Orca (1977)

Jaws-kloon.

Maar niet eens een slechte.

Het verhaaltje van de vete tussen het monster en de schipper wordt hier dunnetjes overgedaan. Met de toevoeging van enige dramatiek en sentiment.

Buiten Harris wordt er behoorlijk beneden de maat geacteerd, maar de man draagt de film bijna alleen. De verschrikkelijke dubs helpen ook al niet mee.

Wat wel meehelpt zijn een aantal spannende momenten en de sfeerverhogende muziek van Morricone.

Redelijk.

Magere Jaws rip-off die tegenover zijn grote voorbeeld inboet aan spanning, effecten, een logisch script en goed uitgewerkte personages. Het grote verschil tussen beide is dat in Jaws het dier de klootzak is en in Orca de mens. Dat levert op zich een interessante invalshoek op (dier neemt wraak voor winstbejag van de mens), maar die wordt zo ongeloofwaardig gebracht dat het na een tijd tenenkrommend slecht wordt.

Pijnlijk feit is eveneens dat de score van Ennio Morricone er op geen moment in slaagt de beoogde spanning te creëren. Dan besef je pas hoe geniaal dat simpele deuntje van Jaws wel niet was. Op alle fronten is deze prent dus inferieur aan zijn grote voorbeeld. Enkele geslaagde beelden van de vin die dreigend boven het water uitkomt en een mooi in beeld gebrachte finale kunnen daar helaas nog weinig aan verhelpen.

Intelligente schepsels, die orka's. Dit is een wel héél pientere jongen. Niet het enige waar de film wat in doordraaft. Blijkbaar kan je niet om de vergelijking met Jaws heen, maar het neemt eigenlijk direct een afslag naar een totaal ander perspectief, waarbij de rollen van mens en dier zijn omgekeerd. Het is per slot van rekening een uit de kluiten gewassen dolfijn, waar we sinds Flipper al gek op zijn.

Die vergelijking is vast nog niet gemaakt. Hoe dan ook, het zal wel een van de redenen zijn waarom een spanningsboogje maar niet van de grond komt. Geen aanval die echt iets teweeg brengt, zelfs een klein beetje dreiging zit er niet in. Morricone is ook veel te druk in de weer om er ergens stroom op te krijgen. Wat dat betreft geen beste beurt van Anderson, al verzuipt z'n film ook niet helemaal.

Een rare reflex. Ontelbare horrors die zonder enig effect de gekste dingen met mensen uitvreten, maar pak een dier als slachtoffer en het is meteen zielig met een dikke dosis verontwaardiging. Dan nog had het rondom die geboorte wel een onsje minder mogen zijn en Nolans achtergrond is bespottelijk, maar de film speelt, al dan niet bewust, een geniepig spelletje met de sympathie van de kijker.

Deze film heb ik vroeger, begin jaren 80, als tiener gezien tijdens één van de eerste "Meimaand Filmmaand" (zeer populair destijds) van de televisiezender Veronica en toen vond ik het een boeiende en spannende film. Deze film heeft best veel overeenkomsten met de betere film "Jaws (1975)", maar dan met een wraakzuchtige (en terecht) orka i.p.v. een haai en de orka is in deze film eigenlijk ook niet de slechterik.

Het vrij eenvoudige maar goede verhaal weet te boeien en is spannend van de eerste tot de laatste minuut (duurt circa 90 minuten) en ook met de uitvoering, inclusief de sfeer en de muziek, van het verhaal zit het wel goed. Dat komt vooral door de wraakzuchtige mannetjes orka, waar ik best veel sympathie voor had en hij zag er ook best realistisch uit en werd regelmatig fraai in beeld gebracht. Dat de orka wraak wilt nemen is overigens meer dan terecht, want wat er met zijn zwangere vrouwtjes orka gebeurt (beter gezegd wat visser Nolan en zijn bemanning haar aandoen) was best heftig en ook zielig/aangrijpend om te zien. Dat laatste is zeker ook van toepassing als de orka zich ontfermd over het vrouwtje als deze meer dood dan levend weer te water wordt gelaten. De manier waarop de mannetjes orka wraak neemt op de bemanning en visser Nolan was uitstekend en ook heel slim doordacht. Daarbij ging het er ook niet bepaald zachtzinnig aan toe, want zo wordt er van Annie (gespeeld door Bo Derek) een been afgebeten en de overige bemanning moet het het zelfs dodelijk ontgelden. Op het einde van het verhaal gaat het natuurlijk nog tussen Nolan en de orka en dat was best goed en mooi en dan vooral de manier hoe de orka afrekent met Nolan.

Visueel ziet het er allemaal best fraai uit en zeker de opnames gemaakt in de kleine vissershaven en natuurlijk ook de opnames op zee en ijs (laatste gedeelte van het verhaal), hoewel het ijs er wel wat nep uitzag. De cast doet het best aardig in deze film en bevat een aantal bekende acteurs en actrices zoals de hoofdrolspelers Richard Harris (in de rol van visser Nolan) en Charlotte Rampling (in de rol van wetenschapster Rachel Bedford), die er toen niet onaardig uitzag. Zoals eerder gezegd speelt ook Bo Derek mee in deze film, maar haar rol stelt eerlijk gezegd weinig voor. Als ze nu bloot was te bewonderen (destijds een zeer mooie vrouw) dan had haar rol nog nut gehad, maar dat is zelfs niet van toepassing. De gehele cast wordt overigens weggespeeld door de mannetjes orka

Ondanks dat de film nu bijna 40 jaar oud is, blijft het nog steeds een boeiende en spannende film en vind ik hem persoonlijk ook niet eens zo gedateerd.

P.S. de poster met de gigantische orka is lachwekkend slecht en dat is ook helemaal niet van toepassing. Zo'n poster is meer van toepassing op de films welke te zien zijn op de televisiezender "Syfy".

Één van mijn favoriete films.

Sta te kijken van de uiteenlopende reacties hier.

Persoonlijk voor mij 1 van de beste films met een dier in de hoofdrol. Zeg bewust geen enge beesten film, of een Jaws achtig iets.

Jaws is veel simpeler qua verhaal en vooral, een heel ander verhaal, maar hoeft daarom niet beter of minder te zijn.

Het verdriet, van de mannelijke orca om zijn partner en kind vond ik heel mooi verteld: deed me denken aan hoe olifanten rouwen..

Het komt heel puur over.

Wat dan volgt is de jacht van (wal) vis op visser. Het waarom van beide partijen, wordt ook goed verteld.

Een tijdloos verhaal over, liefde, haat, wraak en begrip, berusting in het lot.

Maar wanneer je gewoon monsters wilt zien die mensen slopen, dan is dit misschien niet jouw film

De vergelijkingen met Jaws liggen natuurlijk voor de hand, gezien het productiejaar en de focus op de strijd tegen een groot zeeroofdier, maar het is toch een hele andere film geworden. In Orca is de antagonist intelligent en heeft ie echt een persoonlijke vendetta, in plaats van het simpele kwaad in Jaws. Maar echt veel leuker wordt het er niet van. Orca sleept geregeld, en ook geloof het ook allemaal niet zo - dat een orca een stuk intelligenter is dan een haai, ongetwijfeld, maar de absurd gecompliceerde streken die hier af en toe uitgehaald worden slaan als een tang op een varken. De persoonlijke strijd en de obsessie tussen Nolan en de Orca deed me ook wel wat denken aan Ahab vs Moby Dick. Ach, het is allemaal niet écht slecht hoor, maar het weet zelden echt te boeien en het blijft wat dertien in een dozijn aanvoelen.

Orca is een curieuze mix van de kaskraker van Spielberg uit 1975, Moby Dick en een stalkerthriller. Een weinig meeslepende, maar goed gemaakte film met indrukwekkenede beelden en een solide cast, aangevoerd door Richard Harris met zijn onverzorgde en verlopen uiterlijk als handelsmerk. Hij is als belaagde visser en opponent van een wraakzuchtige orka goed op zijn plek.

Een orka jaagt vooral op vis, zeevogels, zeeleeuwen en inktvissen. De orka jaagt niet op de mens. Een verhaal over een orka die het tegen een mens opneemt, vergt derhalve een creatieve insteek. De film begint met scènes waarin twee orka‘s romantisch door de zee dartelen. Een liefdesgeschiedenis met twee speelse zeezoogdieren in het gladde water van de zee beschenen door een ondergaande zon. De kijker realiseert zich opeens: goh, het zijn net mensen.

De schrijvers maken van de orka een wezen dat zich tenminste op eenzelfde gevoelsniveau bevindt als een mens, maar misschien moreel gezien wel boven hem staat. Charlotte Rampling die de rol van de deskundige op zich neemt, onderstreept die waarneming. Vrij vertaald: "De Orcinis Orca is een sociaal wezen met een ondubbelzinnig familiegevoel. Iets dat je van de mens niet kan zeggen. Hij kan een goede vriend van de mens zijn als je hem goed behandelt. Zo niet, dan wordt de orka een vijand".

In deze film is Richard Harris een hebzuchtig mens die een orka-gezin uiteenrijgt en in het overlevende gezinslid een hele slimme opponent vindt die gevoed door wraakgevoelens zijn gram wil halen. De wraakzuchtige orka handelt precies zoals een mens zou handelen.

De wraakgeschiedenis is af en toe spannend. De confrontaties tussen Harris en de orka gaan gepaard met veel drama en leveren een paar spectaculaire actiescènes op. Het eindgevecht is prachtig geënsceneerd maar vliegt in dramatisch opzicht wat uit de bocht. De orka geportretteerd als opperwezen en Harris als drama-king, die al het leed van de wereld op zijn schouders neemt. Daar leek het een beetje op. Tja...

Laat ik het zo zeggen: de combinatie haai, strand, Spielberg en John Williams beviel me stukken beter.

Redelijke film waarin een visser het mikpunt is van een wraakactie van een orka. Uiteraard haalt deze film het bij lange na niet bij de haaienklassieker Jaws. Toch kijkt deze film wel gemakkelijk weg. Het ziet er ook allemaal prima uit, deels vanwege de mooie locatie en ook de beelden van de orka's zijn mooi. Verder doet Richard Harris het prima in de hoofdrol.

Een poging om mee te liften op het succes van Jaws, zo komt deze film vooral op me over. Oh, er was al een boek - nouja, dat was dan toch beslist geinspireerd door het grote voorbeeld van Herman Melville. Maar daar kan je natuurlijk zo ongeveer elk verhaal met een vis en een man mee doodslaan.

Slecht is de film zeker niet. Maar ook niet echt goed, er komt net een beetje te weinig uit en de beelden zijn ook niet niet echt goed - tenminste niet voor de normen van nu. En vergelijkbaar is Richard Harris als Captain Nolan - close, but no Ahab. Wat dan overblijft is vooral de altijd tijdloze muziek van Ennio Morricone, en de mysterieuze uitstraling van Charlotte Rampling. En dat is ook wel genoeg.

Dit scharminkel vergelijken met Jaws is als een 3-sterren restaurant vergelijken met dat mottige frietkot om de hoek waar niemand iets durft te bestellen.

Neen, dit was niet al te best. Het concept van een orka wiens vrouw en kind vermoord zijn waardoor hij nu op wraak zint is best goed gevonden. Aan de andere kant klinkt deze beschrijving eerder als een Liam Neeson thriller, maar dan onderwater. Hier kon zoveel meer uitgehaald worden. In plaats daarvan valt de orka de verantwoordelijke kapitein aan op allerlei absurde manieren. Het dieptepunt was wanneer hij een benzinepijp breekt en een vuurtje stookt. Vervolgens staat heel de haven in de fik terwijl meneertje vis olijk sprongetjes maakt.

Het einde was dan weer alsof een heel andere regisseur het even overnam. Dit zag er allemaal pakken beter uit (m.u.v. het wel erg neppe ijs) en we worden zowaar getrakteerd op een vleugje spanning en enkele mooie shots.

De personages zijn erg vlak en oninteressant. Ook hier werd het extreem absurd toen de kapitein plots kon begrijpen wat de orka hem vertelde. Hij creëerde een band met het beest en voelt zijn pijn. Wat hebben de schrijvers gerookt? Ik zal het nooit weten.

Zelfs als je de film ironisch wil bekijken valt hier niets te beleven. Erg slappe hap dit.

1,5*

Twee jaar na Jaws met één van de natuurlijke vijanden van haaien. Jaws zorgde voor veel nakomelingen die met haaien of andere dieren het succes probeerden te evenaren, maar altijd zonder ook maar in de buurt te komen. Orca is geen slechte poging. Het mist de kracht van Jaws natuurlijk, de vergelijking is onvermijdelijk. De makers pakten het in elk geval serieus aan met een - zeker voor dit genre - indrukwekkende cast en crew. Regisseur Michael Anderson had in de 50s nog een Oscarnominatie. Hoofdrollen Richard Harris en Charlotte Rampling zijn verre van B-acteurs en doen het wel goed samen in deze film. Cinematografie van Ted Moore die prijzen won met A Man for All Seasons en From Russia With Love. Zelfs bij de muziek zien we een grote naam met Ennio Morricone.

Orca heeft een betere cast en crew dan dit soort films verdient en dat maakt toch wel wat goed. Uit een tijd dat er wel meer rampenfilms konden rekenen op een mooie affiche. Orca is daarmee nog geen topfilm, maar het zorgt wel voor een vrij goeie film in dit genre.

Orca -The Killer Whale is zo'n film met een poster die ik me herinner van de videotheek in de late jaren '80 (opa vertelt!), maar die ik nooit heb gezien. Aan de ene kant jammer, al weet ik niet of ik toen noodzakelijkerwijs meer genoten zou hebben van dit actie-horror avontuur, dat hoewel een overduidelijke Jaws rip-off, uiteindelijk helemaal zo slecht nog niet is. En zoals anderen aangeven, wèl een film is geworden die anders genoeg is qua gevoel en sfeer om bestaansrecht te hebben. Bovendien, uitstel heeft me nu in staat gesteld deze film van Michael Anderson (waar ik vorige week het degelijke The Dam Busters van zag) in een nette blu-ray remaster te bekijken, in plaats van een vermoedelijke grijs gespeelde VHS. Met Charlotte Rampling en Richard Harris hebben we daarnaast twee Oscargenomineerde acteurs die best een goede rol spelen.

Hoewel behoorlijk genietbaar, blijft Orca (1977) wel een B-film in hart en nieren. De manier hoe pappa Orca reageert als het vrouwtje door onze kapitein Nolan wordt gedood, voelt behoorlijk clunky en onrealistisch. De close-up op de traan in het oog? Dat gaat zelfs vega since the 80s John Milton te ver. Niet omdat ik twijfel dat een Orca stress en verdriet kan voelen, maar de projectie van hoe een mensen zou reageren, op een Orca... Het voelde heel campy. Wellicht dat Orca om dit soort dingen op Badmovies.org's Best B-Movies lijst staat.

En wat niet onvermeld mag blijven: een score van Ennio Morricone (just skip the credits song)!

3,4*