Waarom filmmakers aanwijzingen voor je verstoppen: 'Voelt alsof je een schat vindt'

Het ontdekken van verborgen hints en subtiele verwijzingen in films en televisieseries levert kijkers niet alleen aanzienlijk meer plezier op, maar wakkert ook actieve betrokkenheid binnen de fangemeenschap aan. Dat blijkt uit een wetenschappelijke studie van onderzoekers verbonden aan de University of Kansas, die werd gepubliceerd in het academische tijdschrift PLOS One. Het onderzoek toont aan dat kijkers die een sterke connectie ervaren met personages of een fictieve wereld veel gerichter zogenaamde 'Easter eggs' signaleren en daar vervolgens een verhoogd gevoel van voldoening aan ontlenen.

Binnen transnarratieve verhalen duiken dit soort verborgen elementen regelmatig op. Bekende voorbeelden zijn animatiestudio Pixar, waar fans dezelfde iconische speelbal zien terugkeren in Toy Story, Brave en Inside Out, of Marvel Studios, dat het schild van Captain America al vroeg liet opduiken in Iron Man. Onderzoekers Judy Watts en Hannah Wing ondervroegen 956 respondenten over hun kijkgedrag en ontdekkingen. Van de ondervraagden gaf 41 procent aan in het voorgaande jaar daadwerkelijk een Easter egg te hebben opgemerkt. Deelnemers die zich zo'n vondst herinnerden en parasociale banden met een personage onderhielden, meldden aanzienlijk hogere niveaus van intrinsieke beloning.

Een vrijblijvende zoektocht voor de oplettende kijker

Judy Watts, universitair docent journalistiek en massacommunicatie aan de University of Kansas, legt uit dat de zoektocht naar zulke elementen geheel vrijblijvend is voor het publiek. "We weten dat Easter eggs iets zijn wat mensen tegenkomen en waar ze van lijken te genieten, dus we wilden beter begrijpen hoe ze deze ervaren en wat ze voor hen betekenen. Het interessante aan Easter eggs, althans voor ons, is dat het bijna een opt-in-ervaring is. Je hoeft niet naar een Easter egg te zoeken. Je hoeft hem niet correct te identificeren. Gaan de mensen die ze wel identificeren ze verbinden met andere media, hoe voelt dat voor hen? Genieten ze ervan?"

Een anonieme deelnemer aan het onderzoek verwoordde de opwinding bij het opmerken van zo'n verborgen detail als volgt: "Ik voelde me enthousiast, alsof ik een verborgen schat had gevonden. Ik was ook benieuwd of iemand anders de Easter egg of parallel had gezien." Uit de analyse bleek dat filmmakers door het toevoegen van deze elementen een specifieke doelgroep intenser kunnen boeien, zonder dat kijkers die er niet op letten enige hinder ondervinden tijdens het volgen van de verhaallijn.

Mentale uitdaging binnen populair popcornvermaak

Judy Watts ontdekte tijdens de analyse dat het vinden van dergelijke knipogen zelfs luchtig amusement kan transformeren tot een mentale puzzel. "Mensen waren erg enthousiast om een Easter egg te zien en voelden een gevoel van trots, wat een interessante bevinding is. Het suggereert namelijk dat iets wat heel luchtig is en misschien een popcornfilm, toch een kleine cognitieve uitdaging kan vormen als je ervoor kiest om het kijken voor jezelf moeilijker te maken. We lazen ook reacties waarin mensen het gevoel hadden dat de makers het speciaal voor hen deden, alsof ze rechtstreeks werden aangesproken. Voor een bepaald type publiek kan het dus heel bijzonder zijn om er eentje tegen te komen, en het kan echt voelen alsof je op een bepaalde manier een puzzel in elkaar hebt gelegd."

De onderzoeker haalt in dit kader ook televisieseries zoals Stranger Things aan, waarbij discussies rond theorieën en subtiele verwijzingen een compleet eigen dynamiek ontwikkelen. Watts wijst erop dat de drang om vondsten te toetsen en te bespreken diep in het menselijk gedrag verankerd zit: "We zijn mensen. We hebben de neiging om die informatie met anderen te willen delen. Dat kan op fora zijn of in berichten op sociale media. Of we willen meer weten en bevestigen dat we er inderdaad eentje hebben gevonden, dus doen we wat internetonderzoek om te zien of anderen het ook zagen, of wat de verborgen betekenis had kunnen zijn. Het toont aan dat er vele manieren zijn om van media te genieten. Welke andere factoren kunnen, los van de plot of de personages, nog meer voor plezier zorgen?"