Fitzcarraldo (1982)

Ik dacht dat dat de woorden waren van Jason Robards, die de rol van Fitzcarraldo op zich had genomen. Hij verliet ziek de set (nadat zo'n 40% reeds was opgenomen). Mick Jagger speelde de rol van zijn assistent. Kinski kwam toen aan boord en Herzog stond erop dat alles opnieuw werd opgenomen. Dit paste niet in het schema van Jagger waarop Herzog een dikke rode streep door zijn rol zette.

Of het een goede beslissing was van Herzog, dat is de vraag. Maar één ding is zeker, de acteerprestatie van Kinski is briljant. Ich will meine Oper! Ich will meine Oper!!! Als een bezetene sleurt hij de kijker en de cast mee in een ongekend avontuur.

Ik vond de film pas echt bijzonder worden op het moment dat ze met de boot vertrekken (dat gebeurt pas na een uur....) Het eerste uur moest ik echt doorheen bijten, ook al zaten er fantastische scenes (ich will meine Oper!) in.

Daarna is het gewoon anderhalf uur puur genot als de boot onder de klanken van opera-legende Enrico Caruso door de wateren van het Amazone-gebied vaart, gepaard met zenuwslopende scenes. De gehele operatie/poging de boot over de berg heen te krijgen is fantastisch. De scene daarna dat de boot in versnelde waterstromingen terecht komt is van een weergaloos niveau. Tijdens deze opnames raakten nogal wat crew-leden (zwaar)gewond. En dit alles zonder special effects! En daar ligt juist de kracht van de film. Alles is waarheidsgetrouw, en het kijkplezier wordt niet vergald door afzichtelijke bluescreens en computeranimaties.

Nog een opmerkelijk iets. De rol van de kapitein. Ik heb de film gezien met de Duitstalige dub. Het personage van de kapitein blijkt een Nederlander te zijn. Zijn stem heeft dus ook een Rudi Carrell accent. Ik weet niet hoe ze dat hebben gedaan met de Engelstalige dub?

Fitzcarraldo is gewoon een grootse en verbazingwekkende film die helaas wat krediet verspeelt in het eerste uur, maar die zeker door een groter publiek bewonderd zou moeten worden. 4 sterren is mijn waardering.

En nu nog ergens de docu Burden of Dreams op de kop zien te tikken.

Waanzinnige film!

Kinski speelt weer een totaal andere rol; wel weer een waanzinnnige, maar dit keer eentje die je al gauw sympathiek gaat vinden.

Dit is pas ècht filmmaken. Een diepe voor deze regisseur en zijn team!

Minpuntje vind ik dat de film soms wel wat langdradig wordt. Een half uur korter had van mij wel gemogen!

Pluspunt is Claudia Cardinale. . Wat een prachtvrouw blijft dat toch! Die ogen

Tja, in een alternatief universum zou ik zo'n versie met Jason Robards en Mick Jagger wel eens willen zien! Dat zou een heel andere film zijn geworden.

Waarschijnlijk Herzog's beste film. Diens favoriete thematiek over de ruwe gevaren van de jungle en de mogelijke oerkrachten van de mens zijn nog nooit zo sterk weergegeven als in deze film waarbij een schip over een berg wordt getild. Van facinerend tot overdonderend, Fitzcarraldo is het. De levensgevaarlijke en extreme totstandkoming van deze productie valt terug te zien in het eindproduct wat zonder overdrijven fenomenaal mag worden genoemd.

Geweldige film, laat ik dat vooropstellen. Het verhaal over een Europeaan die rijk wil worden in Zuid-Amerika om een opera te bouwen is leuk, interessant en weet te boeien tot het einde. Klaus Kinski speelt zoals altijd weer de sterren van de hemel en blijft voor mij een van de beste acteurs aller tijden. De rol is hem op het lijf geschreven en zonder hem was deze film veel anders geweest (Jason Robards en Mick Jagger speelden eerst de hoofdrollen, maar die moesten om diverse redenen afhaken).

Het belangrijkste is echter de totstandkoming van deze film. Niemand behalve Werner Herzog had deze film ooit kunnen realiseren en het is een Godsgeschenk dat het zo ver heeft mogen komen. Voor iedereen die het verhaal niet kent: kijk de documentaire Burden of Dreams (1982).

Deze film vandaag weer eens herzien en opnieuw heb ik met open mond zitten kijken hoe dat schip de berg overgetrokken werd. Ik heb diverse filmrecensies gelezen om mij er van te overtuigen of het allemaal wel echt was en geen trucage. Voor mij heel moeilijk te geloven maar het was allemaal echt. Toch - hoe knap het ook was - vond ik deze scène niet het mooiste gedeelte van deze adembenemende film. Dat vond ik de boottocht op de Amazone en Pachitea die mij onmiddellijk deed denken aan Apocalypse Now. De dreiging voor het onbekende werd ook hier zeer duidelijk weergegeven.

Mooiste scène; Fitzcarraldo, voortreffelijk gespeeld door Klaus Kinski, haalt zijn grammofoon te voorschijn en draait bovenop het dek van het schip een opname van Caruso die het tamtamgeluid van de Jivaro's deed verstommen. Surrealistischer kan het eigenlijk niet.

4,5 na herziening

Een van de weinige klassiekers waarvan we bijna met zekerheid kunnen zeggen dat er geen remake van komt. Natuurlijk kunnen ze nu een versie maken met CGI, maar de grootste fascinatie rond deze film komt toch wel voort uit het idee dat wat je ziet op het scherm ook echt gebeurt, in ieder geval de boot die over de berg getrokken wordt.

Gelukkig heeft Herzog er ook een boeiende context aan gegeven. Nou ja, het is vooral een logische context. Herzog verteld eigenlijk zijn eigen verhaal. Net als Herzog wil Fitzcarraldo in naam van de kunst die boot over die berg hebben. Dat Herzog altijd al gefascineerd is geweest door gestoorde maniakken was al lang duidelijk, maar ik vermoed dat hij zich nooit zo geïdentificeerd heeft met een personage als met Fitzcarraldo. Voor een Herzogpersonage vind ik hem ongeloofelijk sympathiek geportretteerd worden (iets wat wellicht ook een kunst was: Kinski een sympathieke rol laten spelen). Herzog bekijkt zijn personages altijd met een mix van bewondering en spot. Zo ook hier, maar er komt nog genegenheid bij. Wellicht dat ik het daarom allemaal net iets beter vond dat Aguirre: ik kon erg meeleven met Fitzcarraldo.

Daarnaast vind ik deze onderneming ook gewoon net iets leuker dan die van Aguirre. Het is gewoon zo'n absurd project. Niet alleen die boot over die berg krijgen, maar ook de tocht vooraf en die wildwaterrit daarna. Ik heb veel gelachen, maar ik vond het tevens spannend en enigzins ontroerend. Ik hou er wel van als een film zo allerlei emoties weet te combineren. Het vreemdste was nog wel dat ik op het einde een gevoel van victorie had. Dit slaat nauwelijks ergens op, want de hele tocht is onnodig gebleken en was om te beginnen al voornamelijk onzinnig. Maar toch: Fitzcarraldo heeft een tocht door dodelijk gebied doorstaan, een grote boot over een berg getrokken en heeft deze boot vervolgens door een onmogelijk wilde rivier geloodst. Het telt toch als wat. Daarbij loopt het allemaal wonderbaarlijk genoeg goed af, iets wat ik niet zag aankomen. De laatste scène, waarin Fitzy triomferend op die operaboot staat is voor mij een van de ultieme feelgoodmomenten uit de filmgeschiedenis. Wie had gedacht dat dit zo'n hoopvolle film zou worden. Hoopvol op een bizarre manier, zoals Herzog betaamd.

Een film als deze zal nooit meer gemaakt worden. Iedereen was op het juiste moment op de verkeerde plaats en er werd een meesterwerk afgeleverd, meer meeslepend dan bijna iedere Hollywoodavonturenfilm, zij het op een andere manier. Ik hou echt van dit soort waanzinnige tochten in verhalen en waanzinniger dan Fitzcarraldo wordt het nergens. Ik ben het met meerdere kritieken hier eens dat de films soms een te laag te tempo heeft. Vooral in het eerste uur, voordat de boot vertrekt. Het verhaal gaat eigenlijk te laat van start, al zitten er zeker al een aantal effectieve scènes in dit eerste uur en ergens heeft zo'n trage opbouw wel iets. Toch is dit wat mij er nu van weerhoud om 5 sterren uit te delen. Anderzijds kan het zijn dat ik deze imperfectie uiteindelijk voor lief neem en toch voor de volle mep ga.
4.5*

Totale waanzin!

Wat een filmervaring is dit zeg. Het was even inkomen, omdat de film nogal traag op gang komt en die operamuziek totaal niet aan mij besteed is. Echt vreselijk is dat, maar gelukkig is het tijdens de film niet te overheersend aanwezig.

Klaus Kinksi zet hier een geweldige acteerprestatie neer als de dirigent van zijn schip die kostte wat kost zijn boot over de berg wil hebben. Dit hele gebeuren is fascinerend om te zien. Ongelofelijk dat ze zo'n boot over zo'n berg heen trekken. Fantastisch om te zien!

Aan het einde van de film komt, hoe kan het ook anders, die bombastische operamuziek weer even de kop opsteken en ondanks dat ik de muziek niets vind is de laatste scene geweldig, wat dus erg kanp is van Werner Herzog. Het moment waar Kinsky triomfantelijk op zijn boot staat, sigaar in de mond en hoed op, is het beste einde wat ik me maar voor kan stellen bij deze film.

4,0*

Had tot eergister nog nooit van deze Fitzcarraldo gehoord volgens mij, maar dankzij wat berichten hier en de machtige poster van deze film had ik direct zin om 'm te zien.

En ja, érg mooi filmpje. Er zijn wat stukken dat de film wat inzakt en het einde viel me wat tegen, maar voor de rest heb ik best wel genoten. Klaus Kinski speelt geweldig, alleen die kop al. De scéne met die boot die over de berg getrokken wordt is érg gaaf gedaan en de film weet op visueel vlak regelmatig behoorlijk te imponeren.

De prachtige geschoten plaatjes van de jungle, de rivier, de bergen en de boot die overal doorheen vaart. Schitterend gemaakt allemaal. Het einde was wel leuk, met 'Fitz' op de boot, maar ik had er toch wat meer van verwacht. Echt indruk maakte het niet.

Maar oké, de film biedt tussendoor genoeg vermaak en regisseur Herzog heeft het allemaal prachtig op het witte doek weten te toveren. Hele dikke voldoende.

Na Aguirre opnieuw een goede Herzog. Bij momenten even waanzinnig als indrukwekkend. Het meest sterk vond ik nog de tocht op de Pachitea, waar iets van de sfeer van Aguirre te proeven valt. Ook later zijn nog voldoende sterke momenten. Er hadden wellicht tien minuten vanaf gekund, maar saai is het eigenlijk geen moment.

4*

(Waanzin)nig!

Fitzcarraldo betreft de eerste film die ik zie van Werner Herzog. Zijn latere werk heeft nooit enige aantrekkingskracht op mij uitgeoefend en vanwege de lelijke poster bij Aguirre, bleef Herzog`s vroegere werk lang onbelicht.

Het eerste uur van deze film is inderdaad even doorkomen, alhoewel Herzog af en toe wel prachtige natuurbeelden op locatie heeft geschoten! Vanaf het moment dat een oude boot wordt opgeknapt en via verschillende rivieren steeds verder in de jungle verzeild raakt, is Fitzcarraldo een ongekende, gedurfde, hoogst unieke film die meer dan 200% weet te boeien!

Deze film slaagt cum laude, waar een film als Apocalypse Now resoluut faalt. Ver weg van de bewoonde wereld, weet Herzog een dreigende, mysterieuze, waanzinnige, vredige en tevens spannende atmosfeer te creëeren, die je volledig in je greep houdt tot de atiteling voorbij is geraasd. Deze film is heerlijk eigenzinnig en Herzog weet perfect de mechanismen in gang te zetten die ertoe bijdragen dat je jezelf bewust bent van een bijzonder, geflipte onderneming waar geen gevoel voor tijd en materiël welzijn is, maar waar je leeft en teert op een mythe.

Op visueel vlak ziet de film er prachtig uit, maar ook op intermenselijk niveau komt de film fabuleus voor de dag. Of het nou om muiterij, het ontmoeten van de Indianen of de vreemde rituelen van de Indianen draait. Ik was bovengemiddeld betrokken bij de film, vooral te wijten aan een indrukwekkende, doldrieste onderneming waar Herzog mooi zijn tijd voor nam: Het verplaatsen van het schip over een berg heen. Ik zat constant zo van, als dat maar goed gaat! De scene waar de boot in een stroomversnelling terecht kwam was ook groots!

Vreemd, poëtisch, uniek, wonderbaarlijk! Fitzcarraldo herbergt al deze karaktereigenschappen in zich. Ik ben na Fitzcarraldo, snel op zoek gegaan naar Aguirre, aangezien beiden films avonturenfilms bij uitstek, in Herzog `s oeuvre heten te zijn! Een dikke 4*

Die Werner Herzog maakt het zichzelf nooit gemakkelijk. Voor veel van zijn films zoekt hij extreme natuurgebieden op. Fitzcarraldo vindt plaats diep in het Amazone-woud. En of het al niet gek genoeg is, hij laat een enorm groot stoomschip transporteren over een bergkam. Het is een verbijsterende onderneming, die georganiseerd wordt door Kinski. Zijn karakteristieke gezicht en bijbehorende vastberadenheid passen wel bij dit soort gekke fratsen.

Het is een toffe en bovendien mooi geschoten film geworden die helaas lelijk gedubd is. Dat had in 1982 wel anders gekund denk ik dan. De operamuziek was daarentegen goed te harden, normaal heb ik het daar niet zo op.

Bijzondere film met een bijzondere voorgeschiedenis. Over de film en zijn verhaal eromheen heb ik al veel gelezen en gehoord. Hierdoor valt de film iets wat tegen. Had hoge verwachtingen, en die zijn nu nog niet geheel ingelost. Duurde net even wat te lang allemaal. Het verhaal begon hier en daar wat te trekken en bevatte weinig elementen die de gehele speelduur bleven verwonderen. Het laatste uur- half uur was daarentegen pure cinemagie. Prachtig uitgewerkte boot over bergscène, op een bijna documentaire- achtige manier benaderd.

Wat betreft de originele taal; heb de Engelse versie moeten zien. Viel op dat het meerendeel wel overeen kwam met de mondbewegingen. Gelukkig maar, anders had ik mij hier aan lopen ergeren.

Ga de film laten bezinken en over een tijd nog eens bekijken. Voorlopig 3 sterren.

Zeer goede film met indrukwekkende opnames. Film begint natuurlijk pas echt als ze met de boot vertrekken. Het is een Duitse film, dus gewoon de Duitse versie bekeken

Een lange zit. Té lang, naar mijn mening, wat mijn waardering van de film naar beneden haalt.

Het tempo ligt laag, wat ik niet zo zeer een probleem vind, maar wel in combinatie met zo'n forse speelduur, een mager verhaal en de matige en slecht klinkende na-synchronisatie.

Overigens is dat magere verhaal wél interessant om te zien en word het zo nu en dan ook fascinerend in beeld gebracht. Het acteerwerk van Klaus Kinski is ook erg sterk.

Bizarre vertoning.

Altijd lastig om een beetje in dit soort films te komen, eerste stuk heb je het idee naar een nagesynchroniseerde film op de ARD te zitten kijken. Gek genoeg had ik daar niet zo veel last meer van na korte tijd.

Het intense acteerwerk van Kinski, het erg gave camerawerk, de inhoud en het simpelweg boeiende schouwspel wat zich met name in het laatste stuk ontvouwd is erg de moeite waard. Ook de soundtrack is weer erg de moeite waard.

4*, maar toch vond ik Aguirre denk ik net iets beter.

Lastig.

Heb de film met Engelse dub gekeken. Kinski spreekt duidelijk Engels in deze film, mag Herzog nog zeggen wat hij wil, de Engelse dub is dan de meest logische. Wel érg slechte dub op sommige momenten (dat zwarte kereltje bij het treintje), maar dat zou met een Duitse dub niet veel beter geweest zijn.

Kinski ... ik begrijp waarom je iemand als Kinski in je film cast, maar acteren kan hij echt voor geen meter. Hij heeft een ijzeren kop die niet kapot te krijgen is, maar op bewegend beeld komt het helemaal niet over. Al is hij niet de enige die slecht acteert in deze film, Cardinale en Huerequeque zijn ook schandelig slecht.

Verder een film die vooral door verhalen over de productie tot de verbeelding spreekt. Geheel volgens de regels is het niet gegaan (bulldozers las ik?) maar ik ben verder ook niet iemand die onder de indruk is van zo'n onderneming. Het zal vast een hels werk geweest zijn, maar de meerwaarde ontsnapt mij vaak bij zulke ondernemingen. Hard werken kan iedereen, meestal is het dan ook vooral een teken van een gebrek aan scherpte om het op een snellere en betere manier te doen.

Maar Herzog en de jungle gaan wel goed samen. Ondertussen al de derde keer dat ik hem in die combinatie zie werken en eens de boot de rivier opgaat zit er een leuk avonturensfeertje in de film. Het duurt uiteindelijk allemaal wat lang en de scenes met de inboorlingen en de sleurtocht over de heuvel zijn terug van een minder niveau, maar Herzog weet wel iets magisch in z'n films te leggen. Een spanning die hoort bij het ontdekken van onontgonnen gebied.

Visueel stelt het jammer genoeg niet teveel voor en opera is ook absoluut mijn ding niet. Zoals wel vaker bij Herzog wel wat interessante elementen, maar een zwaar onevenwichtige film die deze keer ook véél te lang duurt.

2.0*

Dit was inderdaad de gedachte die bij mij overheerste. Hij is op sommige momenten traag, de dub is enigszins vervelend (doch absoluut niet onoverkomelijk), maar het is vooral het waanzinnige aspect dat maxcomthrilla als eerste noemt dat mij met grote ogen en open mond liet kijken. Wat een grandioze waanzin. Hoe ver kan een man gaan, om zijn dromen te verwezenlijken?

In tegenstelling tot Onderhond vond ik het visueel wel de moeite waard, en ook in de rest van zijn verhaal kan ik me niet vinden, maar het is dan ook persoonlijk en we zijn het eigenlijk wat filmsmaak betreft wel vaker niet eens. Waar hij 'slechts' iets magisch zag (wat de negatieve zaken kennelijk niet overstemde), voelde ik me er in ondergedompeld bij veel scènes. "Fitzcarraldo" is one of the great visions of the cinema, and one of the great follies., schreef wederom Ebert in zijn tweede review over deze film voor zijn Great Movies serie, en dat karakteriseert mijn gevoel toch een stuk meer.

Maar hij schrijft ook dat je Herzog niet volledig kunt appreciëren zonder bekend te zijn met zijn vele documentaires en meer obscure films. Ik zou daaraan toe willen voegen dat het 'kennen' van de personen Herzog en Kinski, de dynamiek van hun relatie en de productie van deze film, op hun beurt ook enorm veel toevoegen. Ik ben dan ook zeer benieuwd naar de hierboven al eerder genoemde Burden of Dreams.

Wat bekendheid met zijn werk betreft, voorlopig heb ik meer nieuwe dan oude Herzog gezien helaas. Op deze, Aguirre en Die Große Ekstase des Bildschnitzers Steiner na, zijn de andere 5 Herzogs die ik gezien heb van 2005 en later. Daar moet dringend wat aan worden gedaan.

4*

Aardige film over een ondernemer die een operagebouw wil bouwen in het midden van de jungle. De film bevat meer dan genoeg prachtige plaatjes van de natuur en wanneer tijdens de tweede helft de krankzinnige onderneming om de boot over een berg te tillen wordt getoond, levert dit een paar indrukwekkende scenes op. Helaas duurt de film te lang om volledig te boeien en vooral de eerste helft is langdradig.

Voor 'Fitzcarraldo' keerde Werner Herzog terug naar Zuid-Amerika, waar hij tien jaar eerder 'Aguirre, Der Zorn Gottes' had opgenomen. Ook nu weer speelde Klaus Kinski de hoofdrol en ook nu weer werd het een uitputtingsslag, zowel fysiek als mentaal. Een belangrijk deel van de film bestaat uit de quasi-Sisyphus kwelling van het daadwerkelijk over een berg takelen van een boot. De grootste kwelgeest was echter hoofdpersoon Kinski die dusdanig het bloed onder de nagels haalde van de rest van de filmcrew dat één van de figuranten zich spontaan bij Herzog meldde met de vraag of de regisseur het erg zou vinden indien hij Kinski een kopje kleiner zou maken. Herzog weigerde, maar puur en alleen omdat hij eerder al afscheid had moeten nemen van Jason Robards en Mick Jagger uit de cast. Al met al zinderen de (in)spanningen op het scherm en resulteerde alles naast het indrukwekkende 'Fitzcarraldo' in de geweldige making-of-documentaire 'Burden Of Dreams'.

Brian Sweeney Fitzgerald (Klaus Kinski) is een Europeaan in Peru in het begin van de 20e eeuw. Als opera-liefhebber en grote fan van de beroemde tenor Enrico Caruso, droomt hij van het bouwen van een opera midden in het oerwoud. Hiervoor heeft hij veel geld nodig en het meest winstgevende product in Peru op dat moment is rubber. Om zijn droom een ​​realiseren huurt hij een ontoegankelijke rubberkavel van de overheid. Met behulp van zijn minnares, Molly (Claudia Cardinale), een succesvolle bordeelhoudster, koopt hij een stoomboot, zoekt een bemanning bij elkaar en vaart de rivier op, met als doel de rubber te verzamelen en het dan naar de markt te brengen.

Fitzcarraldo is een West-Duitse dramafilm uit 1982 onder regie van Werner Herzog. Het eerste deel van de film is even doorkomen, ondanks dat er prachtige beelden van de Zuid-Amerikaanse natuur te zien zijn. De tweede helft van de film is een stuk interessanter. Het geploeter met de stoomboot is mooi in beeld gebracht. Toch vond ik de film te langdradig om echt indruk te maken, hoewel de tweede helft van de film knap en erg goed is. Goede film, dat wel, maar dus ook best een lange zit. 3,5*

Magnifiek!

Het rauwe broertje van Apocalypse Now, of hoe Klaus Kinski de natuur temt met opera. Imposante film, waarbij het making off verhaal mogelijk nog epischer is dan de film zelf. Maar wie de tijd neemt om deze reis met Fitzcarraldo te ondergaan, wordt beloond met een onvergetelijke authentieke kijkervaring.

4,5

Heart Of Darkness-achtig jungledrama van regisseur Werner Herzog, visueel de moeite waard maar qua plot aan de karige kant. Het tempo had ook wel wat hoger mogen liggen. De vreselijke duitse nasynchronisatie helpt natuurlijk ook niet mee. En dat terwijl de film oorspronkelijk in het engels is opgenomen! Hoogtepunt van de film is het lange segment waarin men poogt een enorme rivierboot over een heuvel te trekken, maar alles daarvoor en daarna is weliswaar sfeervol maar niet bepaald boeiend.

The conquistador of the useless...

Mijn eerste kennismaking met Fitzcarraldo gaat terug tot een filmkwis waar ik ooit aan deelnam, met een thematische ronde rond "boten in films". De eenvoudige vraag was hoe de boot in Fitzcarraldo heette. Het antwoord moest ik schuldig blijven maar intussen zal ik nooit vergeten dat het de Molly Aida is.

Vind dit persoonlijk Herzogs beste. Je zou het niet kunnen voor waar houden : een boot over een berg hijsen, en toch is dit geïnspireerd op een waar verhaal. Een film waar realiteit en surrealisme elkaar ontmoeten, en waarbij twee verschillende beschavingen aan eenzelfde droom werken. Dat Herzog zo'n technisch ingewikkelde film kon in elkaar steken spreekt boekdelen over zijn cinematografische ambitie. Staat voor mij gelijk aan de Titanic herbouwen en nog eens laten zinken in het echt met acteurs erop.

Fitzcarraldo is een (grootheids)waanzinnige film vol visueel verbluffend spektakel!

Fraai.

Fitzcarraldo is waarschijnlijk de film die Herzog door heeft laten draaien, en als je wat over de film leest kan je ook meteen begrijpen waarom. Kinski heeft het behoorlijk moeilijk gemaakt om de film te laten werken, maar als je zo'n geschifte verschijning naar de jungle meeneemt kan je er ook niet van uitgaan dat het goed gaat komen.

Toch is er een erg knappe film uitgekomen die wat behoorlijk avontuurlijke beelden teweeg kan brengen. Vooral de iconische scene waarin de kolossale boot over een berg wordt gesleept laat je je adem inhouden. Herzog heeft de boot leuk ingericht en gebruikt, en dat levert genoeg beelden op die je in films van vandaag waarschijnlijk nooit nog een keer zal zien.

Acteerwerk is niet al te best. Kinski is erg wisselvallend. Zijn uitstraling mag er zeker zijn. De uitdrukking die zijn gezicht maakt is niet van zijn hoofd af te vegen, maar de dialogen zijn niet altijd even overtuigend. Grappig dat zo'n intimiderende aanwezigheid toch zo'n ingetogen rol kan spelen. De bijpersonages staan er bij en kijken ernaar. Herzog focust zich echt op Kinski en verwaarloosd de rest een beetje, dat is jammer.

De beelden van de jungle zijn ook wisselvallend. Eenmaal de grotere beelden doorschijnen kan de film wat uithalen, maar de meer reguliere beelden zijn toch wat saai in beeld gebracht. Herzog onderneemt wat te weinig om de spanning beter op te bouwen waardoor het echt avontuurlijke gedeelte van de film pas diep in de tweede helft aanschouwt kan worden.

Het is een bijzondere film geworden die een geweldig laatste uur kent. Het eerste anderhalfuur had een 2,5* van me gekregen omdat het me niet zoveel deed behalve boeien, maar het laatste uur kent behoorlijk wat sterke beelden. Fitzcarraldo is een bijzonder avontuur geworden en mijn petje af naar de omstandigheden van de film. Leuke, soms overweldigende film.

Most of what you've heard about Werner Herzog is untrue.

Met die zin begint het boek Herzog on Herzog "edited by Paul Cronin" - van wie dat mooie citaat dan neem ik aan komt. Zo is het niet waar dat Herzog Kinski met een geweer onder schot hield tijdens het filmen. Niemand werd tijdens het filmen van Fitzcarraldo aan direct levensgevaar blootgesteld. Herzog is niet knetter, en ook niet 'excentriek', en al zeker geen megalomaan.

En misschien moet ik daar dan aan toevoegen dat ik eigenlijk niet zo goed weet waar Herzog zijn faam als regisseur aan te danken heeft. Wat ik van hem gezien heb is vaak toch wat, hmm, gezapig wellicht, en dat is zeker zo voor zijn latere werk. Degelijk, maar niet beslist geniaal of zo. Wellicht is dat anders in zijn eerdere films, waarvan ik met name Aguirre nog zien moet. Je zou haast denken dat zijn faam deels uit iets anders dan zijn films zelf komt - de veelbesproken wordingsgeschiedenis van de film waar het nu om gaat, om maar eens een knuppel in het spreekwoordelijke hoenderhok te gooien.

Gelukkig heb ik nog ergens de dvd van Fitzcarraldo met een extra audiotrack met een gesprek tussen Herzog, Norman Hill, en Lucki Stipetic - producent, en de broer van Herzog, en alsof de film zelf al niet voldoende duidelijk maakt, dan doet dat gesprek dat wel. En een aantal aspecten (maar zeker niet alle, en ook niet de hoofdzaken vind ik) krijg je ook wel uit Burden of Dreams - waarin Herzog ook uitspreekt wat in mijn beide andere bronnen ook letterlijk terugkomt: If I abandon this project, I will be a man without dreams.

De hele wordingsgeschiedenis van de film is wel voldoende bekend wellicht. Toch even een paar puntjes die ik daar uitlichten wil, waarvan ten eerste iets wat ik maar weinig regisseurs toeschrijf - dat ze een film als dit zouden kunnen maken zonder dat ze de beelden zelf zien. Zonder lab in de jungle kon Herzog niet veel anders dan de films zo snel mogelijk naar de buitenwereld opsturen, en kreeg dan alleen terug te horen of de belichting goed was. Doe het daar maar eens mee. Onvoorstelbaar, zeker met de techniek van nu. En ook zonder storyboard of zoiets, want Herzog's vaker beleden overtuiging spreekt hij ook in deze context weer uit - dat slaat alles maar dood.

En ten tweede, meer voor de hand liggend wellicht, de mijmering hoe de film geworden zou zijn met Robards en Jagger - Robards, die we in deze setting en ook tegenover Cardinale wellicht het makkelijkst in herinnering krijgen als Cheyenne in OUATITW, en in eigenlijk alle rollen die ik me voor de geest kan halen eigenlijk vooral het baken van rust. Maar dan met Jagger naast hem om de waanzin van het idee te laten landen, de bel te luiden en als een maniak de opera aan het dorp op te leggen. Ik zie niet echt hoe dat had moeten werken eerlijk gezegd. Daar heeft Herzog wellicht toch enorm geluk mee gehad, hoe een beproeving het werken met Kinski wellicht ook zou blijken te worden. Nee, hij heeft Kinski dan niet met een geweer op de borst gefilmd, dat gerucht ontkent hij stellig, maar wat hij er in het audiocommentaar over vertelt geeft wel aan waar dat gerucht vandaan kwam - en als je in een vergelijking met Marlon Brando over je hoort zeggen dat naast jou Brando een kleuterschooltje was, dan weet je toch wel hoe laat het is. Een helse marteling gelijk je een schip over een berg moet tillen, zoiets.

En net zo goed wil Herzog het er niet over hebben dat hij geobsedeerd geweest zou zijn - maar als hij beschrijft hoe hij zich voelde toen het schip eindelijk over de berg heen gesleept was, vertelt dat een heel ander verhaal. Precies dat is uiteindelijk de kracht van de film - meer dan de waanzinnig geniale en geniaal waanzinnige rol van Kinski, meer dan de vervreemdende setting, meer dan de exotische omgeving, meer dan de absurditeit van het idee om een stoomschip van 320 ton over een berg te slepen. De èchte Fitzcarrald, de Fitzcarraldo van Kinski, en Herzog zelf versmelten tot een en dezelfde persoon die hun gedeelde obsessie maar op een enkele manier tot een einde kan laten komen. Ten koste van alles wat ze daarvoor te brengen of te geven hebben. Dat is het wat deze film tot een absoluut meesterwerk maakt - en tot het ultieme voorbeeld van het soort epische film waar een regisseur zich door geen enkele rede of zin heeft laten leiden in het vervolmaken van zijn visie.

Maar dus niet obsessief, zegt hij zelf. Hoe je het noemen wilt.

Dankzij de restauratie van deze en andere films van Herzog gelukkig op het grote doek kunnen zien. Fitzcarraldo is met recht een cultklassieker, groots in zijn omvang, de pretentie, en de uitwerking. Het script is zodanig excentriek dat dit tegenwoordig niet snel gemaakt zou worden vermoed ik, en ook het acteerwerk en de kwaliteit van de opnames zijn niet echt van deze tijd - in feite zelfs niet van de jaren '80 zou ik durven stellen. Wat Claudia Cardinale in deze film doet is een groot raadsel (zij het aangenaam).

En toch is het meeslepend, vervelen de ruim 2,5 uur geen seconde. Misschien helpt juist de op voorhand al duidelijke thematiek en boodschap, namelijk Herzogs terugkerende focus op menselijke hoogmoed en confrontatie met de natuur, wel bij het verteren van de lange speelduur, omdat het de kijker laat genieten van het uizonderlijke verhaal. Simpel als het is, word je vanaf het begin geïntrigeerd door de queeste van Fitzcarraldo om Grote Cultuur naar het binnenland van Zuid-Amerika te brengen, en om dat doel te bereiken allereerst rijk moet worden - en dus een andere extreme onderneming begint, namelijk het ontsluiten van tot dan toe ondoordringbaar gebied. Het verslepen van de boot over land is het bijna lachwekkende hoogtepunt in deze onderneming. Vanwege de authenticiteit is dat erg meeslepend in beeld gebracht, en Herzog brengt zijn publiek knap in vervoering, op een vervreemdende manier die terecht soms doet denken aan Apocalypse Now (maar dan zonder het bombastische daarvan). Heel bijzondere film.

Een bijzondere film van Herzog. Net als Herzog zelf en dat kan ook van Klaus Kinksi gezegd worden. Een eigenzinnig acteur met zijn grillen, maar eentje die daarom erg past in de expressieve en excentrieke personages die Herzog in zijn films vooropstelt.

Rechtlijnig (koppig) en obseffief, zo kan je Fitz wel omschrijven. Met onmogelijk geachte ideeën om zijn doel te bereiken. Het doel (een operahuis in de jungle) als het middel (met een boot de berg over om rubber te plukken in een vijandelijk gebied) blijken surrealistisch, maar tonen de megalomanie aan van het personage Fitz.

Herzog neemt je vervolgens mee op een avontuurlijke reis door de jungle. Ik ben niet omver geblazen door de film, zoals sommigen anderen hier, maar ik zag er wel de charme van in. Een erg boeiende trip werd het. Leuk!

Een aan Caruso verslingerde kolonist met onrealistisch droom/ambitie, sleept een salonstoomschip over een berg of eigenlijk de inboorlingen slepen hem. Tja...en meer is het eigenlijk ook niet! In een rustig tempo met uitgesponnen scènes kijk je naar maar liefst ruim tweeëneenhalf uur film vol operamuziek en zonder werkelijk hoogtepunt. Je ziet mooie beelden van een schip op de rivier, de jungle van Peru, indianenstammen en een kinderlijke obsessieve sukkel. Misschien leuk dat regisseur Werner Herzog in ongeveer vier jaar deze levensgevaarlijke onderneming zonder trucages filmde maar ik had toch liever iets meer spanning en een kortere film gehad. Oké eerlijk is eerlijk als eenmaal zo verder is dat de boot de rivier opgaat ontstaat er wat spanning maar in het ellelange voorstuk en de afloop gebeurd maar zo weinig dat de film voor mij erg tegenvalt!

Fitzcarraldo. De man de een boot over een berg liet varen. Of nog: de man wiens verbeeldingskracht bergen in beweging zet – en een volk doet dromen. De man wiens onrealiseerbare verlangen bijna gerealiseerd wordt, omdat hij het onmogelijke voor mogelijk houdt. De man die ultiem mens is, en wel bij de gratie van het verwerpen van de grenzen en wetten van het normale, het alledaagse, het zakenleven. De man die niet de bank, maar Caruso navolgt voor wat zijn dagdagelijkse streven betreft. De man die geen fortuin vergaart om het fortuin, maar om de kunst, de schoonheid, de fantasie. De man die leeft in een imaginaire wereld, en daardoor vastloopt op de draaikolken van de werkelijkheid. De man gedoemd om te mislukken, en toch succesvol in wat het bestaan voor hem het leven waard maakt – het immatriële, het geestelijke, de transcendentie van het muziekdrama.

Anno 2024 is het enigszins met lede ogen aanzien hoe een witte kolonist een volk uitbuit en een landschap terroriseert in zijn honger naar ontginning. Toch wil Fitzcarraldo vooral geven. Doorgeven – zijn passie voor het schone, zijn liefde voor het denkbeeldige. Als iets hem dicht bij het natuurvolk brengt, dan wel dat zij allebei in schijnwerelden wonen, waarin andere regels gelden, volgens andere geboden en verboden wordt geleefd. In die naïviteit schuilt evenveel tragiek als diepgang, want Fitzcarraldo leeft ten minste authentiek en intens. Dat hij finaal zijn hebben en houden verpatst voor een opera op de Amazone, is even ontluisterend als magisch, even absurd als ontroerend. Met zijn iconische beelden en de exuberante vertolking van Klaus Kinski in de titelrol, is ‘Fitzcarraldo’ een mijlpaal om nimmer te vergeten.

Toch heeft de film talloze manco’s. De bizarre versmelting van een moderne soundtrack met historische opera. De gedubde klankband, die bij de beelden bijzonder artificieel aandoet. En de persoonsregie, van elke naturel ontdaan, alsof Werner Herzog geen reële figuren maar regelrechte karikaturen op het witte doek wou. In dit tijdperk is ‘Fitzcarraldo’ onherroepelijk ingehaald door de tijd, hoewel wat de film inhoudelijk verhaalt, tijdloos is. Ondanks de langdradige verteltrant en hopeloos oubollige stijl, alsnog een beetje bijzonder…

2,75*

Visueel best goed met soms mooie lange shots en een zekere serene rust en vooral de klamme hitte van de jungle is goed voelbaar. Inhoudelijk minder boeiend en uiteindelijk duurt de film veel te lang. Kinski is ook verre van mijn favoriete acteur. Een kortere film puur gebaseerd op dat junglegevoel had een goede score opgeleverd, nu slechts 2,5*.