wordt de kijker ook getrakteerd op enkele fraaie tracking shots, zoals bijvoorbeeld in de eerste scène in het huis van de kleermaker. En daarbij valt op hoe het interieur van dat huis, of althans de 'aankleding' van de muren, als twee druppels water lijkt op dat van de hoeve van Borgen. Als om ons af te laten vragen waar nu eigenlijk het verschil zit tussen de geloofsrichtingen van de kleermaker en die van de boer, wiens jongste zoon een oogje heeft op de dochter van eerstgenoemde.

Hoe 'belangrijk' Dreyer die controverse vindt, blijkt wel uit de haast nadrukkelijke vlakheid van de personages die er het middelpunt van zouden moeten vormen: de 'geliefden' treden hier niet of nauwelijks uit de coulissen.

Geen Romeo & Julia- achtige taferelen hier. Dreyer richt zich voornamelijk op de weerstand (om niet te zeggen weerzin), juist van de 'gelovigen', tegen de implicaties van het christelijk geloof. We willen best geloven, maar we zijn toch niet gek?

Illustratief daarvoor is misschien de prachtige scène waarin Johannes de schaduw van de 'man met de zandloper' (de dood) denkt te zien, maar waarvan de andere aanwezigen menen dat dat een illusie van zijn zieke geest is, die veroorzaakt wordt door de koplampen van de wegrijdende auto van de dokter.

Een scène die mij in veel opzichten overigens sterk deed denken aan die in Bergmans Sasom i en Spegel, waarin de rol van de auto is overgenomen door een helikopter.

Johannes is in de ogen van de gelovigen een gek, maar veel woorden die hij in Ordet uitspreekt, zijn letterlijk bijbelwoorden, uit dezelfde bijbel waarop die gelovigen zich beroepen.

Kierkegaard fulmineerde in zijn tijd al tegen het in zijn ogen waterige, zelfgenoegzame, 'rationalistische' geloof van de dominees, waarvan de predikant in Ordet een echo is. En net als Kierkegaard toont Dreyer de kloof tussen een wereld waarin 'iedereen' zich zomaar christen noemt (of, uiteraard, een wereld die het christendom achter zich heeft gelaten), en de portee van de letterlijke woorden uit de bijbel. In die wereld(en) is iemand die werkelijk in die woorden gelooft, inderdaad een gek.

Als Christus vandaag zou terugkeren op aarde, zou niemand hem herkennen. Aldus Johannes. En Kierkegaard. En Dreyer.

En daarmee basta? Niet helemaal.

Aan de 'Ware Woorden' van de gekke Johannes hecht niemand geloof, net zoals de kleermaker en de boer elkaar verketteren. En zolang dat het geval is, gebeurt er dan ook niets bijzonders. Pas als de dood daar onontkoombaar is, stappen mensen over hun eigen schaduw heen, laten ze hun eigen 'waarheden' los: de kleermaker komt met verzoening, en Johannes keert terug (Op welke dag eigenlijk? De derde of zo?), in kennelijk weer 'normale' geestelijke staat. En dan pas vindt het wonder plaats.

[edit: passages die teveel gebaseerd waren op andermans gedachten, heb ik verwijderd]

Als gelovig opgevoede jongen kreeg ik bij deze film meer dan eens de kriebels maar naarmate de film vorderde werd ik meer en meer in het verhaal getrokken.

Wat ben ik blij dat ik die kriebels heb overwonnen want wat was dit een mooie film zeg!

Op een uiterst subtiele wijze wordt de waarde van (blind) geloof aan de kaak gesteld. Schitterend uitgewerkt met vooral een geweldig laatste kwartier. Lag lang op de plank, maar is niet tegengevallen. 4*

Het is Dreyer + Tarkovsky <---> Bresson + Bergman. In die laatste twee regisseurs zit veel verbittering. Alsof ze teleurgesteld zijn door hun geloof. Hun God. In Tarkovsky en Dreyer alleen maar liefde. Puur en oprecht. Diepgelovige mensen die iets te 'preken' hebben. De andere twee hebben in mijn ogen nauwelijks iets te melden. Staan wellicht ook te ver van mijn eigen ideeën / gevoelens / gedachtes.

Moet Johannes hier niet een 'moderne' versie van Johannes de Doper voorstellen?

Ik heb het niet echt onderzocht, maar volgens mij verwijst dit naar Johannes De Silentio, het pseudoniem van Kierkegaard bij zijn boek "Vrees en Beven".

Als je het boek hebt gelezen (wat ik zeker aanraadt) vind je al snel een heleboel parallellen met de film (Breaking the Waves van Lars Von Trier verwerkt tevens vele ideeën van dit boek).

Dat zal inderdaad heel erg van je eigen gedachtengang afhangen denk ik. De manier hoe ik over religie, rationaliteit, reflectie en gevoel denk, bepaalt ook deels hoe ik over deze film of bepaalde regisseurs denk. Ik probeer me daar wel van los te maken tijdens het kijken naar een film en iets vanuit een andere blik te bekijken, maar dat lukt natuurlijk maar tot op zekere hoogte. Soms is je bewust zijn van je eigen manier van kijken en hoe dit je oordeel beïnvloedt, al heel wat.

Ik snap je post overigens niet helemaal, zeg je nu dat Bergman en Bresson weinig te melden hebben (teleurstelling impliceert toch juist reflectie en ontwikkeling?) en dat je de voorkeur geeft aan diepgelovige mensen die iets te preken hebben? Dat is voor mij juist het allerengste slag mensen (diepgelovigen die dáárover iets aan je te melden hebben), maar misschien bedoel jij het wel heel anders dan ik het interpreteer

De film (mijn derde Dreyer na Jeanne en Vampyr) zelf was voor mij zoals ik reeds verwacht had een zware bevalling (no pun intended). Zowel thematisch als qua pacing is dit een film die een en ander van mij vergt, en niet alleen het eerste half uur wat vaak aangehaald wordt, als zijnde moeizaam om doorheen te komen. La Passion de Jeanne d'Arc vond ik niet alleen een stuk beter, daarbij zat ik aan het scherm gekluisterd en dat is Ordet niet gelukt. Het camerawerk is bijzonder sterk, maar vooralsnog weet de film voor mij het 'belangrijk stukje filmgeschiedenis zijn' niet te ontstijgen. Het theatrale karakter van het Kammerspiel kan mij tot op heden nog steeds te weinig bekoren om er echt in mee te gaan, helemaal wanneer de karakters overpeinzingen soms moeilijk invoelbaar zijn.

Ordet zal zeker ooit een herziening krijgen, en wellicht dat ik hem dan beter waardeer. We'll see.

Uiteraard, maar ik zie in het werk van Bergman + Bresson geen reflectie of ontwikkeling. Alleen maar halsstarrige mannen die op zoek zijn naar hun eigen gelijk. Pessimistische, eenzame zielen. En Bresson werd alleen maar erger naarmate hij ouder werd en meer films maakte. Zie bijvoorbeeld ook mijn stukje bij Le Diable Probablement. Echter niet lezen als je de film nog niet gezien hebt.

Wat betreft de preken. Wat denk je dat Dreyer hier in zijn slotakkoord te vertellen heeft? Wat is zijn preek? Of zijn punt? Welke spiegel houdt hij ons voor?

Ik ben een rookie wat Bresson betreft, ik heb alleen Un condamné à mort s'est échappé ou Le vent souffle où il veut (1956) gezien, dus ik zal dat nog even laten voor wat het is. Maar zie je het preken waar je op doelde dan als iets positiefs?

Wat betreft wat Dreyer wil zeggen met zijn slotakkoord ga ik even heel laf zijn, maar daar durf ik me in dit stadium nog niet echt over uit te laten. Ik vrees mijn eigen platitudes teveel aangezien die film nog echt niet bezonken is.

Wel als die 'preek'- of die nu van je vader, vriendin of van de plaatselijke voetbalcoach komt - inhoudelijk iets met je doet. Tot een bepaalde inzicht komt. Een volgende stap in je leven betekent. Maar ik denk dat ik heel anders in het leven sta dan mening ander hier. Wie zou bijvoorbeeld Tarkovsky nou een preker noemen? Behalve ik dan.

Hmmm nee dat snap ik dan weer wél, al zou ik mezelf ook zeker geen Tarkovsky connaisseur noemen (laatst wel mooi boek over hem gekocht, maar nog niet gelezen). Tarkovsky is duidelijk een auteur met een visie op het leven, schoonheid, spiritualiteit/'transcendentaliteit' en hij heeft zeker de gravitas in zijn films die zegt: 'kijk. this is how it is.'... Nou vind ik zelf het woord prekerig een enorm negatieve connotatie hebben, maar dat is persoonlijk. Als we het hebben over het onder woorden proberen te brengen of uitbeelden van een bepaalde zienswijze, dan kan ik me zeker voorstellen dat je hem onder die noemer schaart (maar dan op een niet negatieve wijze).

Ik ga hier maar eens roepen (of oreren, ligt aan uw perceptie) dat niet Johannes de wederopstanding heeft laten gebeuren. Het enige ware (doch blinde) geloof is dat van het onschuldige, reine kind dat het mirakel laat geschieden... ik verword dan tot een natte dweil, zoals u allen behoort te weten.

Interessante stof omtrent het begrip/fenomeen 'geloof'.