The Kid (1921)

Deze eerste ‘lange’ speelfilm van Charlie Chaplin is meteen een klassieker: ik vind ‘m een overweldigende klasse hebben. Allereerst is er natuurlijk het sociale realisme als het genre waarin Chaplin werkte: we zien de onderkant van de samenleving met arme mensen in vodden en een hard bestaan om te overleven met daarbij een flinke scheut maatschappijkritiek zoals in dit geval dat een jonge moeder gedwongen is haar kind als vondeling achter te laten in de hoop dat rijke mensen ervoor zullen willen zorgen. De muziek ondersteunt heel goed de verschillende situaties zodat het gebrek van gesproken tekst niet eens wordt gemist. En natuurlijk is er de humor die boven mijn verwachtingen hilarisch is en die volmaakt past in het sociaal drama, precies omdat het gedrag zo realistisch is en je jezelf erin herkent. Wat me verraste was de ruwheid en daarmee opnieuw het realisme waarmee er wordt geknokt e.d.: het kan bijna niet anders dan dat Chaplin veel blauwe plekken opliep tijdens de opnamen. Er zit zelfs een surrealistische ‘dreamland’-scene in met een sombere levensles, al loopt het toch nog goed af zodat de film ook in die zin een komedie (en geen tragedie) is en de boodschap hartverwarmend en hoopvol is.

Al met al een volmaakte film die alles heeft en die in veel opzichten een standaard neerzet die vrijwel niet te overtreffen is.

Chaplin begaf zich op glad ijs door een poging te doen ouderwetse slapstick te combineren met onvervalst melodrama, maar zijn eerste lange speelfilm bleek een triomf. Chaplin liet zijn grote ontdekking Jackie Coogan alle scènes precies naspelen zoals hij voor had gedaan en het gevolg is dat Coogan zijn mentor en regisseur bijna van het scherm speelt. Chaplins zwervertje stuit op een achtergelaten baby en door een briljant bedachte samenloop van omstandigheden rest hem geen andere keuze dan het kind onder zijn hoede te nemen. Vijf jaar later hebben de twee een slimme manier gevonden om in hun onderhoud te voorzien en gelukkig te zijn, ook al leven ze in armoede. Maar dan komen goedbedoelende instanties tussenbeide en dreigen het kind en zijn surrogaatvader voorgoed van elkaar te worden gescheiden. Goed voor” een lach en, misschien, een traan”, verklaart de openingstitel. Reken maar van yes!

The Kid is een stomme film die werd geregisseerd en geschreven door Charles Chaplin die ook nog eens een hoofdrol vervult. De film draait om het lot van een te vondeling gelegd kind dat door Chaplin’s alter ego "the tramp" wordt gevonden en opgevoed. Een spannend en innemend klassiek verhaal volgt dat is gevuld met dynamisch acteerwerk. Behalve de expressieve Chaplin valt het grandioze talent van Jack Coogan als de titulaire kid op. De kleine Coogan blijkt over een geweldig potentieel aan lichamelijke uitdrukkingsvaardigheid te beschikken die niet onder doet voor de grote Chaplin.

Een fijngevoelig verhaal ontvouwt zich dat tragedie en komedie in zich verenigt, waarbij de komedie in mijn beleving een minder prominente plek inneemt. The Kid brengt een tragisch verhaal waarin de onderliggende maatschappijkritiek goed voelbaar is. De erbarmelijke sociale verhoudingen, de armoe, de sloppen. Soms zijn de maatschappijkritische tikken die worden uitgedeeld speels. Soms ook sarcastisch. Zo staat in het begeleidende stukje tekst in de scène waarin een eenzame jonge vrouw met wanhopige blik en een bundeltje mens in haar armen het ziekenhuis verlaat en het bundeltje te vondeling legt: „The woman – whose sin was motherhood“.

Het zijn de armen en de zwakken die zowel met een geslepen, een verslagen als een rechtgeaarde houding de sympathie van de kijker veroveren. Het is niet voor niets dat bij aanvang van de film de tekst “A Picture with a Smile – and perhaps, a Tear” prominent in beeld verschijnt. Een understatement. De film heeft absoluut heerlijke komedie in huis, maar niet veel daarvan beklijft. De traan overheerst. Ik zie het liever andersom.

Klassieke film die inmiddels niet meer opkan tegen directe concurrentie. Neem bijvoorbeeld een Buster Keaton, die een film als The Kid eigenlijk in alle opzichten kan overschaduwen. Het typetje van regisseur Charles Chaplin is gelukkig nog altijd iconisch en herkenbaar, maar ik moet toegeven dat ik in deze film maar één enkele keer heb moeten lachen (toen de hond aan een touwtje voorbijkwam) om de humoristische kant. Het verhaaltje wordt verder wel leuk uitgewerkt, maar is spijtig genoeg niet al te boeiend en het ontging me eigenlijk waarom ik me emotioneel zou moeten betrekken. Zelfs met deze korte speelduur maakte The Kid stiekem best een saaie indruk en was ik blij dat ik het weer kon wegklikken.