Anatahan (1953)

Dacht je alle vreemde films gezien te hebben,krijg je deze:Sternberg die een film gebaseerd op een Japans boek in Japan regisseert,produceert en van een voice-over in het Engels voorziet,terwijl de Japanse cast gewoon in het Japans doorpraat

Dus 50 jaar voordat Clint zogenaamd baanbrekend was met LFIJ,vertelt JVS hier al een verhaal vanuit Japans perspectief over WO2.

Dit is het soort film waarvoor je of na 5 minuten gillend wegrent,of die je gefascineerd uitkijkt.Ik behoor dus tot de laatste categorie.Je zou de inhoud kunnen omschrijven als een darwinistische parabel over sex,geweld en de aap in de mens,verwant aan Lord of the flies ook in dit opzicht dat het gaat over survivors op een eiland in de jungle die elkaar nare dingen aandoen,met dien verstande dat deze film er dus eerst was. Gelukkig loopt er ook nog een wijfje,de charmante Keiko(originele naam ) in rond die je zonder meer het belangrijkste personage in deze film over the survival of the fittest en sexuele selectie kunt noemen.Overigens doet Anatahan(klemtoon op de 2e lettergreep)geen enkele poging om realistisch te zijn,in de 1e plaats door de voice- over die werkt als een flash forward en ons steeds voorhoudt dat wat hij zegt vaak onmogelijk te controleren valt en die zijn eigen onbetrouwbaarheid benadrukt,waarbij hij voortdurend overgaat tot filosofische bespiegelingen.Ook is de locatie symbolisch:aan de rand van de Marianentrog,dieptepunt vd oceaan.

Veel gebeurtenissen die we te zien krijgen zijn logisch gesproken trouwens onmogelijk of minstens onwaarschijnlijk.

Wat de cinematische aspecten betreft is deze film ook zeer gekunsteld:opgenomem in een studio in Tokio komt allles opzettelijk artificieel over,en de belichting draagt zeer bij aan het scheppen van een vervreemdende atmosfeer.Veel van de belangrijkste gebeurtenissen blijven off-screen,terwijl het acteerwerk grotendeels verzorgd wordt door amateurs.

Dat Anatahan in de USA geen groot commercieel succes was spreekt voor zich en dit is absoluut geen film voor de massa.

Hij staat overigens wel keurig in de TSPDT top 1000 ,dus praat mij maar na en geef toe dat dit een, hoewel bizar,zeer goede film is

een curiosum is het in ieder geval, maar misschien is het in dit geval geen film voor de massa omdat ie ook echt niet zo goed is. De bombastische voice-over die ons de hele film door het simpele, platte, foute, oninteressante verhaaltje vertelt, moet zelfs in de vroege jaren '50 al oubollig hebben geklonken en ook op visueel vlak is het weinig interessant.

Dit heeft dus nooit een release gehad?

Wat bedoel je precies?

In Frankrijk (waar anders?) is er een DVD: Amazon.fr - Fièvre sur Anatahan, Josef von Sternberg : DVD & Blu-ray. Verder circuleert er een soort uitgave, waarvan het me niet duidelijk is of het een krantenbijlage was of een fan-dingetje.

En er bestaan ook prints van de film, waarvan er ooit eentje (een gerestaureerde print van Thessaloniki??) in het filmmuseum draaide (waar ik hem zag, in gezelschap van onder meer beavis en Querelle).

Oh oke, maar gezien je lage score is dit blijkbaar ook niet echt worth the trouble.

Weinig belovend begin want we zijn overgeleverd aan een voice-over en alhoewel de film zich afspeelt in de jungle van een ongerept eiland, stinkt het naar de studios.

Dan maar zien wat er overblijft van von Sternbergs meesterschap uit het interbellum.

Het is niet dát, maar toch niet volledig akkoord met de term "Sternbergs zwanenzang", zoals ik ergens lees.

Er is nog altijd veel smaak voor beeldcomposities en hoe dan ook, Sternbergs liefde voor vreemde types in vreemde situaties blijft overeind en levert heel wat bedenkingen op over menselijke gedragingen, doorgaans niet van de mooiste, zoals oppervlakkigheid, zucht naar bezit, zedelijk verval, streven naar macht en zit er geen noodzaak naar geweld en oorlog sowieso in de mens gebakken....!?

Alzo, ondanks alles, viel het niet zo erg tegen en het slot vond ik wel verrassend charmant.

Vandaag te zien op TV > ARTE > 23:05 uur

De keus om de film te laten vertellen in plaats van de Japanners gewoon te ondertitelen is bepaald geen gelukkige, maar wellicht was het in die tijd ondenkbaar voor een Amerikaans publiek naar een ondertitelde film te gaan kijken. Of laat dat "in die tijd" maar weg, het zal nog altijd een niche publiek zijn. Ik neem aan dat de film in Japan werd uitgebracht zonder de voice over maar het zou me ook weer niet verbazen als von Sternberg zo tevreden was met zijn eigen stemgeluid dat hij het Japanse publiek er ook mee opzadelde.

Voor kijkers die wel gewend zijn aan ondertitels is de verteller veel te nadrukkelijk aanwezig, het schept bovendien afstand waardoor wat er op het scherm gebeurt nauwelijks de emotie oproept die het beoogt. En ik wil gewoon weten wat de Japanners tegen elkaar zeggen en niet worden vergast op allerlei bespiegelingen en voorspellingen over zaken die even later gewoon in beeld komen ("had he laughed quite so much had he known he would not see the light of another day" en dergelijke- een goede manier om het laatste restje spanning de nek om te draaien). Het is een euvel dat de hele film blijft storen, ook al raak je er na een tijd wel meer aan gewend.

Het verhaal is op zich best interessant, ik had al wel eerder gelezen over plukjes Japanse soldaten die tot in de jaren 70 nog op eilandjes zaten te wachten op de vijand. De uitwerking is los van de voice over jammer genoeg ook niet heel overtuigend, waarbij de conflicten tussen de soldaten en de achterblijvers (en de soldaten onderling) wel aardig worden opgebouwd maar meestal eindigen met een anticlimax. Von Sternberg heeft een aantal prachtige films gemaakt maar zijn laatste is een van zijn minste. Daar was hij het zelf trouwens niet mee eens, hij noemde Anatahan zijn beste werk.